Tag Archives: huwelijk

Voorbeeld Turkije kan wetenschapsters helpen

Europese universiteiten zouden het voorbeeld van… jawel… Turkije moeten volgen, om academische vrouwen eerlijke kansen te geven. Dat stelt N plus One magazine in een wetenschappelijk onderbouwde analyse van seksisme op universiteiten, plakkende vloeren, glazen plafonds, en wat daaraan te doen. In Turkije heeft ‘wetenschap’ geen mannelijke lading, stelt het blad, zijn werving- en selectieprocedures openbaar en strak georganiseerd, en werd weerstand bij mannelijke academici verzacht door de personeelspool uit te breiden, zodat een man niet de indruk kreeg dat hij kansen mis liep omdat een universiteit per se een vrouw wilde benoemen.

N plus One magazine dringt aan op actie, omdat vrouwen nu massaal uitvallen in een hindernisloop waarbij factoren die hen benadelen, mannen juist bevoordelen. Door allerlei mechanismen krijgen mannen zo vaak kansen, het voordeel van de twijfel, of toegang tot de juiste personen, dat een onevenredig aantal van hen doorstoot tot de top. Onderbouwd met allerlei goed uitgevoerd onderzoek toont de auteur van het artikel aan dat vrouwen, die een loopbaan in de wetenschap willen,  in de marge belanden vanwege drie hoofdoorzaken: mannelijke romantische partners, mannelijke medestudenten en de vooroordelen van mannelijke poortwachters op universiteiten, laboratoria en onderzoekscentra.

Wat betreft romantische partners wijst onderzoek uit dat veel mannen er automatisch vanuit gaan dat hun carrière belangrijker is dan die van hun echtgenote. Wil ‘de echtgenote van’ ook iets, dan stuit zij al snel op mokkende mannen die klagen, emotionele chantage uitoefenen, en de situatie saboteren, net zolang totdat zij inschikt. De ‘partners van’ geven vervolgens eigen banen op om voor het werk van hun man te verhuizen naar zijn nieuwe werkplek. En draaien thuis op voor de zorg voor kinderen en huishouden, terwijl hij ongehinderd onderzoek doet en blijft publiceren. Wat dat betreft kunnen vrouwen maar beter niet trouwen, als ze hun eigen dromen waar willen maken. Een deprimerende situatie, die het gevolg is van een complex samengaan van opvoeding, verwachtingen, sociale druk, discriminatie, machtsstructuren enz. enz.

Wat betreft mannelijke medestudenten: die ontmoedigen hun vrouwelijke mede studenten en geven hun vrouwelijke docenten en professoren op seksistische gronden lagere waarderingen dan hun mannelijke docenten en professoren. In beide gevallen schaden ze de motivatie, kansen en vooruitzichten van de vrouwen met wie zij in aanraking komen.

Wat betreft de mannen met macht op universiteiten, laboratoria en onderzoekscentra: deze mannen houden een old boys network in stand waar vrouwen niet doorheen komen. Het blad citeert onder andere het baanbrekende onderzoek van Marieke van den Brink, naar de gang van zaken rond benoemingen op universiteiten. Ze bewijst dat witte mannen witte mannen als hoogleraar recruteren en vrouwen niet zien staan. N plus One constateert dat dit netwerk de reden is waarom diversiteitscampagnes zo vaak falen. Zo lang mannen mannen benoemen en elkaars positie beschermen, is de rest dekstoelen recht zetten op de Titanic.

De mannen met macht en status beïnvloeden ook de wetenschappelijke positie van hun vrouwelijke collega’s. Bij veel universiteiten hangt promotie af van publicaties en het effect van je publicaties. Daarom is het voor wetenschapsters erg schadelijk dat mannelijke wetenschappers hun werk niet lezen, en vooral zichzelf en werk van mannelijke collega’s citeren. N plus One:

The gendering of citation practices combined with the rarity of women in the upper echelons of the academy mean that fewer women are in a position to influence the shape of the discipline itself, leaving such power overwhelmingly in the hands of men. In a study of the five hundred most influential recent philosophy articles and the citation networks connecting them, only 3.5 percent were by female scholars, leaving whole islands of debate networks totally bereft of women

Dit leidt tot eenzijdige wetenschap, waarbij zogenaamd universeel geldige conclusies eigenlijk alleen gelden voor mannen, en je een groot deel van de probleemanalyse en mogelijke oplossingen mist. Neem bijvoorbeeld de Franse wetenschapper Piketty. Die schreef een boek over toenemende ongelijkheid door een concentratie van kapitaal in de handen van een kleine elite, maar negeerde gender als categorie, negeerde het werk van feministische economen, en miste zodoende allerlei oorzaken van die ongelijkheid, en mogelijke oplossingen.

Vrouwen botsen daarnaast aan tegen twee vijandige praktijken. Ten eerste een structureel wantrouwen jegens wetenschapsters. Keer op keer moeten ze bewijzen dat ze hun vak beheersen, dat ze écht weten waar ze het over hebben. Dit zorgt ervoor dat vrouwen onder hoge druk staan, perfectie moeten leveren, en bijvoorbeeld langer schaven aan publicaties omdat redacties van vakbladen hun artikelen anders weigeren. De tweede vijandige praktijk is seksuele intimidatie. Dat jaagt vrouwen letterlijk de wetenschap uit. Blijven ze, dan kampen ze met trauma’s en wordt het voor hen lastiger om zich thuis te voelen in het academische milieu. Ze hebben aan den lijve ervaren dat ze moeten werken in een seksistisch systeem, waarbij mannen stelselmatig het voordeel van de twijfel krijgen terwijl zij in de kou blijven staan.

Al die mechanismen en hindernissen zorgen ervoor dat het niet uitmaakt dat minder mannen studeren en, als ze gaan studeren, vaak minder presteren dan vrouwen:

The same mechanisms that pull women down are the ones that push men up, compensating for the latter’s initial lack of numbers in undergraduate studies until they become an overwhelming majority among the academic elite. All these various parts, some seemingly innocuous and others quite abominable, operate together, defeating attempts that remediate only a single aspect of the patriarchal machine.

Vandaar dat het magazine de blik werpt op Turkije. Vanuit het verleden heeft wetenschap hier een genderneutrale betekenis. De universiteit geldt als een veilige plek waar vrouwen op een respectabele manier een loopbaan kunnen hebben. Daarnaast verlopen sollicitatieprocedures gecentraliseerd, volgens heldere regels. Het gaat net niet zover als orkesten, die kandidaten achter een gordijn voor laten spelen (en opeens veel meer vrouwelijke muzikanten aannamen), maar het scheelt weinig.

O, en quota instellen, adviseert het vakblad. Want, zoals N plus One magazine constateert: op dit moment genieten mannen zoveel oneigenlijke voordelen, met zo’n sterk old boys network, dat je niet anders kunt dan daar iets krachtigs tegenover zetten.

Hoe gaat dat in de praktijk? In Nederland nam onder andere de TU Eindhoven drastische maatregelen. De komende maanden wil de universiteit alleen vrouwen benoemen. Pas als vacatures langer dan een half jaar open blijven staan, wil de universiteit de cv’s van mannelijke kandidaten zien. Nee, dat leidt niet tot de Apocalypse, zoals Linda Duits grappend schreef. Integendeel, vanwege alle voordelen die mannen genieten, mag je stellen dat universiteiten genoegen namen met minder goede mannelijke kandidaten. Ze misten de excellente vrouwen. Dus heel goed idee om van houding te veranderen en meer te doen om vrouwen een eerlijke kans te geven. Ook al zijn vrouwen in de techniek schaars, onder andere de TU zelf en het het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren zijn optimistisch over de haalbaarheid:

“Er zijn jarenlang mannen van middelmatige kwaliteit  benoemd en zeer hooggekwalificeerde vrouwen gepasseerd, dus het zou heel raar zijn als het niet lukt om vrouwen te vinden”, zegt voorzitter Hanneke Takkenberg, zelf hoogleraar in Rotterdam.

Huwelijk voordeel voor geleerde mannen, nadeel voor geleerde vrouwen

Academici hebben baat bij het huwelijk als ze man zijn. Voor vrouwen vormt een huwelijk juist een remmende factor in haar loopbaan. Als ze al een baan aan een universiteit weten te behouden, blijven ze vaker halverwege steken of duurt het langer dan mannen voordat ze op het niveau van full professor komen. Dat blijkt uit onderzoek naar de loopbanen van ruim tweeduizend historici m/v aan faculteiten Geschiedenis van Amerikaanse universiteiten.

De Zesde Clan houdt van onderzoek als basis voor artikelen. Want als je de cijfers in kaart brengt komen onbewuste vooroordelen opeens pijnlijk duidelijk naar voren. Zo konden onderzoekers vijf jaar lang de loopbanen volgen van ruim 20.000 werknemers van een Canadees bedrijf. Het bleek dat alleen blanke mannen soepel doorstroomden naar de top. Mannen met een getinte huidskleur bleven massaal steken in de middenmoot, terwijl vrouwen met een getinte huidskleur nooit verder kwamen dan de laagste trede in de bedrijfshiërarchie. Blanke vrouwen hielden hen daar gezelschap, tenzij ze zo ontzettend briljant waren dat niemand meer om hun kwaliteiten heen kon. Dan maakte de handicap van hun verkeerde sekse niet meer uit en bereikten ook zij de top.

Het is ook duidelijk dat persoonlijke keuzes, zoals trouwen of niet trouwen, verschillende effecten hebben. Voor vrouwen betekent trouwen vaak meer werk in de huishoudelijke en sociale sfeer – we verwachten met ons allen dat vrouwen het huis op orde houden, denken aan verjaardagen en familiebezoekjes regelen. Ook versterkt een huwelijk traditionele patronen. In Nederland komen vrouwen dan massaal terecht in een bestaan van huisvrouw en moeder met klein parttime baantje, het zogenaamde anderhalf verdienersmodel. Dodelijk voor je loopbaan, en een model met grote financiële risico’s. Vrouwen kampen daarnaast met een erfenis van wenselijk gedrag: zorgzaam, bescheiden en sociaal zijn, en mannen veel ruimte geven, anders ben je ‘bedreigend’.

In die context komen de bevindingen over de loopbanen van historici niet als een verrassing. Mannelijke historici klommen gemiddeld in 6,4 jaar op naar de rang van volledige professor. Trouwden ze, dan lukte dat al in 5,9 jaar tijd. Voor vrouwen zag het er heel anders uit. Ongetrouwd, dan lukte het in 6,7 jaar, maar als ze trouwden pas in 7,8 jaar. Ook kwam het voor dat vrouwen zelf afzagen van een baan omdat hun man niet mee kon komen. Omgekeerd hielden mannen weinig rekening met hun partner.

Vanwege dit soort fenomenen was het maar de vraag of vrouwen überhaupt verbonden bleven aan een faculteit Geschiedenis, en deel uit konden maken van een loopbaanonderzoek onder historici. Veel vaker gebeurde er dit:

During office hours, when advisors described the paths of female colleagues, it sounds more like the summary of a horror film than a professional trajectory: few survived. […]  “The person who ends up getting the job,” Nummedal continued, “is a man who has a woman who is willing to follow him, or is single.” That was the case for Paul Cheney, an associate professor of history at the University of Chicago. He and his wife received concurrent doctorates in their respective fields, but he was offered a position first. “That meant the area she could look in shrank quite a bit,” he said, “and by then we had kids.” At the time, she was an adjunct professor without maternity leave, and so she stayed at home to raise their children. When she eventually returned to teaching, it was at the high school level.

In dit soort scenario’s komen allerlei complexe factoren samen. Rolpatronen, wel of niet getrouwd, wel of geen voorzieningen zoals ouderschapsverlof en kinderopvang, beschikbaarheid en locatie van vacatures, psychologische drempels bij vrouwen, die hen belemmeren om ruimte in te nemen, en natuurlijk seksisme in de wetenschap. Dat begint al bij de sollicitatie, als mannen hoger ingeschat worden en de baan sneller krijgen. En eindigt met een lager salaris voor en minder investeringen in vrouwen.

Altijd lastig om over seksisme te berichten, merkt de Scientific American op:

Whenever the subject of women in science comes up, there are people fiercely committed to the idea that sexism does not exist. They will point to everything and anything else to explain differences while becoming angry and condescending if you even suggest that discrimination could be a factor.

Onderzoek na onderzoek wijst echter op dezelfde patronen. Zolang daar weinig in verandert, blijven dit soort studies broodnodig, en zal de Zesde Clan erover schrijven.

SGP met rechtse coalitie een gevaar voor vrouwenrechten

Twee zetels heeft de SGP, maar toch geeft een rechtse coalitie de partij de kans een grote invloed uit te oefenen op het beleid van een nieuwe regering. Mocht Rutte’s droom om te regeren werkelijkheid worden, dan is zijn meerderheid zo klein dat de SGP hard nodig is om beslissingen door te drukken. Dat stelt Hans Goslinga vandaag in dagblad Trouw. Goslinga noemt allerlei terreinen waarop die invloed duidelijk kan worden, maar vergeet vreemd genoeg de opvattingen van de partij op het gebied van vrouwen en het recht op zelfbeschikking.

Het is vreemd dat Golsinga dit vergeet te noemen, want alleen al de manier waarop de partij de rol van de vrouw in de politiek ziet, is afgewezen door de Hoge Raad omdat het in strijd is met het VN Vrouwenverdrag. Dat door Nederland ondertekende verdrag stelt dat vrouwen én mannen gelijke rechten in de politiek moeten hebben. De SGP daarentegen reserveert politieke ambten alleen voor mannen. De partij is tegen het passief kiesrecht van vrouwen, weigert vrouwen op te nemen op kieslijsten, en accepteerde tot diep in 2006 vrouwen zelfs niet als lid van de SGP. Dit alles deed en doet de partij met een beroep op de Bijbel.

Maar ook breder gezien houdt de SGP vast aan strikte rolpatronen. In haar verkiezingsprogramma schrijft de partij dat een gezin alleen kan bestaan uit man, vrouw en kinderen. Binnen dat huwelijk heeft de vrouw andere taken dan de man. De schrijfster Johanna Russ vatte dat mooi samen: ‘hij maakt de plannen, zij het eten’. Wijk je daar vanaf, dan zijn chaos en verwarring het gevolg. Dan komt de natuurlijke orde in gevaar, volgens de partij.

De SGP werkt dit traditionele wereldbeeld uit in allerlei andere beleidskeuzes. Zo vindt de partij dat het leven heilig is vanaf de conceptie. Dit moet vastgelegd worden in de grondwet. Alles wat het recht op abortus kan beperken, heeft de steun van de SGP, en eigenlijk zou de partij het liefste zien dat abortus verboden wordt. Kortom, vanaf het moment dat twee cellen zich delen, verliezen volwassen vrouwen al hun mensenrechten: het belang van het ongeboren kind staat voorop. In de Verenigde Staten en Mexico leidden deze opvattingen al tot talloze misstanden: zie onder andere hier en hier en hier.

Tegelijkertijd schrijft de partij dit op pagina 38 van haar verkiezingsprogramma:

 
 

Voor uitzonderlijk ernstige en onomstotelijk bewezen gevallen van (meervoudige) moord, zoals oorlogsmisdaden en terroristische aanslagen, moet het weer mogelijk zijn om de doodstraf te overwegen.

 

Dus het heilige leven wordt gebruikt om vrouwen gedwongen zwangerschappen te laten ondergaan, en gedwongen te laten bevallen, en daarna 18 jaar lang op te draaien voor de verzorging van het kind. Maar datzelfde leven is opeens niet heilig meer als het gaat om de aanpak van zware misdaad. Dan is de doodstraf opeens mogelijk en is er geen sprake meer van ‘moord op volwassen mensen’ of iets in die geest. De andere punten, zoals fors bezuinigen op kinderopvang, vallen bij zoveel tegenstrijdigheden bijna in het niet. 

Dat de SGP meer mogelijkheden krijgt om dit type standpunten door te drukken, en zelfs indirect al invloed uitoefent op het regeringsakkoord, vindt De Zesde Clan veel erger dan een beperking van het aantal koopzondagen, om maar wat te noemen. Want dit gaat over vrouwen en hun vrijheid om keuzes te maken in het leven. Als het aan de SGP ligt, mogen vrouwen ongeacht hun karakter, ervaringen of wensen maar één keuze maken: moeder worden, binnen een traditioneel gezin, waarbij zij alle beslissingen uiteindelijk over laat aan de boven haar gestelde man. Wie niet in dat keurslijf past, heeft pech. En bedankt!