Tag Archives: migrantenvrouwen

Amsterdam eert feministes uit de jaren tachtig

Tania Leon, Helen Jeanette Gill, Julia da Lima, Philomena Essed, Mercedes Zandwijken, Gloria Wekker, Ernestine Comvalius, Alem Desta, Ellin Robles, Mavis Carrilho, Cisca Pattipilohy, Troetje Loewenthal… Allemaal feministes die in de jaren tachtig opkwamen voor de belangen van zwarte migrantenvrouwen. Het Amsterdams Museum en CBK Zuidoost eren deze vrouwen met Rebelse Trotseen project van kunstenaar Patricia Kaersenhout over de zwarte feministische golf in Amsterdam.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw bruiste het in Amsterdam. Een groep vrouwen verenigden zich in Flamboyant en Zami en noemden zich ZMV vrouwen (Zwarte Migranten Vrouwen). Vanuit dit platform kwamen ze in actie om aandacht te vragen voor de wonden van een pijnlijk koloniaal verleden, en om de situatie van migrantenvrouwen te verbeteren. Het waren voorhoedsters van de zwarte vrouwenbeweging.

Kaersenhout bracht hun verhalen in beeld met foto’s en een korte film. CBK Zuidoost toont deze beelden tot en met 27 juni. Voor het Amsterdam Museum heb je wat langer de tijd: daar kun je tot en met 31 augustus het kunstproject van Kaersenhout zien. Zo beeldde ze de pioniersters af op portretdoeken, die in Afrikaanse landen meestal louter mannelijke politici afbeelden. Nu staan er louter vrouwen op.

De lezingen van… Uitsluitend Emancipatie

Geen individuele lezing deze keer, maar een uitgebreid overzicht van alle lezingen van het congres Uitsluitend Emancipatie, half oktober dit jaar gehouden in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Talloze hoogleraren en andere deskundigen bogen zich over de kwestie emancipatie in de context van de vrouwenbeweging, gezondheidszorg, katholieke vrouwen, immigrantenvrouwen, seksueel geweld, homoseksuelen, de media, noem maar op. De hoofdlezing (keynote) was in handen van historica Joan Scott. Zij behandelde in haar bijdrage de belemmeringen die moslima’s ondervinden op het gebied van hun emancipatie in seculiere Westerse landen.

Kleine aanvulling bij dit lezingenoverzicht. Fijn, al die aandacht voor emancipatie, maar het weblog van Aletta, instituut voor de vrouwengeschiedenis, concludeerde dat het slot van een bij het congres horende debatavond veel van dat goede gevoel weer teniet deed. Want wat gebeurde er volgens een getuige van die avond:

Ook Sara de Jong wist in haar verhaal over tweede generatie migrantenvrouwen te prikkelen met de stelling dat de a-historische vooronderstelling dat vrouwenemancipatie in Nederland reeds voltooid is, niet klopte. Dat Sara de Jong hier een punt heeft bleek wel tijdens de slotlezing in de Berlage-zaal waar socioloog Willem Schinkel de lezingen van professor Duyvendak, Fennema en Geschiere over Nederlanderschap en multiculturalisme voorzat. Het publiek bestond grotendeels uit vrouwen, er zaten, op de sprekers en voorzitter na, slechts vijf mannen in de zaal.

Na de lezing was het woord opvallend genoeg niet aan het publiek, zoals bij alle andere sessies het geval was geweest. Het was de voorzitter zelf die het woord nam en vragen afvuurde op zijn collega’s. Even leek er ruimte voor twee vragen maar Schinkel nam het snel weer over. Zo ontstond er een geleerde mannen onderonsje van de Universiteit van Amsterdam met een zaal vol vrouwen als zwijgende toeschouwer. Jammer dat Joan Scott er niet was om de heren tot orde te roepen.

Kortom, het werd weer een mannenonderonsje en de vrouwen zaten erbij en keken ernaar. Diepe zucht, plus heel erg jammer. Snel terug naar het overzicht van alle lezingen om het positieve gevoel toch nog vast te houden….

VVD aan migrantenvrouw: had je maar beter moeten nadenken

De officiële bekendmakingen van de overheid geven soms een onthullend kijkje in de keuken van de politiek. Neem nou een debat eind december waarbij de positie van migrantenvrouwen aan bod kwam. Tot nu toe moest een vrouw na haar komst in Nederland drie jaar getrouwd zijn met een man, voordat ze aanspraak kon maken op een zelfstandige verblijfsvergunning. Dit wordt vijf jaar. Vrouwen zijn zodoende twee jaar langer afhankelijk van hun man. Reactie van VVD-ster Van Nieuwenhuizen: ,,het [is] natuurlijk al heel goed dat die vrouw wat langer nadenkt voordat zij met die man in zee gaat.”

Voor je verblijfsstatus vijf jaar lang afhankelijk van je man. Erg? Tsja, had je maar beter moeten nadenken, vrouwtje....

Ja, dat is een letterlijk citaat. Mevrouw Van Nieuwenhuizen zegt dit in reactie op kritiek van oppositiepartijen GroenLinks en de PvdA. Die hamerden in het debat op de negatieve gevolgen van de wetswijziging. Zo wees Dibi van GroenLinks erop dat de overheid, ongewild, een bondgenoot kan worden van mannen die hun vrouw onder de knoet houden. Lees even mee met de uitwisseling, zoals vastgelegd in het officiële verslag:

Mevrouw Van Nieuwenhuizen (VVD): Ik word uitgedaagd door de heer Dibi over de vrouwen die langer afhankelijk zouden zijn van hun man. In de eerste plaats is het natuurlijk al heel goed dat die vrouw wat langer nadenkt voordat zij met die man in zee gaat. In de tweede plaats vraag ik: denkt de heer Dibi ook niet dat de maatregelen die wij voorstellen zouden kunnen helpen, bijvoorbeeld om de termijnen van één keer in de tien jaar maximaal op te nemen? Denk hij niet ook dat dit een antwoord zou kunnen zijn op de problematiek van de schijnhuwelijken, van de dwanghuwelijken en van de achterlating van vrouwen? Vorige week was er een seminar van SSR in Amsterdam. Ik ben daar geweest. Je wordt echt niet vrolijk van al die vrouwen die niet goed bevallen en die weer worden gedropt, om het zo maar te zeggen. Daar kunt u toch ook niet voor zijn?

De heer Dibi (GroenLinks): Op dit punt denk ik dat wij het helemaal met elkaar eens zijn, maar daarom begrijp ik juist niet dat de VVD een voorstel steunt dat de vrouw langer afhankelijk maakt van een man. Wij moeten voorkomen dat mannen de ene bruid na de andere halen en haar wanneer zij op haar uitgekeken zijn omdat zij geëmancipeerd is de deur wijzen en vervolgens weer iemand anders halen, haar droppen in Marokko of wat dan ook.

Later, na wat heen en weer gesteggel vat Dibi de situatie nog even kort samen:

het staat gewoon in het regeer- en gedoogakkoord. Vrouwen worden vijf jaar lang afhankelijk van hun man. Dat betekent dat het kabinet, ook al wil het dat misschien niet zijn, een bondgenoot kan zijn van mannen die hun vrouwen onderdrukken of opsluiten. Ik krijg graag de toezegging van de minister dat hij op dit specifieke punt bij de uitwerking van deze maatregel heel strak monitort of vrouwen die nu worden opgesloten door deze maatregel nog verder in de verdrukking komen.

Minister Leers deed de toezegging hier op een ander tijdstip over door te discussiëren, maar dat lost natuurlijk niets op. Met de oude termijn van drie jaar was allang bekend dat veel mensen in de problemen komen door hun afhankelijke positie. De regel lijkt neutraal, en er zijn best voorbeelden te vinden van buitenlandse mannen die in conflict raken met hun vrouwelijke partner. Maar  de afhankelijke partner is in 70% van de gevallen een vrouw en de wet treft vrouwen daarom veel harder dan mannen. Dat is indirecte discriminatie.

Door de bestaande ongelijkheid te laten bestaan, en zelfs te verergeren, negeert de overheid bovendien het VN Vrouwenverdrag. Een Comité onderzocht vorig jaar in hoeverre Nederland dit verdrag naleeft. De delegatie veegde de vloer aan met de handelswijze van Nederland, onder andere met betrekking tot de asielprocedure en de behandeling van migrantenvrouwen. De commissieleden schreven na afloop van hun bezoek geërgerd:

Delen van de kabinetsreactie lijden aan hetzelfde euvel, dat het Comité bracht tot de observatie. Namelijk dat opnieuw het staande Nederlandse beleid ter zake wordt uitgelegd, terwijl het Comité juist vragen stelde daarover of aanbevelingen formuleert (zoals nu in de Concluding Observations) voor beleidsintensivering omdat het vond dat het staande beleid onvoldoende resultaat oplevert. De hoge mate van ‘we leggen het nog één maal uit’ negeert dat de uitleg – in de 5e regeringsrapportage, de antwoorden op de ‘list of issues & questions’ of tijdens de bespreking in Genève – klaarblijkelijk CEDAW niet overtuigd heeft. Het Netwerk vindt dit geen respectvolle bejegening van het VN-Comité en een onderschatting van de reikwijdte van het Verdrag.

Zoals de kamerleden nu debatteren, lijkt er in die situatie vooralsnog geen verbetering op te treden.

Nederland stopt migranten in huishoudklasje

De Apartheid van migrantenvrouwen begint bij de inburgering, merkte kenniscentrum E-quality. Zelfs als ze aangaven dat ze dat niet wilden, deelden gemeenten vrouwen in voor het OGO-traject. Jargon voor Opvoeding, Gezondheid en Onderwijs. Bijna geen enkele man kreeg dit type traject. Niet zo vreemd, want het bereid je voor om thuis voor de kinderen te zorgen en hooguit wat vrijwilligerswerk te doen. E-quality adviseert de Nederlandse regering te stoppen met het verspillen van talent en migrantenvrouwen meer keuze te geven bij de inburgering.

Het indelen van voornamelijk vrouwen bij OGO-trajecten komt volgens E-quality voort uit onbekendheid met de doelgroep. Het kenniscentrum:

E-Quality heeft signalen uit de praktijk gekregen dat vrouwen bij hun intakegesprek (waar wordt bepaald of en welk traject iemand krijgt aangeboden) nogal eens tegen beeldvorming oplopen. Er wordt vaak gedacht dat vrouwelijke migranten zich in een gearrangeerd huwelijk hebben laten manoeuvreren,volgzaam zijn aan hun echtgenoot en weinig ambitie en vooropleidingen hebben. […] Uit onderzoek blijkt echter dat veel van deze vrouwen in de toekomst juist wel willen werken. Ook gaven veel vrouwen aan dat het OGO-traject hen was opgedrongen en dat zij liever een cursus volgden die erop was gericht betaald (deeltijd) werk te vinden.

Naast vooroordelen en de automatische reflex vrouwen op te voeden tot moeder en huisvrouw, ongeacht hun leeftijd, lopen vrouwen meer dan mannen tegen obstakels aan. Zo weigeren relatief veel gemeenten vrouwen een inburgeringstraject aan te bieden als ze zwanger zijn. Ze kunnen daardoor niet beginnen maar moeten maanden wachten. Daarnaast raakt gebrek aan goede kinderopvang vrouwen harder dan mannen. In veel culturen zijn zij namelijk verantwoordelijk voor de zorg voor kinderen. Is er geen opvang, dan gaat de man inburgeren terwijl zijn vrouw thuis blijft.

E-quality pleit er daarom voor te zorgen voor goede kinderopvang, het inburgeringstraject beter aan te laten sluiten bij de wensen en ambities van migrantenvrouwen, en de cursustermijn indien nodig te verlengen met zestien weken. Dan kunnen vrouwen bevallen, opstaan en doorgaan, zonder eerst een jaar te moeten wachten. E-quality hoopt ook dat Nederland het vrouwenghetto van het OGO-traject gewoon afschaft. In plaats daarvan zou de inburgering in het teken moeten staan van meedoen, participeren, in de brede zin van het woord. Dus ook met inachtneming van de mogelijkheid betaald werk te verrichten.

Aletta wil erfgoed migrantenvrouwen behouden

Eerste generatie migrantenvrouwen in Nederland, waar komen ze vandaan? Wat hebben ze meegemaakt? Aletta, centrum voor vrouwengeschiedenis, wil het erfgoed van deze vaak vergeten groep behouden. Zeker nu deze generatie op leeftijd komt en er straks niet meer is. En wat is nou een beter moment om levensverhalen te vertellen, dan wanneer je met z’n allen aan tafel zit en geniet van lekker eten? Voilà, project Back in a Bite is geboren.

Aletta merkt dat overal ter wereld eten delen een manier is om vreedzaam samen te zijn en je met een ander te verbinden. Daarom kiest het kenniscentrum voor deze ingang. Het centrum gaat vrouwen interviewen terwijl ze hun favoriete maaltijd bereiden. Op die manier wordt de orale geschiedenis van deze groep vastgelegd in beeld en geluid, voor het nageslacht. Op de website van Back in a Bite verzamelt Aletta alle recepten en levensverhalen.

Tot en met 15 november kan iedereen een persoon aanmelden die een bijzonder migratieverhaal te vertellen heeft. De eerste veertig inzenders krijgen dan een Masterclass Oral History en een workshop hoe maak ik een filmpje. Voor meer informatie: info@aletta.nu of telefoon 020-6650820