Tag Archives: kranten

Amerikaanse kranten tonen Bill Clinton bij historische mijlpaal voor vrouwen

De eerste vrouw ooit die officieel kandidaat is voor het Amerikaanse presidentschap? Je zou het niet zeggen als je de voorpagina’s zag van de krant in de V.S.. Bijna alle grote titels kwamen op de proppen met foto’s van Bill Clinton. Waarom doe je dat, redacties, als je het nieuws wil verslaan? Het nieuws was Hillary’s absoluut historische kandidatuur. Niet haar man Bill op een podium.

De Washington Post had tenminste nog het fatsoen om in de kop te melden dat het om Hillary ging:

Oooooh, díe Clinton! Bedankt voor de opheldering!

Sommige commentatoren, zoals Jezebel en Vox, toonden zich kritisch maar streken met hun hand over hun hart. Redacties kampen met strakke deadlines, Hillary staat pas op de laatste dag van de conventie echt op het podium, dus ze moesten wát.

Hillary gaf echter een videoboodschap, dus er was wel degelijk beeldmateriaal van haar tijdens dit historische moment. Los daarvan, je kunt toch gewoon haar foto gebruiken ter illustratie bij het nieuws? Zoals wegmagazine Salon benadrukt lukte het enkele andere media welThe New York Times dacht na en publiceerde een foto van enthousiaste vrouwen uit het publiek, die een bord omhoog hielden met de tekst “Girl Power.” Prima keuze. De Chicago Sun Times gebruikte een portretfoto van Hillary en USA Today gebruikte het beeld van Hillary’s videoboodschap én een beeld van vrouwen uit het publiek.

Kortom, het kan best, iets met Hillary of iets met vrouwen op de voorpagina. Maar nee, een blanke man domineerde. Dit gebrek aan beelden van Hillary is belangrijk, want, zoals Bitch samenvat, het doet ertoe of je zichtbaar bent of niet:

Representation matters. Newspapers would never dream of running photos of Melania Trump when announcing her husband’s nomination. The fact that so many major news outlets blithely plastered Bill Clinton’s mug all over papers announcing Hillary’s nomination not only implicitly credits him for her accomplishments, it also keeps the focus on male politicians—when this was a historic occasion precisely because it centered on women. In media, the images we see matter.

Dit voorbeeld is misschien wat extreem, maar wel degelijk symbolisch betekenisvol: je kunt doen wat je wilt, zelfs als eerste vrouw ooit de nominatie van je partij binnen slepen, maar dan nog loop je het risico dat je man op de voorpagina’s staat in plaats van jijzelf. Als samenleving roepen we vrouwen constant op dat ze minder bescheiden moeten zijn, dat ze zichtbaar moeten worden. Prima, maar de omgeving moet ook een beetje meewerken. En je niet vergelijken met een hyena als je een keertje lacht in het openbaar. Is dat zoveel gevraagd?

Vrouwen komen weinig aan het woord

De Zesde Clan gaat in het algemeen over vrouwen in de openbaarheid, vrouwen die iets doen en ergens iets van vinden. Dus onderzoek naar vrouwen in de media heeft onze warme interesse. Wie maakt het nieuws, wie bepaalt wat belangrijk is, wie komen er aan het woord? Het  Global Media Monitoring Project onderzoekt dit soort vragen sinds 1995 om de vier jaar. De organisatie heeft de eerste voorlopige bevindingen van het onderzoek van 2010 beschikbaar.

Het volledige rapport volgt in het najaar, maar de eerste conclusies liegen er niet om. Sinds het eerste onderzoek in 1995 nam het aantal berichten waarin vrouwen aan bod kwamen toe van 17 naar 24 procent. Dat is vooruitgang, en reden tot enige vreugde. Maar sorry als ik het zeg, dit betekent nog steeds dat in driekwart van de gevallen alleen mannen aan het woord komen. En dat percentage stijgt naar meer dan 80% als het gaat om experts en officiële woordvoerders.

Hoe zit het dan met de inhoud? De meeste nieuwsberichten op de televisie, radio en in kranten versterken rolpatronen en stereotype beelden. Zo komen vrouwen veel vaker dan mannen alleen aan bod in hun hoedanigheid als echtgenote of moeder van. Ze komen niet als zelfstandig persoon aan het woord. Vrouwen komen met name aan bod in artikelen over gezondheid, armoede en huisvesting, en verdwijnen uit beeld zodra het gaat om economisch nieuws, juridische zaken of politiek.

 

En Nederland dan? Het is opvallend hoe goed de cijfers passen bij het wereldwijde patroon. Op de televisie komt in 75% van de gevallen een man aan het woord, en als het gaat om de top honderd van best bekeken programma’s stijgt dat aandeel naar 84%. Kranten doen het niet beter. In maart 2008 hield DAG een week lang bij hoe het zat met het aantal mannen en vrouwen in het nieuws. De cijfers lopen ook hier in de pas met de wereldwijde bevindingen: vrouwen maakten circa 20% uit van het nieuws, voor de rest was het opnieuw een overvloed aan mannen die spreken, analyseren en opinieren.

In 2009 hield de site vrouwenindemedia.nl een grootschalige enquete, onder andere om meer te weten te komen over het waarom van deze situatie. Opvallend was dat een op de vijf vrouwelijke respondenten vond dat vrouwen zelf te bescheiden zijn. Ze blijven op de achtergrond en profileren zich niet. Daardoor komen ze ook minder in de publiciteit. Maar mensen werkzaam in de media gaven aan dat het ingewikkelder ligt dan dat:

Van de invloedrijke mediagroep zegt 32,7 procent dat het probleem zowel bij de media als bij de vrouwen ligt. Opvallend is dat 34,9 procent van hen zegt dat journalisten en redacties nog steeds een standaard bronnenlijstje gebruiken waar voornamelijk mannen op voorkomen.
 
Er zijn lichtpuntjes. Stichting Vrouw en Media doet op dit moment onderzoek naar de positie van vrouwen in de media: als verslaggeefster, fotografe, eindredacteur. Het vorige onderzoek stamde uit 2003 en liet zien dat het aandeel van vrouwen op redacties steeg. Dat is positief, want het maakt uit of een man of een vrouw het nieuws produceert.  Als rolpatronen doorbroken worden, gebeurde dat in 11% van de gevallen bij een vrouw als verslaggever, constateert het Global Media Monitoring Project. Mannen waren slechts in 6% van de gevallen min of meer roldoorbrekend in hun berichtgeving. Zodra het rapport van Vrouw en Media binnen is, komt de Zesde Clan hier graag op terug….

Henriëtte van der Meij was de eerste vrouw in loondienst bij een dagblad.

NB De tekst van dit artikel is gecorrigeerd op 23 augustus 2003. In de oorspronkelijke tekst stond dat vrouw en media de enquête hield, maar dit is onjuist. Het ging om www.vrouwenindemedia.nl , een site die is opgezet om journalisten in contact te brengen met potentiële vrouwelijke bronnen. Iets wat gezien de lijstjes met louter namen van mannen nog hard nodig is.