Tag Archives: Het Gouden Boek

Gouden Boek viert vijftigjarig jubileum

Doris Lessing veroverde de wereld vijftig jaar geleden met Het Gouden Boek, een baanbrekende roman over schrijfster Anna Wulf, die een psychologische crisis doormaakt en haar visie geeft op thema’s zoals moederschap, communisme, relaties en nog veel meer. Sindsdien is er veel gebeurd. Communisme is een vies woord geworden, de Berlijnse muur viel, over het moederschap zijn drie triljoen andere boeken geschreven. Hoe relevant is Het Gouden Boek een halve eeuw later? 

Het Gouden Boek geldt als een mijlpaal in de literatuur. Dat lag niet voor de hand. Critici vonden de roman destijds helemaal niks, onder andere vanwege de ingewikkelde structuur, de vele thema’s, en de ontoegankelijkheid van het werk. Auteur Rachel Cusk wijst erop dat veel recensenten het boek niet begrepen:

They saw a book by a woman about a woman, and in “personalising” the novel enforced the very limitation against which it warns. Even though the failure of Marxism is one of The Golden Notebook’s great subjects, Lessing admits that the intelligent early readings of the text came largely from Marxist critics, who were able to “look at things as a whole and in relation to each other”.

Voor veel vrouwen kwam de roman echter als geroepen:

Grote literatuur, maar dat niet alleen, het boek was welhaast een bijbel voor vrouwen die zich bezig hieden met de verhouding feminisme-socialisme en met de vraag waarom persoonlijke aangelegenheden van vrouwen politieke issues waren. Menige lezeres maakte het zelfs onder invloed van dit boek uit met haar vriend en nam zich voor nooit te trouwen of zich op wat voor manier dan ook te binden aan een man.

De roman raakte duidelijk een gevoelige snaar. Toen Lessing in 2007 de Nobelprijs voor literatuur kreeg, bleek dat Het Gouden Boek nog niets aan kracht had ingeboet.

Doris Lessing en haar Nobelprijs voor literatuur.

NRC Handelsblad:

Gek genoeg valt mij bij herlezing de ideologische strekking van The Golden Notebook nauwelijks meer op. Wat nog steeds verbijstert en ontroert zijn de sprankelende taal en de geniale compositie van deze roman over een excentrieke vrouw die wanhopig probeert te integreren in de maatschappij, al dan niet met behoud van een eigen, zwaar bevochten, identiteit.

Mensen vernoemen hun weblog naar Het Gouden Boek, en talloze studenten en wetenschappers buigen zich over de vorm en inhoud van deze roman, inclusief vergelijkingen met de Britse schrijfster en feministe Virginia Woolf. Vijftig jaar later voelen ook Engelse auteurs zich nog steeds aangesproken door Het Gouden Boek. The Guardian liet onder andere schrijfsters Margaret Drabble, Rachel Cusk en Natalie Hanman reageren:

The debates Anna has in the novel, with herself and others, I think start to conceive of gender as a relational thing: not just about women, and a particular type of woman at that (white, middle class and so on), versus men, but about all the ways in which people struggle together, through complex intersections of sex, class, race and location. […] …then, as now, it helped to steer me towards knowing which questions to ask, in order to try to do things differently. That’s why I gave the novel as a gift, and will continue to do so.