Tag Archives: Jakarta

Vrouwen willen niet achter in de bus zitten

Indonesië voerde eerder deze week in de stad Jakarta aparte wagons voor vrouwen in. Het gedrag van bepaalde mannen in het openbaar vervoer nam zulke vormen aan, dat de treinmaatschappij ingreep. In de eigen wagons kunnen vrouwen zich ontspannen en reizen zonder dat ze half aangerand worden, dus de eerste reacties zijn positief. En de gemengde coupé’s blijven beschikbaar voor iedereen, man of vrouw.

Hoe anders is het in Jeruzalem. Daar rijden buslijnen waar de ultra orthodoxe gedragscodes zijn ingesteld, en waar vrouwen achterin moeten zitten. Deze bussen zorgen voor steeds meer botsingen tussen seculiere en orthodoxe bewoners. Orthodoxe joden bekogelen ‘gewone’ bussen. Seculiere vrouwen die niet achterin wilden zitten krijgen te maken met intimidatie en geweld. Groepen vrouwen zijn het zo zat, dat ze een protestbeweging begonnen onder het motto: zeg nee tegen achter in de bus zitten. Ze hebben rechtszaken aangespannen en dringen bij de overheid aan op maatregelen.

Wat is het verschil? Apart zitten is apart zitten, toch? Maar dat is niet helemaal waar. De orthodoxe buslijnen in Jeruzalem stoppen ook in seculiere wijken. Op sommige lijnen rijden er louter orthodoxe bussen. Wie niet tot de orthodoxe gemeenschap hoort, heeft een grote kans om in botsing te komen met een normen en waardensysteem waar je eigenlijk niet aan wilt. Ik stel me zo voor dat je in Nederland opeens in een SGP bus blijkt te zitten, en er weer uit wordt gedonderd omdat je een broek draagt. Zou een vreemde ervaring zijn.

Bovendien roept achter in de bus zitten bij veel vrouwen uit de seculiere bevolking een gevoel op van vernedering. Wie minderwaardig is, zit achterin. Dat weten we al sinds de apartheid en de rassenscheiding. Er was een Rosa Parks voor nodig, die ook weigerde om achter in de bus te zitten, om een einde te maken aan die vorm van racisme. Daarnaast signaleren diverse woordvoerders dat de koshere bussen een veel grotere betekenis hebben gekregen dan je zou verwachten. Het is een symbool geworden van de strijd om macht en invloed. Wie hebben het voor het zeggen in Jeruzalem? Internetmagazin Salon.com citeert onder andere Anat Hoffman van het Religious Action Center of Reform Judaism:

The suggestion that a voluntary arrangement can be enforced is very funny. … I think the countdown started today about segregation as a religious expression in the Jewish state. … It’s a slippery slope. If signage makes it kosher, then next we are going to find segregated post offices, HMOs and sidewalks, all of which we already know examples of.

In Jakarta daarentegen spelen dit soort politieke en religieuze overwegingen veel minder. Het gaat om seksuele intimidatie in het openbaar vervoer, waardoor vrouwen problemen ondervinden met het reizen. Om reizen weer wat aantrekkelijker te maken kunnen vrouwen kiezen welk treinstel ze nemen, en als ze apart willen zitten is er niet binnen een wagon een onderscheid in de zin van mannen voor en vrouwen achter.

Ook in Mexico Stad is het geen probleem. De stad ging in 2008 over op aparte metrostellen voor vrouwen, om precies dezelfde reden: vrouwen enige bescherming bieden tegen grijpgrage mannen. Ook hier blijven in principe alle wagons beschikbaar, de keuze is aan de vrouw. De San Francisco Chronicler interviewde vrouwen destijds, en die waren dolblij: eindelijk rustig reizen zonder gedoe met mannen. En ook in Japan, Tokyo, geven aparte wagons lucht aan vrouwen die het gegraai van mannen spuugzat zijn.

Aparte wagon voor vrouwen in de metro van Tokyo. Bron: BBC.

Blijft natuurlijk de open deur staan dat het triest is dat die aparte vrouwenwagons in Jakarta, Tokyo en Mexico Stad nodig zijn. Mannen zouden zich fatsoenlijk moeten gedragen, dan heb je dit probleem helemaal niet. Maar dat is de ideale wereld, en helaas hebben we die nu niet. Als vrouwen kunnen kiezen, en als ze dat willen, lekker rustig in hun eigen wagon zitten, so be it.