Tag Archives: humor

Vaarwel Carrie Fisher, feministe en humoriste

Carrie Fisher stierf aan een hartaanval – kan 2016 na de verkiezing van Trump, de dood van artiesten zoals David Bowie en Prince, en oprukkend conservatief populisme nog rottiger worden? (TRIESTE UPDATE: een dag na haar dood overleed ook haar moeder, actrice Debbie Reynolds).Talloze media besteden aandacht aan Fisher’s werk en leven, maar voor dit weblog concentreer ik me natuurlijk op een specifiek aspect: haar uitgesproken feminisme en humor, waarbij ze bij voorbaat al grappen maakte over haar eigen overlijdensbericht:

Now I think that this would make for a fantastic obit — so I tell my younger friends that no matter how I go, I want it reported that I drowned in moonlight, strangled by my own bra.

Fisher nam geen blad voor haar mond als het ging om de positie van meisjes en vrouwen in de wereld. New York Magazine verzamelde haar vijftien beste feministische citaten. Daarin neemt ze onder andere stelling tegen de enorme druk waar actrices onder staan om dun en knap te blijven, en pleit ze voor meer begrip voor mensen met psychische problemen.

Fisher begreep dat ze voor altijd in het teken zou staan van haar rol als prinses Leia in de Star Wars films. Ze benutte die iconische rol meteen om gekkigheid aan te pakken. Zo kreeg ze als Prinses Leia nooit zelf een lichtzwaard. Waarop ze later in een interview opmerkte: ”zelfs in de ruimte is er een dubbele moraal”.

Daarnaast benutte ze de scènes waarin ze een slavin in een sexy gouden bikini speelde, als springplank voor stevige discussies over de seksualisering van vrouwen, mannenfantasiën en manieren waarop de cultuur sterke vrouwen probeert te reduceren tot hun lichaam:

She said, “To the father who flipped out about it, ‘What am I going to tell my kid about why she’s in that outfit?’ Tell them that a giant slug captured me and forced me to wear that stupid outfit, and then I killed him because I didn’t like it. And then I took it off. Backstage.”

BAM! De gouden bikini verandert in drie zinnen in een feministisch hoogtepunt. Op die manier wist ze het personage Leia om te toveren tot een voorbeeld voor andere vrouwen. Leia vocht zichzelf uit die gouden bikini en bleef de opstand leiden, benadrukte Fisher. Leia was een prinses, maar wel een feministische prinses die streed voor een politieke zaak. Op die manier maakte ze bovendien de weg vrij voor andere StarWars heldinnen, zoals Rey en, in Rogue One, Jyn Erso.

Fisher maakte daarnaast ook naam als auteur. Ze schreef diverse romans en memoire-achtige essaybundels. Website The Verge stelde een leeslijst samen met haar werk, waarin ze openlijk een beeld gaf van verslaving, psychische aandoeningen, ouder worden en leven als vrouw. De literaire wereld betreurt haar heengaan

Misschien kunnen Nederlandse uitgeverijen iets doen om haar boeken toegankelijker te maken voor een breed publiek? Het lijkt erop alsof geen enkele titel in het Nederlands vertaald werd – bol.com geeft bijvoorbeeld geen hits bij Nederlandstalige boeken, als je op deze auteur zoekt. Gemiste kans, mensen….

Nieuwsronde

Zoveel verhalen. Zo weinig tijd om er apart aandacht aan te besteden. Daarom af en toe een nieuwsronde, met alles wat je wilde weten over gender en de situatie van vrouwen. Seksueel geweld, de loonkloof, structurele onderschatting van vrouwen, het is allemaal nog even actueel als veertig jaar geleden tijdens de tweede feministische golf. Dus… naar welke bijeenkomst ga jij op 8 maart?

Samantha Bee maakt furore met haar nieuwe show…. zie hieronder.

  • Internationale vrouwendag komt eraan! Onder andere Women Inc verzamelt zoveel mogelijk initiatieven en bijeenkomsten in een overzicht. Grote kans dat er bij jou in de buurt ook iets georganiseerd wordt. Ikzelf ben op 8 maart in Amsterdam, bij een evenement van Atria.
  • Samen een vuist maken is hard nodig, want tot op de dag van vandaag krijgen vrouwen bijvoorbeeld niet hetzelfde loon voor hetzelfde werk. Terwijl dat sinds 1980 bij wet geregeld is. Keklik Yucel, Tweede Kamerlid voor de PvdA, doet een nieuwe poging en wil afrekenen met die ongelijke beloning. En zo zijn er nog veel meer zaken waar we als samenleving hoog nodig iets aan moeten doen.
  • Wat zijn de uitdagingen voor ‘het’ feminisme in 2016? Weblog De Tweede Sekse zette een aantal kwesties op een rijtje.
  • Tijdschrift VIVA wil natuuuuurlijk weten of het feminisme achterhaald is. Eh… zie boven? De redactie peilt de stemming in het forum van het blad aan de hand van drie stellingen: ”1. Feminisme is niet meer van deze tijd. 2. Vrouwen dienen hetzelfde te verdienen als mannen. 3. Het merendeel van de topfuncties wordt bekleed door mannen omdat vrouwen niet zo hard willen werken.” Ja, dat staat er echt. Gelukkig diende een lezeres dit prachtige antwoord in: ”1. Nee 2. Ja 3. Nee.” Tien punten voor deze feministe!
  • Eén van mijn favoriete commentatoren, Rebecca Solnit, schreef een geweldig stuk over taalgebruik en de zaak van de verdwenen dader. Zodra het gaat over geweld tegen vrouwen, gebruiken auteurs opeens opvallend vaak passieve zinsconstructies. Vervolgens lijkt het net alsof vrouwen zwanger worden van teveel alcohol drinken. De mannen die het voorzien hebben op dronken slachtoffers verdwijnen op mysterieuze wijze en lijken geen enkele rol te spelen bij het ontstaan van een zwangerschap. Raaaarrrrrrr….
  • Ierse vrouwelijke politici deden het goed bij de meest recente verkiezingen, en een vrouwenquotum speelde daarbij een positieve rol: ,,gender quotas absolutely had a role within the main parties. In particular, Fianna Fáil and Sinn Féin appear to have been rewarded by the electorate for selecting young, new female candidates.”
  • Deskundigen adviseren minister Jet Bussemaker om jongens op school les te geven over relaties en seks, met als expliciet doel dat zij leren meisjes en homo’s te respecteren. ‘De lessen zouden onderwerpen zoals mannelijkheid en groepsdruk moeten behandelen. ”Voorwaarde is dat de voorlichting wordt gegeven door een man die de juiste toon weet te treffen,” schrijft De Volkskrant. Wie meldt zich?
  • President Hollande besloot een vrouw gratie te verlenen nadat rechters haar veroordeelden tot tien jaar cel wegens moord. De vrouw schoot haar echtgenoot neer, nadat ze decennia lang het slachtoffer was geweest van huiselijk geweld. Haar alcoholistische man vergreep zich ook aan de kinderen van het echtpaar. Na het vonnis tekenden ruim 400.000 Fransen een petitie om voor haar vrijheid te pleiten – met succes.
  • Wie krijgt erkenning als genie? Hint: meestal geen vrouw. Vaak duurt het decennia voordat het grote publiek het werk van een vrouw op waarde schat. Waarom, hoe werkt dat, en wat kunnen we doen om het talent van vrouwen eerder te herkennen en erkennen? We kunnen beginnen bij onze eigen vooroordelen en de manier waarop we hetzelfde gedrag bij een man positief beoordelen, maar bij een vrouw negatief: ,,If you’re a guy who makes stuff and you tend to be oblivious to the needs of others because you are obsessed with the inner workings of your own mind, people will call you a genius. A woman with these qualities is more likely to be called crazy, monstrous, an attention whore.
  • Voorzitter van de meest feministische partij in Vlaanderen. Zo noemt Wouter Beke zichzelf. In een interview voor het blad Knack legt hij uit waarom iedereen een feminist zou moeten zijn. Ook mannen: ,,We mogen niet aan de zijlijn staan toekijken, we moeten vrouwen steunen vanuit de rollen die we vervullen: als vader, als partner en als collega”.
  • Comédienne Samantha Bee maakt op dit moment furore met haar show ‘Full Frontal’. Na 12 jaar bijrollen bij de Daily Show hadden de producers haar kunnen kiezen om presentator John Stewart op te volgen. Dat deden ze niet – oeps! Bee begreep de hint, vertrok, en heeft nu een centrale rol in haar eigen late night show op de Amerikaanse televisie. Er zijn minstens vier redenen waarom je naar haar programma zou moeten kijken. Maar de belangrijkste is: ze is enorm grappig, haar show is steengoed en ze werkt hard om meer diversiteit mogelijk te maken. Meer weten? Lees dit mooie verhaal in New York Magazine.

Amy Shumer ontmantelt het patriarchaat met grappen

Schoonheidsdictaten? Check. Seksueel geweld tegen soldates? Check. De druk op vrouwen om niet te ‘zeuren’ en het spel mee te spelen met de jongens? Check. Comedienne Amy Shumer ontmantelt met haar subversieve humor het patriarchaat. En brengt tegelijkertijd ook gewoon een erg komische show voor iedereen die graag lacht. Win-win! Internetmagazine Salon.com zet haar vijftien beste feministische sketches op een rij. Ik deel ze graag met jullie, want Shumer verdient het breedst mogelijke publiek.

Gedicht van Patricia Lockwood slaat in als een bom

Auteur en dichteres Patricia Lockwood bestormt internet met een gedicht, getiteld ‘Rape Joke’. Rape Joke verwijst naar een term die gebruikt wordt in discussies over cabaretiers. Nogal wat, met name mannelijke, komieken, vonden het de afgelopen twee jaar nodig om grappen over verkrachting te maken. Niet iedereen slikte die grappen kritiekloos. Zelfs cabaretiers die eerst gedachteloos verkrachtingsgrappen maakten, gingen nadenken en kwamen soms tot een ander standpunt.

De discussie raakte verhit omdat veel cabaretiers zich beriepen op de vrijheid van meningsuiting. Het grappige is dat komieken zoals Patton Oswalt uiteindelijk zelf toegaven dat niemand roept om censuur. Niemand wil altijd alle grappen over verkrachting uitbannen. Met andere woorden: het gaat niet om censuur.  Sterker nog, mensen roepen om betere grappen. Ook over verkrachting. Het gaat om een erkenning van de kant van de cabaretier, dat hij niet in een vacuüm opereert. Grappen over verkrachting kunnen, zeker weten, maar neem je verantwoordelijkheid en construeer de grap met zorg.

Zeker bij grappen over verkrachting moet die context meewegen. Als het gaat om verkrachting, bevinden vrouwen zich een kwetsbare positie. Keer op keer zie je dat de samenleving het slachtoffer de schuld geeft, en haar extra straft terwijl zelfs veroordeelde verkrachters nog op sympathie kunnen rekenen. Feministen vatten dit alles samen onder de noemer verkrachtingscultuur. In die context kunnen grappen over verkrachting, zeker als de grap ten koste gaat van het slachtoffer, problematisch worden. Wellicht onbewust gebruikt de komiek zijn platform dan om de bestaande machtsverhoudingen te versterken en vrouwenhaat te bestendigen.

De verkrachtingscultuur beïnvloedt ook het verloop van het debat over humor.  Feministe Lindy West gaf bijvoorbeeld in een televisiedebat aan dat ze tegen censuur is. Maar als een komiek een rotgrap over verkrachting maakt, heeft zij óók de vrijheid van meningsuiting om hem op zijn gedrag aan te spreken en zijn boodschap te bekritiseren. Prompt werd West bedolven onder de hatelijke reacties, waaronder talloze bedreigingen met verkrachting:

I do believe that comedy’s current permissiveness around cavalier, cruel, victim-targeting rape jokes contributes to (that’s contributes—not causes) a culture of young men who don’t understand what it means to take this stuff seriously. And how did they try and prove me wrong? How did they try to demonstrate that comedy, in general, doesn’t have issues with women? By threatening to rape and kill me, telling me I’m just bitter because I’m too fat to get raped, and suggesting that the debate would have been better if it had just been Jim raping me.

Deze situatie vormt de context voor het gedicht Rape Joke. Volgens internetmagazine Salon zou Lockwood’s gedicht het laatste woord moeten krijgen in het debat over verkrachtingsgrappen. Na dit gedicht valt er volgens het blad niets zinnigs meer toe te voegen, omdat haar gedicht de impliciete boodschap van dit soort ‘grappen’ duidelijk maakt. Onder andere door de ‘humor’ letterlijk te nemen en concreet te maken.

Dit slaat aan. Op Jezebel maken allerlei lezers op dit moment hun eigen Rape Joke gedichten. Een greep uit de bijdragen tot nu toe:

The rape joke is that for like a day, your biggest concern was getting him to never use the flavored lube again, because that shit tasted gross.

The rape joke is that you were to embarrassed to seek help after it happened because you liked the guy initially and you kind of wanted it to happen

The rape joke is that your mom asked “was he… mean? Are you sure you weren’t just drinking too much?” and encouraged you not to report to the police because who would believe a foreigner who was too young to be in a bar?

Het gedicht geeft vrouwen een steun in de rug. Het brengt de huidige verkrachtingscultuur haarscherp in beeld. En wie weet is de populariteit van het gedicht een teken aan de wand. Misschien begint het tij rondom verkrachtingsgrappen eindelijk te keren…?

Vrouwenhatend blad wordt bedankt, hè

Tsja, tijdschriften moeten wel werken met schreeuwende koppen en opruiende taal, anders verkopen ze niet. Maar Nieuwe Revu maakt het in nummer 42, eind oktober 2010, wel erg bont. Wat denk je van de kop ‘Negers, ze kunnen het gewoon niet’. Racistisch? Ja? Nou, vul voor het woord neger het woord vrouw in en je hebt de kop op de voorpagina van het blad van deze week. Aanleiding voor het geheel is een interview met cabaretiers Theo Maassen en Jan Jaap van der Wal.

Katinka Polderman maakt deel uit van een nieuwe generatie vrouwelijke cabaretiers.

De heren praten over de comedytrain, hun loopbaan en vanalles en nog wat, en pas ergens helemaal op het laatst staat dan de gewraakte alinea over vrouwen. Het blad koos er zelf voor om juist die passages uit het lange interview te gebruiken voor kop en voorpagina. Maar laten we dan even lezen wat de heren zeggen. De Zesde Clan vat het even samen zodat je het tijdschrift niet zelf hoeft te kopen:

Maassen las een onderzoek waaruit zou blijken dat bij vrouwen in hoge functies het contrast tussen heupen en taille minimaal is, dus écht, weet je, er is iets. Ze kunnen het gewoon niet. Van der Wal signaleert dat er inderdaad weinig vrouwelijke cabaretiers zijn. Want caberetiers, tsja, die moeten volgens het duo gevoel voor humor hebben, en taalgevoel. En kritisch naar zichzelf kunnen kijken. En het draait niet alleen om kleding hè….

Dat is het. Dat zijn de argumenten op basis waarvan de heren de vrouwelijke soort verwijzen naar de uitgang. Eén of andere vage studie met argumenten die de Zesde Clan meteen doen denken aan geleerden uit de negentiende eeuw, die een universitaire studie voor vrouwen afwezen omdat hun baarmoeder zou verschrompelen door dat intellectuele gedoe. En cirkelredeneringen van het type ze kunnen het niet omdat ze het gewoon niet kunnen. En ze zijn er nauwelijks dus dat klopt dan ook wel want ze kunnen het gewoon niet.

Het is zulk onsamenhangend gewauwel dat verdere analyses geen zin hebben – geconfronteerd met zoveel domheid weet de Zesde Clan gewoon niet waar te beginnen. Maar wie zich verder wil verdiepen in vrouwen en humor verwijs ik graag naar  HP/De Tijd, die terecht constateert dat humor lange tijd een mannenbolwerk is geweest. Lees vooral alle andere artikelen van De Zesde Clan om je te verdiepen in wat dat betekent voor cultuur, normen en waarden, erkenning en waardering. Maar goed, vrouwen beginnen eindelijk op te rukken en glazen plafonds te slechten. Dus luister niet naar Maassen en Van der Wal. Ga gewoon naar het theater, naar een voorstelling van vrouwen als Katinka Polderman, Nathalie Baartman, Ellen Dikker, Lenette van Dongen, etc etc. Kun je nog eens lachen.