Tag Archives: Julia Gillard

Australische premier is vrouw en niemand kon daar overheen komen

Julia Gillard verloor een interne strijd om het leiderschap, en maakte plaats voor de man die ze drie jaar geleden zelf van de troon stootte. Op die manier stuurde Australië de eerste vrouwelijke premier in de geschiedenis de laan uit. Commentatoren wijzen erop dat Australië heeft laten zien nog niet klaar te zijn voor een vrouwelijke premier. Ook al stond Gillard achter 532 aangenomen wetten en doet de economie het prima, toch konden mensen er niet overheen komen dat ze een vrouw is. Je gaat je bijna afvragen: waarom kon Australië Gillard niet wat meer als een man behandelen?

Vorig jaar haalde Gillard alle media met deze speech tegen het seksistische klimaat in de politiek.

Ja, Gillard communiceerde niet altijd even handig. Ze maakte inschattingsfouten. Haar teruggetrokken persoonlijkheid combineerde niet goed met het premierschap. De Australische polititiek is notoir ruw. The Guardian publiceerde een mooie verzameling vetes, scheldpartijen, interne staatsgrepen en machtspolitiek. Op de persoon gerichte tirades zijn niets nieuws, en politici probeerden elkaar zelfs wel eens fysiek aan te vallen.

Daarnaast begon Gillard slecht. Een paar dagen nadat ze beloofde haar rivaal Kevin Rudd niet tegen te werken, stak ze hem het mes in de rug en greep de macht. Veel mensen hebben haar dat nooit vergeven en zien hierin een directe aanleiding voor haar aftreden, nu drie jaar later.

Maar de seksistische behandeling die ze daarnaast moest verduren, speelt ook een rol bij haar ‘val’. In haar afscheidstoespraak verwees Gillard hier indirect naar. Ze sprak de hoop uit dat een volgende vrouwelijke premier het iets makkelijker zal hebben dan zijzelf. Zelfs rondom haar aftreden blijft de hatende toon rondzingen. Een columnist van de Sydney Morning Herald gelooft bijvoorbeeld dat de manier waarop ze nu afscheid moet nemen van de politiek, beter is dan een enorme verkiezingsnederlaag lijden. Wat dat betreft moet Gillard volgens hem haar zegeningen tellen:

With time to reflect, she will see her political demise as a mercy killing. Her condition had been diabolical. She had become the issue. She had become the liability. She was leading her party to an annihilating defeat. […] She will know that being betrayed by Bill Shorten was far preferable to being pulverised by the public, creating the worst kind of precedent for the first female prime minister..

Let op het paternalistische toontje: ze moet blij zijn dat het niet erger werd voor haar, en als ze dat eenmaal door heeft ziet ze zelf in dat het ‘genadeschot’ best gelegen kwam. Diepe zucht.

Als eerste vrouw in het hoogste politieke ambt stond ze bloot aan een systematische haatcampagne, specifiek gericht op haar vrouwzijn. Keer op keer verweten mensen haar dat ze geen kinderen had, niet netjes getrouwd was, zich als een bitch gedroeg, enzovoorts, enzovoorts. Gillard werd een bitch en een heks genoemd, en zou een slechte premier zijn omdat ze geen menselijke warmte kende (want geen kind, etc.). Geen man die dit op deze manier structureel naar zijn hoofd geslingerd kreeg. Het automatische en vanzelfsprekende karakter van deze aanvallen toont aan hoe gewoon seksisme nog steeds is:

the real problem is not whether Australia has more sexists than other western nations; it is that sexism is tolerated and openly expressed, seemingly without censure. That is why a fundraiser for opposition political candidate Mal Brough featured a menu containing crude references to Gillard’s breasts, thighs and genitalia.

Zelfs overlijden stopt seksistische haat niet. Spandoek na de dood van Margaret Thatcher.

Gillard zelf was zich scherp bewust van de negatieve effecten van dat seksisme:

“I’ve been a little bit bemused by those colleagues in the newspapers who have admitted that I have suffered more pressure as a result of my gender than other PMs in the past but then concluded it had zero effect on my political position or the political position of the Labor party.” With tears in her eyes, she talked about what her term as prime minister might mean for other female leaders: “What I am absolutely confident of is it will be easier for the next woman, and the woman after that, and the woman after that, and I’m proud of that.”

Dat moeten we dan maar hopen – dat er een volgende vrouw komt. Want de boodschap was en is luid en duidelijk. In een politiek klimaat waar mensen je pakken waar ze je pakken kunnen, ben je als vrouw extra kwetsbaar. Politieke tegenstanders voegen je sekse toe als wapen in de strijd. En omdat die aanvallen naadloos passen in een bredere context van seksisme en minachting voor het vrouwelijke, is dat wapen bijzonder krachtig. Je moet daar als politica in spe maar net zin in hebben.

Niet alleen enkele commentatoren en Gillard zelf zien dit in. Onderzoek wijst uit dat kiezers zich negatief laten beïnvloeden door de seksistische behandeling van vrouwelijke politici. Dat gebeurt ook zonder openlijke haat. Als journalisten bijvoorbeeld aandacht besteden aan het uiterlijk van een politica, schaadt haar dit al. Het benadrukt haar vrouwelijkheid, en prompt haken sommige kiezers af. Niet alleen kiezers, ook potentiële vrouwelijke politici deinzen terug. Het vrouwvijandige klimaat is een obstakel voor hun actieve deelname aan de politiek:

While the political playing field in each country has its own particular characteristics, one feature remains common to all: it is uneven and not conducive to women’s participation. Women who want to enter politics find that the political, public, cultural and social environment are often unfriendly or even hostile to them. Even a quick glance at the current composition of political decision-makers in any region provides evidence that women still face numerous obstacles in articulating and shaping their own interests.

Wat dat betreft krijgt de nederlaag van Gillard een extra lading. Weer een vrouw die het uiteindelijk niet redde. Het seksisme zorgde ervoor dat Gillard minder speelruimte had, dan een politicus gewoonlijk heeft (echt, je kunt er niet bijstaan als de eerste vrouwelijke premier dit alles over zich heen krijgt, en dan zeggen dat die haat geen rol speelt.) De seksespecifieke haat zorgde ervoor dat mensen niet meer zagen wat Gillard allemaal bereikte. De volgende vrouw denkt wel drie keer na voordat ze een poging waagt de tweede vrouwelijke premier in de geschiedenis van Australië te worden. Dat is erg. En daar mogen we wel wat vaker bij stilstaan.

Vrouwenhaat achtervolgt Thatcher tot na de dood

Spontane straatfeestjes met slogans als ‘de bitch is dood’. Of de variant ‘de heks is dood’. Twitterberichten met boodschappen zoals ‘dat ze moge branden in de hel’. Het zijn het soort reacties wat je gewoonlijk tegenkomt na het overlijden van een gehate dictator die iedereen met een grote knuppel onder de duim hield. Terwijl het hier toch echt gaat om Margaret Thatcher, een democratisch gekozen premier van Engeland.

Natuurlijk waren er ook talloze respectvolle reacties. Wereldleiders prezen Thatcher, roemden haar invloed, wezen op de manier waarop ze haar stempel drukte op belangrijke gebeurtenissen. En natuurlijk is het volstrekt legitiem om kritiek te hebben op iemands beleid. Thatcher stond een conservatieve koers voor en dan kan het flink botsen met progressieve krachten. Zo vielen Thatcher’s daden rondom de mijnsluitingen bij veel mensen in slechte aarde. Politieke tegenstanders bekritiseerden haar ook vanwege het vergroten van de kloof tussen arm en rijk.

Tot zover niets aan de hand. Beladen termen zoals bitch en heks wijzen er echter op dat er meer meespeelt dan politieke meningsverschillen:

Bitch – witch – c–t. And we are supposed to think this has nothing to do with her being a woman? […] I cannot remember the death of a popularly elected head of state ever being so quickly, viscerally celebrated by people daring each other to urinate on a grave that had not yet been dug. One Facebook page offered to take people on tours so they could relieve themselves in groups (“Margaret Thatcher Dies Piss On Her Grave Tours”). Charming. Thatcher is not the only leader to take a country to war, crush unions, hammer a widening wedge between rich and poor and cause intense division. At least three other male leaders who will be at her funeral – John Howard, Tony Blair and George Bush – sent troops to war on the grounds of flawed intelligence and premises now revealed to be false. Would any of their deaths prompt graveyard urinals?

Inderdaad. Woorden als heks, bitch enzovoorts zijn termen die al jaren gebruikt worden om invloedrijke vrouwen een kopje kleiner te maken. Ook de Australische premier, Julia Gillard, kreeg deze haat bijvoorbeeld naar haar hoofd geslingerd. Het gaat om kritiek gericht op de persoon – en wel een persoon die van het verkeerde geslacht is, die daardoor kwetsbaar is en vanwege haar foute sekse gepakt kan worden. Gillard zweeg lang, maar besloot eind vorig jaar te zeggen waar het op staat. Ze hekelde de vrouwenhaat die ze te verduren kreeg, en wees erop dat ze een vijandigheid ontmoette die mannen niet ervaren.

Thatcher zelf was tijdens haar leven, net als Gillard, bekend met de seksistische haat die ze opriep. Voorbeelden te over. Mensen die haar een gekke koe noemden. De bijnaam Atilla de Hen. Liedjes met een oproep om Thatcher te onthoofden. De onthoofding van een standbeeld van Thatcher (…om alvast te oefenen voor het echte werk?) Beeldvorming waarbij mensen Thatcher neerzetten als een sm-meesteresse, of een manwijf. Een film over Thatcher’s leven met een vreemde hatende ondertoon. Het gaat maar door:

There is truly an endless well of legitimate reasons on which to object to Margaret Thatcher as both a politician and a person, but always, always, the first line of offense is that she’s a woman—and it always has been.

Nu ze na haar heengaan wordt neergesabeld als een heks, komen zelfs arbeiders in het geweer. Worker’s Liberty wijst er bijvoorbeeld op dat Thatcher een voor hen negatieve rol speelde in de klassenstrijd, maar dat maakt haar nog geen bitch:

Thatcher wasn’t evil. She wasn’t mad. She wasn’t a cow. She was a woman who fought hard for her class. If the likes of Neil Kinnock, then Labour Party leader, and Norman Willis, then General Secretary of the TUC, had fought with just a fraction of her commitment and vigour for the class they were chosen to represent, then history might have been different. […] we have to be concerned that women who take part in politics, whether we agree with them or not, cannot and should not be reduced to sexist and misogynist ridicule. Hate Thatcher and all she represents, but when Thatcher’s dead her ideas and what she stood for will remain. Her policies and legacy, which set working class women back decades, will still need to be fought, as will the sexism that undermines women’s confidence and erodes our abilities in all spheres of life, not just politics.

Kijk, zo hoor je het ook eens van de arbeiders. Dit soort reacties op het overlijden van een staatshoofd zijn respectloos en getuigen van een diepgewortelde weerstand tegen vrouwen aan de top. Daar wordt, zoals Worker’s Liberty terecht op wijst, niet alleen een vrouw als Thatcher door beschadigd. Seksistische aanvallen beschadigen alle vrouwen. Dat moet stoppen.

De lezing van…. Anne Summers

Anne Summers is een Australische auteur en journalist, die de media aandacht voor de Australische minster president Julia Gillard nauwlettend volgt. In een speech ter gelegenheid van de Human Rights and Social Justice Lecture 2012, bij de Universiteit van Newcastle, ging ze in op de onevenredig vuile en lage seksistische aanvallen die Gillard te verduren kreeg. In Her Rights At Work zet ze de aanvallen op een rijtje, gaat in op onderliggende patronen en motieven, en analyseert hoe het seksisme in dit geval gestalte krijgt.

Gillard reageerde na lang stilzwijgen op het tegen haar gerichte seksisme. Haar speech ging de wereld over.

De resultaten heeft Summers voor de gelegenheid geklassificeerd zoals de filmkeuring. R wil zeggen ‘voor boven de 18’. Wie liever niet teveel nare scheldwoorden hoort of leest, kan ook terecht bij de gekuiste versie.

Geen andere politicus kreeg zoveel seksueel getinte ranzigheid en bedreigingen met moord en verkrachting naar zijn/haar hoofd geslingerd als Gillard. Wat Summers opvallend vond was dat iedereen donders goed wist wat er gebeurde, maar dat niemand er iets van zei:

Surely it is newsworthy that Australia’s first female prime minister is under such constant illustrated attack. Surely it is noteworthy that the portrayals of her are obscene and indisputably sexist. Surely it would merit a report somewhere in the media by one of the journalists who churn out stories daily from Canberra. Instead we have had what one might almost call a conspiracy of silence.

Die stilte is precies wat Summers met haar lezing wilde doorbreken. Ondanks oproepen om vooral te blijven zwijgen:

Some people counseled me not to show it. Ignore it, delete it, don’t reinforce it, I was told.  I disagree. I think that by shining a light on what is out there, on the ways in which our country’s leader is being demeaned and destabilized, and our country and its population is degrading itself, we might be able to shame the more decent among us into not going along with it any more. We have to do this because I am alarmed that we have created a climate of misogyny that is widespread and contagious.  It taints all of us, makes all women vulnerable and it is likely to act as a deterrent to young women thinking about a career in politics.

Op die manier fungeert de haat als een obstakel voor democratie. Het hindert vrouwen, de helft van de bevolking, om volwaardig mee te doen. Het zorgt voor zo’n vijandig klimaat dat alleen de allersterksten overleven. Waarmee een nieuwe vorm van seksisme ontstaat, want vrouwen moeten drie keer zo goed en zo sterk zijn als mannen om iets voor elkaar te krijgen in de politiek.

Politici krijgen seksistische behandeling in de media

Een treurigmakend artikel vandaag in het Amerikaanse internetmagazine Slate.com. Of je als vrouw nou een gooi doet naar het presidentschap in de V.S. of het premierschap in Australië, in beide gevallen gaan in de media alle remmen los om je terug in je hok te knuppelen. De overeenkomsten zijn zo groot dat behalve Slate ook de site Jezebel.com dezelfde link legde.  

Leg je de voorbeelden naast elkaar dan zie je al snel een aantal tactieken die steeds terugkomen. Op nummer 1 staat natuurlijk de kwestie seksualiteit en relaties. Ongetrouwd en geen kinderen? Lesbisch! Getrouwd en kinderen? Slechte moeder en echtgenote! Terughoudend over je seksuele leven? Gefrustreerd! De kandidate kan het bijna niet goed doen. Gillard is bijvoorbeeld niet getrouwd, maar heeft wel al een langdurige relatie met een man. Dús leeft ze in zonde en geeft ze het slechte voorbeeld, zoals Jezebel signaleert.

Gillard heeft bewust geen kinderen en daar moet nodig een verklaring voor komen. Bron: theage.com.au

Uiterlijk en fysieke eigenschappen vormen een goede tweede. Krantenartikelen schreven over de schrille stem van Clinton: ze kakelde, ze zag er te mannelijk uit, ze had een te kille uitstraling. Televisiecommentatoren mochten haar rustig afschilderen als een bitch, en niemand die daar van opkeek. En Gillard? Die is 48 en heeft kort geknipt haar, dus dan weet je het wel. Ook zij wordt beschuldigd van een kille, harteloze houding, onder het motto: ze heeft geen kinderen, dús is ze een radicaal feministische bitch die geen begrip heeft voor de gewone mensen.

En wat doe je met de partner? Met als ondertoon: het klopt gewoon niet dat een vrouw de broek aan krijgt in het geheel. Wat moet die man dan doen, hoe spreek je hem aan? First Bloke? First Husband? Dat kan gewoon allemaal niet.

Omdat ‘de media’  een divers begrip is, ontstaan er altijd bewegingen om dit seksisme aan de kaak te stellen. Tijdens de campagne van Clinton viel de venijnige  berichtgeving zo op, dat zelfs de New York Times schoorvoetend moest toegeven dat er iets niet klopte. Maar als mensen de vinger op de zere plek leggen, heeft ook dat onmiddellijk weer vervelende reacties tot gevolg. Dan ben je een zeurpiet die niet tegen een stootje kan. Een beeld zegt meer dan duizend woorden, dus hier een cartoon:

Kortom, als vrouw die een poging doet om aan de macht te komen, kun je het bijna niet goed doen. Het is zoals Slate constateert:

There is a special level of censure reserved for ambitious and high-achieving women, who are perceived as having stepped outside the bounds, however subconsciously we might define them, of acceptable behavior for their gender.

Het enige wat je kunt doen is kritisch blijven lezen en kijken. En bij twijfel voor het woord vrouw voor de gein eens het woord neger of jood invullen. Als de verkondigde meningen dan erg racistisch of antisemitisch klinken, weet je wel hoe laat het is: dan heb je een seksistisch verhaal aangetroffen.