Tag Archives: Mees Kees

Cinekid: waar zijn de meisjes?

Leuk, Cinekid! Films voor en met kinderen! Kinderen kennis laten maken met de gang naar de bioscoop! Prachtig randprogramma met allerlei workshops! Cinekid verdient op zich niets dan lof. Maar dit festival ontstaat ook in een cultuur waar seksisme hoogtij viert. Dat zie je helaas terug op het witte doek, in het programma 2014. Het leven volgens Nino. Johan en de Verenkoning. Pinocchio. Het wemelt van de films met jongens en/of pratende mannetjesdieren in de hoofdrol. Waar zijn de meisjes? En waarom moeten moeders zo vaak dood?

Jongetje en mannetjeskonijn.

Hoe leuk het programma ook is, net als bij Amerikaanse jeugdfilms schitteren meisjes en volwassen vrouwen meestal door afwezigheid in de Cinekid-selectie. Neem Het leven volgens Nino, de openingsfilm en daarmee een film die extra status en betekenis krijgt. Het verhaal begint met de dood van mams, waarna de hoofdpersoon, een blank jongetje, het met zijn vader moet zien te redden. Lichtpuntjes verschijnen als hij merkt dat hij met dieren kan praten. Hij wordt beste maatjes met een konijn – een mannetjeskonijn, wel te verstaan.

Animatiefilm Johan en de Verenkoning biedt een soortgelijke situatie. Konijn Johan verliest zijn moeder en woont sindsdien met zijn vader aan boord van een schip. Zijn avontuur begint als hij een verward bericht over een Verenkoning ontvangt, denkt dat die zijn moeder vast houdt, en op reis gaat. ”Voor Johan is dat het begin van een machtig mooie ontdekkingsreis”, aldus de enthousiaste omschrijving in het programma. Voor moeder betekent het iets anders: dood en/of zeer lange gevangenschap, beiden geen pretje.

Meer? Pinocchio. Felix, over een jongetje dat mee wil spelen in de schoolband maar helaas niet erg muzikaal is. De jongen met de gouden broek –duidelijk geen meisje in de hoofdrol. Mees Kees op Kamp, waarbij een gemene directrice door haar rug gaat en een vriendelijke man, meester Kees, de leiding over moet nemen. Hij krijgt hulp van mannen en jongens met namen als Koos, Tobias, en Sep.

Jongetje en avontuurlijke vader. Moeder? Dood natuurlijk.

Meer voorbeelden? Dummie de mummie, waarin ”Goos en zijn vader Klaas besluiten net te doen alsof Dummie hun Egyptische neefje met veel brandwonden is”. Moeder is overleden in dit verhaal – Nederlandse films doen echt niet onder voor bijvoorbeeld Walt Disney in de V.S, waar moeders ook massaal het loodje leggen. Boy Upside Down, waarbij Oliver moet en zal achterhalen wat er met zijn ouders gebeurde, die omkwamen bij een auto ongeluk – hier sneuvelt dus niet alleen de moeder, maar ook de vader. Of Levende Bezems, waarvan de letterlijke vertaling van de Duitse titel luidt: de zwarte broeders. Niet: zusters. Dit verhaal gaat over het jongetje Giorgio. Als zijn moeder niet meer voor hem kan zorgen moet hij  naar Milaan, waar hij zich daar aansluit bij een schoorsteenvegersbende.

Als meisjes of vrouwen al voorkomen, zijn ze zwaar in de minderheid, en/of een buitenstaander met een al dan niet negatief aspect. De gemene directrice uit Mees Kees. De moeder die vindt dat de jongen met de gouden broek maar bij zijn vader moet gaan wonen. Of neem Oorlogswinter. Het verhaal draait om beste vrienden Tuur en Lambert, twee blanke jongens. Er komt één meisje in voor, een nieuwe klasgenote die de filmbeschrijving ‘mysterieus’ noemt – de mysterieuze buitenstaander.

Jongetje en mannetjes eland. Konijnen, kauwtjes, elanden, alles liever dan een meisje in jeugdfilms.

Of neem Midden in de Winternacht, met de volgende veelzeggende samenvatting:

Het is al bijna kerst als Max (10) ontdekt dat er een eland door het dak van de schuur is gevallen. Hij heet Moos, werkt voor de Kerstman als testpiloot en heeft trek in chocomel. Kan Max even een beker in de keuken halen? Moos is ook de Kerstman kwijtgeraakt. En zonder hem zit het Kerstfeest er natuurlijk niet meer in. Max en zijn slimme zusje Kiki moeten de praatgrage, komische eland helpen de Kerstman op te sporen.

In die verhaalopzet is Kiki dan wel slim, maar ze moet vooral helpen in een verhaal waarbij haar broertje Max de ontdekking(en) doet en de mannelijke eland Moos en zijn baas, de kerstman, centraal staan.

Enzovoorts, enzovoorts. Natuurlijk kun je, als je zoekt, een enkele film vinden met een meisje in de onbetwiste hoofdrol. De Argentijnse productie Natural Sciences bijvoorbeeld, waarin een vriendelijke docente een meisje, Lila, helpt om haar vader te zoeken. Of We are the Best, over drie meiden die een punkband beginnen.

Dit zijn echter de uitzonderingen die de regel bevestigen. Deze schaarse meisjesrollen kunnen niet verhullen dat er een dominant patroon bestaat, in Nederland, maar ook daarbuiten. Het is een patroon wat actrice Geena Davis aanzette tot het in kaart brengen van de situatie in jaarlijkse overzichten, en waar waar onder andere weblog Reel Girl ook op wijst.

Dat patroon van onzichtbare of gemarginaliseerde meisjes en vrouwen is verontrustend, omdat het getoonde beeld ingrijpende gevolgen heeft voor kinderen:

girls make up half of the kid population, yet, when kids go to movies, again and again, they see males front and center, while females get sidelined and marginalized. […] Kids shouldn’t be trained to see girls and women stuck in supporting roles. In the imaginary world, anything is possible, so why is it sexist? Why is a brand new generation learning it’s normal for girls to go missing?

Echt, mensen, als kinderen al zo jong leren dat moeders vooral dood gaan en meisjes (en vrouwen) niet meetellen, hebben we een vet probleem. Juist jeugdfilms zouden ruimte moeten maken voor levende moeders en het feit dat meisjes en vrouwen de helft van de wereldbevolking uitmaken, en dus óók centraal behoren te staan. Verhalenvertellers, doe beter je best!

Advertenties

Vrouwen winnen met kinderfilms

In Hollywood krijgen vrouwelijke regisseurs geen voet aan de grond, maar in Nederland vielen twee vrouwen in de prijzen bij het Cinekid Festival. Anna van der Heide leverde met Brammetje Baas de beste Nederlandse kinderfilm af. Barbara Bredero won de publieksprijs met Mees Kees. Opvallend is dat in de helft van de gevallen boeken van schrijfsters de basis vormden voor de winnende producties.

Brammetje Baas  draait om Bram, die met adhd achtige problemen kampt. Van der Heide weigert echter etiketten te plakken. Haar film draagt uit dat kinderen de ruimte moeten krijgen om te zijn wie ze zijn. In plaats van pillen ligt het uiteindelijk aan de aanpak van volwassenen of Bram wel of niet problematisch gedrag vertoont – het problematische blijkt helemaal niet zo erg te zijn, als je begrijpt wat kinderen willen en nodig hebben.

Bij Mees Kees draait alles om Kees, een beginnende leraar die zijn weg moet vinden. Al doende leert men echter. De film is gebaseerd op het werk van Mirjam Oldenhave, die tot nu toe zes boeken schreef over Kees en zijn perikelen met scholieren, directeuren, en ouders. Mocht Bredero na haar overwinning de smaak te pakken krijgen, dan kan ze dus nog een tijdje voort en meer films maken rondom Kees en zijn klas.

De categorie Beste Nederlandse Televisieprogramma leverde ook een paar winnaressen op. Mirjam de With won de publieksprijs voor Mina Moes, over de 7-jarige Mina die gek is van Minnie Mouse en daarom met muizenoren op naar school wil. Haar ouders vinden dat een minder goed idee. Zal het Mina lukken eruit te blijven zien zoals ze zelf wil?

Ties Schenk ontving (samen met collega Remy van Heugten) de juryprijs voor hun programma Hoe Overleef Ik…..Dit programma is gebaseerd op de boeken van Francine Oomen. Ze schrijft op een aanstekelijke manier over allerlei dilemma’s waar pubers mee te maken kunnen krijgen. Hoe overleef je de brugklas, hoe overleef je een verblijf in New York, enzovoorts. Voor de Avro maakten Schenk en Van Heugten daar een dramaserie voor de jeugd van. Met succes.