Tag Archives: intimidatie op straat

Debat over intimidatie op straat woekert voort

Vrouwen die het niet fijn vinden om op straat door willekeurige mannen aangesproken te worden, krijgen vaak te horen dat ze zelf fout zijn. En voilà. Een radicale moslimorganisatie nam kennis van Femme de la Rue, een documentaire die aandacht vraagt voor intimidatie op straat, en reageert door te zeggen dat de maakster zelf fout is. Ze wil gewoon aandacht trekken terwijl ze erbij loopt als een goedkope prostituee. Het Instituut voor Gelijkheid heeft inmiddels een klacht ingediend tegen de groepering, Sharia4Belgium.

Vrouw alleen die op straat loopt? Dan ben je volgens deze meneer een hoer.

Dank, Sharia4Belgium, voor het zo luid, duidelijk en op onsmakelijke wijze bevestigen van het patroon. Nu moeten er wel mensen reageren. De organisatie doet immers precies hetzelfde als een deel van de mannen in de Brusselse wijk waar Sofie Peeters haar opnames maakte. En gebruikt dezelfde argumenten om vrouwen het zwijgen op te leggen. Hou je mond, want je bent zelf het probleem. Alleen dan officiëler en namens een groepering.

Belgische kranten melden dat de Belgische overheid kennis heeft genomen van de van vrouwenhaat overlopende houding van de radicale moslimorganisatie. Het Brusselse parket doet echter pas iets als er een klacht ligt:

Een nieuw gerechtelijk onderzoek is vooralsnog niet geopend. ‘In zulke zaken wordt meestal afgewacht tot we een klacht hebben ontvangen. Het is de documentairemaakster die is aangevallen in deze video’, aldus parketwoordvoerster Geneviève Seressia.

Nu die klacht er ligt, kan het parket alsnog aan de slag. Dagblad De Morgen nodigde ondertussen Trouw columniste Elma Drayer uit om haar opinie te geven over de standpunten van de mannen, zoals geuit in Femme de la Rue, en de radicale moslimorganisatie. Ze maakt korte metten met de vrouwen-de-schuld-geven-houding:

Achter deze redenering schuilt, vrees ik, een oeroude maar zeer hardnekkige mythe: vrouwelijke wezens dragen de verantwoordelijkheid voor wat mannelijke wezens uitspoken. Als zij een probleempje hebben met hun lusthouding, moeten wij ons gedrag aanpassen. Doen we dat niet, dan vragen we om moeilijkheden. Op slinkse wijze worden zo de rollen omgedraaid. Want het gaat natuurlijk niet om het gedrag van de slachtoffers, het gaat om het gedrag van de daders. […] Niemand heeft het recht om zijn eigen seksuele frustraties op anderen te botvieren.

Dit basale feit kan, getuige een verhelderende discussie in NRC Next, of suffe reacties uit Brusselse theehuizen (straks komen hier geen mooie vrouwen meer), niet vaak genoeg herhaald worden.

In Nederland werd inmiddels bekend dat niet alleen de PvdA, maar ook de VVD boetes wil uitdelen aan mannen die naar vrouwen sissen. Prima initiatief. Want het gaat hier niet om ‘onschuldig flirten’ of welk soort eufemisme mensen nog meer gebruiken om van de discussie af te zijn. Het gaat om vervelend, intimiderend, vijandig gedrag, met als effect dat vrouwen zich onveilig en onwelkom voelen in de openbare ruimte, en belemmerd worden in hun bewegingsvrijheid. En de mannen die zich schuldig maken aan dit gedrag, weten zelf dondersgoed dat ze zich vervelend gedragen. Ze willen er alleen niet op aangesproken worden.

Film opent debat over intimidatie op straat

Een filmpje, Femme de la Rue, over Brusselse jongens en mannen die vrouwen op straat lastig vallen, haalt een boel overhoop in buurland België. Over één ding zijn opiniemakers het eens: dat vrouwen niet rustig buiten rond kunnen lopen mag het land niet tolereren. De documentaire heeft dan ook al een eerste resultaat bereikt. Brussel wil boetes uitdelen aan mannen die zich niet kunnen gedragen.

Filmstudente Sofia Peeters maakte lastig gevallen worden op straat tot het thema van haar afstudeerproject, omdat ze het helemaal zat was. Het maakte niet uit hoe ze over straat ging, seksuele intimidatie volgde toch wel. Ze ging een paar dagen op stap met een onopvallende spycam en registreerde talloze opmerkingen van het type ‘Hoeveel moet je kosten, bitch’.

Haar film leverde veel reacties op. Honderden mensen, veelal vrouwen, vonden herkenning en erkenning en begonnen openlijk te spreken over wat hen allemaal overkwam zodra ze zich buitenshuis waagden. Ervaringsdeskundige en auteur Celia Ledoux, die in Brussel woont, heeft bijvoorbeeld sinds haar puberteit te maken met mannen die schelden en staren. Ze merkte, net als andere vrouwen, dat ze tot voor kort nauwelijks begrip ondervond  als ze haar ervaringen deelde met anderen:

Als ik de situatie aankaart, volgen drie mogelijke reacties. Eén, vrouwen (soms mannen) sympathiseren defaitistisch, twee, iets over nultolerantie en vuist maken en drie, men doet ongemakkelijk. Wat droeg ik, deed ik, wat veroorzaakte het? Zoiets komt toch niet vanzelf?

Wat Sofia Peeters deed was die patstelling doorbreken. Niemand kan om de beelden en de opgenomen scheldpartijen heen. Daarna werd het echter lastig. Omdat Peeters de opnames maakte in een achterstandswijk van Brussel. De daders hebben meestal een getinte huidskleur. Voordat je het weet wordt het een heen en weer geschreeuw van mensen die de Islam of allochtonen als groep de schuld geven. Dat kan nooit de bedoeling zijn, schrijft Bleri Lleshi in De Standaard:

Koppel het gedrag van deze mannen niet aan religie. Dit heeft niets te maken met de islam. Dergelijk machogedrag vind je helaas bij mannen ongeacht religie, cultuur, of ze leven in een grote stad, dan wel in een boerendorp. Opvoeding speelt hier een centrale rol, maar niet omdat jonge mannen dergelijk gedrag en dergelijke taal van thuis uit meekrijgen.

Ook Ledoux en Peeters zelf signaleren dat de overlast van een kleine groep jongens en mannen komt. Het gaat om een minderheid binnen een groep die kampt met werkloosheid, armoede, sociale uitsluiting, frustraties. Maar vervolgens leven zij die frustratie wel uit op vrouwen. Peeters:

Al de aandacht die er gegeven wordt aan de mannen en de oorzaken van hun gedrag, wordt niet gegeven aan de vrouwen. Hoewel zij diegenen zijn die jarenlang dit gedrag hebben moeten slikken en er niets over durfden zeggen. […] Het is blijkbaar nodig om in een zedig kleedje door de probleembuurten te wandelen en vast te leggen op tape hoe je behandeld wordt, om een maatschappij wakker te schudden. Neen, we hebben het niet zelf uitgelokt. Neen, we zijn geen overgevoelige, flauwe grietjes als we dit gedrag niet accepteren. Neen, we willen onszelf niet steeds afgebeeld zien als halfnaakte bimbo op een sportwagen.

Peeters zou daarom graag zien dat deelnemers aan het debat breder kijken, zodat zinnige maatregelen mogelijk zijn. Ze denkt dan aan sensibilisering over gelijkheid tussen man en vrouw in scholen, jeugd- en buurthuizen, strengere regels rond de alomtegenwoordige denigrerende afbeelding van de vrouw, het aanpakken van de uitzichtloze werkloosheidssituatie van kansarme groepen. Kortom, de problemen aanpakken bij de basis.

Op de korte termijn kan het vrouwen helpen het heft in eigen handen nemen. Voor Peeters was het filmen van het wangedrag bijvoorbeeld bevrijdend:

‘Die spycam was wel een beetje James Bond, ja. Het gaf ook een kick: toen die mannen weer begonnen met hun debiele commentaren, werd ik niet kwaad maar dacht ik “doe maar, jongens!” Nu, ik ben ook een namiddag gevolgd door een vriend met een camera. In een paar uur hadden we alle materiaal dat ik nodig had. Dat is eigenlijk toch heel erg? Maar het bewijst ook dat er een probleem is.’

Daarnaast beschikt Brussel sinds kort over een lokale afdeling van Hollaback. Via deze site kunnen vrouwen hun ervaringen met intimidatie op straat delen. De organisatie achter de site maakt ook een plattegrond, zodat mensen kunnen zien op welke locaties in de stad de meeste incidenten voorkomen. Zo ervaren vrouwen dat ze niet de enigen zijn, en kunnen ze zich wapenen tegen vooroordelen van het type ‘wat had je aan en waarom was je daar op dat tijdstip’. Want het moge zo langzamerhand wel duidelijk zijn dat de vrouw niet het probleem is. Kijk anders nog maar even naar het filmpje van Peeters of de inzendingen op Hollaback.