Tag Archives: mannenbrein

Wetenschap: mannenbrein/vrouwenbrein is een mythe

Nadat het fenomeen ‘konninginnen-bij’ naar het rijk der fabelen werd verwezen, is het nu de beurt aan zogenaamde mannelijke en vrouwelijke hersenen. Die bestaan niet. Onderzoek aan het brein laat nauwelijks verschillen zien. Dat meisjes en vrouwen zich op een bepaalde manier gedragen, komt vooral door de opvoeding en diverse vormen van seksisme. Waarbij subtiel seksisme trouwens even schadelijk is als openlijke minachting voor vrouwen.

Lise Eliot, onderzoekster bij het Rosalind Franklin University of Medicine and Science, doet al jaren onderzoek naar menselijke hersenen. Ze verbaast zich over het gemak waarmee mensen vergaande uitspraken doen over ‘de’ man en ‘de’ vrouw. Hou je je aan de regels van verantwoord uitgevoerd onderzoek, dan blijft er van vermeende verschillen nauwelijks iets over. Het ziet er steeds meer naar uit dat het ‘mannenbrein’ en ‘vrouwenbrein’ een mythe zijn.

Dat zulke verhalen toch hardnekkig rondzingen, verklaart Eliot aan de hand van culturele vooroordelen:

“Sex differences in the brain are irresistible to those looking to explain stereotypic differences between men and women,” said Eliot. “And they often make a big splash. But as we explore multiple data sets and are able to coalesce very large samples of males and females, we find these differences often disappear or are trivial.”

Eliot’s studie wint aan kracht omdat haar onderzoeksresultaten terugkomen in andere studies, uitgevoerd door andere mensen, in andere periodes, los van haar onderzoek. Dat anderen het resultaat kunnen herhalen, is een teken van betrouwbare wetenschap. Het fenomeen ‘praktijken koppelen aan manieren waarop hersenen in elkaar zitten’ komt bovendien breder voor dan alleen in het geval van gender.

Het blijft echter lastig om mensen te overtuigen met harde wetenschappelijke resultaten. Mensen krijgen zoveel genderpropaganda over zich heen, dat de ‘jongens stoer-meisjes lief’ tweedeling diep doordringt in de beeldvorming. Dat heeft gevolgen. Zo maken meisjes rekensommen in de praktijk vaak beter dan jongens. Anoniem beoordeeld krijgen ze hogere cijfers. Zodra de docent hun sekse weet, krijgen diezelfde meisjes opeens lagere cijfers. Want tsja, jongens zijn nou eenmaal geschikter voor wiskunde, heet het – zie onder andere de hersenen.

Enfin, kennis is macht. Meer lezen en weten? Dit boek van Cordelia Fine maakt grondig gehakt van stereotypen en slecht uitgevoerde onderzoeken. Of luister naar de kinderen die nog niet bedorven zijn door de roze en blauwe ghetto’s:

‘Hoi hema ik ben Julia ik ben 10 jaar en een stoer meisje. Daarom vind ik dat er ook stoere onderbroeken moeten zijn voor meisjes,’ schrijft Julia op de Facebook-pagina van Hema. Ze stoort zich aan het overwegend roze assortiment van de winkel. ‘Volgens mij is er niet heel veel verschil tussen jongens en meisjes. Hopelijk komt er verandering,’ sluit ze af.

Advertenties

Elsevier verklaart de wereld

Ah, daar gaan we weer. Omdat mannen en vrouwen in de oertijd dit of dat deden, ligt dat voor eeuwig vast in de hersenen, en dus heb je een mannen en een vrouwenbrein, en toevallig zijn die breinen goed in precies die dingen die we anno 2012 verwachten van ‘echte’ mannen en ‘echte’ vrouwen. Het rijtje eigenschappen kunt u zelf invullen, want we zijn allemaal getraind in het aannemen van het roze en blauwe keurslijf. Deze keer is het weekblad Elsevier die een neurowetenschapster volop ruimte geeft om dit type denkbeelden te verkondigen. Het verschil tussen man en vrouw verklaard, schreeuwt de cover. Nou nee.

Blijkbaar kunnen wetenschappers van de Mars en Venus universiteit tijdreizen. Want ze beweren exact te weten hoe mannen en vrouwen in de oertijd leefden. Wat ze precies deden, dat het om heel verschillende werkzaamheden ging, en dat er dús verschillende hersenen ontstonden. Opvallend, want andere wetenschappers bezitten die kennis niet. Als ze eerlijk zijn en kritisch onderzoeken wat écht op een wetenschappelijk verantwoorde wijze bewezen kan worden, eindigen ze met enorme onwetendheid. Meer vragen dan antwoorden. Daarmee valt de basis voor zulke mannen- en vrouwenbrein theorieën meteen weg. Maar daar hoor je Elsevier niet over.

Daarnaast vertellen die neurowetenschappers in de media wel vanalles, maar op het gebied van de hersenen zie je hetzelfde fenomeen als bij onderzoek naar de steentijd. Er is veel, heel veel, wat we niet weten over de hersenen. Iedereen die doet alsof-ie alles al weet over man en vrouw, verkondigt sappig nieuws waar tijdschriften graag op inspringen in deze onzekere tijden. Maar het zijn hypothesen en mogelijke verklaringen, geen vaststaande feiten. Grote kans dat we het hoofdartikel van Elsevier nummer 31 over vijftig jaar even belachelijk vinden als theorieën dat je het van masturberen aan je ruggemerg krijgt.

Als de redactie van Elsevier iets breder had rondgekeken voordat ze op hun cover gingen blaten over mannen en vrouwenbreinen, hadden ze dat dat zelf ook al kunnen weten. En misschien afgezien van boude uitspraken over dé man en dé vrouw.