Tag Archives: Hugo Award

Vaarwel, Vonda McIntyre….

Ai, wat jammer. Vonda McIntyre, SF auteur en winnares van de Hugo en Nebula Award, overleed eerder deze week op 70-jarige leeftijd. Nederlandse uitgeverijen brachten vertalingen op de markt van haar romans en verhalen Droomslang, Kamp Schroefkop en De Banneling. Daarnaast is ze bekend van StarWars verhaal De Kristallen Ster, en de romanversie van Star Trek film De Wraak van Khan. Maar ze schreef veel meer, dus wie de Engelse taal beheerst kan haar lol op en prachtige romans ontdekken. Vlak voor haar dood voltooide ze nog een laatste roman, Curve of the World.

Dat is het nadeel als je SF begint te lezen in de jaren tachtig: de grootheden die destijds indruk maakten, bereiken nu allemaal de leeftijd waarop ze langzamerhand komen te overlijden. Ik schreef eerder al over leven en werk van Joanna Russ. Sheri Tepper , Octavia Butler en Ursula LeGuin, andere auteurs wiens werk me raakte. En nu dus Vonda McIntyre.

Ik ontdekte haar in de jaren tachtig, zoals zo vaak tijdens bezoekjes aan plekken waar ze tweedehands boeken verkochten. Ik deed mijn voordeel met wat ik toevallig aantrof. En omdat ik in die tijd mijn feministische bewustzijn ontwikkelde, was ik misschien extra gevoelig voor schrijfsters die afweken van traditionele SF met witte mannen in de hoofdrol en vrouwen alleen aanwezig als klapvee, slachtoffer of liefje van. Lees bijvoorbeeld dit verslag van een journalist die de ‘klassieken’ herlas. De verhalen komen anno nu (2015) schokkend seksistisch en racistisch over. Je zou het genre bijna in de prullenbak gooien:

It was the repeated emphasis of the relative powerlessness of women, their status of objects or things to be won, that almost makes me want to write off the whole genre as a lost cause. […] There was also the utter lack of imagination when it came to putting women in danger. While male characters were faced with death (which, is a pretty good motivating force for anyone) there were so many books where to put a woman in danger was to have her raped,  threatened with rape or threatened some other sort of sexual servitude.

Daarom was en is het werk van schrijfsters zo belangrijk: ze ondermijnden of doorbraken het witte man als held- stereotype, sloegen nieuwe wegen in, dachten na over rolpatronen en gaven ons complexe heldinnen die hun eigen verhalen vertelden.

Vonda McIntyre las in haar jeugd veel science fiction en begon al op jonge leeftijd haar eigen verhalen te schrijven. In 1971 richtte ze een schrijversgroep op, Clarion West Writer’s Workshop. Het korte verhaal Of Mist, and Grass, and Sand ontstond een jaar later naar aanleiding van een schrijfopdracht van deze Clarion West schrijversgroep. Deelnemers kregen willekeurig gekozen woorden uit twee categorieën, landbouw en techniek, en moesten op basis daarvan een kort verhaal schrijven. McIntyre kreeg de woorden ‘slang’ en ‘cow/’koe’  en wist in eerste instantie niet goed wat ze met die termen aan moest:

Now, I don’t know how I ended up with what I would assume to be two pastoral words, unless for some reason Avram thought “snake” was a technological word; but that’s what I ended up with. And a friend of mine said, “Ha ha ha, why don’t you write a story with a protagonist named Snake?” And I said, “Oooh-kay.” I went back to my room and started thinking about the story, and I couldn’t figure out how to use the word “cow” until I figured out that you could use it as a verb, as in “frighten.” And that’s where the beginning of the story started.

Uiteindelijk leidde dat tot een verhaal waarmee ze een Nebula won. Het verhaal veranderde later ook in het eerste hoofdstuk van de roman Droomslang, waarmee ze in 1979 een Hugo Award won.

Destijds was McIntyre pas de derde vrouw die onderscheiden werd met een Hugo, en Droomslang was een omstreden winnaar. In die tijd hikten veel lezers aan tegen de verwijzingen naar kindermisbruik in het verhaal, en de manier waarop McIntyre over seks schreef. Verkrachting vanuit een mannelijk perspectief beschreven vonden mensen lange tijd prima, zie hierboven, maar een vrouw die vanuit vrouwelijk perspectief over seks schrijft? En terloops duidelijk maakt dat vrouwen hun vruchtbaarheid kunnen reguleren, zodat de daad voor hen vrij blijft van stress en het gevaar van ongewenste zwangerschappen? Huuuuuuuuu!

McIntyre bleef een succesvolle auteur, speelde een actieve rol in de sf schrijversgemeenschap, stimuleerde vrouwen om verhalen te vertellen en geldt als een van de groten in feministische SF. Met haar romans uit het StarWars en Star Trek universum won ze vele nieuwe fans. Onder andere de StarTrek fanclub reageerde dan ook met verdriet op haar overlijden. Benieuwd wat ze ons nog gaat brengen met Curve of the World. Nog één keertje genieten van haar schrijftalent….

Connie Willis wint Hugo Award

Schrijfster Connie Willis heeft de Hugo Award gewonnen, één van de belangrijkste prijzen voor science fiction. De jury vond haar boek over tijdreizen en Londen tijdens de tweede wereldoorlog de beste sf roman van 2011. Het is de tweede keer dit jaar dat jury’s de voorkeur geven aan het werk van een vrouw. Eerder nam Lauren Beukes die andere prestigieuze onderscheiding, de Arthur C. Clarke Award, mee naar huis.

Connie Willis, prijswinnares.

Willis heeft als auteur constant hoge ogen gegooid. Ze won de Hugo Award tien keer eerder en ontving ook al zeven keer de Nebula Award. De jury eerde haar dit jaar voor haar tweedelige werk ‘Blackout’ en ‘All Clear’. Onder andere de Washington Post was diep onder de indruk van het eerste deel, waarin Willis de evacuatie van het Engelse leger bij Duinkerken en de Duitse bombardementen op Londen via een ingenieus plot weet te verbinden met geleerden in het Oxford van 2060, die geschiedkundig onderzoek verrichten door middel van tijdreizen. Historische roman en sf ineen, kom daar maar eens om.

Als Wikipedia klopt zijn slechts een paar winnende boeken van Willis in het Nederlands vertaald: Zwarte Winter (Doomsday Book) uit 1992 en Experiment (Bellwether) uit 1996. Wie echt kennis wil maken met haar romans zal in het Engels moeten lezen. Misschien dat deze elfde Hugo Award Nederlandse uitgeverijen ertoe zal overhalen meer romans van Willis te vertalen.

Behalve deze auteur wonnen vrouwen ook in andere categorieën prijzen. Zoals Mary Robinette Kowal. Ze kreeg de Hugo voor het beste korte verhaal. En zoals Lynne M. Thomas en Tara O’Shea, die de prijs ontvingen voor het beste gerelateerde werk. Zij redigeerden een bundel over de populariteit bij meisjes en vrouwen van de serie en de figuur Doctor Who (Engelse titel: Chicks Dig Time Lords: A Celebration of Doctor Who by the Women Who Love It).