Tag Archives: lastig vallen

Openbaar vervoer blijft mijnenveld voor vrouwen

Zes mannen slaan vrouw in elkaar. Zomaar een berichtje in De Volkskrant. Volgens de leverancier van het nieuws, persagentschap ANP, zat de vrouw op vrijdagavond in een bus. Twee mannen van rond de 25 spraken haar aan. Er volgde een discussie en nadat de vrouw uitstapte kreeg ze het duo achter zich aan. De mannen kregen hulp van vier maten, begonnen te slaan en bleven slaan, ook toen ze al op de grond lag. De vrouw wist uiteindelijk te ontsnappen. De politie heeft tot nu toe nog niemand aangehouden. Typisch een geval van Schrödingers Aanvaller...

Campagne in de V.S.

Zomaar een berichtje, maar als vrouw slaat de schrik je om het hart. Velen, zeer velen van ons, komt dit scenario bekend voor. Het is op z’n minst een schrikbeeld.  Of we hebben al varianten meegemaakt van dit verhaal. Het blijft opvallend hoe snel in het openbaar aangesproken worden door onbekende mannen uitdraait op explicietere vormen van agressie. ‘Heej mooie benen, heej, heej meisje, zeg eens wat, lach eens, verdomme, KUTHOER!!!!’ Dat genre. Soms blijft het bij schelden. Soms niet.

Onderzoek wijst uit dat vrouwen vaak last hebben van onbekende mannen die hen aanspreken in openbare ruimtes. In alle definities van het woord staat centraal dat je elkaar niet kent, maar dat de een toch vindt dat hij de persoonlijke ruimte van de ander mag claimen. In Londen maakt vier op de tien jonge vrouwen dit regelmatig mee – en waarschijnlijk onderschat die enquete het probleem. Vandaar dat de politie inmiddels een speciaal project opzette om het openbaar vervoer voor vrouwen minder te laten lijken op spitsroeden lopen. Vandaar dat we in 22 landen de organisatie Hollaback kennen.

Dat zogenaamde ‘gezellig aanspreken, niks aan de hand toch’ is op zich al schadelijk:

catcalls, wolf-whistles and groping – persistent, unsolicited intrusions into your personal space – are not only irritating and upsetting, but really damaging to women and girls’ self-esteem.

Bovendien loopt de situatie te vaak uit de hand. Het begint met fluiten of hoi zeggen, en het eindigt in 20 procent van de gevallen in een aanval, bleek uit een onderzoek van Stop Street Harassment onder 811 vrouwen. Bij gebrek aan wetenschappelijke belangstelling voor het onderwerp zijn dat zo’n beetje de beste gegevens die we hebben. Voor de rest zijn het anecdotes over persoonlijke ervaringen. Ook dat is een probleem, maar dat moet wachten tot een volgende blogpost.

Kortom, in plaats van Schrödingers Rapist (zie ook hier voor meer uitleg over dit begrip) hebben vrouwen op straat en in het openbaar vervoer te maken met een variant, namelijk Schrödingers Aanvaller. Je zit in trein, bus of tram. Of je loopt op straat. Een man spreekt je aan. Dat is Schrödingers Aanvaller. Want je kent hem niet. Als hij je aanspreekt weet je niet precies of die persoon je grenzen zal respecteren, of dat het praatje een voorbode is van geweld.

Het ANP-bericht lijkt een geïsoleerd incident, maar dat is het hoogstwaarschijnlijk niet. De hele gang van zaken riekt naar een gevalletje Schrödingers Aanvaller, dat toevallig de krant haalde. Het topje van de ijsberg.

Nee, meisjes nafluiten is niet grappig

Het was even zoeken, maar er blijken toch via internet onderzoeken beschikbaar te zijn over wat er gebeurt als mannen vrouwen naroepen en nafluiten op straat. Wat blijkt? Een grote meerderheid wordt boos en geïrriteerd, ze voelen zich respectloos behandeld door nassissende en naroepende mannen. Maar mannen gaan gewoon door en de publieke opinie vindt dat vrouwen niet moeten zeuren.

In The Guardian doet Holly Kearl verslag van onderzoek voor haar boek over al dat gefluit en geroep. Zij ondervroeg in 2008 een groep van 811 vrouwen. Slechts 8% vond het leuk als mannen iets naar haar riepen en floten. Die 8% zag het als een lolletje of een compliment. De andere 92% kon dit gedrag niet waarderen. Van die overgrote meerderheid voelde een kwart zich beledigd, 40% werd inwendig boos, en 62% werd erdoor geïrriteerd. Dat is inderdaad meer dan honderd, omdat er meerdere reacties mogelijk waren.

Context is belangrijk. Zowel uit het onderzoek van Kearl als uit een studie van wetenschapster Kimberly Fairchild blijkt dat vrouwen iets minder moeite hebben met dit mannelijke gedrag als ze zich veilig voelen. Overdag kunnen ze het beter behappen dan ’s nachts, en het maakt uit of vrouwen in het verleden te maken hebben gehad met geweld. Wie bijvoorbeeld eerder door een man was verkracht, reageerde met meer angst en woede op het fluiten en roepen van mannen dan vrouwen die deze negatieve ervaringen niet hadden. Maar die verschillende situaties nemen niet weg dat een overgrote meerderheid van de vrouwen het gedrag van mannen vervelend vindt.

Vaak vindt ‘men’ dat vrouwen dat niet zo mogen voelen. Het is maar een geintje, ze moeten het als een compliment opvatten, etc. etc. Met die houding wordt het gedrag van mannen goedgekeurd. Wie dat gedrag aan de kaak wil stellen, is een zeur en krijgt te horen: ‘kun je je niet met iets belangrijkers bezig houden? Waar gáát dit over’. Nou, dit gaat over mannen. Mannen die het blijkbaar leuk vinden om stoer te doen, en geen moer geven om hoe dit gedrag overkomt op vrouwen. Heren, een meerderheid vindt het niet leuk. Doe daar iets mee.