Tag Archives: Ierland

Ierland houdt historisch referendum over abortus

Wat er ook uitkomt bij een referendum over abortus in Ierland, het is sowieso een revolutionaire politieke gebeurtenis, concludeert de Engelse krant The Guardian. Ieren mogen vandaag beslissen of ze de grondwet wijzigen, zodat een foetus niet op gelijke voet gezet wordt met een vrouw. In de praktijk betekent die wet namelijk dat de foetus heerst en dat vrouwen in grote nood komen of zelfs sterven. Wint het afschaf-kamp, dan zal de regering abortus legaliseren. UPDATE: Baas in eigen buik heeft gewonnen! Hoera! Ierland gaat de grondwet nu aanpassen zodat een legale abortus mogelijk wordt. Volgende doel: Noord-Ierland, waar zwangere koeien nog steeds betere gezondheidszorg krijgen dan zwangere vrouwen.

Lizzie O’Shea noemt het een revolutionaire politieke gebeurtenis, omdat de formele politiek zichzelf met de rug tegen de muur in een uitzichtsloze klem maneuvreerde. Onder invloed van conservatieve politici en kerkleiders veranderde de Ierse regering in de jaren tachtig de grondwet. Een nieuw artikel 8 stelde een foetus gelijk aan een vrouw. Daarmee werd abortus onder alle omstandigheden illegaal.

In de praktijk bleek ook dat de foetus niet gelijk is aan de vrouw, maar boven haar staat. Vandaar dat vrouwen stierven of in grote medische nood kwamen, bijvoorbeeld omdat ze een volledige zwangerschap moeten volmaken terwijl in week tien al duidelijk is dat de foetus op geen enkele manier levensvatbaar is. Wreed tot en met. Niet voor niets stelde Amnesty International dat dit element uit de grondwet de mensenrechten van vrouwen schendt. Want ja, vrouwen zijn ook mensen. Vrouwen hebben ook een kloppend hartje.

De regering zag al die schandalen en al dat menselijk leed losbarsten, maar kon er niet toe komen de discussie te heropenen of de wet te veranderen. Ze bleven dertig jaar hangen in wegkijken, stilzwijgen, hopen dat het onderwerp vanzelf zou verdwijnen. Pas in 2016 kwam er verandering door een zogenaamd Citizen’s Assembly – een groep van 99 willekeurig gekozen mensen die zich moesten buigen over alle netelige kwesties waar de gewone politiek zelf niet meer uit kwam.

Abortus was een van die netelige kwesties. Toen gewone burgers over het vraagstuk na mochten denken, woei er meteen een frisse wind door het debat. Opeens deden vrouwen hun zegje, en artsen, vertegenwoordigers van centra voor seksueel geweld en medewerkers van abortusklinieken. Dat brede debat leidde tot een stellingname: de grondwet moet opnieuw bekeken worden. Iedereen moet de kans krijgen om zich uit te spreken over dat achtste amendement in een referendum, en als de meerderheid van dat amendement af wil, moet de regering dat doen.

Begin dit jaar koos de regering 25 mei uit als de dag voor de volksraadpleging. Vanaf dat moment hielden tegenstanders zich bezig met een gruweldieet van abortus is moord, inclusief agressieve retoriek, foto’s van bloedende foetussen en allerlei fabels uit de koker van Amerikaanse ‘pro life’ fanaten. Bij de baas in eigen buik groep kwam daarentegen een bijzondere, creatieve, originele beweging op die tot ontroerende taferelen leidde.

Zo verbonden kunstenaars zich aan de Repeal the Eighth campagne. Ze benadrukten vrouwenrechten en baas in eigen buik door middel van muurschilderingen, liederen, gedichten, en andere kunstzinnige uitingen. Een muurschildering leverde ook hét symbool voor de campagne: een rood hart met daarin de tekst Repeal (schaf af). De makers moesten hun muurschildering op last van de overheid weghalen, maar het symbool staat inmiddels op alles. Van sweaters en t-shirts tot aan stickers, mokken en allerlei andere voorwerpen.

De campagne werkt er zorgvuldig aan om de nadruk niet teveel te leggen op vrouwenrechten (of, ieieieieieiek, feminisme) maar het in plaats daarvan te hebben wie je als land wil zijn. Wil Ierland een land zijn waar vrouwen sterven? Waar vrouwen zich in grote stilte moeten schamen? Waar vrouwen eenzaam thuis abortuspillen moeten slikken en de kans lopen op 14 jaar cel als er iets mis gaat? Wil Ierland echt de andere kant op kijken terwijl jaarlijks duizenden vrouwen de gestigmatiseerde gang naar Engeland maken om daar een ongewenste zwangerschap af te breken? Is dat Ierland?

Veel Ieren voel zich zo betrokken bij de ellende die vrouwen nu doormaken wegens de strenge grondwet, dat ze zelfs uit verre landen komen om vandaag voor afschaffing van de heilige foetus-bepaling te stemmen. #HomeToVote ging viraal.

Zaterdag weten we of Ierland inderdaad een sprong voorwaarts maakt, en vrouwen steunt, wat voor keuze ze ook maken rond hun zwangerschappen. Duimen maar!

Ierse vrouwen maken eindelijk kans op baas in eigen buik

Eén van de meest fundamentele mensenrechten is het recht om over je eigen lijf te beschikken. Kan dat niet, dan sterven vrouwen of komen ze ernstig in de problemen. Daarom is het goed nieuws dat Ierse politici eindelijk luisteren naar vrouwen. Ieren mogen over enkele maanden naar de stembus voor een referendum over abortus. Als een meerderheid instemt, krijgen vrouwen meer rechten en mogelijkheden een ongewenste zwangerschap af te breken. Vrouwen dwongen deze stap af. Hulde!

Foto: The Independent. Demonstratie in Dublin voor baas in eigen buik.

Vorig jaar kondigde de Ierse premier Varadkar de volksstemming al aan, maar het Parlement moest nog toestemming geven. Dat deden de leden deze week. Het referendum komt nadat met name vrouwen in het algemeen, en feministische groepen in het bijzonder, jarenlang campagne voerden voor het recht van baas in eigen buik. Het land vormt daarmee opnieuw een bevestiging van een Duitse studie, die aantoonde dat de kracht van de vrouwenbeweging bepaalt of onderwerpen zoals abortus of huiselijk geweld op de agenda komen. En of het daaropvolgende debat leidt tot meer rechten voor vrouwen.

In Ierland won de vrouwenbeweging steeds meer aan kracht, onder andere omdat de situatie rond abortus onmenselijk wordt. Ierland heeft in de grondwet opgenomen dat het leven van een vrouw en het leven van een foetus gelijk zijn. In de praktijk betekent dit dat artsen en andere autoriteiten de foetus voorrang geven.

Dit leidde onder andere tot de compleet vermijdbare, schandalige dood van Savita Halappanavar. Haar zwangerschap liep mis in de zeventiende week en ze kreeg bloedvergiftiging. Een abortus had haar kunnen redden, maar artsen deden niets omdat ze meenden dat de foetus nog een hartslag had. Ze stierf. Niet voor niets stelde Amnesty International dat de overheid vrouwen reduceert tot de status van willoze baarmoeder waar een baby uit moet komen, of anders….

De bepaling in de grondwet heeft ook bizarre juridische gevolgen. Stel, een man verkracht een vrouw. Zij wordt ongewenst zwanger en regelt een abortus. Ze kan in dat geval een langere celstraf krijgen dan haar verkrachter. Om nog maar te zwijgen over alle vrouwen die lijden onder het stigma en in de illegaliteit proberen een zwangerschap te beëindigen met pillen of door naar Engeland te reizen, waar abortus wél mogelijk is. Zo’n vierduizend vrouwen maken jaarlijks die reis, maar dat is geen optie voor vrouwen die geen geld hebben.

Na talloze demonstraties, campagnes enzovoorts zijn Ierse politici nu zo ver dat ze een referendum toestaan. De stemming gaat over het al dan niet handhaven van die toevoeging aan de grondwet dat foetussen dezelfde rechten moeten hebben als mensen. Als die bepaling uit de grondwet gaat, wordt het mogelijk vrouwen meer rechten te geven. Volgens peilingen zou 56% van de bevolking abortus tot in de twaalfde week ok vinden. Van de jongeren tot 24 jaar zou zelfs driekwart daar mee instemmen.

Abortus: Poolse machthebbers leggen hun wil op aan vrouwen

Last minute demonstraties mochten niet baten: het Poolse parlement stemt hoogstwaarschijnlijk in met een zeer strikte anti-abortuswet. Poolse vrouwen konden tot voor kort een zwangerschap nog afbreken in geval van verkrachting of ernstige misvormingen van de foetus. Een nieuwe wet bepaalt dat abortus alleen nog mag als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen riskeren vijf jaar celstraf als ze die bepaling verkeerd interpreteren. In landen als Ierland en El Salvador weten vrouwen wat dat betekent: ze sterven of belanden op allerlei manieren in de ellende door zulke wrede wetgeving. UPDATE: Poolse vrouwen plannen een landelijke staking op 3 oktober.

‘Let’s save women’

Voorstanders van baas in eigen buik hebben voor 1 oktober 2016 nieuwe protesten gepland, maar dat is waarschijnlijk mosterd na de maaltijd. Het plan, uit de koker van de rechts-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), heeft het namelijk op papier al gehaald. Mocht je zwanger raken, pech gehad. Dan moet je baren, ondanks het feit dat de langdurige negatieve effecten van zo’n baarplicht lang en breed bekend zijn.

Deze voor vrouwen dramatische wet is een rechtstreeks gevolg van de verkiezingswinst van PiS, vorig jaar. Mannen domineren in deze partij. Ze sloten al snel een informele coalitie met de Katholieke kerk in Polen, ook al zo’n mannenbolwerk. Toen bekend werd dat de kerk en PiS elkaar steunen om abortus te verbieden, stormden vrouwen de kerk uit en de straten op om te demonstreren.

Vele campagnes, demonstraties, solidariteit van andere vrouwen en een petitie onder de slogan Redt de Vrouwen, liepen echter stuk op de politieke werkelijkheid. Die werkelijkheid is dat PiS-partijleider Kaczyński een absolute meerderheid in het parlement heeft. Dat betekent dat hij en zijn partij vrij zijn om hun macht en overwicht te gebruiken om vrouwen hun wil op te leggen, broederlijk vergezeld van de kerk en anti-abortus activisten. Die maken gretig gebruik van tactieken die fanaten in de V.S. ontwikkelden om angst te zaaien en leugens te verspreiden, zoals ‘van abortus krijg je kanker’ (nee dus).

Polen staat nu op één lijn met Ierland. Ook hier hebben protesten, demonstraties en krachtige filmbeelden op basis van een gedicht van Sarah Maria Griffin tot nu toe niets uitgehaald. Ook hier is abortus alleen toelaatbaar als het leven van de moeder in gevaar is, maar dat is in theorie. Medisch gezien tref je slechts zelden honderd procent zekere zwart-wit situaties aan. Daarom stellen artsen zich in de praktijk terughoudend op en sterven vrouwen.

Dat is een van de vele redenen waarom Amnesty International de ontwikkeling in Polen een gevaarlijke stap terug noemt voor meisjes en vrouwen. Hun gezondheid en welzijn zijn in gevaar en de wet schendt hun mensenrechten. Want weet je, vrouwen zijn ook mensen…. In Polen, in Ierland, overal.

Kracht vrouwenbeweging bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet

Wat bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet? Onder andere de kracht van de vrouwenbeweging in het land, aldus de  onderzoeksresultaten van de Duitse wetenschappers Kerstin Nebel and Steffen Hurka. Op basis van hun bevindingen oppert magazine The Atlantic dat Ierland wellicht het volgende land kan zijn waar vrouwen (eindelijk!) meer zeggenschap over hun eigen lijf krijgen.

ireland-abortion-b-4-7-2013

De Duitse studie die de invloed van de vrouwenbeweging aantoonde, staat niet op zichzelf. Eerder toonde onderzoek al een duidelijk verband aan  tussen de kracht van vrouwenorganisaties en het al dan niet aanpakken van huiselijk geweld. Hoe sterker de vrouwenorganisaties, hoe meer een land deed om geweld tegen vrouwen te verminderen.

Zulke resultaten tonen het belang aan van goed georganiseerde organisaties die het feministische gedachtegoed uitdragen. Vaak begint dat met bewustwording, inclusief het bijbehorende taalgebruik. Zo slaagden diverse conservatieve staten in de V.S. erin, om een vaginale echo verplicht te stellen voordat een vrouw een abortus mocht krijgen. Pas toen feministen er de definitie van verkrachting bijhaalden, en deze medisch overbodige handeling aanmerkte als verkrachting door de staat, zagen mensen in hoe fout dit soort wetsvoorstellen waren en zijn:

Interestingly, an amendment banning men from having vasectomies failed to pass – making it clear this isn’t so much about the ethics of preserving unborn life as it is protecting a man’s right to literally do whatever the fuck he wants to a woman.

Opeens werden dit soort wetsvoorstellen problematisch. Mensen begonnen te protesteren. Toen overheden in staten als Virginia vaginale echo’s wilden opnemen als obstakel op weg naar een abortus, moesten ze bakzeil halen.

Ook op andere manieren spelen de daden van vrouwen een rol. Baas in eigen buik raakt aan fundamentele thema’s zoals lichamelijke autonomie, de vrijheid om je leven naar eigen wens in te richten, wel of geen verantwoordelijkheid voor een kind op je willen nemen. Vrouwen die ongewenst zwanger zijn, maar geen abortus kunnen krijgen, stemmen zodoende vaak met hun voeten. Ierse vrouwen reizen bijvoorbeeld massaal naar Engeland voor een abortus. Wie dat niet kan, belandt vaak in dramatische, soms dodelijke situaties. Die tonen de ernst van verbodsbepalingen aan.

Dit activeert gerechtshoven, die iets moeten doen met het juridische probleem wat door die exodus en de schandalen ontstaat. Vervolgens moet de politiek er iets mee, want als er doden vallen en zoveel vrouwen de wet ontduiken, deugt er iets niet aan dit soort wetgeving. Onder andere vrouwenorganisaties kunnen vervolgens precies vertellen wat er mis gaat – en actie voeren. In Nederland beschikte Dolle Mina bijvoorbeeld over een aparte werkgroep om legalisering te bewerkstelligen, met als onsterfelijke slogan Baas in Eigen Buik.

Wat volgens onderzoekster Vicky Randall tot nu toe in Ierland speelt, is dat de maatschappelijke druk weliswaar voelbaar is, maar dat de politiek wat anders in elkaar zit dan in andere landen. Vaak steunden linkse politieke partijen de legalisering van abortus. In Ierland bekleden die progressieve partijen echter traditioneel gezien een zwakke positie, signaleert zij. Ook steunden artsen in de meeste landen de roep om abortus – in Nederland was dat bijvoorbeeld het geval. In Ierland staan teveel artsen achter de voorstanders van de baarplicht. Daarnaast kende de feministische beweging in Ierland een relatief late start.

Dit alles begint echter de veranderen. Het Ierse feminisme maakt een duidelijke opleving door, juristen en politici zitten steeds meer in hun maag met de schandalige situaties die het gevolg zijn van de huidige, vrouwvijandige abortuswet, en de Katholieke Kerk is verzwakt door pedopriesters en de ontkerkelijking. Wie weet krijgt The Atlantic gelijk en wordt 2016 onderdaad het jaar van de doorbraak. Duimen maar…. Ook Ierse vrouwen zouden baas in eigen buik moeten kunnen zijn.

Dood vrouw in Iers ziekenhuis was ongelukje

De dood van een zwangere vrouw in een Iers ziekenhuis was een ongelukje. Wel had de medische zorg beter gekund. Tot die conclusie komt een commissie van juristen, die de zaak van Savita Halappanavar onderzocht. De vrouw kreeg vorig jaar ernstige problemen rondom haar zwangerschap, maar artsen weigerde een abortus zolang de foetus nog tekenen van leven vertoonde. Ierland is immers een katholiek land, en abortus mag om die cultuur-religieuze reden niet. De 31-jarige vrouw stierf uiteindelijk aan een bloedvergiftiging die samen hing met haar miskraam.

De onnodige dood van de 31-jarige vrouw leidde tot protesten en stille marsen.

Dat is dus een ongelukje. De jury oordeelde wel dat Halappanavar slechte medische zorg ontving. Daarom komt de commissie met aanbevelingen. Die komen vooral neer op betere communicatie en registratie: medisch personeel moet meer informatie met elkaar delen, en ziekenhuizen moeten beter vastleggen wat er gebeurt rondom (gegevens over) bloedvergiftigingen. De commissie wil ook dat er een protocol komt met duidelijke richtlijnen voor het afbreken van een zwangerschap als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen hoeven dan minder bang te zijn voor strafzaken achteraf.

De weduwnaar van Halappanavar laat het er niet bij zitten:

Outside the courtroom, Mr. Halappanavar said legal action would continue to try to hold particular staff members responsible for his wife’s death. He said the hospital’s inaction for several days while his wife’s health deteriorated during a drawn-out, painful miscarriage meant she might as well have stayed at home. “They could have intervened right from Day 1 because they knew the fetus was inviable, so why wait?” he said, adding that the testimony had pinned down systemwide failures but no personal responsibility.

Andere commentatoren wijzen erop dat dit individuele geval niet op zichzelf staat. Keer op keer merk je dat er schrijnende wantoestanden ontstaan als vrouwen geen baas in eigen buik kunnen zijn. Zo speelt op dit moment een soortgelijke situatie in Ecuador. Ook hier geldt een totaal verbod op abortus. Een 22-jarige vrouw heeft zelf medische aandoeningen, en is zwanger van een niet levensvatbare foetus. Als zij deze zwangerschap uit moet zitten bestaat er een groot risico dat ze zal sterven aan complicaties bij de bevalling, maar ze krijgt geen hulp zolang een gerechtshof geen uitspraak doet of een medisch noodzakelijke abortus doorgang kan vinden. Artsen staan op dit moment werkloos toe te kijken hoe haar conditie achteruit gaat.

Als een land een vorm van zwangerschapsafbreking al toestaat, springen er meteen fanatiekelingen op om dat recht acuut weer in te perken. Die mensen opereren niet in een isolement. Onder andere Engeland merkt dat radicale organisaties uit de V.S. hun agressieve anti-abortusmethoden naar andere landen exporteren, met alle gevolgen van dien:

The anti-abortion lobby hate adult women, I think; give them their way, and they will have more dead women, more thwarted women in poverty and trapped. Forced motherhood is a kind of slavery, because motherhood and autonomy can never coexist. Restrictions on abortion killed Savita Halappanavar; they almost certainly killed Karnamaya Mongar too. We should remember it.

Abortus weigeren schaadt vrouwen

Vrouwen die een ongewenste zwangerschap niet af mogen breken, leven een paar jaar later vaker onder de armoedegrens, zijn vaker in een gewelddadige relatie blijven hangen, ervaren meer stress en doen een groter beroep op maatschappelijke voorzieningen. Dat blijkt uit een langdurig sociologisch onderzoek naar de gevolgen van verplicht baren, uitgevoerd door wetenschappers uit San Francisco.

Ierse demonstranten eisen een betere wetgeving rondom abortus, zodat vrouwen niet onnodig sterven.

Soms is het gevolg van abortus weigeren nog veel erger. Savita Halappanavar, een 31-jarige vrouw die sinds een paar jaar in Ierland woonde, kwam in de zeventiende week van haar zwangerschap in de problemen. De foetus begon te sterven. Ze smeekte om een abortus. De Ierse wetgeving is echter zo strikt, dat artsen zelfs in dit leven of dood geval achteraf aangeklaagd kunnen worden.  Ze deden niets, lieten de vrouw drie dagen lang kreperen totdat ze de hartslag van de foetus niet meer hoorden, en gingen toen pas over tot een medische abortus.

Tegen die tijd was het al te laat. De moeder was zo ziek geworden dat zij ook stierf. Zoals demonstranten benadrukten: de vrouw had óók een hartslag. Maar haar kloppende hart was minder belangrijk dan de hartslag van een niet levensvatbare foetus. De volkswoede over haar volstrekt vermijdbare dood is zo groot geworden dat er voor het eerst in lange tijd protestacties zijn en oproepen om het Ierse verbod op abortus te versoepelen.

Dit is een extreem geval, maar het effect van kunnen beschikken over eigen lijf en leden is niet minder groot als je op de langere termijn kijkt naar de levensomstandigheden van de vrouwen die het er wel levend vanaf brengen. Wetenschappers uit San Francisco volgden vijf jaar lang een groep van duizend vrouwen. Tweederde kon een ongewenste zwangerschap afbreken, maar eenderde moest de zwangerschap uitzitten en baren. Jaren later blijkt dat de groep onwillige moeders een veel grote kans heeft om onder de armoedegrens te leven. Ze kunnen zich moeilijker losmaken uit slechte relaties, en zijn vaker aangewezen op allerlei vormen van ondersteuning.

Het onderzoek prikt ook mythes door. Zo roept de ‘pro life’ groep graag dat vrouwen die een abortus ondergaan, psychologische schade oplopen. Dat is niet zo, en ook dit onderzoek wijst opnieuw uit dat de link tussen bijvoorbeeld abortus en depressie niet bestaat:

They were no more or less likely to be depressed. And women who gave birth suffered from more serious health complications—from hemorrhaging to a fractured pelvis—than the women who aborted, even later in their pregnancies.

Een abortus kunnen krijgen voorkomt de onnodige dood van vrouwen, en zorgt ervoor dat ze de kwaliteit van hun leven op peil kunnen houden. Zodat ze, als ze het moederschap kiezen, hun kind een betere start kunnen geven. Dat is waarom reproductieve rechten, waaronder toegang tot voorbehoedsmiddelen en goede medische zorg, niets meer en minder zijn dan een mensenrecht.

BONUS: Christenen stelden zich niet altijd zo rigide op. In ieder geval in de V.S., in 1978, dachten mensen met religieuze overtuigingen veel genuanceerder over vrouwen, reproductieve rechten en abortus.

Europees Hof: Ierland schendt mensenrechten met huidige abortuswet

Een belangrijke juridische uitspraak uit Brussel: Ierland schendt de mensenrechten van vrouwen door hen geen abortus toe te staan als de zwangerschap hun gezondheid in gevaar brengt. Het Europese Hof voor de rechten van de mens kwam tot die uitspraak nadat drie vrouwen een aanklacht indienden. Zie hier voor de volledige tekst van het vonnis.

Tot nu toe moeten vrouwen uitwijken naar Engeland als ze een abortus willen. Niet alleen belemmert dit een goede medische behandeling voor de vrouw, maar de reis zorgt ook voor extra stress, hogere uitgaven en een stigma. Het  suffe is dat het Ierse hooggerechtshof al in 1992 vond dat vrouwen in hun eigen land een abortus moeten kunnen krijgen als hun gezondheid ernstig gevaar loopt door hun zwangerschap.

De rechters deden die uitspraak destijds in het geval van een meisje van 14. Haar buurman verkrachtte haar, waarna het kind zwanger raakte. Die kwestie liep hoog op: het meisje wilde naar Engeland reizen voor een abortus, maar de Ierse autoriteiten weigerden toestemming. Het meisje werd zo wanhopig dat ze zelfmoord overwoog. Uiteindelijk kwam er een wet die een reis naar Engeland mogelijk maakte.

Verder veranderde er echter niets. Met steeds opnieuw menselijke drama’s tot gevolg. Een van de dieptepunten kwam in 2007, toen een 17-jarig meisje zwanger raakte. De foetus had zulke ernstige afwijkingen dat het niet levensvatbaar was, maar vanwege het totale verbod op abortus zou het meisje van de autoriteiten de zwangerschap moeten uitdragen en een dood kind baren. Ook hier liep het uit op rechtszaken en gerechtelijke bevelen etc. De advocaat van de 17-jarige adviseerde haar alle bevelen te negeren en naar Engeland te reizen om alsnog een abortus te kunnen ondergaan.

De uitspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens, nu in 2010, betekent dat het eerdere vonnis van het Ierse hof nogmaals bekrachtigd wordt. Hierdoor neemt de druk op Ierland toe om nou eindelijk eens iets te regelen waarbij de mensenrechten en de waardigheid van de vrouw serieus worden genomen. De BBC wijst er echter op, dat een wetswijziging moeilijk wordt. Ierland is tot op het bot verdeeld over abortus, en de huidige regering concentreert zich liever op de economische problemen van het land. Het zou goed kunnen dat er de komende jaren opnieuw niets gebeurt om de gerechtelijke uitspraken in de praktijk door te voeren.