Tag Archives: loopbaan

Vrouwen krijgen minder kansen en hardere straffen

Mannelijke financiële adviseurs gaan twee keer zo vaak de fout in als hun vrouwelijke collega’s. Maar als vrouwen de fout in gaan, lopen ze een 20% groter risico op ontslag. Vervolgens krijgen ze ook nog eens minder vaak dan mannelijke ‘daders’ een tweede kans in hun bedrijfstak. Dat blijkt uit een jarenlange studie naar de personeelsrapporten van 1,2 miljoen Amerikaanse adviseurs en aandelenhandelaren, die een disciplinaire maatregel opgelegd kregen.

 

Waarom zijn vrouwen toch zo perfectionistisch? Als ze ‘gewoon’ eens durfden, ‘gewoon’ genoegen namen met een zesje, komt alles goed. Zo luidt de gebruikelijke riedel in Nederlandse media. Deze riedel heet framing – de bril waardoor veel auteurs problemen bekijken. Let maar eens op hoe vaak een opinieschrijver een situatie op deze manier voorstelt. Het ligt aan vrouwen zelf. Zo ook met perfectionisme. Vrouwen, stop met alles perfect willen doen! Je verpest het voor iedereen en vooral ook voor jezelf! Geen wonder dat je loopbaan stagneert, enz.

Wat deze verhalen echter weglaten, is dat vrouwen onder zware druk staan om het perfect te doen. Wij mensen geven vrouwen namelijk veel minder kansen dan mannen, en straffen vrouwen behoorlijk hardvochtig als ze fouten maken. Zoals uit het Amerikaanse onderzoek naar financiële professionals blijkt. De wetenschappers die de 1,2 miljoen disciplinaire rapporten doorploegden, concluderen:

The authors, who teach at the University of Chicago, Stanford University and the University of Minnesota, suggested the difference represented “taste-based discrimination” in the industry.“The financial advisory industry is willing to give male advisers a second chance, while female advisers are likely to be cast from the industry,” they wrote.

Als een misstap meteen einde oefening betekent, kijk je als vrouw wel linker uit om risico’s te nemen of het rustig aan te doen.  Je ziet deze bestraffende houding overal terug. Neem de filmindustrie. Gemiddeld krijgt een ervaren, bekende regisseuse eens in de tien jaar de kans aan het roer van een grote film te staan. De banen gaan vooral naar blanke mannen, waaronder mannen met een flop op hun naam.

Geen probleem, voor een man. Krijg je als vrouw echter die ene kans en mislukt het, dan gooit Hollywood de deur dicht. Dat heet het Ishtar-effect, naar de gelijknamige film die flopte. Ijshut`r betekende het einde van de loopbaan van Elaine May. Warren Beatty en Dustin Hoffman waren medeverantwoordelijk voor de flop, maar zij hadden geen enkel probleem daarna nieuw werk te vinden.

Hetzelfde patroon duikt op in het bedrijfsleven. Als het minder gaat met een bedrijf, krijgt een vrouwelijke directeur (CEO) in vergelijkbare omstandigheden veel meer kritiek te verduren dan een mannelijke directeur. Leidde een vrouw het noodlijdende bedrijf, dan kreeg zij de schuld van de malaise in 80% van de nieuwsartikelen over de situatie. Bij een man gebeurde dat in slechts 31% van de gevallen.

De lijst onderzoeken is eindeloos lang. Overal hetzelfde meten met twee maten. Overal hogere eisen aan vrouwen, en zwaardere straffen als ze niet supergoed zijn. Dat gebeurt ook in Nederland. Mannelijke voetballers maken er een puinbak van en de enige vraag is ‘welke coach helpt hen er weer bovenop.’ Als de resultaten van voetbalsters tegenvallen, of een voetbalclub zit financieel krap, heet het meteen ‘hef vrouwenvoetbal maar op‘.

Kortom, gewone, middelmatige vrouwen redden het niet. Gewone, middelmatige mannen wél. Mannen mogen falen en krijgen daarna vaak een tweede kans. Mensen zien mogelijkheden bij mannen en geven hen promoties, terwijl vrouwen aan een plakkende vloer kleven. Vrouwen kunnen er niet van uit gaan dat zij snel kansen krijgen. En ze liggen er verdacht snel uit. Wetenschappelijk bewezen feit.

Maar er heerst een oorverdovende stilte over dit structurele seksisme waardoor vrouwen in de marge verdwijnen. Diverse mensen voeren diverse redenen aan naar het hoe en waarom van die stilte. Vrouwen komen niet vooruit omdat mensen diversiteit onbelangrijk vinden en zich niet oprecht inspannen het speelveld gelijker te maken. Of ze ontkennen dat mannen veel meer kansen krijgen dan vrouwen, omdat dit makkelijk is. Lekker wegkijken en genieten van je privileges, met als bonus dat je kunt neerkijken op al die domme vrouwen die een probleem hebben omdat ze het niet goed doen.

Vrouwen zijn echter niet gek. Wij zien de dubbele moraal wel degelijk, en ervaren de oneerlijkheid:

Why do women have to be exceptional to warrant fair treatment? If I’m a female and am pretty average at my job, I should be afforded the same luxuries as any man who is also pretty average at the same job. My biggest gripe with all of this, is that a Dud Male Boss hardly ever gets called out for being a dud. It’s almost as if being male and “ok” at your job, means that you can get away with being a terrible manager and continue to progress to a decent middle management job. But put a female in that same position and every mistake is highlighted, with the insinuation that she’s a dud because she’s female.

Als je dit stuk hebt gelezen, weet dan dat wij allen geleerd hebben vrouwen minder te vinden dan mannen. Wees je ervan bewust. Geef vrouwen bewust meer kansen. Als een vrouw het gedrag van een bepaalde man vertoonde, zouden we dat accepteren? Zo nee, waarom vinden we hem dan nog steeds ok terwijl we haar zouden uitkotsen? Hoe eerlijk is je kritiek? Op die manier kun je jezelf bijsturen en aangeleerd gedrag afleren. Probeer het maar eens. Wie weet wordt de wereld dan wat vriendelijker voor vrouwen.

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

Vrouwen in mannenberoep: verstop je sekse achter initialen

Wil je het als vrouw redden in een mannenberoep zoals techniek, informatica of de beurs? Laat dan aan niemand weten dat je een vrouw bent. Zet geen foto bij je LinkedIn profiel of Twitteraccount. Noem niet je volledige naam maar gebruik initialen. Alleen dan maak je kans op een gelijkwaardige behandeling. Aldus een man die ruimte kreeg in de rubriek ‘De Expert’, van het gezaghebbende Wall Street Journal, om vrouwen te vertellen hoe ze hun loopbaan aan moeten pakken.

Omdat de column van de auteur, John Greathouse, zeer beleefd geformuleerd is en vergezeld gaat van cijfers en percentages, valt het seksisme van zijn adviezen misschien niet zo op. Dus leverde magazine Jezebel de vertaling van zijn tekst, met pareltjes zoals:

“Women in today’s tech world should create an online presence that obscures their gender.” = I still cannot help myself from ogling a good pair, please help me. […]  “If you identify your team via their initials (men and women), you effectively strip out all preconceptions related to race, ethnicity and gender.” = I’d prefer to imagine my team is full of white men, the only sorts of people I trust.

Misschien had het economische vakblad behoefte aan clicks om meer adverteerders binnen te halen. Het artikel leverde in ieder geval ophef op. Commentatoren waren er snel bij om te signaleren dat dit advies gepaard gaat met een forse dosis mansplaining. Greathouse is De Man, hij weet alles beter en hij zal de dames wel even vertellen hoe ze zich moeten gedragen.

Ook andere commentatoren kotsten zijn loopbaanadviezen uit. Magazine The Verge noemt de column een monument voor het seksisme in Sillicon Valley. De Business Insider, een vakblad voor ondernemers, veroordeelde de Expert-tekst als seksistisch. Ook op Twitter stroomden de reacties binnen:

Meredith Whittaker @mer__edith @johngreathouse @WSJ Great advice! I took it a step further and wore an Elon Musk mask until safely promoted to leadership. 10:56 PM – 28 Sep 2016

Het fundamentele probleem blijft dat auteurs zoals Greathouse louter en alleen naar vrouwen kijken om systematische problemen op te lossen. Wat er ook speelt, seksisme, onbewuste vooroordelen, seksuele intimidatie van vrouwen in mannenberoepen, maakt niet uit: als vrouwen nou maar keihard werken, alles precies goed doen en zich flexibel opstellen komt alles goed. Mannen en bedrijven blijven volledig buiten schot in dit scenario en kunnen ontspannen voort met wat ze deden.

”Expert” Greathouse heeft inmiddels via Twitter zijn verontschuldigingen aangeboden voor zijn seksistische column.

Onderhandelen over salaris levert vrouwen minder op

Bij gelijke omstandigheden onderhandelen vrouwen even vaak als mannen over hun salaris. Alleen krijgen de mannen 25% vaker wat ze willen. Dat blijkt uit onderzoek van de Cass Business School en de universiteiten van Warwick en Wisconsin. Ze namen de gegevens onder de loep van 4.600 Australische werknemers. Ze kozen Australië, omdat dit land naar verluidt als enige ter wereld registreert of kandidaten onderhandelden over hun salaris, en wat het resultaat was.

De onderzoekers denken dat voorgaande studies een vertekend beeld gaven, omdat ze alle werknemers op één hoop gooiden. Het is echter bekend dat parttimers minder vaak over hun salaris onderhandelen dan fulltimers. Vrouwen werken wat vaker parttime (in Nederland zelfs zeer veel vaker) en die vrouwen drukken dan het gemiddelde. Zo kan de indruk ontstaan dat vrouwen minder zouden onderhandelen.

Niets blijkt echter minder waar. Zodra de wetenschappers dezelfde ”soort” werknemers met elkaar vergeleken, bleek dat mannen en vrouwen even vaak een poging deden een beter loon te krijgen. Alleen kregen mannen veel vaker hun zin bij de onderhandelingen dan vrouwen:

Andrew Oswald, professor gedragswetenschappen van de universiteit van Warwick, was erg verrast door de resultaten. ‘Het feit dat vrouwen geen loonopslag durven vragen is een erg populaire theorie. Veel vrouwen zeggen en denken dat dit waar is, maar het bewijs daarvoor was totnogtoe zeer anekdotisch en allesbehalve wetenschappelijk’, legt hij uit op de website van de BBC. Maar dit bewijst volgens hem dat er wel degelijk een hardnekkige vorm van loondiscriminatie bestaat tegenover vrouwen.

Het is heel erg fijn dat wetenschappers kijken naar feitelijke gegevens, want vooroordelen houden vrouwen nog steeds massaal tegen op de werkvloer. Alles wat giftige ballonnen door kan prikken is dan ook meer dan welkom:

“Having seen these findings, I think we have to accept that there is some element of pure discrimination against women,” Oswald said. Funny, that’s what I’ve thought about nearly every gender-in-the-workplace study I’ve ever read, and yet here we are, with a majority of American men believing sexism is over.

UPDATE: de discriminatie begint bij het begin. Net als eerdere onderzoeken wijst ook een recente Belgische studie uit dat mannen bij hun eerste baan gemiddeld 22% meer salaris krijgen dan hun vrouwelijke collega die in precies dezelfde baan begint.

Seksuele intimidatie op het werk laat diepe sporen na

Iets meer dan de helft van de Britse werkende vrouwen kreeg te maken met seksuele intimidatie op het werk. Bij een kwart ging het om ongewenste aanrakingen. Een kwart moest ongewenste avances afslaan. Een derde werd het doelwit van rottige grappen, vaak met een vernederend seksueel element erin. Dat blijkt uit een onderzoeksrapport van vakbond TUC. Dat percentage staat niet op zichzelf. Voor vrouwen betekent het gefnuikte ambities, psychologische schade en een verhoogd risico op ontslag of meer pesterijen als ze seksuele intimidatie officieel melden.

De TUC studie is de zoveelste die aantoont dat vrouwen een groot risico lopen om ongewenst gedrag tegen te komen op het werk. Marketing en reclame? De American Association of Advertising Agencies (4A’s) deed onderzoek en meer dan de helft van de respondenten gaf aan seksuele intimidatie tegen te zijn gekomen. Het restaurantwezen? Meer dan de helft. Vrouwelijke artsen, professionals die op zich een goede status hebben: ruim 30%. Studentes die veldwerk doen en stages lopen, en voor hun cijfers afhankelijk zijn van mensen met meer macht: 70%. Europees onderzoek onder vrouwen: 55%.

De daders zijn in de overgrote meerderheid mannen. Deze daders hebben het in ongeveer 11% van de gevallen voorzien op andere mannen, maar de meesten kiezen vrouwen als doelwit. Onder andere de TUC studie identificeerde verschillende ”zwakke” groepen: ondergeschikte vrouwen die last hebben van hun mannelijke baas, zwangere vrouwen of vrouwen met een nulurencontract of een tijdelijk contract.

Ook vrouwen die net promotie kregen zijn kwetsbaar. Ze lopen een verhoogd risico op seksuele intimidatie en andere vormen van agressie, door rancuneuze ondergeschikten of bazen die geen zin hebben in een vrouw die haar plek niet kent. Kortom, machtsverhoudingen spelen een belangrijke rol…..

Veel vrouwen durven niets te zeggen van de nare situatie waarin ze terecht komen. Vakbond TUC vroeg naar die terughoudendheid en kreeg van de meeste vrouwen het antwoord dat zij niet dachten dat het zin had om naar personeelszaken te stappen. Dat bleek een juiste inschatting: van degenen die wél actie ondernamen, had slechts 6% daar baat bij. Voor de rest leverde het vooral gedoe op. De situatie van de vrouwen verslechterde, ze liepen promotie mis, kregen ontslag of kregen te maken met ernstigere conflicten op hun werk. Kortom, het loont niet om officieel werk te maken van seksuele intimidatie.

Wat vrouwen rest is stilletjes vertrekken of, als dat niet kan of als dat een te groot offer is, proberen vol te houden. Dat heeft grote gevolgen voor hun welzijn, hun loopbaan, en de kwaliteit van werk. Vrouwen rapporteren gebrek aan concentratie, gevoelens van depressie, angst om zichtbaar te worden door originele ideeën te opperen. Of, zoals Shelley Ross, ruim dertig jaar werkzaam in de media industrie, samenvat:

No one has yet nailed the pervasiveness, the bigotry, the diminishing and oppression of over half the population in the workplace. No one has nailed the ideas lost, the creativity missing, the damage done.

Wat te doen? Ross stelt voor de aanpak toe te passen die Zuid-Afrika ontwikkelde na de Apartheid. Dat land richtte Waarheids- en Verzoeningscommissies op om diepe wonden te helen. Slachtoffers konden openlijk hun verhaal doen en erkenning krijgen. Daders kregen de kans hun kant van het verhaal te vertellen en excuses aan te bieden. Zij ziet niks in trainingen om seksuele intimidatie op de werkvloer aan te pakken.

Toch blijken zulke cursussen wel effect te hebben, mits het om goede trainingen gaat. Geven bedrijven alleen een verplicht ‘foei, mag niet’ nummer, zodat het management een vakje op een formulier af kan vinken, dan volgt inderdaad geen verbetering. Het moet een oprecht, serieus aanbod zijn.

Blieft u wat seksisme bij uw Olympische Spelen?

Vrouwen doen iets en hup, daar barst het seksisme los. Ook bij de Olympische Spelen. Het Belgische blad Knack zette een aantal recente dieptepunten op een rijtje. Onder andere een man die Olympisch wielrenster Annemiek van Vleuten de les leest. Mansplaining in al z’n walgelijke glorie. Verslaggevers die deden alsof de man van zwemster Katinka Hosszu de medaille won, niet zijzelf. Kranten die een historisch record van een atlete ‘vergeten’ te vermelden. UPDATE: hier is een ander rijtje dieptepunten, van de Huffington Post. En een nadere analyse van de situatie in Nederland.

Dat wist Van Vleuten nog niet….

Dat onder andere Knack dit soort seksistische behandeling van atletes aan de orde stelt, is een teken van vooruitgang. Je kunt kampioenen reduceren tot hun uiterlijk, hulpje van hun man en moeder en o guttegut hoe doet ze dat met de kinderen, maar je krijgt daar tegenwoordig fel commentaar op. Dit soort seksisme maakt namelijk niet alleen de persoon in kwestie klein, maar ondermijnt ook de sportprestaties van vrouwen. Al winnen vrouwen goud, maakt niet uit, hun uiterlijk, gezinssituatie en relatie tot een man lijken het enige wat telt.

Vandaar dat die alertheid belangrijk is. Een ander teken van vooruitgang is dat, naast veel media, ook ‘gewone’ mensen steeds vaker luid en duidelijk laten merken dat ze het seksisme zat zijn. Zo kreeg turnster Alexa Moreno te maken met Twittertrollen die haar uiterlijk door de modder sleurden. Ze vonden haar te dik, vergeleken haar met een varken, enzovoorts. Honderden mensen reageerden hierop en verdedigden Moreno in een storm Twitterberichten, waar de trollen in verdronken.

De aantoonbaar seksistische verslaggeving leidde ook tot een campagne#CoverTheAthlete. Mensen draaien de situatie bijvoorbeeld om en stellen het type vragen aan mannelijke atleten, waar hun vrouwelijke collega’s te vaak mee te maken krijgen. De reacties van de mannen zijn goud waard en maken duidelijk hoe belachelijk de behandeling is die de vrouwen krijgen.

Voor sommige media is die bewustwording nog even wennen. Zo berichtte de NOS over het bizarre commentaar rondom Hosszu, maar sprak daarbij van een ‘seksistische’ commentator, met seksistisch tussen aanhalingstekens. Die aanhalingstekens kun je schrappen, NOS. Want als je wil beweren dat de coach de prestatie levert en niet de atlete zelf, dan ben je echt heel erg seksistisch bezig. Alsof hij in het water lag en een medaille won. Nou nee, dat deed zij zelf, na heel lang en hard trainen.

Canadese universiteit lost loonkloof op

Een Canadese universiteit heeft dé oplossing gevonden voor de loonkloof. Iedere faculteitsmedewerkster die voor 30 april 2015 in dienst kwam, krijgt een loonsverhoging van 2905 dollar. Dit was het bedrag wat mannelijke professoren en docenten jaarlijks méér ontvingen dan hun vrouwelijke collega’s.

De universiteit van Waterloo, Canada, stelde een werkgroep in om de salarisgegevens van medewerkers te onderzoeken. Uit hun rapport kwamen allerlei ‘belonings anomaliën’ naar voren. Jaarlijks bedroeg het verschil zo’n 2905 Canadese dollars, in het nadeel van vrouwen. De werkgroep spreekt van een systematische discriminatie van vrouwen, omdat alleen sekse dit nadelige verschil in beloning opleverde. Om de situatie recht te trekken, verhoogt de universiteit het salaris van de vrouwen.

Waterloo is niet de eerste Canadese universiteit die deze maatregel neemt. Eerder verhoogden ook Hamilton’s McMaster University en de University of British Columbia het salaris van werkneemsters, om een einde te maken aan de loonkloof. In die gevallen kwamen vrouwen ook jaarlijks rond de 3000 Canadese dollars tekort.

 

Personeelsbeoordelingen: mannen krijgen nuttige feedback, vrouwen vaagheden

Personeelsbeoordelingen van mannelijke werknemers bevatten gerichte lof, uitgebalanceerde kritiek, en geven nuttige adviezen ter verbetering.Vrouwelijke werknemers krijgen daarentegen vage algemeenheden die nauwelijks houvast bieden om zichtbare vooruitgang te boeken. Dat concluderen twee Amerikaanse onderzoekers na een analyse van personeelsbeoordelingen bij vier grote ondernemingen.

cartoon loopbaan

Shelley Correll van Stanford’s Clayman Institute for Gender Research en Caroline Simard van het Center for the Advancement of Women’s Leadership concluderen dat deze vage, vaak stereotiepe ‘feedback’ vrouwen achterstelt. Op twee manieren. De beoordelingen geven blijk van een zekere mate van blindheid bij managers voor de prestaties van vrouwen. Correll en Simard zien onbewuste vooroordelen als de boosdoener van dit opvallende verschil in de personeelsbeoordelingen van mannen en vrouwen:

Our research suggests these trends may result from unconscious bias. Stereotypes about women’s capabilities mean that reviewers are less likely to connect women’s contributions to business outcomes or to acknowledge their technical expertise. Stereotypes about women’s care-giving abilities may cause reviewers to more frequently attribute women’s accomplishments to teamwork rather than team leadership.

Ten tweede kunnen vrouwen weinig met de algemeenheden die ze in hun beoordelingen teruglezen. Geen gerichte adviezen, geen identificatie van specifieke kwaliteiten die ze kunnen versterken of specifieke punten waarop ze hun prestaties kunnen verbeteren. In die zee van algemeenheden is het voor vrouwen veel moeilijker dan voor mannen om zichtbaar te werken aan concrete punten en vooruitgang te boeken.

Correll en Simard vonden slechts één, veelbetekenende, uitzondering. Alleen als het ging om communicatieve vaardigheden kregen vrouwen duidelijke feedback. Vaak was die echter negatief. Managers beoordeelden vrouwen als te assertief of zelfs agressief, of verweten vrouwen dat ze moeilijk waren om mee samen te werken. Het betreft een zeer significant verschil: 76% van de verwijzingen naar een te agressieve communicatiestijl stonden in beoordelingen van vrouwen. Bij mannen lag dat aandeel op 24%.

Deze bevindingen komen overeen met eerdere analyses. Zo onderzocht Kieran Snyder in 2014 bij een technologiebedrijf 141 beoordelingen van mannen en 107 van vrouwen. De vrouwen kregen veel meer kritiek dan mannen – 58,9% negatieve feedback bij mannen, terwijl dat percentage bij vrouwen steeg naar 87,9%. En ook hier struikelden leidinggevenden vooral over de communicatiestijl van vrouwen. Managers schreven slechts twee keer dat mannen op hun toon moesten letten. Bij vrouwen kwam deze specifieke vorm van kritiek voor in 71 van de 94 kritische beoordelingen.

Steekproef of officiële wetenschappelijke studie, maakt niet uit: bedrijven zetten vrouwen onbewust en op basis van vooroordelen op achterstand, en dat schaadt onze carrière. Hoog tijd dat bedrijven en leidinggevenden hun houding bijstellen. Gelukkig geven Correll en Simard daar adviezen over. Te beginnen met het opstellen van duidelijke criteria, zowel voor het wegen van prestaties als voor het schrijven van beoordelingen.

Comics: DC en Marvel beperken vrouwen tot hun eigen soort

De twee grootste comics-producenten van de V.S., Marvel en DC Comics, laten mannen over alles en iedereen schrijven en tekenen. De 13 tot 15% vrouwelijke medewerkers krijgen geen toegang tot dit brede spectrum. Zij schrijven en tekenen vooral de veel schaarser voorkomende vrouwelijke personages. Dit becijferde de site Bleeding Cool.

Comics genderFEB2016f

Tim Henley van Bleeding Cool keek bij beide bedrijven naar comics, uitgegeven in de periode van april 2015 tot februari 2016. In alle gevallen, bij zowel Marvel als DC, zijn werkneemsters enorm in de minderheid. Ze blijven vijf tot vijftien procent onder de magische grens van 30%. Bij dertig procent en hoger ontstaat de kans dat vrouwen de organisatiecultuur kunnen beïnvloeden en veranderen. Daaronder zit er zeker weten niets anders op dan overleven in door mannen gedomineerde structuren.

Vanuit die minderheidspositie zie je vervolgens dat het werk van mannen gelijke tred houdt met de algemene productie. Mannen schrijven en tekenen voor alle uitgaven en alle rollen. Vrouwen bekleden een zeer afwijkende positie. In de meeste gevallen stelden Marvel of DC hen vooral aan om vrouwelijke personages onder hun hoede te nemen.

Fijn dat in ieder geval rond de vijftien procent vrouwen een kans krijgen om te werken in de comicsindustrie, maar ze kunnen zoveel meer dan alleen vrouwelijke personages verder brengen. Waarom blijven ze dan in dat hokje steken? Verklaringen die Henley soms hoort, bijvoorbeeld ‘vrouwen hebben geen interesse om mannelijke personages te schrijven of tekenen’ verwerpt hij met verve:

Marquee characters like Batman and Spider-Man sell like hotcakes, and women writers need to house and clothe and feed themselves just like men do. I sincerely doubt that the scores of women who have written for DC and Marvel over the past year have, en masse, decided that they’re just not terribly interested in writing men, i.e. the bulk of the line.

Henley wijst rechtstreeks naar de bedrijven zelf. Die verbannen vrouwen naar hun eigen hok. Op die manier frustreren ze de loopbanen van werkneemsters. DC en Marvel zouden moeten inzien dat ze op die manier talent weggooien. Om al dat soort redenen juicht website The Mary Sue toe dat mensen zoals Henley de comics industrie kritisch volgen en desnoods ter verantwoording roepen op basis van de feiten:

Examining these numbers is important, because no matter how many packed Women of Marvel panels conventions host, no matter how many female titles we get excited about, no matter how many female creators we love and can rattle off when asked, the fact is that it’s still not enough. Some people might be bored by talking about “diversity in comics,” but you know what? Women are bored by inequality. It’s out of fashion. It needs to go.

Dat dit kan, bewijzen andere beroepsgroepen en andere organisaties. Dus, Marvel en DC… neem je vrouwelijke personeel serieus en geef ze dezelfde kansen als de mannen.

Wet van Sullerot opnieuw bewezen

De Franse econome Sullerot constateerde jaren geleden al dat ”wij als samenleving” het werk van vrouwen minder waarderen dan dat van mannen. Hoe meer vrouwen, hoe lager de status van het werk en hoe lager de salarissen. Deze maand bleek opnieuw hoe fundamenteel dit inzicht was. Een nieuw onderzoek uit de V.S. concludeert dat als meer vrouwen werkzaam worden in een voorheen door mannen gedomineerd beroep, de salarissen en de status van dat beroep dalen. Ook al doen de vrouwen hetzelfde werk als de mannen in die specifieke beroepsgroep deden.

intersectionaliteitAlleen krijgen we wel minder loon….

Wetenschappers van de Cornell en New York University schatten in dat dit mechanisme één van de verklaringen is voor het hardnekkig voortbestaan van de loonkloof. Zelfs als vrouwen beter betaalde banen zoeken, nemen ze hun tweede sekse mee. Zodra ‘teveel’ vrouwen hetzelfde beroep kiezen, daalt het aanzien van dat werk en hebben werkgevers minder loon over om die tweederangs personeelsleden in dienst te nemen en te houden. Of, diplomatieker gezegd:

janitors (usually men) earn 22 percent more than maids and housecleaners (usually women). Once women start doing a job, “It just doesn’t look like it’s as important to the bottom line or requires as much skill,” said Paula England, a sociology professor at New York University. “Gender bias sneaks into those decisions.”

De gevolgen zijn groot. Toen meer vrouwen designers werden, daalden de lonen met 34%, signaleert de New York Times. Toen meer vrouwen doordrongen tot de biologie, kregen deze wetenschappers 18% lagere salarissen. Als vrouwen promotie krijgen, wordt de loonkloof GROTER, blijkt uit Amerikaans onderzoek.

Ook in Nederland zie je dat de status daalt als meer vrouwen bepaalt werk doen. Zo verschenen er verontruste berichten over ‘teveel’ vrouwen bij Justitie en een overheid die teveel feminiseert, met rampspoed en ellende tot gevolg. Het omgekeerde gebeurde ook. Programmeren gold, in het begin van het computertijdperk, als administratief werk. Het beroep had geen status en geheel toevallig domineerden vrouwen. Toen mannen gingen domineren, werd het beroep opeens prestigieus en stegen de salarissen significant.

Enfin, wil je zelf beoordelen hoe relevant het werk van Sullerot nog is vandaag de dag? Bestudeer haar rapport aan de Commissie van Europese Gemeenschappen. Van harte aanbevolen.

Onderzoek benoemingen hoogleraren staat niet op zichzelf

Heeeeeej, dat klinkt bekend! Organisaties die formeel procedures hebben om vacatures te vervullen, maar die daar voor banen in de hoogste regionen vrolijk vanaf wijken. Ze adverteren niet met vacatures en gaan uit van persoonlijke netwerken om kandidaten te vinden die ze geschikt achten. Dat bleek uit een onderzoek naar de benoeming van hoogleraren bij Nederlandse universiteiten. En dat blijkt nu opnieuw uit een studie naar benoemingspraktijken bij de grootste bedrijven van Engeland.

Vrouwen vinden is echt niet zo moeilijkGebaseerd op dit schandaal...

Wetenschapster Marieke van den Brink maakte in 2009 furore met haar onderzoek naar de totstandkoming van benoemingen van hoogleraren. Haar studie liet pijnlijk duidelijk zien dat er in de praktijk weinig terecht kwam van formele regels. In 44 procent van de commissies zat géén vrouw. In 64 procent van de gevallen was sprake van gesloten werving: universiteiten zochten kandidaten in hun eigen netwerk. Zodoende benoemden blanke mannen andere blanke mannen via allerlei verborgen achteraf-kanalen.

In Engeland richtte het onderzoek zich naar de werving van topfunctionarissen bij de grootste bedrijven van het land. Hieruit komt hetzelfde mechanisme naar voren. In verreweg de meeste gevallen was er sprake van een gesloten werving. Buitenstaanders hoorden niets over vacatures en konden dus ook niet reageren. In eenderde van de gevallen zocht de top van een bedrijf kandidaten uit het eigen netwerk.

Een woordvoerster van de Equality and Human Rights Commission (EHRC), die de studie verrichte, was duidelijk over het effect van die benoemingscultuur:

“The recruitment process to the boards of Britain’s top companies remains shadowy and opaque and is acting as a barrier to unleashing female talent”

Dat de resultaten zo gelijksoortig uitvallen, ook al betreft het een ander land, een andere periode, en een andere setting, bevestigt nog maar eens de macht van informele mannen-netwerken. Zolang de top voornamelijk bestaat uit machtige mannen die vrouwen niet zien staan, blijven ze soortgenoten aannemen. Als je weer eens leest ”waar zijn de vrouwen” dan weet je nu een belangrijk deel van het antwoord: de poortwachters van de macht houden de deur ferm gesloten. Vrouwen en mannen met een gekleurde huid? Niet welkom. En dat is niet ‘de banenwachtrij’. Dat is domweg seksisme en racisme.

Werkgevers discrimineren zwangere vrouwen massaal

Het College voor de Rechten van de Mens ontving een record aantal klachten over zwangerschapsdiscriminatie. De organisatie riep vrouwen op hun ervaringen te melden. In tien dagen ontving het College 500 klachten. De oproep kwam nadat het CVRM voor de zoveelste keer werkgevers veroordeelde, zoals KPN en de gemeente Amsterdam.

Uit eerder onderzoek van het College bleek dat werkgevers zwangere vrouwen niet zien zitten. In bijna de helft van de gevallen volgen ontslag of demotie. Recente oordelen over zwangerschapsdiscriminatie tonen aan dat werkgevers vrolijk doordiscrimineren. We zitten bijna in 2016 en nog steeds botsen vrouwen stelselmatig aan tegen dit soort seksisme. Geen wonder dat het CVRM de situatie spuugzat is en een campagne begon om de bewustwording te vergroten.

Vooral vrouwen met tijdelijke contracten zijn kwetsbaar. Vaak gebruiken werkgevers (succesvol) smoezen zoals de economische crisis. Of werkgevers beweren dat de vrouw niet goed zou functioneren. Slechts een handjevol ontslagen vrouwen vindt de weg naar het CVRM. De drempel is hoog, en vrouwen bijten soms in het stof omdat ze de discriminatie niet hard genoeg maken. Het komt neer op het woord van de een tegen het woord van de ander. Ondertussen riekt de hele situatie echter naar grove discriminatie:

De vrouw was taalcoach en gaf taal- en rekenlessen. Een mannelijke collega van de vrouw, ook taalcoach, kreeg wel een vast contract. Omdat de collega geen onderwijsbevoegdheid heeft en de vrouw wel, vermoedt de vrouw dat zij vanwege haar zwangerschap geen nieuw contract kreeg. […] Volgens de vrouw reageerde de regiomanager op haar mededeling dat zij zwanger is met de opmerking: “dat heb je lekker gepland.” Ook zou haar verteld zijn dat haar beschikbaarheid de reden is dat zij geen nieuw contract kreeg. Capabel Taal betwist dit.

Ongegrond. Ondans zulke obstakels komt het College echter vaak genoeg tot het oordeel ”gegrond”. Recent liepen KPN, de gemeente Amsterdam en beveiligingsbedrijf G4S Aviation Security tegen de lamp. Vaak omdat de vrouw extra bewijsmateriaal kon overleggen, zoals een getuigenverklaring van een derde. Of omdat een werkgever duidelijk anders dan gewoonlijk handelde, in het nadeel van de werkneemster. En daar geen duidelijke verklaring voor kon geven.

Een groot struikelblok voor actie vormt de Hollandse gelatenheid. We zien seksistische speelgoedfolders die meisjes gelijk stellen aan poppenmoeders, en roepen dan massaal ‘tja, zo is het nou eenmaal’ (61% ten tijde van de raadpleging) of ‘ergerlijk, maar ik kan me er niet over opwinden’ (20%). Zo blijven meisjes en vrouwen gelijk staan aan wezens die thuis blijven om baby’s te verzorgen, en dat vinden we geen probleem.

Wat een verrassing, dat werkgevers vrouwen later naar huis sturen zodra zo’n baby zich aandient. En we als maatschappij een grote sociale druk op vrouwen uitoefenen om hun andere ambities vaarwel te zeggen zodra ze het blijde nieuws melden. Goh, hoe zou dat toch komen? Of nee, die vraag stellen we onszelf niet eens, wat zo is het nou eenmaal. Omdat het zo is. He, irritant onderwerp, ga weg, laten we het over iets belangrijkers hebben, aldus commentatoren.

Dat de loopbanen van duizenden vrouwen averij oplopen, doet er blijkbaar niet toe. Daarom is het goed dat meer dan 500 van hen gehoor gaven aan de oproep van het College en de campagne tegen deze vorm van discriminatie steunt. Dat we hier nog voor moeten strijden in 2015, bijna 2016… echt ongelofelijk.

Onderzoek Brekelmans legt vinger op zere plek

De media staan er bol van: kijk, vrouwenquotum mislukt  – iets wat ik al aankondigde in 2011 – en vrouwen willen zelf ook geen quotum om ervoor te zorgen dat besturen van beursgenoteerde bedrijven voor 30 procent uit vrouwen bestaan. Onder andere de Tros Nieuwsshow nodigde onderzoekster Roos Brekelmans deze zaterdag uit om te vragen hoe dat zit. Waarna Brekelmans de vinger op de zere plek legde: vrouwen proberen te overleven in mannenbastions, en als je niks doet behalve een quotum invoeren, kan dat problemen veroorzaken. Ook bij vrouwen onderling.

De presentatoren van de Tros Nieuwsshow begonnen meteen grapjes te maken: ‘oh, dus het ligt aan de mannen’ dat vrouwen geen vrouwenquotum zouden willen. Inderdaad, zei Brekelmans met een over de luidsprekers hoorbare glimlach. Bedrijven zijn vaak door mannen opgezet en opereren met de man als norm, gaf ze aan. Als vrouwen zo’n bedrijf betreden, komen ze terecht in een wereld met een managementstijl en cultuur die niet bij hen passen. In plaats van een glazen lift, zoals voor de mannen, stuiten ze op plakkende vloeren en glazen plafonds. (Als ze al binnenkomen.  En niet zwanger raken op een ongelukkig moment.)

Hoe hoger in de hiërarchie je als vrouw komt, hoe groter de druk. Je moet onder andere spitsroeden lopen. Te vrouwelijk gedrag en je bent ongeschikt, te mannelijk gedrag en je bent een bitch. Als een topvrouw in dat klimaat vrouwen een kans wil geven, vinden mensen je bovendien incompetent – je krijgt sociaal straf. Voor mannelijke bazen geldt dat niet. Die zijn top!

In dat vijandige klimaat kan promotie op basis van een quotum voor vrouwen aanvoelen als een devaluatie van hun positie, schreef Brekelmans in een opiniestuk in de Volkskrant. (Een positie die toch al wankel is – ze zijn immers de vreemde eend in de bijt.) Op Radio 1 lichtte Brekelmans dat verder toe: vrouwelijke leiders willen geloven in een eerlijke wereld. Als zij zelf alle obstakels kunnen overwinnen, zouden andere vrouwen dat ook kunnen doen.

Als je de mannencultuur in organisaties intact laat, en daar alleen een vrouwenquotum bovenop gooit, vreest Brekelmans dat een vrouwenquotum negatieve effecten kan hebben. Het zou bijvoorbeeld de spanningen tussen vrouwen onderling kunnen vergroten. De zittende vrouwen zien zoals gezegd hun positie aangetast, en nieuwkomers lijden onder seksistische aannames dat ze daar alleen zitten vanwege een quotum. Bonuspunten als degene die een vrouw dat verwijt maakt, een man is die zelf alleen op zijn plek zit vanwege het mannenquotum waar niemand over wil praten.

Laten we vooral doorgaan met alle maatregelen die mannenquota doorbreken en vrouwen een eerlijkere kans geven. Want op de radio wezen Brekelmans en de beide Trospresentatoren er gelukkig op dat er echt iets moet gebeuren. Anders blijf je kampen met bedrijven vol mannen op plekken waar een uitstekende vrouw had moeten zitten. In een rechtvaardige wereld zouden vrouwen allang zitten op de plek die ze verdienen. Maar helaas, we leven niet in een rechtvaardige wereld. Tijd om dat in te zien en passend te handelen. Ook al voelt dat raar aan.

Vrouwen kunnen ‘subtiel seksisme’ moeilijk bewijzen

Hoe toon je subtiele discriminatie wettelijk en overtuigend aan? Dat lukt nauwelijks, ondervond Ellen Pao. De Amerikaanse begon een rechtszaak tegen haar werkgever, en dolf het onderspit omdat ze niet spijkerhard kon maken dat haar sekse tegen haar werkte. Ook bij het Nederlandse College voor de Rechten van de Mens halen vrouwen vaak bakzeil, bijvoorbeeld als ze zwangerschapsdiscriminatie aan willen tonen.

… en sekse, zou ik daar aan toe willen voegen.

 

Patronen van subtiel seksisme zijn op zich bekend in de wetenschappelijke wereld. Maar of  een individueel geval een rechter kan overtuigen? Hoe kun je wettelijk en overtuigend hard maken dat een ogenschijnlijk compliment zoals ‘vrouwen hebben een betere emotionele intelligentie’ vaak werkt als een negatief etiket? Hoe toon je het effect aan van neerbuigend taalgebruik in de media, en de invloed daarvan op de kansen van politieke kandidaten zoals Hillary Clinton? En hoe kun je hard maken dat vormen van subtiel seksisme je loopbaan ondermijnen? Zeker als het gaat om zoiets als informele regels, of ‘de bedrijfscultuur’.

Ondertussen weten vrouwen precies dat er iets scheef zit en wat dat ‘iets’ is. Bijna de helft van alle zaken in de categorie ‘discriminatie op basis van geslacht’, behandeld door het College voor de Rechten van de Mens, betrof vrouwen die na de aankondiging van hun zwangerschap in de problemen kwamen. Werkgevers verlengden tijdelijke contracten niet, zeiden opeens dat de vrouw bij nader inzien niet functioneerde, of kwamen er opeens achter dat ze moesten bezuinigen, dus sorry dame, daar is het gat van de deur.

Lang niet altijd kwam het College tot het oordeel dat de werkgever discrimineerde. Gevallen waarbij het ’t woord van de een tegen het woord van de ander was, leidden bijna altijd tot het oordeel ‘ongegrond’. Waar het College bedrijven wél schuldig achtte, was vaak sprake van een duidelijke aanwijzing. Iemand gaf toe dat het baanverlies te maken had met de zwangerschap, of het stond in een e-mail. Dat soort dingen.

Bij gebrek aan dit type hard bewijs staan vrouwen meestal met lege handen, omringd door mannen die geen idee hebben waar die vrouwen nou weer over zeuren. Gelukkig hebben we tegenwoordig internet. Vrouwen kunnen via dit medium ervaringen uitwisselen en zoveel incidenten verzamelen dat het gewicht van het patroon zich kan laten gelden.

Eén vrouw plotseling ontslagen, net nadat ze haar zwangerschap aankondigde? Toeval. Bijna vijftig procent die ontslagen wordt of andere ellende ondervindt, toevallig net nadat ze hun zwangerschap melden? Discriminatie. Een patroon van seksisme. Een hard feit. Iets waar hoognodig meer gewicht aan moet worden gegeven, als het aan mij ligt.

Laten we een mannenquotum instellen

Oei, Niraï Melis kreeg de wind van voren. Ze schreef in Trouw dat een vrouwenquotum voor topfuncties wel eens zeer nuttig zou kunnen zijn: het dwingt mannen tot uitblinken. Ze krijgen namelijk meer concurrentie, en dat betekent dat de zesjes onder de mannen vaker plaats moeten maken voor een vrouw die wél gekwalificeerd is.

Sorry, dit is zooooo 2013!

 

Dat had ze niet moeten zeggen. Het regende kritiek, vaak op de persoon gericht:

Uniekalias – Zou Naraï Melis deze stelling ook kunnen onderbouwen met feiten of wilde ze gewoon lekker uithalen naar die gemene mannen die er de schuld van zijn dat zij nog niet eenzaam aan de top staat? Oh, wacht, sociologe… Laat maar.

Of van de categorie vrouwen de schuld geven:

Sisyphus Lacht – Laat de politiek, mevrouw Bussemaker voorop, maar eens laten zien hoe het moet dan. Voorlopig hebben ALLE vrouwen in het kabinet gewoon braaf toegelaten dat op elke lijst de hoogste vrouw pas op 2 kwam. Allemaal braaf genoegen genomen met een 2e plaats.

Spartuijn – Het zijn inderdaad meestal vrouwen die er voor zorgen dat de man moet uitblinken op zijn werk….Voor de meeste vrouwen zelf hoeft dat allemaal niet zo…Kinderen opvoeden en het huishouden doen verdragen ook geen zesjes cultuur….

Toch komt Melis’ idee niet uit de lucht vallen. Onder andere magazine The Atlantic besteedde onlangs aandacht aan quota, met de kop: heeft de politiek een mannenquotum nodig? Het opinieblad citeerde Rainbow Murray, een politicoloog van de Queen Mary University in London. Ook hij stelt dat het probleem ligt bij de oververtegenwoordiging van mannen. Het zijn er teveel. En net als Melis signaleert hij dat daardoor onder andere teveel matige mannen een plekje krijgen en houden. Murray:

“We cannot automatically assume that men are present in these proportions because they were the best representatives available,” Murray said. “Anthony Weiner? Todd Akin?  Did those guys really get elected because they were the best society had to offer?”

Een mannenquotum heeft volgens Murray nog een ander effect. Bij praten over een vrouwenquotum geldt de man impliciet als norm. Hij is er, niks aan de hand. Vrouwen zijn de buitenstaanders, waar je al dan niet iets mee ‘moet’. Een mannenquotum keert die beeldvorming om. Er moet iets met mannen gebeuren, er is iets met hen aan de hand – en er is iets aan de hand met het systeem waardoor mannen steeds opnieuw mannen benoemen, en vrouwen buiten de deur houden. Zie hier, hier, hier, hier…. enz.

De Engelse krant The Guardian wijdde zelfs een Van de Redactiestuk aan het idee van een mannenquotum. Dat lijkt ondenkbaar, maar deze krant vindt het hoog tijd om het eens te hebben over de bizarre oververtegenwoordiging van blanke mannen. Die dominantie effectief aanpakken met harde quota is volgens steeds meer mensen de enige manier om het bolwerk van al die omhooggevallen old boys-netwerkers open te breken. Vrijwilligheid hielp namelijk niet.

Kortom, verlaag het huidige mannenquotum van 90%. Maak van de huidige papieren tijger regeling in Nederland – een lachertje, zegt het bedrijfsleven zelf – een serieuze maatregel. En heren en dames politici, ga in godsnaam eens aan het werk. Ook al is de huidige regeling zo slap als wat, ook die moet je handhaven:

“Misschien moeten we dáár eerst eens mee beginnen”, zegt hoogleraar Lückerath. “Als de wet zegt dat bedrijven het moeten uitleggen als zij het streefgetal niet halen, moet de wetgever ervoor zorgen dat die wet wordt nageleefd.”

Vrouwen weten dat ze geminacht worden

Wat een prachtig gesprek met voetbalcoach Vera Pauw in De Volkskrant. Vooral deze uitspraak raakte De Zesde Clan: ,,Als ik een overstap naar het mannenvoetbal zou maken, zou ik onder mijn niveau moeten werken, want ze zullen mij niet op hetzelfde niveau laten werken als ik doe bij de vrouwen. Voor mij is het dus geen promotie. Niemand zal mij accepteren in het mannenvoetbal.”

Vera Pauw.

‘Niemand zal mij accepteren in het mannenvoetbal’. Wat een pijnlijke constatering… Pauw spreekt hier eerlijk en open over een feit waar veel vrouwen diep van doordrongen zijn. Ze kunnen wel proberen iets te doen buiten hun ‘eigen terrein’, maar meestal stuiten ze dan op veel weerstand en ophef. Misschien klinken er wel mooie woorden, maar ondertussen accepteren de insiders hen niet. Vrouwen blijven meestal buitenstaanders, die je makkelijk op kunt offeren.

Pauw illustreert dat even verderop nogmaals, als het gaat om vrouwen in posities met macht:

Wat ik heel vaak heb gezien is dat bij bedrijven een vrouw ergens op een toppositie wordt neergezet, een tijdje later wordt er dan over haar gezegd dat ze ‘communicatief niet vaardig’ is en dan komt er weer een man op die positie. Let maar op hoe vaak er wordt gezegd dat een vrouw niet ‘communicatief vaardig’ is. Terwijl algemeen bekend is dat vrouwen juist communicatief vaardiger zijn dan mannen, tenminste als we al die boeken daarover mogen geloven.’

Voor vrouwen is dit Weten fnuikend voor de ambitie. Je moet bijna een kamikazepiloot zijn om onder die omstandigheden te proberen iets te bereiken buiten de geaccepteerde bezigheden van moeder, huisvrouw en werkneemster met een bescheiden baantje om. Waar mannen ongestoord hun ding kunnen doen – ,,Voor de carrière van mannen maakte hoog scoren op self-monitoring trouwens niet uit” – moeten vrouwen spitsroeden lopen.

De sociale druk om je te conformeren aan voor vrouwen geldende normen is groot, en veel vrouwen geven tenslotte toe. Ze trekken zich terug, geven het op. Waarna smalende artikelen volgen van het type ‘zie je wel, ze willen zelf niet, ze kunnen het niet, ze hebben geen ambitie’. Ondertussen blijkt uit onderzoek keer op keer dat vrouwen vooral stuklopen op vooroordelen en onbewuste mechanismen waarbij mannen mannen benoemen.

Gegeven die omstandigheden kiest Pauw er bewust voor om in het vrouwenvoetbal actief te blijven. Dan kan ze tenminste op haar eigen, hoge, niveau werken, weet ze. Maar helaas heeft ook die keuze nadelen. Je wordt onherroepelijk geconfronteerd met minachting: vrouwen en het vrouwelijke hebben geen status.

Ook in het vrouwenvoetbal is dat pijnlijk zichtbaar. Pauw’s Zuid-Afrikaanse voetbalteam kreeg bijvoorbeeld nauwelijks aandacht:

“Zeilen dan maar”, sluit presentator Jeroen Stomphorst de abrupt eindigende reportage ongemakkelijk af. Vrouwenvoetbal op leven en dood, in vier schamele minuten de huiskamer ingeslingerd. Het bord op mijn schoot blijft onaangeroerd, terwijl Studio Sport vrolijk verder rolt.

Vrouwenvoetbal algemeen kan vooral rekenen op desinteresse of openlijk gegniffel, en uiteraard een chronisch gebrek aan geld of andere investeringen. Terwijl iedere oefenwedstrijd van de mannen op prime time de Nederlandse huiskamers binnen rolt, en prof-spelers miljoenen euro’s vangen voor hun verrichtingen, moet je voor een uitzending van wedstrijden vrouwenvoetbal veel moeite doen. Je komt eerder ‘vrouwenvoetbal in lingerie’-toestanden tegen dan een serieuze wedstrijd.

Vrouwen zoals Vera Pauw, die in een karige, schrale wereld vol slechte opties toch nog de voor hen beste keuze maken, doorzetten, de minachting incasseren en proberen te blijven doen wat bij ze past, verdienen alle steun en alle bewondering.

Quotum doorbreekt hegemonie van mannen aan de top

Quota doorbreken de hegemonie van mannen aan de top. Dat blijkt uit een nieuwe studie naar de effecten van wetgeving in Noorwegen. Sinds 2003 moeten beursgenoteerde bedrijven hier verplicht 40% vrouwen in de top hebben. Dat is gelukt, zonder dat bedrijven ten onder gingen. Bovendien krijgen vrouwelijke topbazen tegenwoordig bijna hetzelfde salaris als hun mannelijke collega’s – op dit niveau nam de loonkloof tussen de seksen af.

Een vrouwenquotum op zich is niet genoeg om een patriarchale cultuur te doorbreken. Maar het is een begin.

 

Toen Noorwegen een vrouwenquotum invoerde, riepen tegenstanders moord en brand met hetzelfde soort argumenten waar ook Nederlandse angsthazen zich van bedienen. Bedrijven zouden failliet gaan! Bedrijven zouden nooit zoveel vrouwen kunnen vinden! Talentvolle mannen zouden het nakijken hebben terwijl duffe excuus-Truzen met minder ervaring en minder competenties hun plek innamen! Noorwegen zou ten onder gaan!

De studie houdt het kort als het gaat om dit soort argumenten:

We show that these concerns were not relevant in practice.

Daar kunnen mensen het mee doen.

Daarnaast bleek dat het quotum psychologische effecten had, met name op vrouwelijke studenten:

A qualitative survey we performed in the Fall 2013 at the Norwegian School of Economics suggest that female (and male) students are well aware of the reform and many of them expect to professionally benefit from it in terms of future earnings and likelihood of holding a top executive position.

Oftewel, vrouwen kregen hoop. Banen in de top van het bedrijfsleven zijn opeens geen onhaalbare droom meer. Veertig procent van de plekken gereserveerd voor vrouwen betekent dat wie hard studeert en werkt, eindelijk een reële kans heeft om tezijnertijd een topfunctie te veroveren. Dat perspectief doet iets met een mens. Het bevordert de ambitie.

Dat wil niet zeggen dat een quotum alle problemen op de arbeidsmarkt oplost. Diversiteit en een kleinere loonkloof aan de top betekenen niet dat de gewone man en vrouw baat hebben bij de veranderingen. Die zogenaamde ‘trickle down‘ effecten worden wel vaker aangevoerd in economische theorieën, maar blijken steeds afwezig. Er is meer nodig dan een vrouwenquotum voor de top.

Bijvoorbeeld sterke vakbonden, want die organisaties blijken de meeste positieve effecten te hebben op de positie van vrouwen uit álle sociale en economische klassen. Maar ook een omslag in de mentaliteit van mensen. Zo wijst onderzoek uit dat vrouwen en mensen met een niet-blanke huidskleur diversiteitsbeleid het beste over kunnen laten aan blanke mannen:

Hekman added: “People are perceived as selfish when they advocate for someone who looks like them, unless they’re a white man.” So, what, if a woman hires a white man, it’s because he is the best person for the job, but if she hires another woman, it’s just because she wants someone to borrow tampons from? This probably isn’t new information to anyone who is a woman and/or a minority, but it’s always a bit jarring to see your suspicions confirmed.

Ondertussen wil het gebrek aan effect op ‘lagere rangen’ niet zeggen dat het Noorse beleid dús gefaald zou hebben. Een quotum is een begin, niks meer maar ook niks minder:

Quotas, instead, serve to bring gender equality to one specific area: positions of power. We can never say we live in a country rid of patriarchy while women hold less than a quarter of all political offices, 5 percent of CEO positions and less than 15 percent of executive officer positions, and less than 17 percent of board seats. And change isn’t coming voluntarily.

Waarvan acte, getuige de manier waarop een hard quotum in Nederland vooralsnog onbespreekbaar blijft. Een quotum verandert namelijk wel degelijk de samenstelling van de top. Degenen die nu alle macht in handen hebben, weten dat. Vandaar dat ze zich met hand en tand verzetten, Noorwegen als een doemscenario zien, en hardnekkig steeds dezelfde mythes blijven herhalen – die allang weerlegd zijn – om géén quotum aan hun broek te krijgen. Noorwegen laat echter zien dat het kan, zonder nadelige effecten. Nederland, waar wacht je nog op?

DSK hield zich alleen bezig met ‘stevig flirten’

Arme IMF-topman Dominique Strauss-Kahn. Als een gevangenisboef behandeld, terwijl hij toch zeker niet meer deed dan ‘stevig flirten’? Dit standpunt borrelde op tijdens een Frans televisieprogramma, afgelopen week. De Franse uitspraak komt nog geen week nadat een Engelse politicus in het openbaar zei dat je verkrachting en verkrachting hebt – het ene is echt verkrachting, en het andere is waarschijnlijk dat wat de Fransen ‘stevig flirten’ willen noemen.

The Guardian, die het Franse televisieprogramma gisteren besprak, signaleert dat termen als stevig flirten allemaal manieren zijn om wat er gebeurt te reduceren tot iets onschuldigs:

And then David Pujadas, the host, comes up with this: “We talk about harassment, not heavy flirting – surely there’s a difference.” Oh. And what is this subtle yet crucial nuance? There: “heavy flirting” doesn’t matter. In the workplace, in the street, in a nightclub – it’s tolerable. Except, why would it be something that anyone should have to endure? Does Pujadas get heavily flirted with in his job? Does he come home feeling vaguely nauseated by someone else’s desires? Does he sweep sexist jokes under the carpet? What does he know of the lose-lose strategy an unwanted proposal brings: when saying yes means forthcoming retaliation, and saying no means retaliation too. He is a straight man in a world run by straight men and has not the faintest idea of the obstacles “flirting” throws up, and even less of the trouble it can cause.

Die redenering doet bovendien nog iets anders, merkt de Belgische krant De Morgen op. We weten niet wat er gebeurde in die New Yorkse hotelkamer, maar er is genoeg bekend over het algemene gedrag van Strauss-Kahn, en de manier waarop hij tegen vrouwen aankijkt: als een object. De boel afdoen met ‘ach het was maar wat geflirt’ ontneemt mensen het zicht op die seksistische houding.

Het is niet voor niks dat The Guardian en De Morgen stil staan bij ongewenste intimiteiten en wat dat betekent voor vrouwen op kantoor.  In veel organisaties vormen vrouwen, zeker in de hogere regionen, een minderheid. Bij gebrek aan vrouwelijke mentoren moeten ze het vak leren van mannen. Daarvoor is het nodig in hun gezelschap te verkeren, ook één op één in een kamer. Als dat niet kan omdat sommige mannen hun poten niet thuis kunnen houden, stokt hun loopbaan. Vanwege de kans op schandalen worden vrouwelijke managers in dat geval nog erger buitengesloten dan nu vaak al het geval is. Seks op kantoor schaadt zodoende vooral vrouwen, concludeerde de Harvard Business Review vorig jaar.

Maar ook zonder ambities op een topbaan vergiftigen seksuele avances de werksfeer voor vrouwen. Neem het IMF, de organisatie van Strauss-Kahn. Vrouwen daar waren compleet de klos als een man zijn oog op hen liet vallen. Een uitgelekte studie naar de werkcultuur bij het IMF toonde aan dat het instituut grensoverschrijdend gedrag van managers niet aanpakte. Vrouwen die een klacht indienden over het gedrag van een superieur kregen te horen dat ze geduld moesten hebben – de man zou met pensioen gaan, of de lastigvallerij zou vanzelf ophouden.

Werkneemsters zijn deze organisatiecultuur zo zat dat ze luidkeels roepen om een vrouw aan het roer. Die roept al die hitsige alfamannetjes hopelijk een halt toe. Wie weet lukt dat. Inmiddels is bekend geworden dat Christine Lagarde zich kandidaat stelt als opvolgster van DSK.

UPDATE: Strauss-Kahn’s advocatenteam gooit het er inmiddels op dat het kamermeisje zelf wel zin had in een potje ‘stevig flirten’. Columniste Elma Drayer maakt in Trouw korte metten met die smoes.

Vrouwen passen ambities aan omstandigheden aan

Jessica de Jong had groot gelijk toen ze eerder dit jaar in een boek stelde dat vrouwen nog steeds ernstig te lijden hebben onder discriminatie op de arbeidsmarkt. Vrouwen zien zoveel seksisme om zich heen dat ze bij voorbaat hun ambities bijstellen en eisen omlaag schroeven.

Zo gaan vrouwen er vanaf het begin al vanuit dat zij een lager salaris zullen ontvangen dan mannelijke leeftijdsgenoten. Niet alleen in Nederland is dit zo. Canadees onderzoek wijst uit dat vrouwen daar op precies dezelfde manier reageren op de discriminatie die ze ondervinden.

Jessica de Jong kwam in maart 2011 in het nieuws vanwege haar boek ‘Vrouwen zijn gelijk aan mannen – behalve in de directiekamer’. Ze nam allerlei onderzoeken onder de loep en kwam er onder andere achter dat mannen drie keer zo vaak promotie krijgen dan vrouwen. Werkgevers waarderen vrouwen minder, geven hen een lager salaris, en houden er allerlei vooroordelen op na die nadelig zijn voor vrouwen. Jessica de Jong:

Vrouwen lopen gedurende hun hele carrière op tegen vooroordelen van mannen, waardoor ze geen stapjes hogerop komen. Het beeld van een leider is nu eenmaal een man. Mannelijke chefs denken bij voorbaat al dat een vrouw bijvoorbeeld niet meer wil werken of reizen omdat ze kinderen heeft. Of ze willen gewoon geen vrouw boven zich. Die vooroordelen leiden ertoe dat vrouwen hun verwachtingen naar beneden bijstellen. Dan solliciteren ze maar helemaal niet meer.

Het gaat dus niet om vrouwen die te lamlendig zijn om een loopbaan op te bouwen, maar om mensen die erachter komen dat ze achtergesteld worden vanwege iets wat ze niet kunnen veranderen – hun sekse. Om te voorkomen dat ze totaal gefrustreerd en teleurgesteld eindigen, stellen ze hun ambities bij. Die lagere ambities vloeien op die manier voort uit een overlevingsmechanisme, een aanpassing aan heersende omstandigheden.

Een Canadees onderzoeksteam, mede geleid door wetenschapster Linda Schwartzer, kwam tot dezelfde conclusie. Het team ondervroeg 23.000 studenten uit het hele land. Het bleek dat vrouwen in hun eerste baan een salaris verwachten wat 13% lager ligt dan dat van mannelijke leeftijdsgenoten. Na vijf jaar werken verwachten ze 17% minder te verdienen dan mannen.

De oplossingen verschillen niet veel van elkaar. Zowel Jessica de Jong als het Canadese onderzoeksteam pleiten voor bewustwording bij vrouwen, maar ook om een gedragsverandering bij de rest van de samenleving. Mannen, werkgevers, bedrijven, mentoren en opleidingsinstituten, allemaal moeten ze beter opletten wat ze doen met een vrouw die iets wil op de arbeidsmarkt. Jessica de Jong hoopt zelfs op een heuse revolutie:

‘…ik hoop dat vrouwen weer op de barricades klimmen als ze beseffen dat er wel degelijk sprake is van discriminatie. Dat heeft effect. Het kiesrecht voor vrouwen is ook opgeëist door een kleine groep vrouwen. Het positieve van deze sombere conclusies is dat je wel kan sturen op discriminatie. Je kunt mannen aanspreken op hun gedrag en zorgen dat er wat verandert. Dat moet je consequent doorvoeren door de hele lijn van de organisatie.’

UPDATE: Op 27 mei 2011 – zeven dagen later, merkt De Zesde Clan fijntjes op – publiceerde ook de Volkskrant een bericht over de resultaten van het Canadese onderzoek. Dat artikel staat hier.

Nederland houdt niet van de stormram

O ja, vreselijk dat zoveel vrouwen stranden op weg naar de top. Ja, er moet echt meer diversiteit komen. Maar een quotum opleggen? Ieuw! Dat is wel het meest onsmakelijke voorstel wat je kunt doen! Nee, laten we vooral voortmodderen met boterzachte beloften en plannen van aanpak zonder duidelijke doelstellingen en zonder sancties. Dat is het terugkerende beeld zodra het in Nederland over een quotum voor vrouwen in topfuncties gaat.

De argumenten tegen lijken soms zeer rationeel, maar wordt gevoed door emoties zoals angst en weerzin. Nederland houdt niet van de stormram, en van revoluties moeten we ook niets weten. Want ga maar na. Nederland is het land waar Troelstra een stap naar voren zette en riep: revolutie! Waarop de massa een stap achteruit deed en zei ‘ga vooral je gang, maar wij willen geen problemen’. Nederland is het land waar hele bevolkingsgroepen te horen krijgen ‘tuurlijk kun je je baan houden. Maar eerst ontslaan we je, en daarna nemen we je aan met een flexibele parttime constructie, en maken we de inhoud van je baan lekker schraal en beperkt.” Het overkwam medewerkers van de thuiszorg en de post.

In België en Frankrijk zou zo’n voorstel leiden tot brandende barricades in de straten. Of de gijzeling van de top van een bedrijf. In Nederland slikten de mensen dit en tekenden hun nieuwe, slechtere contract. Want we willen geen problemen. In zo’n klimaat kun je misschien wel erkennen dat er iets geks aan de hand is. Al die allochtonen, al die vrouwen, maar de enigen met talent en leiderschapskwaliteiten zouden blanke mannen zijn? Heel raar. Maar ontketent dit verontwaardiging? Gaan mensen harde acties eisen? Nauwelijks. We vinden het doodeng.

En een quotum is zo’n harde actie, die je doodeng kunt vinden. Want wat het doet staat voor de angsthazen gelijk aan een stormram. Het middeleeuwse kasteel wordt bevolkt door blanke mannen, die zich steeds bedreigder gaan voelen en vrouwen en allochtonen met pek en stenen van de poort proberen te houden. Daar komt het quotum aan: de stormram die de poort aan gort slaat en vrouwen en allochtonen de gelegenheid geeft joelend de binnenplaats op te rennen en eindelijk een zetel aan de feestdis op te eisen. Een nachtmerrie.

Geen wonder dat de hakken meteen in het zand gezet worden. Als sussende argumenten als ‘heb geduld’ of ‘een geleidelijke aanpak is beter’ geen effect meer hebben, krijgen de beleefdheden al snel een steeds venijnigere ondertoon. Nee vrouwtjes, jullie moeten dit zelf niet willen, want dan is het net alsof je incompetent bent en alleen met een quotum die invloedrijke baan kon bemachtigen. O, en denk eens aan al die talentvolle blanke mannen die nu buiten de boot vallen, wat zielig voor hen! Hoe kún je, gemeen loeder! De wereld vergaat als we een vrouwenquotum instellen! Dat is ongeveer de teneur als je alle nuanceringen en sociaal wenselijke formuleringen weglaat.

Dit is allemaal pure emotie. Wie objectief naar het effect van een quotum kijkt, ziet dat het resultaten boekt. Noorweegse bedrijven werken al enkele jaren met een quotum van topvrouwen. Dat land functioneert nog steeds prima en de bedrijven boeken leuke winsten. Na de eerste onwennigheid beschouwde niemand de vrouwen nog als raar of als excuustruus. Want ze waren met tevelen. Het werd gewoon. 

Nu de Noorse vrouwen eenmaal binnen aan tafel zitten, kunnen ze met de mannen overleggen en kijken hoe verder met de werkwijze, de bedrijfscultuur en de manier van omgaan met elkaar. Dat heeft al tot veranderingen geleid. Zo zijn Noorse bedrijven iets meer geld uit gaan geven aan personeel, typisch een investering om bedrijven ook op de langere termijn gezond en concurrerend te houden (u weet wel, goed opgeleid, goed behandeld, loyaal personeel, bereid om een extra stap te zetten voor de werkgever).

Nederland zit tot nu toe opgescheept met een cultuur waarin vrouwen op allerlei manieren de boodschap krijgen dat ze niet welkom zijn. Ze moeten vooral thuis blijven als zichzelf opofferende, nobele moeder en daarnaast is het leuk als ze nog een bijbaantje hebben. Meer willen is zondig en strijdig met de Bestemming der Vrouw. Daarom is die stormram in het begin zo nodig. Volgens de eeuwenoude wijsheid: zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Het wordt tijd dat de poorten opengaan, dat de bedompte achterkamertjes gelucht worden, en dat Nederland op twee benen gaat lopen. Als we de talenten van iedereen kunnen benutten, worden we daar uiteindelijk alleen maar beter en sterker van.