Tag Archives: macho mannen

Trump versterkt belangstelling voor feministische analyse

Sinds de Amerikaanse president Trump Twitter gebruikte om op te scheppen over de omvang van zijn nucleaire knop, herleeft de belangstelling voor een bijna twintig jaar oud artikel. In 1987 publiceerde wetenschapster Carol Cohn een analyse van het taalgebruik en de manier van denken van de bijna geheel mannelijke groep nucleaire specialisten. Haar analyse deed mij denken aan een analyse die nog verder teruggaat, namelijk naar de manier van spreken en denken van de Oude Grieken. Ga mee op tijdreis, en huiver.

Eerst Trump. Die twitterde in de Nederlandse vertaling:

Kan iemand van zijn uitgeputte en verhongerde regime tegen hem zeggen dat ook ik zo’n nucleaire knop heb. Maar die van mij is veel groter en veroorzaakt veel meer schade, en bovendien werkt mijn knop wel!

Critici waren er (terecht) snel bij om te wijzen op het belachelijke, macho gehalte van deze uitspraak, een variant op ‘de mijne is groter’ en ‘ik kan verder plassen dan jij’.

Carol Cohn ontdekte dit soort macho taal en de bijbehorende manier van denken ook al in 1987, toen ze een jaar lang mee liep met de exclusief mannelijke specialisten die het nucleaire arsenaal van de V.S. beheerden.  In haar fascinerende verslag – serieus, lees haar volledige artikel in feministisch magazine Signs – vertelt ze hoe ze struikelde over dit soort taalgebruik, waarbij landen hard worden, de ene raket nog dieper kan penetreren dan de andere en je met het nieuwste wapen orgastische explosies kunt bereiken.

Maar ze gaat een stapje verder. Achter die eerste laag van macho taalgebruik ontdekte ze een tweede laag. Ze ontdekte dat de betrokken mannen ook beelden van huiselijkheid en vaderschap gebruiken. Raketten liggen onder een kerstboom, je kunt ze aaien alsof het onschuldige huisdiertjes zijn, in plaats van dodelijke wapens die miljoenen mensen kunnen doden. Daarnaast krijgen bommen van hun trotse pappies namen zoals Little Boy, die met hun explosie een nieuwe wereld inluiden.

Wat Cohn ontdekte was dat de wetenschappers en specialisten het scheppen van nieuw leven en het creëren van een nieuwe wereld met zulk taalgebruik symbolisch van vrouwen afpakten en zich toe eigenden. De mannen verwekken jongetjes zoals Little Boy en samen gebruiken ze agressie en vernietigingsmacht om over een als vrouwelijk geldende natuur te heersen – zo gaven de bij de kernproeven rond het atol Bikini betrokkenen mannen iedere krater een vrouwennaam, signaleert Cohn.

Op dat niveau van vaderschap en het domineren van de natuur ontstond een derde laag. Er sluipen religieuze beelden in het taalgebruik, merkte Cohn. De eerste kernproef kreeg bijvoorbeeld de naam van de Drie Eenheid, de mannelijke scheppende trits van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest (NB mensen doen moeite om de heilige geest vrouwelijk te maken, maar de katholieke dogma’s moeten hier niets van hebben. Het is allemaal God en God is mannelijk dus de heilige geest is ook mannelijk.) Daarnaast spraken de mannen over zichzelf als priesters, The Priesthood. Zo krijgt de mannelijke kracht om te baren en die gevaarlijke vrouwen en Moeder Aarde te bedwingen religieuze ondersteuning.

Deze manier van denken – dat mannen mannelijk nageslacht voortbrengen en over het inferieure vrouwelijke heersen, desnoods met geweld – kent een zeer lange geschiedenis. Precies diezelfde gedachtengang en die manier van denken vind je bijvoorbeeld terug bij de Oude Grieken, ontdekte wetenschapster Vigdis Songe-Møller in haar klassieker Filosofie Zonder Vrouwen.

Dat boek verscheen in 1999, dus Cohn kon hier onmogelijk aan refereren toen ze haar wetenschappelijke artikel publiceerde. Maar toen ik haar originele artikel las, moest ik meteen aan de bevindingen van Songe-Møller denken.

Zij analyseerde gedichten en verhandelingen van Griekse denkers zoals Plato, Parmenides, Hesiod en Socrates, en ontdekte twee scholen die een tijdje naast elkaar bestonden. De ene betreft de hier boven beschreven macho gedachtengang. Maar er bleek ook een andere denkrichting, Eentje die er van uit gaat dat je tegengestelden hebt. Dag en nacht, nat en droog, mannelijk en vrouwelijk. Het ene is niet beter dan het andere, beiden zijn nodig en moeten in balans blijven.

Die manier van denken verdween echter uit het zicht toen mensen zoals Plato dominant werden. Plato en zijn medestanders onderschreven een ideaal wereldbeeld waarin vrouwen gemankeerde mannen zijn, mannen creatief en leven-gevend zijn en de geestelijk vader worden van allerlei zonen, die het goede werk van de mannen voortzetten en heersen over de chaotische natuur en al die passieve, enge vrouwen.

Deze denkers grepen daarbij terug op botanische metaforen. Ze zagen mannen als perfecte mensen die, net als planten, een scheut vormen. Die plantenscheut groeit uit tot een nieuwe man, een evenbeeld, uniform, heel, perfect. De ene perfecte man brengt de andere voort zonder dat er een vrouw aan te pas komt die de boel kan verzieken met haar lekkende, inferieure, dood-brengende lijf.

Die gedachtengang tref je later ook aan bij de auteurs van de Bijbel, waar God de Vader is en Sem Arpaksad verwekte, en Arpaksad verwekte Selach, en Selach verwekte Eber, man na man die mannen verwekt zonder dat er een vrouw in beeld komt. De oude kerkvaders gingen met hun hand op de Bijbel vrolijk door met het claimen van leven scheppende vermogens voor superieure mannen en het neersabelen van vrouwen.

Anno nu hebben we de nucleaire specialisten en kerngeleerden, die alles wat macho mannelijk is de hemel inprijzen en Little Boys verwekken. In dit wereldbeeld handelen en scheppen de macho mannen met goddelijke goedkeuring. Ze kunnen penetreren en de grootste hebben en andere, zwakkere mensen of landen hun wil opleggen met hun machtige fallus..eh.. raketten. Ze kunnen, zoals Trump, opscheppen dat zij de grootste (knop) hebben, eentje die wél werkt, lekker puh.

Zo’n Tweet van Trump lijkt onschuldig, maar is bij nader inzien het topje van een smerige ijsberg. En los even van die hele vrouwenhatende geschiedenis gaat het bij dit incident met Trump niet om twee jongetjes en een wedstrijdje ver-plassen, maar om mannen met macht, een president die een andere heerser wil  tonen hoe macho mannelijk hij wel niet is. Eentje die daarbij de optie heeft om de wereld in de as te leggen en miljarden mensen de dood in te jagen, op basis van zijn seksisme en zijn ‘ik als stoere macho man kan alles maken’ wereldbeeld. Laat dat even op je inwerken.

Advertenties

Voordat je ‘Straight Outta Compton’ gaat zien

Vanaf 3 september 2015 vertonen bioscopen in Nederland de film/documentaire Straight Outta Compton. Een heroisch verhaal over zwarte mannen die vechten tegen discriminatie en geweld. Maar ook een schoolvoorbeeld van intersectionaliteit: de feministische theorie over de vele manieren van marginalisering. Ja, zwarte mannen hebben te maken met onderdrukking. Ja, blanke mannen komen weg met gedrag waar zwarte mannen wél kritiek op krijgen. Maar deze film toont hoe gediscrimineerde zwarte mannen op hun beurt anderen onderdrukken. Namelijk vrouwen.

Straight Outta Compton verbeeldt de ontstaansgeschiedenis van rapgroep NWA, geleid door Andre Young, bijnaam Dr. Dre. Wat het verhaal compleet buiten beschouwing laat is dat Dr. Dre vrouwen mishandelde. De meest geruchtmakende aanval vond plaats in 1991, toen Dr. Dre televisiepresentator Dee Barnes sloeg. Bij andere gelegenheden sloeg hij artieste Tairrie B., en medewerkster Michel’le. De film rept hier met geen woord over, en zoals Barnes aangeeft creëert dat een hypocriete situatie:

In his lyrics, Dre made hyperbolic claims about all these heinous things he did to women. But then he went out and actually violated women. Straight Outta Compton would have you believe that he didn’t really do that. It doesn’t add up. It’s like Ice Cube saying, “I’m not calling all women bitches,” which is a position he maintains even today at age 46. If you listen to the lyrics of “A Bitch Iz a Bitch,” Cube says, “Now the title bitch don’t apply to all women / But all women have a little bitch in ‘em.” So which is it? You can’t have it both ways. That’s what they’re trying to do with Straight Outta Compton: They’re trying to stay hard, and look like good guys.

Naast dit verdonkeremanen van een zeer duistere kant van Dr. Dre, inclusief het schrappen van liedjes met té seksistische teksten, geeft Straight Outta Compton alle ruimte aan de mannelijke maten van Dr. Dre en de NWA. De vrouwelijke artiesten en medewerksters worden genegeeerd. Soms is het én én. Dre mishandelde Michel’le en daarnaast komt deze artieste en zangeres niet of nauwelijks voor in de film. Wat dat betreft hoor je het verhaal van de winnaars, signaleert tijdschrift VanityFair.

Met zwarte mannen, die, nogmaals, regelmatig het slachtoffer worden van discriminatie en racisme, klinkt dat misschien maf, maar ze zijn mannen. Da’s een bonuspunt. Als man kunnen ze neerkijken op vrouwen, die andere gemarginaliseerde groep. En binnen de groep vrouwen algemeen, geldt dat in versterkte mate voor zwarte vrouwen – die zijn niet alleen zwart maar ook nog eens vrouw, twee keer pech in plaats van één keer:

by obscuring N.W.A’s most anti-woman transgressions, we are doing the work of the very system that oppresses us and failing to critically reckon with our own capacity for violence. […] To reflect on this dynamic as a black, male, Los Angeles-bred disciple of the N.W.A galaxy is to stop ignoring the degree to which hetero-male power and friendship, from our teenage years until now, have been molded by rhetoric that routinely brutalizes black women.

Diezelfde dynamiek treedt vaker op. Mannelijke activisten van de Black Panther-beweging  maakten zich bijvoorbeeld opvallend vaak schuldig aan huiselijk geweld. Na veel gedoe wisten zwarte vrouwen een sterkere positie te verkrijgen binnen de beweging, maar het bleef behelpen met het machogedrag van de mannen. Onderzoekers denken dat dit seksisme één van de factoren was in het uiteindelijke uiteenvallen van deze beweging. Nog steeds worstelen zwarte mannen met seksisme, feminisme, en wat ze wel of niet doen om zwarte vrouwen te steunen.

Enfin, dat je het even weet voordat je gedachteloos naar de bioscoop gaat en meezingt met de aanstekelijke rapliederen.

Oscars: een feestje van mannen, voor mannen

Een filmpje van vijf minuten zegt meer dan duizend woorden:

N.B.: Feminist Frequency zegt niet dat verhalen over mannen, verteld vanuit een mannelijk perspectief, niet goed of waardevol zouden zijn. Integendeel, mannen zijn mensen, hun verhalen zijn belangrijk. Maar het gaat mis als hun verhalen de enige verhalen zijn, en vrouwen alleen aanwezig mogen zijn als de stereotiepe moeder, vrouw of dochter van.