Tag Archives: mannelijke feministen

Vier op de tien mannen erkent seksisme

Wow, niet slecht. Veertig procent van ondervraagde mannen erkent dat seksisme bestaat en dat vrouwen er hinder van ondervinden. Dat blijkt uit onderzoek van Pew Research Center. Van de ondervraagde vrouwen oordeelt 63% dat seksisme nog steeds bestaat. En de overige circa 60% mannen en 40% vrouwen? Die hebben waarschijnlijk moeite met het erkennen van hun eigen vooroordelen, denkt The Guardian. Seksisme zit zo diep verankerd in maatschappelijke systemen en onze eigen gevoelswereld, dat het onbewust overal in sluipt.

Bij de beoordeling of seksisme nog bestaat en vrouwen hindert, maakt je sekse veel uit. Vrouwen hebben andere ervaringen dan mannen en komen zodoende vaker tot een andere mening. Neem de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten. Veel mannen denken dat Hillary Clinton voordeel heeft van haar sekse. Trump klaagde zelfs in het openbaar dat Clinton haar ‘vrouwenkaart’ inzet en zo oneerlijk voordeel zou krijgen. Vrouwen schatten juist in dat Clinton’s sekse een nadeel is. En ze somden op wat de vrouwenkaart brengt: onder andere geweld, een lager loon, hoon en discriminatie.

Vrouwen zien het goed. Sinds er onderzoek naar wordt gedaan, blijkt dat mensen slecht tegen vrouwen kunnen die onnatuurlijk gedrag vertonen (zoals fel debatteren) of onnatuurlijke ambities hebben. Als samenleving straffen we haar, want ze overtreedt de ‘regels’. Zo geven wij als samenleving mannen meer kans. Ze krijgen promotie op grond van verwachtingen, terwijl vrouwen pas in aanmerking komen voor een hogere positie als ze keer op keer bewezen hebben dat ze de baan aankunnen. Ook naar: mannen die feministische kwesties aankaarten die vrouwen al decennia proberen te agenderen zijn helden, terwijl vrouwen zeurende mannenhaters heten. Dat dit oneerlijk is, zien steeds meer mannen in. Hoera!

Seksisme is de lucht die we inademen. Ik vind het persoonlijk top dat zo’n vier op de tien mannen en zes op de tien vrouwen zich er van bewust zijn dat die giftige zooi dromen fnuikt en ambities bitter maakt. Daarom blijft bewustwording bereiken zo’n belangrijk thema. Mannen hebben daar een cruciale rol bij – de veertig procent die inziet dat vrouwen achtergesteld worden, kan de andere 60% mannen hopelijk helpen om dat ook in te zien.

Voor degenen die nog niet zo ver zijn helpen misschien harde cijfers, gedegen onderzoekpersoonlijke verhalen, en eigen ervaringen. Ooit valt dan het kwartje wel, met wat goede wil en menselijk fatsoen:

This isn’t about casting women as victims or making villains of men. It’s about taking personal responsibility for the part we all play, albeit often unintentionally, to perpetuate the status quo and in having the courage to do our bit to change it.

Gloria Wekker: lief zijn aub, anders maak je geen vrienden

Je kon er op wachten. Hoogleraar Gloria Wekker schreef een boek over racisme en de bochten waarin blanke mensen zich wringen om hun eigen racisme te ontkennen. Prompt volgt een opiniestuk in De Volkskrant met een tut-tuttend ‘Zo krijgt Wekker geen bondgenoten’. Het is een reactie die veel feministen bekend voor zal komen. Want ook wij krijgen dat regelmatig te horen. Niet zo naar doen feministen, anders krijgen jullie geen bondgenoten, en zeker geen mannelijke bondgenoten. Steun je bondgenoten, geef ze een pluim in plaats van zo kritisch te doen!

In het geval van de kwestie racisme neemt lector burgerschap en diversiteit aan de Haagse Hogeschool, de niet-jouw-bondgenoot-als-je-zo-naar-doet rol op zich. Na veel heen en weer gedoe komt er dit:

Door ‘witte’ antiracisten te verwijten dat ze de vermoorde ‘witte’ onschuld spelen, vervreemden ‘zwarte’ activisten veel potentiële bondgenoten van zich. […] In het streven naar een minder racistische, meer rechtvaardige samenleving kunnen bondgenootschappen alleen ontstaan voor zover we, voorbij de onschuld van ontkenning van een problematische geschiedenis en nog steeds bestaande privileges, bereid zijn om te geloven dat we tegenwoordig wel degelijk bepaalde belangen en waarden met elkaar delen.

Van iemand die openlijk zegt dat-ie geen zwartjes mot, weet je tenminste waar je aan toe bent. Het venijn zit ‘m bij de mensen die blinde vlekken hebben. Bonuspunten als ze daar bovenop expliciet zeggen dat ze anti-racist zijn en die ”bepaalde belangen en waarden” delen met Gloria Wekker. Dan kunnen de resultaten extra pijnlijk zijn.

Zo kende de top honderd van machtige vrouwen van tijdschrift Opzij nauwelijks niet-blanke vrouwen. Onder andere Hasna el Maroudi protesteerde – iemand die wél alert is, want zij heeft dagelijks te maken met grote en kleine vormen van racisme. Pas daarna organiseerde Opzij ijlings een alternatieve lijst vol vrouwen met een gekleurde huid.

In het zicht van dit soort veel voorkomende feitelijke situaties vind ik het nogal veel gevraagd om mensen van gediscrimineerde groepen op te roepen de dominante groep te vertrouwen, in het bijzonder zij die zichzelf progressief noemen en daarom per definitie vertrouwd zouden moeten worden als vanzelfsprekende bondgenoot. Het is niet vanzelfsprekend. Gloria Wekker is terecht kritisch. Wij zouden allemaal kritisch moeten zijn.

Juist als je jezelf als bondgenoot beschouwt (de blanke anti racist, de mannelijke feminist, enzovoorts), zou je beter de volgende stappen kunnen zetten:

  • erkennen dat onze Nederlandse samenleving doordrenkt is van seksisme en racisme
  • dat wij als mens deze fenomenen helaas verinnerlijkt hebben en niet altijd zien wanneer we ons schuldig maken aan racisme en seksisme
  • erkennen dat we blinde vlekken hebben
  • alert zijn, luisteren, observeren wat er gebeurt, kritisch onszelf bevragen
  • handelen naar onze nieuwe inzichten, onszelf actief bijsturen

Als je dat doet hoef je geen bezorgde opiniestukken te tikken van het type ‘Gloria Wekker zal geen bondgenoten krijgen’ als ze zulke nare dingen schrijft over anti racisten. Dan probeer je elke dag een beter mens te zijn, in plaats van te wachten op een uitnodiging van Wekker. Dan laat je je bondgenootschap niet afhangen van de vraag of  Wekker’s toon en gedrag wel ok zijn. Dan bén je haar bondgenoot. Gewoon. Uit jezelf.

Acteurs steunen vrouwen in strijd voor gerechtigheid

Effe voor de balans. Je hebt de ‘daar moet een piemel in’-groep, de ‘zolang ik het maar goed heb‘ groep, en we hebben mannen die snappen dat er iets mis is. Sommigen daarvan komen zij aan zij met vrouwen op voor een betere wereld. Onder andere acteurs benutten hun invloed. We hadden al Patrick Stewart, die zich inzet om huiselijk geweld tegen vrouwen te stoppen. Recent besloten echter meer acteurs verandering te steunen. Voorbeelden: Liam Neeson deed de voice over voor een campagne om Ierse vrouwen meer reproductieve rechten te geven. En Bradley Cooper besloot collega Jennifer Lawrence te steunen nadat zij een essay schreef over gelijk loon voor gelijk werk.

Liam Neeson vertrouwt vrouwen en steunt hun recht op baas in eigen buik.

Deze mannen versterken de stem van vrouwen. Ze zorgen voor bewustwording en stellen met hun acties bovendien de houding van andere mannen aan de kaak. Neem bijvoorbeeld Jeremy Renner. Nadat deze acteur seksistische ”grappen” maakte over een vrouwelijk personage in de Marvel films, vertelt hij nu aan ieder mediakanaal die het wil horen dat vechten voor gelijk loon niet zijn baan is. Met andere woorden: de vrouwen zoeken het maar uit. ’t Is niet zijn pakkie-an.

Zulke mannen bevestigen de status quo en bekrachtigen die met hun houding. Niks doen, wegkijken, altijd de makkelijkste weg… Nee, dan Neeson en Cooper. Neeson kwam tot zijn actie omdat hij inzag dat de huidige Ierse abortuswet vrouwenlevens kost. Cooper kon niet met zijn geweten in overeenstemming brengen dat hij meer geld krijgt voor dezelfde baan. In interviews vertelde hij dat hij dit ziet als een dubbele moraal. Hij wil de daad bij het woord voegen. Bij zijn eerstvolgende film wil hij samen met actrices optrekken om gelijk loon af te dwingen.

Jennifer Lawrence is blij dat Cooper met haar meedoet in haar strijd voor gelijk loon.

Ook Patrick Stewart bepleit onvermoeibaar respect voor vrouwen. Hij zit in het comité van aanbeveling van de Engelse organisatie Refuge en steunde onder andere een fondsenwervingscampagne om een Blijf van mijn Lijf huis in Stratford open te houden. Daarnaast probeert hij de politiek te beïnvloeden door duidelijk te maken wat de bezuinigingen op dit soort voorzieningen betekenen – meer dode vrouwen en getraumatiseerde kinderen.

Cooper, Stewart en Neeson. Alledrie hadden ze kunnen doen wat Renner ook deed. Abortus? Mannen kunnen niet zwanger raken, dus boeien! Huiselijk geweld? Alleen interessant als mannen het slachtoffer zijn, voor de rest moeten vrouwen zich er maar druk om maken, who cares. Loonkloof? Geen punt, zolang ik als man maar mijn gebruikelijke salaris krijg is het allemaal ok. Nee, zeggen deze acteurs. Ik wil niet leven in een wereld waar vrouwen sterven of tegen hun wil baby’s moeten baren of de helft van mijn salaris ontvangen voor hetzelfde werk. Ik pleit voor verandering en maak zelf deel uit van die verandering. Zij aan zij met vrouwen. Hulde!

Gastbijdrage: De nieuwe feministen, deel 2

Deel 1 vind je hier.

Door Lonneke van der Ark

De speech van actrice Emma Watson op 22 september 2014, werd met groot applaus ontvangen bij de Verenigde Naties en ging binnen no time viraal. In haar toespraak benadrukt Watson dat mannen naar voren moeten stappen in de strijd tegen ongelijkheid.

Feministen wereldwijd leken even opgelucht adem te halen: nu een publiek figuur als Emma Watson – overal bewonderd en gewaardeerd – zo haar mening verkondigde, moest er wel wat gaan veranderen. ‘Ik weet alleen niet echt wat ik er van moet vinden,’ zegt Pajor. ‘Het is echt goed wat ze gedaan heeft, maar ik twijfel aan de campagne HeforShe. Ze heeft volkomen gelijk dat mannen ook bij het gesprek betrokken moeten worden, maar het stuit me tegen de borst dat ze zegt dat we het zonder mannen niet zouden kunnen. HeforShe geeft me het idee dat we als vrouwen alleen niet succesvol kunnen zijn. De reactie erop maakt echter wel meteen duidelijk dat we nog steeds in een patriarchale maatschappij leven.’

Na haar speech ontving Watson niet alleen gejuich, maar ook doodsbedreigingen. Hackers dreigden ook naaktfoto’s van de actrice te lekken, hoewel dat waarschijnlijk een bluf was: de foto’s zijn nooit naar buiten gebracht. ‘Dat is een typische, veelvoorkomende reactie,’ vertelt Pajor. ‘Een vrouw komt op voor haar rechten en spreekt zich erover uit en dan is er een groep mensen die vindt dat ze naar beneden moet worden gehaald. Alsof ze terug op haar plek moet worden gezet, zoals zij het zien.’

Van Amelsfort ziet vooral problemen in de manier waarop media over de speech berichtten. Na de toespraak schreef ze een uitgebreid stuk over de manier Watson na afloop door de media werd neergezet. ‘Ze reduceren vrouwen tot hun emoties en hun lijf. Emma Watson kan zelfs de VN toespreken, maar dat maakt niet uit. Haar emoties en mogelijke naaktfoto’s zijn veel belangrijker.’

‘En het verkeerd rubriceren en marginaliseren van berichtgeving over vrouwen, ook zo’n structureel fenomeen,’ gaat ze verder. ‘Waarschijnlijk omdat Watson een actrice is, stond het nieuws over haar speech meestal in rubrieken van het type Entertainment. Of, nog erger: ‘Achterklap’. Op die manier krijgt de berichtgeving een lage status – haar speech is slechts vermaak, niet serieus, niet politiek. Terwijl het bijna niet politieker en scherper kan, wat ze zei.’

Invloed van sociale media

Zowel Pajor als Van Amelsfort werkt vanuit een sociale bloggersomgeving; de eerste via Tumblr, de ander via WordPress. Dat internet en sociale media een steeds grotere rol spelen in het verspreiden van het feministisch gedachtegoed, zien ze allebei.

‘Het neemt een steeds belangrijkere plek in als middel om informatie te delen, standpunten te bepalen en aan agendavorming te doen,’ zegt Van Amelsfort. ‘Onder andere Twitter en Facebook worden steeds belangrijker voor feministisch activisme. Internet levert een nieuw strijdtoneel op.’

Pajor ziet dat de kracht van sociale media steeds sterker wordt. ‘Tijdens de rellen in Ferguson zei een woordvoerder van de politie dat hij baalde van sociale media, omdat daar allerlei verschillende standpunten te lezen waren. Ik dacht toen: mooi, dat moeten we juist hebben!’

Het uitlokken van een reactie ziet Van Amelsfort als een overwinning. ‘Feminisme wekt altijd weerstand op. Dat type kritiek moeten we omarmen: als mensen feministen eng vinden, doen we het goed. Dan morrelen we aan de status quo, stellen we privileges aan de kaak en vragen we mannen om hun verantwoordelijkheid te nemen.’

Nog niet perfect

Hoewel het feminisme de goede kant op gaat, zegt Pajor nog veel problemen te zien binnen de stroming. ‘We moeten ons echt richten op alle problemen die we voor ons hebben en niets afdoen als onbelangrijk. Daarbij moet je heel goed bekijken waar een individu of een groep zich druk om maakt. Bijvoorbeeld door te bepalen hoe iets invloed heeft op vrouwen van verschillende culturen.’

Hierbij wijst ze onder meer op de ongelijkheid in het salaris van mannen en vrouwen. Een blanke vrouw in de VS verdient 77 cent op de dollar die een man verdient, maar een zwarte vrouw zit daar nog verder onder. ‘Als we anderen niet binnenlaten en de problemen vanuit verschillende standpunten bekijken, zullen we nooit succes boeken.’

Van Amelsfort sluit zich daarbij aan: ‘Blanke, goed opgeleide feministes zouden zich meer bewust moeten worden van hun privileges ten opzichte van vrouwen met een getinte huidskleur. Dit kunnen ze onder andere laten zien door veel meer te doen met intersectionaliteit, door huidskleur mee te nemen in analyses en vrouwen bewust uit te nodigen en ruimte geven om hun verhaal te doen. Het zijn nu nog te vaak gescheiden werelden. Ik snap het wel, die huiver om kritisch naar jezelf te kijken. Feministen opereren in een guur en vijandig klimaat en veel mensen zijn er als de kippen bij om te zeggen ‘zie je wel, rare feministen, ze deugen zelf niet’. Dus het ligt gevoelig om je eigen vuile was buiten te hangen. Dat zie je bij bijna alle gemarginaliseerde groepen, dus ook feministen. Wij zijn net mensen…’