Tag Archives: India

Roy voert lezer mee in betoverend labyrint

De nieuwste roman van Arundhati Roy, The Ministry of Utmost Happiness (vertaald door uitgeverij Prometheus en inmiddels ook in het Nederlands verkrijgbaar als Het Ministerie van Opperst Geluk) is een Roman met hoofdletter R. Met trefzekere passen en aan de hand van een prachtige, beeldende taal voert Roy haar lezers mee in een betoverend labyrint. ZO MIN MOGELIJK SPOILERS dus ga gerust verder….

Literaire critici, zoals Kerryn Goldsworthy van de Australian Book Review, waarschuwen terecht dat Roy’s keuzes als auteur niet bij iedereen in de smaak zullen vallen. Wie op zoek is naar een strak verhaal met een eenduidig plot en een duidelijke Held kan beter een ander boek uitzoeken. Als je het wél aandurft, maakt de losse wijdlopige structuur van The Ministry niets meer uit. Sterker nog, je zou kunnen begrijpen dat breuklijnen, mensen als geïsoleerde eilandjes en het algemene gebrek aan verbinding juist een van Roy’s hoofdthema’s vormen.

Aan de hand van de levensverhalen van Anjum, een hermafrodiet (Hijra), en Tilo, een vrouw die een relatie begint met een strijder uit Kasjmir, schetst Roy een caleidoscopisch beeld van India en de voortdurende strijd tussen Moslims en Hindu’s, tussen de staat India en gebieden zoals Kasjmir, tussen inheemse volkeren en multinationals, tussen sociale normen en waarden en mensen die daar buiten vallen, en nog veel meer. Het gaat over vergeten en herinneren, manieren hoe je kunt leven en overleven, de aard van een grote stad zoals Delhi, enz….

Roy is daarbij een auteur die iets laat gebeuren op (bij wijze van spreken) pagina 50, en dat terug laat komen op pagina 350, met andere personages en in een geheel andere situatie. Ik vind dat prachtig. Voor mij is dat een teken dat de auteur precies weet wat ze doet en dat ze de lezer vertrouwt. Ze gaat er vanuit dat je onthoudt wat je leest, zodat je honderden pagina’s later de waarde en de betekenis van eenzelfde gebeurtenis begrijpt, ook als de personages in het verhaal dat op dat moment niet begrijpen. Daarnaast heeft deze aanpak een functie. Bij alle versplintering vorm je als lezer zelf de verbinding tussen schijnbaar losstaande voorvallen.

Een tweede wapen in de strijd tegen versplintering is taal, inclusief gedichten, songteksten en religieuze mantra’s. Die poëzie helpt om tegenstellingen en ongelijkheden samen te laten gaan, zonder dat ze elkaar uitvlakken. Zo ontstaat er op een gegeven moment een conflict tussen Anjum en een mannelijke autoriteitspersoon. Voordat de situatie uit de hand kan lopen grijpt een andere Hijra in. Met een dans en een passende liedtekst weet ze tegelijkertijd een oorlogsverklaring én een vredesaanbod af te geven, een grens te stellen én een oplossing te bieden.

Diezelfde rijkdom en gelaagdheid komen inhoudelijk terug in de politieke thema’s die door het boek heen lopen. Roy is zich scherp bewust van de aard van conflicten, van de manieren waarop mensen proberen te overleven. Niemand is zwart-wit de slechterik, (ook al heeft de auteur terecht weinig op met sadistische moordenaars die in oorlogssituaties een vrijbrief zien om gevangenen te martelen), en niemand is zwart-wit het slachtoffer.

Zelfs de kleinste slachtoffertjes schitteren heel even. Zo voeren soldaten een gevangene af in een boot. Onderweg, midden op een meer, treft een van hen in de borstzak van het hemd van de gevangene een kitten aan. De soldaat pleurt het katje zonder pardon overboord en ze verdwijnt onherroepelijk in de diepte. Maar voordat ze kopje onder gaat, zeilt ze een ogenblik door de lucht, nagels uit, snijtandjes ontbloot, luid miauwend, klaar om het hele Indiase leger in haar eentje te lijf te gaan. Het is dat moment van strijdbaarheid waar Roy de nadruk op legt – dat ene moment van al dan niet gedoemde glorie, van léven. Je ziet het, of je ziet het niet. Je onthoudt het, of je onthoudt het niet. Maar het is er.

VERDER LEZEN: NRC Handelsblad interviewde Roy over haar nieuwe roman, evenals dagblad Trouw. Gender en de positie van vrouwen staan centraal in dit interview met Roy van Outlook India. Aan de Huffington Post vertelde Roy dat ze zichzelf als een feministe identificeert. Ze vindt het dan ook behoorlijk jammer dat bekende Indiase Bollywoodactrices hun platform gebruiken om zich te distantieren van deze beweging – India heeft meer feminisme nodig, niet minder, zoals ze ook schreef in haar bijdrage aan de bundel Beyond Burkas and Botox.

Toegift – lees het boek en je weet waarom:

Advertenties

Trollen hebben het gemunt op vrouwen en ‘afwijkende’ mannen

Blanke mannen komen het vaakst aan bod op de site van de Engelse krant The Guardian. Kijk je echter naar veelal anonieme commentaren op de stukken, dan ontstaat een opvallende verschuiving. De top tien van degenen die een bijdrage leverden aan de site die het minst werd lastiggevallen, bestaat volledig uit mannen. De top tien van mensen die het meest werden lastig gevallen, bestaat vooral uit 8 vrouwen en twee ‘zwarte’ mannen. Dat blijkt uit een analyse van circa 70 miljoen commentaren, die op de website van de krant verschenen sinds 2006.

Feminist-cartoons__sneeuwitje

Zoals zo vaak biedt zo’n berg gegevens, over een langere periode in kaart gebracht, bewijs van onbewuste vooroordelen en patronen. Eerder volgden onderzoekers bijvoorbeeld een aantal jaren de loopbanen van 20.000  medewerkers van een groot Canadees bedrijf. Uit die analyse bleek dat blanke mannen het soepelste doorstroomden naar de top. Vrouwen bleven hardnekkig vastkleven aan een plakkerige vloer.

Bij The Guardian kwamen blanke mannen ook terecht in een warm bad. Ze krijgen minder kritiek, en de kritiek gaat vaker over de inhoud. Vrouwen, veelal vrouwen met een gekleurde huid, en mannen met een gekleurde huid, konden het vaakst rekenen op seksueel agressieve reacties en doodsbedreigingen. Dit terwijl ze de minste artikelen schreven. Binnen die scheve situatie werden een paar andere interessante trends zichtbaar in het Guardian-onderzoek:

  • Onderwerpen zoals feminisme en verkrachting wekten de meeste haat op. Een mooie illustratie van de wet van Lewis: alle commentaren die volgen op een artikel omtrent feminisme rechtvaardigen het feminisme
  • Hoe ”mannelijker” het genre, zoals Sport of Technologie, hoe agressiever de reacties op artikelen van vrouwen
  • Het jaar 2010 leverde een scheidslijn op. Sinds dat jaar leveren artikelen van vrouwen altijd meer reacties op die de redactie moet blokkeren, omdat de inzenders de regels voor commentaren overtreden, dan artikelen van mannen. Ongeacht genre of thema

In een commentaar op de onderzoeksresultaten stelt feministe Jessica Valenti, eerste plek in de top tien van meest beledigde Guardian-auteurs, dat mensen digitale haat serieus moeten nemen:

while misspelled threats or entreaties for me to get back in the kitchen are certainly easy to mock, the disdain with which they’re employed is not very funny. For all the progress women have made, there’s always an online comment section or forum somewhere to remind us that, when given anonymity and a keyboard, some men will use the opportunity to harass and threaten.

Valenti classificeert dit type haat als intimidatie op het werk, die niet stopt als het werk gedaan is. Internet raast 24 uur per dag door, en de bedreigingen met seksueel geweld kunnen op ieder moment in je inbox rollen. Andere online journalisten, bloggers en feministen merken daarnaast dat online gebeurtenissen razendsnel doorwerken in het ”echte” leven. Wil een werkgever je aannemen, als je op internet zwartgemaakt wordt als een slet en een hoer? Kun je nog rustig een studie volgen, als je merkt dat de mensen die verkrachtingfantasieën over je publiceren, bij jou in de klas zitten? Dat soort dingen.

Onderzoeken zoals de Guardian die uitvoerde, zijn zeer waardevol. Kennis is immers macht… De feiten helpen zodoende mensen, tot nu toe vooral vrouwen, die proberen de online haat in te dammen of te voorkomen. Games-producente Zoë Quinn richtte bijvoorbeeld Crash Override op, om vrouwen die het doelwit van haat werden, te ondersteunen. Wetenschapster Michelle Ferrier wil hetzelfde bereiken met haar platform Troll Busters.

Vrouwen zijn mensen. We kunnen echt wel tegen een stootje. Maar bedreigingen en op de persoon gerichte seksuele agressie gaan veel en veel te ver.

BONUS – voor meer onderzoeken naar vrouwen en online haat: Dit onderzoek, waaruit blijkt dat anonieme trollen het vooral voorzien hebben op jonge vrouwelijke internetgebruikers. Of deze studie, over haat op Twitter. Een ander onderzoek analyseerde de situatie van vrouwen in India. Ook in dit land krijgen vrouwen veel meer online haat te verduren dan mannen. En leve John Oliver, die in een video online trollen perfect fileert.

 

Heavy Metal band komt op voor vrouwen

Sceptre, een Indiase trash metal band uit de stad Mumbai, lanceerde een album gewijd aan de situatie van vrouwen in hun land. Een deel van de inkomsten van deze plaat, Age of Calamity, komt ten goede aan een weeshuis voor meisjes. Iedereen kan de plaat digitaal downloaden voor vier dollar. Koop een plaat, help een meisje. Geweldig idee!

Sceptre is een begrip in India en in metalkringen. De sociale boodschap van hun meest recente werk past in een progressieve traditie. Het is echter de eerste keer dat de band vrouwenrechten aankaart:

”We have always been involved in writing about social issues, but this is the first time we decided to deal with gender issues, as the gravity of the situation is too grim to be dismissed so easily,” Sceptre drummer Aniket Waghmode says. “Our country has been plagued by this new evil of rape, which has only grown in leaps and bounds over the years.”

Sceptre werd zich bewust van de problemen nadat een van de bandleden vader werd van een dochter. Opeens zagen ze in hoe moeilijk het voor vrouwen is om een leven op te bouwen. Zelfs veilig over straat lopen lijkt een onhaalbare luxe.

Mannen die zich bewust worden van seksisme en genderongelijkheid: super. En gezien de positieve recensies valt er veel te genieten bij Age of Calamity….

Media vergeten moord in Indiase verkrachtingszaak

Het wemelt momenteel van de vette koppen dat vier mannen de doodstraf kregen in een Indiase verkrachtingszaak. Met enig geluk lees je ergens verderop dat het slachtoffer, een 23-jarige vrouw, stierf. Hoe komt het dat de media de plank zo misslaan?, vraagt webmagazine Salon zich af. Waarom kun je aan de koppen niet aflezen dat het (ook) gaat om moord?

In Nederland lijken de kranten het iets beter te doen, waarschijnlijk omdat ze allemaal hetzelfde persbureau als bron gebruikten. Meestal staat ergens in de eerste inleidende regels dat het slachtoffer later overleed aan haar verwondingen. De koppen spreken echter ook bij ons alleen van verkrachting. Bijvoorbeeld: ‘doodstraffen in Indiase verkrachtingszaak’. Of ‘busverkrachters India ter dood veroordeeld‘.

Ook onze eigen NOS doet vrolijk mee aan de grote verdwijntruc. Op de site lees je pas helemaal onderdaan het artikel dat het slachtoffer overleed. De kop zegt ‘doodstraf voor verkrachters India’.  Dat had moeten zijn: doodstraf voor moordenaars.

Oh, kom niet aan met de smoes dat een kop kort en krachtig moet zijn:

Yes, headline space is always at a premium; I get that. But if you can mention the bus in the headline, I’ll bet you can find a way to broadcast that these men, by the way, killed a woman. And if you are aiming for a broader picture about the epidemic of sexual assaults, you might actually have a stronger case if you said that they can result in death.

Salon speculeert dat de media er van uitgaan dat seks verkoopt. Daarom krijgt verkrachting in de koppen de nadruk. Dat versluiert de werkelijkheid. Hoewel de misdaad een seksueel karakter heeft, gaat het bij verkrachting niet om seks. Desgevraagd geven verkrachters dat zelf toe.  Zij geven aan dat zij vrouwen verkrachten omdat ze vinden dat ze de baas zijn over een vrouw, dus dat mogen doen (en er bijna altijd ongestraft mee wegkomen). Andere motieven die ze noemen zijn dat ze verkrachten omdat ze een vrouw willen straffen, of omdat ze zich vervelen.

Nieuwsronde: positieve editie

De Zesde Clan doet echt haar uiterste best om temidden van ellende en onrecht de zonzijde te blijven zien. Daarom een nieuwsronde vol positieve berichten, over vrouwen met succes, vooruitgang, vergroting van de diversiteit en andere constructieve ontwikkelingen die de wereld een beter oord kunnen maken voor de helft van de bevolking. Komt-ie:

De ‘Gulabi Gang’, genoemd naar de roze sari’s van de leden, geeft Indiase vrouwen hoop in bange dagen.

  • De Belgische justitie gaat het bestrijden van internethaat prioriteit geven. Wie via Twitter vrouwen wil bedreigen met verkrachting, kan erop rekenen dat politie, OM en het ministerie van Justitie beter willen samenwerken, nauwlettender willen registreren wat er op internet gebeurt, regels verduidelijken en sneller toepassen. Op allerlei plekken komen “referentiemagistraten of “referentieambtenaren”, die zich speciaal richten op feiten van discriminatie en haatmisdrijven. Daders krijgen op die manier sneller een proces verbaal aan hun broek.
  • De EU geeft de Rijksuniversiteit Groningen 6,6 miljoen euro subsidie om de diversiteit te verbeteren. De universiteit deed eerder al een poging vrouwen binnen te halen door nieuwe leerstoelen te creeeren. In een omstreden besluit keurde de commissie gelijke behandeling dit beleid af. De universiteit heeft na deze uitspraak de regels aangepast. Maar omdat er nog steeds buitenproportioneel veel mannen aan de top bivakkeren, wil de RUG wél doorgaan met het stimuleren van en kansen creëren voor vrouwen. Dankzij de miljoenensubsidie kan dat. Gelukkig maar, want Nederland loopt hopeloos achter bij het erkennen van de kwaliteiten van vrouwen.
  • De immens populaire computergame Call of Duty laat mensen als soldate spelen. Het vorige besturingssysteem had volgens de producenten onvoldoende geheugen om de optie ‘vrouw’ aan te bieden. Dit terwijl andere populaire schietspelletjes, zoals Halo en Gears of War allang de mogelijkheid boden om te kiezen voor een vrouwelijk personage. Call of Duty Ghosts, verwacht in november, krijgt echter een volledig nieuw systeem met veel meer geheugen. Dus nu kan het wél. Eindelijk!
  • E.L. James verdiende van alle auteurs het meeste geld. Met haar Vijftig Tinten Grijs-trilogie haalde ze tussen juni 2012 en juni 2013 maar liefst 71 miljoen euro op. Volgens magazine Forbes is het succes mede te danken aan de opkomst van e-boeken. Daardoor valt minder op wat je nu precies leest, en durfden meer mensen een van haar romans aan te schaffen.
  • Zweedse vrouwen kwamen in actie om haat tegen moslima’s in te dammen. Onbekenden vielen in een voorstad van Stockholm een vrouw aan omdat ze een hoofddoek droeg. De verontwaardiging was groot. Andere vrouwen begonnen een campagne en zetten nu uit solidariteit foto’s van zichzelf, met hoofddoek om, op Facebook. Een enkele man sloot zich ook aan bij de protesten.
  • Quota’s voor vrouwen roepen kritiek op. Maar dat komt misschien wel voort uit angst. Want quota, bijvoorbeeld voor het percentage vrouwelijke politici, veroorzaken daadwerkelijk verandering. Daarom grepen een aantal auteurs het internationale boekenfestival van de Schotse stad Edinburgh aan om te pleiten voor een vrouwenquotum.
  • Flavorwire zette vijftig feministische klassiekers uit de populaire cultuur op een rijtje. Ze sloeg de meest voor de hand liggende opties over, dus een serie als Buffy the Vampire Slayer komt niet in de lijst voor. Wél daarentegen de speech van Clair Huxtable uit The Cosby Show, fotografe Francesca Woodman, vrouwelijke rappers, romans van Margaret Atwood en Mary McCarthy, enz enz, met waar mogelijk bijbehorende youtube filmpjes.
  • Temidden van alle ellende in India, waar vrouwen loslopend wild zijn en sterven als vliegen, juist als ze volwassen zijn, is de Roze Sari Gang een baken van hoop. Onder aanvoering van Sampat Pal bieden de circa 20.000 aangesloten vrouwen praktische hulp aan vrouwen en meisjes in nood, en strijden ze in deelstaat Uttar Pradesh voor een eerlijkere samenleving waarin vrouwen als volwaardige mensen meetellen. Zover is het nog niet, maar juist dat maakt hun werk zeer waardevol. Een Amerikaanse journaliste heeft inmiddels ook een boek geschreven over deze onverschrokken vrouwen: Pink Sari Revolution – A tale of women and power in the badlands of India.

Conservatieven misbruiken dreiging van verkrachting om vrouwen in te perken

Zelfs een zevenjarig meisje op school in India is niet veilig voor verkrachting. Leeftijd, locatie en omstandigheden maken duidelijk dat het niet uitmaakt waar meisjes en vrouwen zijn, wat ze doen, wat hun leeftijd is. Je zou daarom naar de daders moeten kijken. Veel mensen in India doen echter alles behalve dat. Ze geven westerse invloeden de schuld en grijpen seksueel geweld tegen vrouwen aan om meer controle te krijgen over hun gedrag.

De lijst ge- en verboden begint langer en langer te worden sinds een 23-jarige studente de bus nam, en op zodanige wijze verkracht werd dat ze aan haar verwondingen stierf, meldt de Engelse krant The Guardian:

Students at Delhi University spoke of a new pressure from family to avoid public places or “going out”. The government of the union territory of Puducherry in the south was set to order all schoolgirls to wear overcoats to “protect them” until a public outry forced a U-turn. Delhi police advised women students to “go straight home after college”. Since the rape, a series of village councils in northern India have banned girls from using mobile phones, wearing “decadent” dress or dancing at weddings. “Almost every villager pressed us to ban the mobile phones use by the schoolgirls saying they are … dangerous for the society and corrupting local cultures,” said Sushma Singh, the local village council head in Matapa, Bihar.

Mannen en jongens blijven in dit scenario buiten schot. Zij hoeven hun mobiele telefoon niet in te leveren, voor hen gelden geen extra kledingvoorschriften, ze mogen rustig buiten rondlopen. In plaats van emancipatie van de vrouw en een gerichte aanpak van criminele mannen, proberen conservatieve stromingen binnen de Indiase samenleving vooral vrouwen in te perken.

Daarbij gebruiken ze volgens The Guardian het beeld van het westen als een cultuur waar vrouwen losgeslagen zijn en halfbloot rondlopen, versus het goeie ouwe India, toen tradities heilig waren en verkrachting noooooit voor kwam. Nooit. Erewoord! Vrouwen waren toen volledig veilig, ze werden hartstikke gerespecteerd door iedereen. Echt waar!

Ondertussen liggen vrouwen aan alle kanten onder vuur. Het ligt aan hen als mannen hen verkrachten, dus vrouwen moeten allerlei maatregelen nemen en zich gedragen zoals gedefinieerd door anderen dan zijzelf. Voordat we denken ‘oh, da’s een ver van mijn bed show’: nee hoor, in eigen land hebben we ook groepen die vinden dat vrouwen er zelf om vragen dat mannen hen seksueel agressief behandelen. Hadden ze zich maar decent moeten kleden en gedragen, dan was er niks gebeurd. Sterker nog: vrouwen vinden verkrachting best ok. Een kandidaat voor de Hoogste Raad van Indonesië zegt het, dus dan moet het wel kloppen. Wat webmagazine Jezebel de volgende verzuchting ontlokt:

In a world divided by conflict and difference, it’s beautiful to see that people from different cultures, and countries across the world can share something in common: really fucked up ideas about rape.In the United States, we can boast of Todd “legitimate rape” Akin and Richard “rape-pregnancies are intended by God” Murdock. But we shouldn’t become too cocky about our own rape-related misogyny. Because there’s some really impressive stuff going on in all parts of the world.

In de V.S. kunnen conservatieven er ook wat van.

Terug naar het voorbeeld van India. Als oorzaak van de ellende noemt The Guardian gebrekkige handhaving, wetteloosheid, en de marginale positie van vrouwen. Buiten traditionele media om noemen feministen echter man en paard. Seksueel geweld wordt voor de zoveelste keer misbruikt om vrouwen terug in hun hok te meppen. Het is een instrument van een patriarchaal systeem. Het steekt de kop op in oorlogstijd, waarbij strijdende verkrachting gebruiken als wapen, en in vredestijd. Doe wat wij zeggen, anders loop je het risico van verkrachting en dat is dan je eigen schuld.

Wat we nodig hebben is meer vrouwenemancipatie, niet minder. Meer vrijheid voor vrouwen, in plaats van verbods- en gebodsbepalingen. En een daadwerkelijke aanpak van verkrachtende mannen, iets wat in India nauwelijks gebeurt, maar waar we hier in het Westen ook niet veel van bakken. Het valt daarom te hopen dat die conservatieve lui in India (en Nederland) niet meer invloed krijgen dan ze nu al hebben.

Verkrachtingszaak India gaat ons allemaal aan

‘Oooo, komop zeg, we helpen jullie toch?’. Dat was het excuus van mannelijke demonstranten die protesteerden tegen de dood door verkrachting van een 23-jarige vrouw in India. Dit soort mannen zijn zo overheersend aanwezig bij demonstraties dat ze vrouwen letterlijk overschreeuwen. Dat is niet het enige probleem. Vrouwen blijven weg van de protesten omdat ze bepoteld worden door mannelijke mededemonstranten. Ziehier de problematiek van India in een notendop. India? Nee, van ons allemaal.

Ja, er waren ook mannen die zich wel waardig en fatsoenlijk gedroegen bij protesten tegen de verkrachtingsdood van een jonge Indiase vrouw.

De afgelopen tijd verschenen er veel verhalen in de internationale media over de positie van vrouwen in India. Aanleiding voor de analyses en het handenwringen, soms door Indiase politici die zelf beschuldigd zijn van verkrachting, vormde een verkrachtingszaak, waarbij een groep mannen in een bus een vrouw verkrachtte. De vrouw overleed later aan haar verwondingen. Een vriend die met haar mee was gegaan, kwam er ‘slechts’ vanaf met mishandeling; hij overleefde het geweld.

Vervolgens gebeurde er vanalles. Een senior politiechef riep vrouwen op om na het donker niet naar buiten te gaan, en chilipoeder mee te nemen om in het gezicht van eventuele verkrachters te strooien. Geen woord aan het adres van mannen, dat die misschien moesten ophouden met verkrachten. En Indiërs gingen de straat op. Ze hielden wakes, stille tochten, en demonstraties.

Op dat moment ging het prompt weer mis voor vrouwen:

…her group recognized several men among recent protesters who had attacked members of her collective with misogynistic threats during quieter demonstrations that preceded the infamous gang rape. “They told us we had no right to protest there, and if we wear indecent clothes they will molest us.” The presence of some men that Borah characterized as “thugs” has helped to create an atmosphere during some of the recent protests that has been outwardly hostile toward women.

Zelfs vrouwelijke journalisten die gewoon hun werk probeerden te doen, kregen te maken met ongewenste intimiteiten tijdens demonstraties. Toen een van hen, persfotografe Rukmini Shrinivasan, over haar ervaringen Twitterde, kreeg ze prompt verwijten dat ze er wel om gevraagd zou hebben, of nare bijbedoelingen had met het publiekelijk maken van haar ervaringen. (zie ook: Lara Logan, verslaggever van de Amerikaanse zender CBS, in Egypte).

Het is wrang dat bij het protesteren tegen de zinloze dood van een jonge vrouw, vrouwen aan precies die agressie onderworpen worden waar de 23-jarige het slachtoffer van werd.

Maar er treedt nog een andere ironie op. Amerikaanse en Engelse media die de zaak volgen, blijken er een handje van te hebben om met de vinger naar India te wijzen, terwijl ze tegelijkertijd de verkrachtingscultuur in de Westerse wereld ontkennen. Met nog wat snufjes neokolonialisme en antifeminisme erbij voor de smaak:

Attitudes towards women in the east were once used by colonialists to, first, prop up the logic of cultural superiority that justified unequal power relations (the “white man’s burden”) and second, silence feminists working back in the west by telling them that, comparatively, they had nothing to complain about. When it finishes calling Indian men hyenas, Purves’s article states that westerners “have the luxury of fretting about frillier feminist issues such as magazine images, rude remarks and men not doing housework”. Does anyone else see an unattractive historical pattern here?

Twee vliegen in één klap! Kijk die rare primitieve lui in India eens. Guttegut, wat een vrouwenhaters daar. Vrouwen hebben het maar goed hier in het Westen. Waar maken die zure feministes zich druk om?

Nou, bijvoorbeeld hierom: verkrachting gebeurt overal. Het is niet voorbehouden aan India. In Frankrijk namen groepsverkrachtingen in Parijse buitenwijken zulke groteske vormen aan, dat er een hele organisatie ontstond om er iets tegen te doen, met de mooie naam ‘geen sletten, geen slavinnen’. En dacht je dat die Indiase politieagent een rare mening verkondigde? Een Canadese politieman zei ongeveer hetzelfde. Die riep vrouwen in Toronto op om niet als een slet gekleed de straat op te gaan, als ze niet verkracht wilden worden. Daaruit kwamen de internationale Slutwalks voort.

Oh, en zoek eens op Google met de combinatie van de woorden ‘slachtoffer’, ‘verkrachting’ en ‘liegt’. Er is buitengewoon veel aandacht voor liegende vrouwen. Over liegende mannen, en een gigantische onderrapporage van verkrachting, nauwelijks een woord. (bij de weg: ja, soms liegen mensen over verkrachting. Ongeveer in dezelfde mate als mensen liegen over diefstal, overvallen, en andere misdaden. Maar alleen in geval van verkrachting krijgen die paar procent valse aangiften opeens een enorm gewicht. Dat is geen toeval.

Oh, en denk aan de glijdende schaal. Het begint met vrouwen uitjouwen op straat. Femme de la Rue, anyone? Mannen komen daar mee weg, want wie wil nou zeuren over ongemakkelijke gevoelens bij zogenaamd leuke opmerkingen als ‘Heej, schatje – waar gaan die mooie beentjes naartoe???’ Vanuit die vijandige houding ten opzichte van vrouwen kunnen sommige mannen het idee krijgen dat ze ook wel weg kunnen komen met verkrachting. Iets waar ze overigens gelijk in hebben, want het percentage veroordeelde verkrachters is overal buitengewoon laag. En steeds opnieuw vinden incidenten plaats waar je geen woorden meer voor hebt.

Dat is de cultuur waarin we leven. Het is niet voorbehouden aan het verre India. Seksueel geweld vindt gewoon hier plaats, bij jou om de hoek. En ja, je kunt er iets aan doen. Niet morgen, maar nu. Te beginnen met niet verkrachten.

De Gereedschapskist: of je maakt er een spelletje van

Misstanden? Vervelende ervaringen? Maak er een spelletje van! Op de computer of de mobiele telefoon kun je je gerechtvaardigde, logische woede vormgeven in een digitaal spel. Maar ook gewone commerciële games kunnen onverwachtse bevrijdende effecten hebben op vrouwen.

Laten we eerst kijken bij computerspelletjes als verzet. Neem India. In geval van huwelijksplannen vragen families geld en goederen aan de familie van de bruid, als dank voor het overnemen van hun waardeloze dochter. Vaak voelen de families van de bruidegom zich niet voldoende gecompenseerd voor deze opoffering. Ze vernederen en mishandelen de bruid. Of mevrouw krijgt een ongelukje achter het fornuis als ze niet voldoende geld oplevert of te lang wacht met het baren van zonen.

Uit woede over deze sociale misstanden lanceerde een datingorganisatie het spel Angry Brides. A la Angry Birds kunnen spelers met een katapult schieten. Maar in plaats van sjagerijnige vogels die varkentjes molesteren, kan de speler nu deegrollers, slippers en pannen smijten naar kerels die veel te veel geld vragen. Bij iedere rake klap verminderen de eisen van de aanstaande bruidegom.

Het spel, als applicatie te downloaden en spelen via een opengestelde Facebook pagina, komt uit de koker van Shaadia, een engelstalige datingsite. Shaadia verklaart dat de organisatie gelooft in liefde en huwelijken waar respect en genegenheid de boventoon voeren. In die wereld is geen plaats voor bruidsschatten eisen. Daarom is de slogan van het spel ook: ‘een vrouw geeft kracht, zorg en alle liefde die je nodig hebt, geen bruidsschat’.

Andere computerspelletjes laten je het effect voelen van alledaagse problemen. Zo komt het veel te vaak voor dat vrouwen door wildvreemden op straat aangesproken worden. Soms grappig en complimenteus, maar soms ook agressief, vijandig en op een onaangename seksuele manier. Hoe voelt dat, wat moet je doen? Het leidde tot Hey Baby, een spel waarin je als vrouw door straten en parken dwaalt en constant aangesproken wordt. Je kunt kiezen of je rustig reageert of een geweer tevoorschijn haalt en mensen overhoop knalt, maar wat er ook gebeurt, je blijft rondlopen en het aanspreken houdt niet op, nooit. Het spel is een soort feministische first person shooter én performance stuk ineen.

Bewustwording komt ook op gang met een app die je laat raden of een bepaald salaris voor bepaald werk het gemiddelde loon is van mannen of van vrouwen. Het Amerikaanse ministerie van werkgelegenheid liet dit type spelletje ontwikkelen ter gelegenheid van Equal Pay Day. Dat is de dag in het nieuwe jaar, waarop vrouwen eindelijk aan het salaris komen wat hun mannelijke collega op 31 december van het jaar daarvoor al had binnengeharkt.

Naast dit type activistische spelletjes, die een politiek doel voor ogen hebben, kun je natuurlijk ook gewone games spelen. De markt biedt zat vrouwenhaat, in de vorm van games zoals Duke Nukem. Slimmere bedrijven brengen echter ook games uit die vrouwelijke personages serieus nemen en een belangrijke rol of de hoofdrol geven. Dat kan onbedoeld een bevrijdend effect hebben. Verschillende fans maakten lijstjes van computerspelletjes die zijzelf als feministisch ervaren. Zoals deze, met grote uitgaven zoals Portal, Dreamfall, Tomb Raider en Beyond Good & Evil. Een gamer bekende zelfs dat Beyond Good&Evil een feministe van haar maakte.

De ‘female Shepard’, FemShep voor fans, beeld uit Mass Effect 3.

Als een spel je laat kiezen of je als man of als vrouw speelt, is de kans bovendien groot dat gamers helemaal blij worden van een sterke vrouw die het spel draagt. Een personage zoals Shepard uit de Mass Effect serie, functioneert in vrouwelijke gedaante als een voorbeeld voor spelers en speelsters:

FemShep doesn’t simper, her chest doesn’t need it’s own Mass Effect Field just so she can walk upright, and her armor covers every damn inch of her. At the same time, I love that the game addresses the fact that she IS a woman, and that while her crew might not think it an issue, there’s always some jackass that can’t see past the boobs to the gun (Harkin in ME1 and the Blue Suns recruiter on Omega in ME2)- but she can handle them, too.

Kijk, met zo iemand wil je je wel in gevaarlijke avonturen begeven. En het leuke is: zowel vrouwen als mannen staan graag in haar schoenen. En kunnen op die manier wennen aan een vrouw die 1. geen lustobject is 2. de leiding heeft en 3. het spl draagt. Ze is in het spel een militair. Ze doet wat militairen doen, als professional. Het is vanzelfsprekend. Dat soort leermomenten kun je niet vaak genoeg hebben.

Meer opleiding brengt meer geweld

Meer opleiding. Werk, en daarmee een eigen inkomen. Meer onafhankelijkheid. En helaas ook: meer geweld van partners of familieleden die vrouwen terug in hun hok willen slaan. Want verandering is eng en stel je voor dat vrouwen wat in de melk te brokkelen krijgen. Dat is de situatie in de Indiase deelstaat Kashmir, meldt IPS Gender Wire. Het ergste? Kashmir is níet de enige plek op aarde waar de link tussen zelfstandigheid en een toename van geweld zichtbaar is. Onder andere Mexico ging India voor.

Vrouwenschool in Kashmir.

Eerst Kashmir. Gender Wire geeft de cijfers. Een socioloog van de universiteit van Kashmir deed etnografisch onderzoek onder 200 vrouwen. Het ging hier om kwalitatief onderzoek, met intensieve interviews, om een diepgaand inzicht in de situatie te krijgen. De studie richtte zich op vrouwen met een opleiding en een baan. Maar liefst 63% gaf aan dat familieleden slecht reageerden op hun veranderende status. Veertig procent werd het slachtoffer van agressie. Eenderde schaamde zich over het geweld tegen hen en zweeg erover, ze hadden geen aangifte gedaan en lieten aan niemand merken wat er binnenshuis speelde.

Daarnaast zien autoriteiten in de streek een toename van huiselijk geweld. Dit staat dus los van bovenstaand onderzoek, maar het maakt wel deel uit van het plaatje. De omgeving wil dat alles hetzelfde blijft:

Renowned sociologist Peerzada Mohammad Amin told IPS that women are trapped in a cruel cycle of exploitation.”On one hand, women are encouraged to pursue their education and get jobs but they are still expected to shoulder the responsibility of the household,” he said. “Even if a woman works full time in her office she still returns home to do all the unpaid domestic work single handedly. When she shows reluctance, she faces confrontation from her in-laws.

Mexicaanse vrouwen maakten dezelfde ontwikkeling mee. Met name in de grensstreek met de Verenigde Staten ontstond een soort economische wild west situatie. Textiel- en electronicabedrijven vestigden zich in stadjes. Deze bedrijven, Maquiladoras, namen voornamelijk vrouwen aan om bijvoorbeeld jeans in elkaar te zetten. Ondanks de lage lonen was het wel betaald werk, en dit begon vrouwen een zekere mate van onafhankelijkheid te geven. Ze konden zelf de kost verdienen. Echter, deze verandering ten goede had als nadeel dat vrouwen zowel tijdens als na het werk bloot stonden aan geweld:

Because Mexico is a patriarchal society and gender relations are structured by it in both the home and the workplace, any reversal of roles is viewed as unwelcome change. One author notes that the changes in gender roles initiate the violence towards women (Alpizar 2003). […] politics are also critical to understanding the violence that follows maquiladora workers. It is the capitalist nature of the maquiladoras that helps to explain one of the main reasons why nothing is done regarding the murdered women. This is because the maquiladoras are the one of the most important investments for the Mexican government (Portillo 2001).

De omgeving vindt het niet fijn als vrouwen kansen krijgen en aan ingesleten patronen gaan morrelen. Als er dan ook nog economische belangen meespelen, die de neiging om vrouwen klein te houden versterken, ontstaat er een giftige cocktail. In het geval van Mexico leidde het tot een golf van moorden op werkneemsters. Misdaden waar de autoriteiten niets mee deden, uit angst dat de bedrijven dan zouden vertrekken en de grensstreek terug zou vallen in diepe armoede.

Maquiladoras nemen het liefste vrouwen aan, want die kunnen ze lagere lonen betalen.

Het is een moeizaam vooruitzicht. Wat moet je als meisje en vrouw? Je schikken in je lot en de rest van je leven het huishouden doen en voor je man zorgen, of jezelf ontwikkelen en nieuwe wegen bewandelen, vaak in een samenleving die daar nog niet klaar voor is?

Ter afsluiting linkt de Zesde Clan je graag door naar een mooie reportage die precies dit dilemma aan de orde stelt.

VN Vrouwen houdt eerste internationale weduwendag

Van de circa 245 miljoen weduwen in de wereld leven er rond de 115 miljoen in zeer moeilijke omstandigheden, schat VN Vrouwen in. Armoede en sociale stigma’s tekenen hun leven. Daarom houdt de organisatie vandaag, 23 juni, een Internationale Weduwendag. Het is voor het eerst dat de VN op die manier aandacht besteden aan deze groep. 

De internationale dag voor weduwen maakt deel uit van een speciale campagne, waar de Zesde Clan al eerder nieuws over publiceerde. VN Vrouwen ondersteunt de komende drie jaar zelforganisaties van weduwen in allerlei landen, zoals India, en gaat onderzoek doen naar de positie van weduwen in verschillende culturen. Dit wetenschappelijk onderzoek is nodig, want er blijkt nog niet zoveel bekend te zijn over de positie in allerlei landen. Het blijft nu vaak bij anecdotes of persoonlijke verhalen van weduwen zelf, zoals deze van twee weduwen uit Togo en Mexico.

Op basis van de ervaringen van vrouwen en de resultaten van onderzoek, wil VN Vrouwen proberen discriminerende wetgeving op te heffen en schadelijke culturele praktijken om te buigen. Want iedereen verdient een plekje onder de zon. Ook weduwen.

Feminisme in het nieuws

Zo hoor je er bijna niks over, zo buitelen berichten over feminisme over elkaar heen. Artikelen uit kranten en tijdschriften die ingaan op de beweging, de doeleinden, de uitdagingen en mogelijkheden. In allerlei landen bruist het. De Zesde Clan geeft je graag een overzicht naar de verschillende recente artikelen.

  • Feminisme: waarom praten er er niet over? kopt The Independent. De krant constateert dat de vrouwenbeweging een beetje ingezakt leek. Wereldwijde Slutwalks wisten de boel echter flink op te schudden, en nu is er in Engeland ook nog eens een boek uitgekomen van Caitlin Moran, waarbij ze met veel humor ingaat op de situatie van vrouwen in de westerse samenleving en het feminisme.
  • Over Slutwalks gesproken: deze demonstraties hebben het Indiase continent bereikt. In dit conservatieve land, waar meisjesbaby’s niet welkom zijn, is het voor de vrouwen die hun jeugd wél overleven al een hele tour om alleen over straat te lopen. Laat staan te marcheren om je waardigheid als mens op te eisen. De Slutwalk levert dan ook een heftig debat op over de situatie van Indiase vrouwen, bericht de New York Times.
  • Het recente vonnis rond Wal Mart heeft aanleiding gegeven tot allerlei commentaren, analyses en opiniestukken. Hoe zit het met vrouwen op de werkvloer, vraagstukken rondom seksisme, de macht van grote ondernemingen, het politieke klimaat? Hoe kan de vrouwenbeweging hierop reageren? Enzovoorts. Stof te over voor een levendig debat.
  • Over de vrouwenbeweging in China lees je in Nederland niet veel. Of het moet zijn dat toneelstuk De Vaginamonologen ook daar voor opschudding zorgt. De Guardian heeft echter een aardig artikel over de stand van zaken in het land. Kern van het verhaal: Chinese vrouwen proberen vooruit te komen, maar de economische recessie gooit roet in het eten.
  • En in Saudi Arabië blijft het activisme niet beperkt tot vrouwen die auto willen rijden. Behalve dat willen vrouwen ook studeren. En hoe zit het met het stemrecht van Saudische vrouwen? Geweld tegen vrouwen? Ook hier bloeit een nieuwe feministische beweging op.
  • Tot slot stelt een columniste van de engelse krant The Guardian de vraag waarom de feministische beweging zo’n moeite heeft om te kijken naar de eigen fouten. (Zie ook dit commentaar, en dit vervolg op het oorspronkelijke artikel). De auteur geeft zelf al een deel van het antwoord: omdat feministen in zo’n vijandige omgeving opereren. Feministen worden routinematig weggezet als harige humorloze mannenhaters. Iedere hint van openbare zelfkritiek leidt zodoende meteen tot een stortvloed aan mensen die er een schepje bovenop doen en roepen ‘ja, inderdaad, fout fout fout, dus hou je kop en ga mijn overhemd strijken!’ Dat maakt het lastig om rustig te analyseren wat er beter kan binnen de beweging. Gelukkig gebeurt dat wel, zoals de voorgaande links duidelijk maken.

Tot zover deze mondiale bloemlezing. Het feminisme leeft volop. En dat is hard nodig.

National Geographic duikt in de wereld van kindbruiden

National Geographic dook in de wereld van kindbruiden. In een indringend essay, begeleidt door een fotoserie, schetst auteur Cynthia Gorney een ontluisterend beeld van de situatie. Meisjes, soms nog geen 12, moeten trouwen met veel oudere mannen en krijgen op hun dertiende of veertiende al hun eerste kind. Ze kunnen geen opleiding meer volgen. Hun leven ligt vast: ze moeten zich schikken in een bestaan als onmondige vrouw van.

Nujood, een meisje uit Jemen, wilde geen kindbruid zijn en stapte op haar tiende naar de rechter om haar huwelijk te ontbinden.

Het tijdschrift geeft daarmee een gezicht aan de anonieme cijfers uit allerlei onderzoeken naar kindbruiden. Het op jonge leeftijd uithuwelijken van dochters treft ieder jaar honderdduizenden meisjes. Ook al is het in veel landen illegaal, families uit India, Ethiopië, Jemen of Nepal doen het toch. Dochters leveren niets op, maar kunnen wel je familie eer verpesten als ze verliefd worden op de verkeerde jongen, of ontvoerd of verkracht worden. Het is veiliger en rendabeler als ze al jong overgaan naar de familie van de bruidegom.

Voor de meisjes betekent een vroeg huwelijk vooral veel ellende, zoals uit allerlei onderzoeken blijkt. Op te jonge leeftijd kinderen krijgen is funest. Veel meisjes sterven tijdens de bevalling of raken verminkt. Daarnaast hebben de meisjes geen kans gekregen een opleiding te volgen. Gezinnen met een kindbruid zijn daardoor in de regel armer. De kinderen krijgen zodoende minder kansen, want er is te weinig geld om goed voor ze te zorgen als ze ziek zijn, of ze langer naar school te laten gaan dan strikt noodzakelijk is. Op die manier zijn kindbruiden slecht nieuws voor iedereen.

Het is daarom niet zo vreemd dat steeds meer mensen wakker schrikken en zich beginnen te verzetten tegen de praktijk van het jong uithuwelijken van meisjes. Zo kent een arme regio in Ethiopië sinds een paar jaar het project ‘Berhane Hewan’. Met steun van mensen alsde Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu en Mary Robinson, voormalig presidente van Ierland, leren meisjes een vak en krijgen ze voorlichting over hun gezondheid en hun rechten.

Met succes. Het aantal deelneemsters groeide van 700 naar meer dan 12.000. Allemaal meiden die hun opleiding af kunnen maken en zelf beslissingen mogen nemen. Sinds het programma begon loopt het aantal gevallen van kindbruiden terug en worden er ook minder meisjes verminkt door een besnijdenis, meldt de BBC. Tot vreugde van hun moeders. Die zien nu wat ze allemaal gemist hebben doordat ze op hun veertiende moesten trouwen en zich moesten wijden aan man en kinderen. En zijn blij dat hun dochters meer keuze hebben. Goed nieuws!

Vrouwen zijn Indiase dorpsraden zat

Mensenrechtenorganisaties maken zich steeds meer zorgen over de activiteiten van dorpsraden in India. Deze conservatieve groeperingen doen tijdens informele ‘rechtszaken’ uitspraken die erg nadelig uitpakken voor vrouwen. In dorpen waar zo’n raad actief is, vindt meer eerwraak plaats dan in dorpen waar deze raden minder actief zijn. De raden bevelen ook groepsverkrachtingen (een dader straffen door een vrouwelijk familielid te laten verkrachten) of stellen regels op die de vrijheid van vrouwen ernstig inperken, zoals een verbod op het dragen van jeans of het bezitten van een mobiele telefoon.

Dorpsraden in India houden er een geheel eigen manier van rechtspraak op na.

Organisaties die zich bezig houden met mensenrechten eisen dat de Indiase regering actie onderneemt om vrouwen te beschermen tegen deze vorm van informele ‘rechtspraak’. Ze zijn de dorpsraden meer dan zat. Sommige magazines vergelijken hun acties zelfs met de Taliban. En stellen openlijk dat de dorpsraden een schande zijn en een smet werpen op het blazoen van India.

Vanwege het toenemende verzet tegen de dorpsraden beginnen de autoriteiten zich eindelijk te roeren. Zo riep het hoogste gerechtshof van India vorige maand op tot het uitbannen van eerwraak. Het hof uitte scherpe kritiek op de dorpsraden die toestemming geven voor eerwraak, en omschreef deze praktijk als een barbaarse gewoonte. Het hof wil actiever eerwraakzaken opsporen en vervolgen.

De sociale druk op de dorpsraden werpt ook op lokaal niveau vruchten af. Normaal gesproken bestaan de dorpsraden uit mannen en mogen alleen mannen de zittingen bijwonen. Sinds begin dit jaar staan sommige dorpsraden echter toe dat ook vrouwen de informele rechtszaken bij wonen. Activisten hopen dat dit een eerste stap is op weg naar een gelijkwaardigere verhouding tussen mannen, vrouwen en de dorpsraden.

VN Vrouwen lanceert programma voor weduwen

Vrouwen die hun partner verliezen in India, Nepal en Sri Lanka sterven een sociale dood. Als weduwe is er voor hen geen plek meer in de samenleving. Om deze groep meer mogelijkheden te geven, lanceert VN Vrouwen een speciaal programma. Drie jaar lang gaat deze organisatie van de Verenigde Naties onderzoek doen om de discriminatie op een verantwoorde manier inzichtelijk te maken. VN Vrouwen gaat organisaties van weduwen ondersteunen, en helpt bij het in kaart brengen en afschaffen van discriminerende gebruiken en wetten.
 
Weduwen in India moeten permanent rondlopen in het wit, de kleur van de rouw.

Het klinkt misschien maf om eerst maar eens de feiten in kaart te brengen, maar VN Vrouwen kwam erachter dat er veel niet bekend is. Er zijn teveel persoonlijke anecdotes, incidenten, en feiten ‘die iedereen wel weet’. Zulke verhalen zeggen wel wat, en dat is dan ook de reden dat het nieuwe project zich concentreert op weduwen in India, Nepal en Sri Lanka. Wat er bekend is wijst erop dat weduwen hier ernstig in de problemen komen na het wegvallen van hun man. Maar het ontbreekt aan gedegen analyses van de situatie. Daarom wil VN Vrouwen het probleem goed in kaart brengen. Op basis van feiten kan de organisatie dan verder met het werven van fondsen en het opstarten van activiteiten.

Ook het versterken van zelforganisaties is een belangrijke stap voorwaarts. De weduwen weten zelf het beste hoe zij hun situatie beleven en tegen welke problemen ze aanlopen. Door hun eigen organisaties te ondersteunen, kunnen de weduwen zichzelf verenigen en aan de slag gaan om hun levensomstandigheden te verbeteren. Ze zijn geen passieve slachtoffers, maar kunnen zichzelf helpen met steun van anderen.

Omdat de weduwen precies weten welke sociale praktijken en wetten hen hinderen, zijn zij ook een belangrijke gesprekspartner van de VN. Wat levert de meeste obstakels op? Hoe kunnen vrouwen succesvol van binnenuit de mores in hun land veranderen? Welke wetten staan haaks op internationale verdragen, en kunnen voor de rechter aangevochten worden? Dat en meer verwacht VN Vrouwen de komende jaren in kaart te brengen en te doen.

Uiteindelijk wil VN Vrouwen bereiken dat weduwen het financieel beter krijgen. Dat is een belangrijke opstap naar een nieuwe rol in de samenleving:

Highlighting the specific challenges faced by widows in Sri Lanka, Ms. Selvy Thiruchandran, Executive Director of Women’s Education and Research Centre, said that the best way to boost the self-esteem and confidence of widows is to help them move up the economic ladder. “We need to make them understand that they can contribute productively to society and that they can make a difference.” Ms. Thiruchandran said.

India kan meisjes niet beschermen

Rijk? Dan laat je onderzoek doen. Blijkt de vrouw zwanger te zijn van een meisje, dan volgt abortus. Arm? Dan wordt het meisje wel geboren, maar geeft de familie haar niet de zorg die ze nodig heeft. De ongewenste dochter sterft zodoende verdacht vaak. In India leidt dit tot de scheefste verhouding ooit gemeten tussen jongetjes en meisjes. Op iedere duizend zonen zijn er maar 914 dochters, blijkt uit de nieuwste cijfers van de regering.

Normaal gesproken zorgt de natuur ervoor dat op iedere duizend jongetjes 950 meisjes geboren worden. Omdat jongensbaby’s zwakker zijn, sterven ze vaker. Uiteindelijk blijven er dan evenveel huwbare mannen als vrouwen over. In India is de mens echter aan het rotzooien geslagen. Het getal ligt niet op 950, maar op 914. Grafieken tonen aan dat de daling versneld doorzette nadat pre natale onderzoeken en abortus breed beschikbaar kwamen.

Ook het Guttmacher instituut uit de Verenigde Staten wijst abortus als oorzaak aan van de scheve verhouding. Dat is echter niet de oorzaak, maar een symptoom van de vrouwenhaat in India. Meisjesbaby’s zijn niet gewenst, omdat ze geld kosten. Ze moeten later een hoge bruidschat meenemen als dank dat een jongen met ze wil trouwen. Voor de gezinnen met een dochter kunnen de financiële gevolgen ernstig zijn, tot failliet gaan aan toe.

Alles is beter dan een meisje, dus als abortus te duur is of niet beschikbaar, vallen arme gezinnen terug op indirecte methoden. De schaarse middelen gaan naar de jongen. Hij krijgt goede medische zorg en voldoende eten. Het meisje moet het zien te redden met wat er overblijft, en dat is soms niet genoeg. Het resultaat is dat 73 op de duizend meisjes sterven tegen 64 op de duizend jongens. Tegennatuurlijk, want zoals gezegd zijn meisjesbaby’s juist sterker dan jongens.

De cijfers laten bovendien verschillende verontrustende patronen zien. Zowel het Guttmacher Institute als ActionAid signaleren dat meisjes het vaakst verdwijnen bij gezinnen die al een of twee dochters hadden. Het verschil loopt dan opeens op naar 700 meisjesbaby’s per duizend jongens. Het maakt ook uit of een meisje economisch nut kan hebben. Het platteland telt veel activiteiten die gelden als vrouwenwerk, dus blijven meisjes hier iets vaker in leven. Geïndustrialiseerde streken daarentegen betekenen slecht nieuws. Hier is veel mannenwerk en weinig werk waarvan mensen vinden dat vrouwen dat moeten doen. Het meisje heeft dan minder economisch nut en verdwijnt vaker.

De Indiase regering probeert het tij te keren met maatregelen die het hebben van een meisje aantrekkelijker moeten maken. Verschillende organisaties zien echter dat de politieke wil ontbreekt om er iets aan te doen. Zo kent iedereen artsen die een abortus uitvoeren als de foetus een meisje blijkt te zijn, maar heeft de overheid tot nu toe niets met die kennis gedaan. Het bleef tot nu toe bij postercampagnes. En die helpen niet als een dochter je faillissement betekent. Het is zeer de vraag of de regering nu wél wakker schrikt.

Fenomeen van kindbruidjes is slecht nieuws voor iedereen

Trouwen op je veertiende? Geen probleem in grote delen van de wereld. In zuidelijk Azië en delen van Afrika heeft bijna veertig procent van de meisjes een trouwring om voordat ze 18 jaar zijn. De nieuwste cijfers van Unicef tonen aan dat die culturele praktijk schadelijke gevolgen heeft: zodra een meisje trouwt komt haar opleiding op de laatste plaats. Ze moet zich wijden aan man en kinderen. De gevolgen: veel analfabetisme, armoede, te jonge moeders die hun kind te weinig eten kunnen geven, waarna allerlei vicieuze cirkels ontstaan.

Ook in Afghanistan is het nog heel gewoon dat een oudere man met een minderjarig meisje trouwt.

Onder andere het blad The Economist publiceerde de bevindingen van Unicef. Deze grafiek uit het rapport haalde de rubriek ‘Grafiek van de dag’ en laat zien dat vroeg trouwen directe negatieve gevolgen heeft voor de schoolopleiding van meisjes. Hoe hoger het percentage kindbruiden, hoe hoger het percentage analfabete meisjes en vrouwen.

Maar jong trouwen heeft voor een meisje nog meer gevolgen naast een verbroken opleiding. Het International Center for Research on Women verzamelde de belangrijkste feiten over kindbruiden. Meisjes jonger dan vijftien jaar sterven vijf keer zo vaak in het kraambed als volwassen vrouwen. Voor meisjes en vrouwen van 15 tot 19 jaar is zwangerschap de belangrijkste doodsoorzaak: hun lichaam kan die zware belasting niet aan, met alle gevolgen van dien. Wie jong trouwt loopt ook een groter risico dat de kersverse echtgenoot hen slaat, seksueel misbruikt of op andere manieren slecht behandeld.

Goed dat organisaties als Unicef en ICRW de harde feiten op een rijtje zetten, maar wat vinden mensen er zelf van? Nou, die beginnen ook steeds meer in te zien dat zo jong trouwen op z’n zachts gezegd niet handig is. Zo gingen vorig jaar vrouwen de straat op in Yemen om te betogen tegen het bestaan van kindbruidjes en voor het instellen van een redelijke minimum leeftijd voor een huwelijk. In Nigeria zorgden vrouwenorganisaties ervoor dat er een officieel onderzoek plaats vond naar de handel en wandel van een 49-jarige senator, die een 13-jarig Egyptisch meisje trouwde. In India zijn vrouwengroepen actief, onder andere in Punjab, om de traditie van kindbruidjes te bestrijden.

Zelfs de kindbruidjes lukt het hier en daar genoeg moed op te brengen om naar de rechter te stappen voor een echtscheiding. Zo spanden twee meisjes van 11 en 16 jaar in Saudi Arabië een rechtszaak aan om te ontkomen aan een huwelijk met 70-jarigen. En opnieuw in Yemen wist een meisje van 10 een echtscheiding te krijgen. Ze wilde gewoon naar school kunnen en had geen zin in een huwelijk met een onbekende man van dik in de dertig, die haar ook nog eens mishandelde.

Kindbruidjes maken deel uit van taaie tradities. Met name religieuze leiders en conservatieve politici hebben de neiging alles bij het oude te willen laten, zoals het magazine Foreign Policy signaleert. Maar overal groeit het verzet. Dat is een hoopvol teken voor de toekomst.

Roze sari’s jagen mannen schrik aan

Het kan nog even duren, maar ooit zal Pink Saris de Nederlandse bioscopen bereiken. De documentairefilm van regisseuze Kim Longinotto ging eerder deze week in première in Toronto, en heeft inmiddels een distributeur gekregen. Zodoende kan de film beginnen aan een ronde langs filmhuizen in de wereld. Het onderwerp is er belangrijk genoeg voor: de activiteiten van voormalig gezondheidswerkster Sampat Pal in de Indiase deelstaat Uttar Pradesh, om geweld tegen vrouwen bespreekbaar te maken en aan te pakken.

Google op de naam “Sampat Pal” en “vrouwen”, en het blijkt al snel dat tot nu toe Viceland.com één van de weinige Nederlandstalige bronnen is die aandacht besteedt aan Sampat Pal. Mannen die hun vrouw in elkaar slaan in de deelstaat Uttar Pradesh, kunnen een bezoekje verwachten van Pal en haar in roze sari’s gestoken medestanders. De vrouwen laten de mannen voelen wat het is om in elkaar gemept te worden, en houden de dader daarna scherp in de gaten om te voorkomen dat hij opnieuw de fout in gaat.

Volgens de BBC begonnen de vrouwelijke vigilantes hun acties vanaf 2005. In dat jaar besloot Sampat Pal haar baan als gezondheidswerker op te geven en zich te wijden aan de training van vrouwen om corruptie en geweld in haar deelstaat aan te pakken. Pal leerde vrouwen om te vechten met de lahti, een stok, en vormde de Gulabi gang, de Roze Bende, zo genoemd vanwege de roze sari van de leden. Vervolgens ging de Gulabi Gang aan de slag. Ze bestormden een politiebureau om corruptie aan de kaak te stellen, voerden actie tegen geweld tegen vrouwen, en bemoeiden zich met de distributie van graan. Dat graan kwam namelijk niet terecht bij de armen, maar verdween in de zakken van ambtenaren.

Nu, anno 2010, jagen de roze sari’s mannen nog steeds schrik aan. En Sampat Pal brengt bezoek na bezoek aan het ene verarmde dorp na het andere. Ze ontmoet 12-jarige kindbruiden, spreekt mannen aan op het verkrachten van hun echtgenote, en probeert vrouwen bewust te maken van hun rechten. Met wisselend succes. Als de film iets laat zien, dan is dat volgens screendaily.com wel dat vooroordelen en machtsmisbruik hardnekkig zijn en dat iedereen die iets wil veranderen in de positie van vrouwen, een lange adem nodig heeft.

Longinotto is erbij en registreert de ontmoetingen, discussies, mislukkingen en een paar successen. Net zoals ze al eerder deed in de bekroonde documentaire Sisters in Law, over twee rechters in Kameroen, en The day I’ll never forget over meisjesbesnijdenis in Kenia. De documentaires van Longinotto concentreren zich op vrouwen die de positie van meisjes en vrouwen in hun land willen verbeteren, door de wet rechtvaardig toe te passen of door traditionele praktijken als genitale verminking tegen te gaan. Kortom, houdt de filmladder in de gaten en wees er snel bij zodra deze nieuwe documentaire in de bioscoop verschijnt.

Indiase artsen verkrachten vrouwen voor de tweede keer

Stel, je bent een vrouw in India en je bent verkracht. Je besluit aangifte te doen. Dan moet je ook langs bij een arts om de gebruikelijke testst af laten nemen, zoals sperma verzamelen om later via het dna de dader te kunnen vinden. Maar artsen in India gaan nog een stapje verder. Ze steken twee vingers in je vagina. Is die vagina naar hun mening te wijd, of was je maagdenvlies niet intact of niet aanwezig, dan heb je er waarschijnlijk een losse levensstijl op nagehouden. En dat wordt dan tegen je gebruikt: je zult wel liegen of een man valselijk willen beschuldigen.

Absurd? Nee, gangbare praktijk, ontdekte Human Rights Watch. De twee-vinger-procedure staat in verouderde medische handboeken die nog overal rondslingeren in ziekenhuizen en dokterspraktijken. Wetenschappelijk gezien is de test complete onzin, want een maagdenvlies kan van nature afwezig zijn of een scheur vertonen door activiteiten zoals fietsen. En de flexibiliteit van de vagina zegt ook niks over de verkrachting.

Los daarvan mag de seksuele activiteit van een vrouw nooit een reden zijn om haar geloofwaardigheid bij de rechter in twijfel te trekken, maar goed, dat laatste is een ideologische overtuiging die veel mensen in India en elders op de wereld niet delen: wie in de ogen van de samenleving met meerdere mannen heeft geslapen is een hoer, en dan gaat de verkrachter vaak vrijuit. Lekker makkelijk.

Naast de medische onzinnigheid van de test, is de procedure een vorm van verkrachting als een arts zonder toestemming van de vrouw vingers in haar vagina steekt. Artsen verkrachten een vrouw dan dus voor de tweede keer, met alle psychologische en emotionele gevolgen van dien. De hele gang van zaken is vaak vernederend voor vrouwen, blijkt uit het mensenrechtenrapport:

”In cases of very young girls – girls below [age] 12 or 13 – they [police officers and hospital staff] believe it is a case of sexual abuse. But if they are older, then they believe that the girl is trying to falsely frame someone. Their belief changes the way they address the survivors. They are very rude and disrespectful. They will say things like, “Why are you crying?” “You have only been raped.” “You are not dead.” “Go sit over there.” And order them around.”   –   Dr. Rajat Mitra, director, Swanchetan, a nongovernmental organization that provides counseling services to rape survivors, Delhi, May 25, 2010

Het hoger gerechtshof in India heeft de resultaten van de twee-vinger-test als onwettig bestempeld. De resultaten mogen niet gebruikt worden om een slachtoffer van verkrachting in de rechtszaal af te branden. Maar hoewel dit laatste goed nieuws is, verandert dat niets aan lokale praktijken. Ondanks de verboden wordt de test nog steeds uitgevoerd en vullen artsen op een formulier in hoe volgens hen de vagina van de vrouw er aan toe is, en wat dat zou betekenen. Human Right Watch dringt er dan ook bij de Indiase regering op aan om een einde te maken aan deze praktijken.

Indiase vrouwen in betere tijden.

VN voert campagne om meer vrouwen in vredesmissies te krijgen

Ban Ki-moon, de secretaris generaal van de VN, wil heel graag meer vrouwen in VN vredesmissies. Op dit moment bestaan zulke troepen slechts voor circa 6% uit vrouwen. Een nieuw onderzoeksrapport van zijn organisatie geeft aan waarom dat te weinig is: de deelname van vrouwen heeft allerlei positieve effecten. Zo bieden ze positieve voorbeelden van vrouwelijk leiderschap aan de lokale bevolking, en alleen al hun aanwezigheid in de VN macht reduceert het risico op wangedrag dat kan ontstaan als troepen uit louter mannen bestaan.

Lees vooral het hele rapport, maar wat de Zesde Clan onder andere interesseert is het aspect van de lokale bevolking. De VN zette de afgelopen jaren een paar keer troepenmachten uit die alleen uit vrouwen bestonden. In Liberia opereert bijvoorbeeld sinds 2007 een politie eenheid met Indiase vrouwen. Dit heeft merkbaar effect gehad op de plaatselijke bevolking, signaleert MediaGlobal uit New York: de Indiase politie agentes bezochten scholen en spraken met meisjes en vrouwen over hun ervaringen. Ze lieten in woord en daad zien dat vrouwen ‘mannenwerk’  kunnen doen.

VN vredesmacht, Indiase politievrouwen. Bron: http://www.sepiamutiny.com

De agentes leverden ook een positieve bijdrage in de hulpverlening aan de bevolking. Tijdens het geweld in Liberia kregen veel meisjes en vrouwen te maken met seksueel geweld. Het was voor de slachtoffers iets makkelijker om hierover te praten met de Indiase vredesvrouwen. De aanwezigheid van de Indiase politiemacht begint zich ook langzaam in concrete cijfers te vertalen. Zo steeg het aantal vrouwen bij de politie in Liberia tussen 2007 en 2009. Nog niet hard, van 12,8 naar 15%, maar toch een verschil.

Ban Ki-moon wil graag dat vrouwen in het jaar 2014 twintig procent uitmaken van politie eenheden van VN vredesmissies, en 10% in militaire eenheden. Of dat zal lukken is de vraag. De VN is afhankelijk van de troepen die donorlanden ter beschikking stellen. Als die landen zeggen dat ze onvoldoende vrouwen bij leger en politie hebben, en ze dus niet kunnen sturen, houdt het op.

Het VN rapport adviseert daarom onder andere dat deelnemers aan VN vredesmissies in ieder geval een training krijgen om zich bewust te worden van gender en de impact van seksueel geweld. De rapporteurs laten echter duidelijk merken dat ook dit moeilijk ligt:

Challenges to the effective implementation of gender training programmes include the lack of funding, understaffing and the lack of political will. Additionally, the continuous rotation of staff members and the complexity of the subject matter also impact training programmes.
 

 

Oftewel, lang niet iedereen is ervan doordrongen dat gender een rol zou kunnen spelen bij vredesmissies en de situatie in het land waar je naartoe wordt gestuurd. Personeelswisselingen en een gebrek aan fondsen werken ook niet mee. Maar om positief te blijven: veranderingen gaan altijd langzaam. De VN moeten van ver komen: tussen 1957 en 1989 waren er wereldwijd 20 vrouwen actief in VN vredesmissies. Dan is 6% van de troepenmacht – politie en leger – een enorme vooruitgang met alle positieve effecten van dien.

Mannen en paaldansen = spektakel

Eigenlijk kan dit ook onder het kopje Zonder Titel, want de beelden spreken voor zichzelf: