Tag Archives: Martha Nussbaum

Nederland zegt redelijkheid vaarwel

Het is officieel: Nederland schaart zich in het rijtje landen met een boerkaverbod. Om te voorkomen dat het teveel gaat lijken op een anti islamitische maatregel houden officiële teksten het op een verbod op gezichtsbedekkende kleding. Maar uit alles blijkt dat het gewoon gaat om de boerka. Volgens minister Donner past dat kledingstuk niet in Nederland.

De regering negeert met haar opstelling onderzoek waaruit blijkt dat het dragen van gelaatsbedekkende kleding zoals een boerka voor de meeste vrouwen in bijna alle gevallen een bewuste keuze is. Zelfs als het dat niet zou zijn – nogmaals, dit wordt niet ondersteund door bestaande studies – klopt het verbod niet. In dat geval ga je namelijk vrouwen die volgens jou onderdrukt zouden worden, nog meer onder druk zetten. Vrouwen waarvan je zegt dat ze niet vrij zijn, nog meer vrijheid ontnemen. Door zo irrationeel te handelen laat de Nederlandse regering zien dat het de redelijkheid vaarwel zegt.

Het is heel erg jammer dat de coalitiepartijen die dit bedacht hebben, onderzoeken negeren en weigeren te luisteren naar redelijke argumenten. De Zesde Clan verwijst je graag nog even naar die roependen in de woestijn. Zoals filosofe Martha Nussbaum, die in augustus vorig jaar reageerde op de introductie van een boerkaverbod in Frankrijk. Of de Belgische politica Eva Brems, die stelling nam toen haar land het voorbeeld van Frankrijk volgde en erop wees dat mensenrechtenexperts dit soort wetgeving unaniem afwijzen.

Inmiddels komen uit islamitische hoek de eerste reacties binnen. Trouw sprak met Al Nisa, een organisatie voor moslimvrouwen. Voorzitter Leyla Cakir legde de krant uit dat haar organisatie tegen een boerkaverbod is:

Al Nisa heeft altijd het standpunt gehad dat we niet voor een boerkaverbod zijn. Wij zijn eerder voor zelfbeschikking en vinden dat de vrouw zelf de vrijheid moet hebben om te beslissen om een boerka te dragen.

De krant tekende ook een onthutste reactie op van jongerenimam Yassin Elforkani:

‘Ik had nooit gedacht dat het zover zou komen in Nederland. Dit is echt betreurenswaardig. Ik snap dat het op de arbeidsmarkt moeilijk ligt, maar het verbieden van een boerka op straat past niet in een democratische rechtsstaat. Het is geen verplichting vanuit de islam, maar als een vrouw ervoor kiest, moet het kunnen. Ik denk ook niet dat de vrouwen die ik ken die er een dragen, hun boerka afdoen. Met sancties verander je niet hun mentaliteit.”

In België bleef het niet bij praten. Twee vrouwen stapten naar de rechter. Zij vinden het boerkaverbod in hun land een maatregel die veel te ver gaat, en hebben de zaak aanhangig gemaakt bij het grondwettelijk hof. Dit hof doet binnenkort uitspraak.

UPDATE: Geweldige reactie van een winkel in feest- en carnavalskleding. Sinterklaaskleding en carnavalspakken vallen niet onder het verbod op gezichtsbedekkende kleding, dus kunnen mensen bij deze winkel een boerka huren als ware het een carnavalspak. Bonnetje erbij en geen agent die je een boete op kan leggen. Doet de politie dat wel, dan is de feestwinkel bereid de boete te betalen. Geniaal!

Illustraties: Burka Babes van de strip Sigmund (Peter de Wit).

Martha Nussbaum komt op voor het pretpakket

Het pretpakket, heet het laagdunkend in het voortgezet onderwijs. Al die sukkels die talen en geschiedenis verkiezen boven de vakken die er echt toe doen, zoals wiskunde en economie. Op de universiteiten en hogescholen heerst dezelfde pikorde. Martha Nussbaum laat nu echter een flink tegengeluid horen. Haar meest recente boek, ‘Niet voor de winst’, is net uit in een Nederlandse vertaling. De Amerikaanse filosofe en hoogleraar komt daarin op voor het pretpakket. Want wat mensen van de alfavakken leren is net zo belangrijk als de betavakken, stelt ze.

Martha Nussbaum, één van de helden van de Zesde Clan.

Dagblad Trouw publiceerde een recensie van haar boek. Recensente Leonie Breebaart:

Zoals ze uitvoerig uiteenzet, zijn het namelijk juist deze ‘zachte’ vakken die kinderen leren rekening te houden met andermans gevoelens, die hen tot bewuste burgers maken. Wie romans leert lezen, of toneelspeelt, moet zich tenslotte wel verdiepen in een onbekende, een leuke moslim misschien, of iemand die niet zo cool is als de mediacultuur ons inpepert dat we moeten zijn. En wie leert filosoferen, leert verantwoordelijkheid te nemen voor zijn opvattingen.

‘Niet voor de winst’ ligt nu in de boekhandel. Bevalt de kennismaking je, dan verwijst de Zesde Clan je graag door naar ander werk van Nussbaum. Ze is namelijk erg veelzijdig, en schreef eerder goed leesbare filosofische boeken over onder andere democratie, ethiek, de aard van emoties, en de situatie van vrouwen. Daarvan willen we er eentje uitlichten: Sex & Social Justice.

Nussbaum gaat in dit boek in op het respect voor en de waardigheid van mensen, en de manieren waarop deze begrippen opeens terzijde worden geschoven omdat het om vrouwen gaat. Denk aan de Franse revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap, maar in de praktijk bleek het alleen om mannen te gaan (het woord ‘broederschap’ gaf dat al een beetje weg). Vrouwen bleven even rechteloos als voorheen achter in de keuken en gingen pas twee eeuwen later meetellen als mens en burger.

Hoe werkt dat precies, wat kunnen we daaraan doen, en welke elementen uit tradities zoals het liberalisme en feminisme kunnen daarbij behulpzaam zijn? Dat is wat Nussbaum onderzoekt in een aantal essays. Geen gemakkelijk leesvoer voor bij het strand, maar je kunt de informatie doseren door iedere keer een essay te lezen en de rest even te bewaren voor een ander moment. Dit prachtig boek is voor zover de Zesde Clan weet nog niet vertaald in het Nederlands, maar zeer de moeite waard. Zie hier voor een voorproefje van het boek, en neem eens een kijkje bij deze lezersgids.

Nussbaum zegt nee tegen boerkaverbod

Nikab, boerka, andere soorten gezichtsbedekkende sluiers, Frankrijk verbood ze eerder deze week en ook in Nederland zwelt de roep om een verbod aan. Filosofe Martha Nussbaum heeft zich daarom gemengd in het debat over het boerkaverbod. Zij publiceerde recent een opiniestuk in The New York Times om een tegengeluid te laten horen.

Vaardig vooral géén verbod uit, is haar mening, want de argumenten die daar tot nu toe voor gebruikt worden rieken naar discriminatie.  Nussbaum gaat veel genoemde redenen voor een verbod systematisch af om dit te onderstrepen.

Boerka, nikab en andere gezichtsbedekkende kleding zouden symbool staan voor geweld tegen vrouwen? De staat heeft volgens Nussbaum nu al alle juridische mogelijkheden om (huiselijk) geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Daar is een apart boerkaverbod niet voor nodig.

Gezichtsbedekking zou persoonlijk contact in de weg staan? Hoe zit het dan met tandartsen en andere specialisten, vraagt Nussbaum zich af. Die werken ook met hoofd- en mondbedekkingen die hun gezichten bijna onherkenbaar maken, maar de meeste patiënten die door zo’n arts geholpen worden hebben geen klachten.

En hoe zit het met strenge winters? Waarom mogen mensen wel over straat lopen en gebouwen betreden terwijl ze schuil gaan achter sjaals, mutsen, dikke jassen en handschoenen, maar is het opeens een probleem als iemand een boerka aan heeft?

En als het gaat om een verbod om onderdrukkende kledingnormen te bestrijden en de gezondheid van vrouwen te beschermen? Nussbaum verwijst meteen naar andere onderdrukkende kledingnormen, zoals hoge hakken die het lopen bemoeilijken en rugklachten veroorzaken. Dat type westerse norm wordt even dwingend opgelegd aan vrouwen, met alle schadelijke gevolgen van dien voor gezondheid en welzijn van vrouwen. Maar dat is blijkbaar minder problematisch dan het dragen van een gezichtsbedekkende sluier, aldus Nussbaum.

Afghaanse vrouwen in gezichtsbedekkende kleding

Kortom, zonder in te gaan op allerlei religieuze overwegingen ziet de filosofe al genoeg bezwaren tegen een verbod. Niet doen, is haar nadrukkelijke advies.