Tag Archives: Maya cultuur

De man als norm, deel 9980790229

De man als norm, het is een zeer hardnekkig fenomeen. En schadelijk ook nog. Zowel voor de wetenschap, als voor mensen. Als iets geen geslacht kan hebben, of als we geen idee hebben, vullen mensen automatisch ‘man’ in. En in de gezondheidszorg kost ‘de man als norm’ zelfs mensenlevens. Lees: vrouwenlevens. Een paar voorbeelden.

Als mannen de norm zijn, zijn vrouwen de lul.

Archeologische ontdekkingen over de Mayacultuur! In Guatemala groeven wetenschappers een bijzondere graftombe op. Verborgen aan het einde van een artikel over deze opgravingen staat dat het graf geen skelet meer bevatte. Zodoende is volstrekt onbekend of hier een man of een vrouw lag. Desondanks schreeuwt de kop dat het gaat om de tombe van een man, een koning.

Ook in de rest van het artikel doen de betrokkenen net alsof ze honderd procent zeker weten dat ze een koningsgraf gevonden hebben. Het artikel bewijst dat de erfenis van mannelijke dominantie nog steeds doorwerkt.  Als groep waren archeologen lange tijd voornamelijk mannen, en die bekeken de wereld vanuit een mannelijk perspectief. Het heette dat mannen de jagers en de leiders waren. Zij maakten grottekeningen en hielpen de beschaving vooruit, terwijl vrouwen hooguit wat bessen verzamelden en thuis op de kindjes pasten.

Vanuit dat wereldbeeld namen veelal mannelijke archeologen vaak klakkeloos aan dat vondsten op mannen duiden. Je vindt een Vikinggraf met een zwaard? Dan zal het wel het graf van een man zijn. (nee dus, in bijna de helft van de gevallen.) Graf gevonden van een sjamaan? Moet een man zijn (opnieuw: nee, vaak betrof het vrouwen). Illustraties bij een artikel? Je ziet meestal mannen op de plaatjes.

Pas zeer recent, bijvoorbeeld in het geval van de oude Peruaanse beschaving van de Moche, beginnen ze in te zien dat ze vrouwen over het hoofd zagen. Vrouwen namen veel uitgebreider deel aan het openbare leven dan ze op grond van de ‘man de jager en leider’ theorieën verwacht hadden. Vooroordelen en automatische aannames versluierden de blik van de wetenschappers. Het kost tijd om de oogkleppen af te doen en alert te worden op de positie van vrouwen. De ‘Maya koning’ waarvan we geen skelet hebben, duidt op een patroon waar we helaas nog steeds niet vanaf zijn.

De man als norm tref je ook op andere manieren aan. Zo schreef hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis een op zich zeer interessant boek over het onbewuste. Per definitie kan het onbewuste geen geslacht hebben. Het gaat hier om een abstract begrip, een onderdeel van de menselijke geest. Toch bots je op pagina 29 van Het Slimme Onbewuste, aan het begin van hoofdstuk twee, tegen de volgende tekst aan:

Nu het bewustzijn grondig is uitgekleed, kunnen we het onbewuste in het zonnetje zetten. Of laten we de beeldspraak van een uitgekleed bewustzijn doortrekken. We nemen het onbewuste mee naar de P.C. Hooftstraat waar we het in een strak pak  met sjieke stropdas gaan steken.

Waarom een pak en een stropdas? Waarom geen mantelpakje met sjieke parelketting? Waarom vult Dijksterhuis zijn beeldspraak met mannelijke voorbeelden, als niets daar aanleiding toe zou moeten geven? Als man neemt hij onbewust de man als norm, schat De Zesde Clan in.

Niet alleen belemmert die houding de wetenschap, omdat je mannelijke oogkleppen op hebt, maar het kost ook letterlijk mensenlevens. Bijvoorbeeld in de gezondheidszorg. Ook daar geldt de man als norm. Vrouwen ontvangen zodoende minder goede zorg. Ze hebben bijvoorbeeld vaker last van bijwerkingen, omdat bedrijven medicijnen alleen op mannen testen. Vrouwen sterven bovendien onnodig vaak, omdat artsen klachten bagatelliseren, symptomen over het hoofd zien, en te laat ingrijpen.

Women Inc is deze situatie zo zat dat de organisatie een bewustwordingscampagne begon. Onder het motto Wij Zijn de Lul pleiten ze voor maatwerk, zodat ook vrouwen fatsoenlijke medische zorg krijgen en onnodige sterfgevallen voorkomen kunnen worden. De organisatie sluit zich daarmee aan bij mensen als cardiologe Angela Maas, die al jaren vecht voor het recht van vrouwen op een even goede gezondheidszorg als mannen.

Kortom, de man als norm is niet onschuldig of onbelangrijk. Het heeft ingrijpende nadelige effecten, die op allerlei gebieden in de samenleving voelbaar en merkbaar zijn. De Zesde Clan juicht alle initiatieven toe die leiden tot meer evenwicht en maatwerk. En probeert zelf een steentje bij te dragen door, onder andere met dit soort artikelen, de bewustwording te bevorderen.

Advertenties

Archeologen ontdekken graf belangrijke Maya koningin

Vrouwe K’abel heette ze. In de tijd van de Late Klassieke Mayabeschaving in Guatemala bekleedde ze de positie van militaire gouverneur van het koninkrijk Waka, en droeg de titel Kaloomte, Hoogste Strijder. Archeologen wisten van haar bestaan, maar hebben nu haar graf ontdekt. De vondst kan nieuw licht werpen op de rol van de vrouw bij de Maya, en in het bijzonder de invloed die hooggeplaatste vrouwen konden verwerven.

Jade beeldje uit de graftombe van K’abel.

Om die reden zijn betrokkenen enthousiast over de ontdekking:

De koningstombe toont dat vrouwen in het verleden leiders waren en, zoals het er nu naar uitziet, politieke invloed uitoefenden en de rol van vrouwen in een nieuw tijdperk versterkten’, zei Rosa Maria Chan, de Guatemalaanse onderminister van cultuur en natuurlijk erfgoed.

De hoge status van K’abel blijkt ook uit de locatie van haar graf. Archeologen troffen haar resten aan in een grafkamer in de koningsstad El Peru-Waka, samen met kostbaarheden zoals jade beeldjes en sieraden. In hun persbericht schrijven ze dat deze stad talloze tempels en offerplaatsen kent. De bewoners bleven hun overleden grootheden nog lange tijd vereren in deze sacrale omgeving. Achteraf gezien vinden de archeologen het daarom niet vreemd dat een belangrijk, machtig persoon als K’abel hier begraven werd – ze had voldoende indruk gemaakt op haar onderdanen om offers te ontvangen en herdacht te worden.

Archeologen waren K’abel al tegengekomen op stele’s van de Maya.