Tag Archives: heksenjacht

Groepen mannen jagen vrouwen op

Er komt meer en meer aandacht voor een oud fenomeen: mannen verenigen zich in groepen en gaan op vrouwen jagen. Hun doelwitten zijn onder andere schrijfsters en journalistes, maar ook fictieve personages en de actrices die hen uitbeelden. Steeds opnieuw betreft het mannen die kwaad zijn omdat een vrouw bestaat, en/of omdat ze iets doet of zegt waar de heren het niet mee eens zijn. Meest recente voorbeelden: de structurele pesterijen van mannelijke journalisten in Frankrijk tegen hun vrouwelijke collega’s, Hallie Rubenhold (die een boek schreef over de vijf vrouwen die Jack the Ripper waarschijnlijk vermoordde) en de hetze tegen Captain Marvel (actrice Brie Larson).

Nee, niet alle mannen slaan om zich heen zodra ze vinden dat fictieve of echte vrouwen teveel ruimte innemen. Maar alle vrouwen hebben er wel een keer mee te maken gehad. Voordat je het weet ontstaat er groepsgedrag. Mannen geven dat zelf ook expliciet aan, door een naam voor hun kudde te verzinnen. Zoals Incels, Ripperologen, Sad Puppies, Wolvenroedel, of Ligue du Lol. Het eindresultaat blijft hetzelfde: een heksenjacht op meisjes en vrouwen, besmette boeken en films, leed alom.

Laten we de voorbeelden wat nader bekijken. Hallie Rubenhold was het zat dat Engelse historici verlekkerd schreven over Jack the Ripper, inclusief uitgebreide beschrijvingen van wat hij allemaal deed met de prostituees die hij tot slachtoffer maakte. Ze besloot de levens van de vijf gedode vrouwen onder de loep te nemen. Waren dat inderdaad prostituees, zoals ook Nederlandse geschiedenissites klakkeloos blijven beweren? Hoe kwamen ze eigenlijk op straat terecht? Hoe zag hun jeugd eruit, waar woonden ze, wat gebeurde er met hen?

Deze vragen waren niet eerder zo indringend gesteld. Haar zoektocht leidde tot een fascinerend boek, The Five, met de levensverhalen van Mary Ann “Polly” Nicholls, Annie Chapman, Catherine Eddowes, Elizabeth Stride en Mary Jane Kelly. Het feit dat ze dit deed kwam haar prompt op hoon en haat van mannen te staan:

She’s been receiving criticism from Ripperologists for the last eight months; one forum thread dedicated to pulling apart her book in advance of its publication extends to more than 100 pages of comments. “It is tantamount to a witchhunt,” she says. “A woman is saying things they don’t like. They think, ‘You can’t write about this or be an authority on this unless you come through us, or talk about our work, you can’t be accepted.’ They’re disparaging me as a person and a book they haven’t read. It is extraordinary.”

Ik maakte ‘a book they haven’t read” even vetgedrukt, omdat dit vaker gebeurt. Niemand uit het gewone publiek heeft bijvoorbeeld Captain Marvel nog gezien. De film kwam pas uit op 8 maart 2019. Toch togen honderden mannen weken daarvoor al naar recensiesites zoals Rotten Tomatoes om de film bij voorbaat de grond in te boren. Hetzelfde gebeurde een paar jaar geleden ook al met de Ghost Busters film uit 2016, waar vrouwen de hoofdrollen vervulden. En met Star Wars, The Last Jedi, omdat Rey de hoofdpersoon was en een bepaalt type man daar niet tegen kon.

De felle groepsreacties maken dat boeken, films of personen een negatieve lading krijgen. StarWars, The Last Jedi geldt als de minst succesvolle film uit de reeks – een controversiële film waar je als criticus niet meer over moet schrijven, want dat leidt maar tot gezanik. Onbegrijpelijk als je kijkt naar de positieve recensies van ”officiële” filmjournalisten, en de omzet van ruim een miljard dollar. Ander voorbeeld: er komt een nieuwe remake van de Ghostbusters. De regisseur verklaarde in het openbaar dat zijn film de 2016 versie zal negeren en dat hij de Ghostbusters ‘terug wil geven aan de fans‘. Fans die geen vrouwelijke wetenschappers willen zien, die om zich heen slaan zodra ze hun zin niet krijgen. Lekker dan!

De haat heeft ook ernstige gevolgen voor de doelwitten. Zo bleken Franse journalisten jarenlang vrouwelijke collega’s aangevallen te hebben. Ze verenigden zich expliciet in een Liga – de ‘Ligue du LOL’, en pestten vrouwen niet alleen online, maar ook in het ‘echte’ leven. Bijvoorbeeld door nep sollicitaties op te zetten en de beelden van een vernederend gesprek daarna te verspreiden. Vrouwen zegden daarop de journalistiek vaarwel, of misten kansen omdat de daders invloed hadden in de mediawereld, en ervoor zorgden dat hun mannenmaten de baan kregen.

Een andere groep mannen besloot zichzelf de Wolvenroedel te noemen – in het Spaans: La Manada de Lobos. De leden, José Ángel Prenda, Jesús Cabezuelo, Jesús Escudero, Ángel Boza en ene A.M.H. vielen als groep een 18-jarig meisje aan om haar te verkrachten. Ze gebruikten WhatsApp om berichten en video’s van de verkrachting te delen.

Of neem de Sad Puppies. Mannelijke auteurs en conservatieve fans verenigden zich onder die noemer uit protest tegen de toenemende aanwezigheid van vrouwen en etnische minderheden in science fiction en fantasy. Ze vielen mensen uit die doelgroepen aan en nomineerden ‘hun’ werken voor de Hugo Awards – romans en verhalen uit de koker van blanke mannen.

Hier en daar proberen mensen deze grimmige dynamiek te stoppen. Zo greep Rotten Tomatoes in om valse recensies te weren. Mensen kunnen vanaf nu pas kritieken uploaden als een film daadwerkelijk in de bioscopen draait, niet eerder. De Franse journalisten die door de mand vielen met hun seksistische pesterijen, kregen hun ontslag of werden op non-actief gesteld. Daaronder zogenaamd progressieve mannen, zoals Vincent Glad, die schrijft voor de krant Libération, en drie journalisten van de Huffington Post. En de Hugo Award organisatoren weigerden prijzen uit te reiken aan door de Sad Puppies voorgedragen werken van uitgeverijen zoals Patriarchy Press. (Ja echt).

De aanvallen leggen ook seksisme bloot, waarna je er stelling tegen kunt nemen. Zo gebruikte actrice Brie Larson haar bekendheid als wapen tegen mensen die vonden dat ze niet genoeg glimlachte in de eerste trailer van Captain Marvel. Ze Photoshopte daarop geforceerde grijnsmonden op mannelijke Marvelfiguren. Want die glimlachen ook niet vaak in hun trailers of op posters, maar daar klaagt niemand over. Het resultaat is voorspelbaar raar en vervreemdend:

Zo krijgen de hatelijke groepen van het type Incel, LOL of Sad Puppy grenzen opgelegd, ondervinden ze negatieve effecten van hun agressie en worden meer mensen zich bewust van de voortwoekerende vrouwenhaat. Hopelijk gebeurt dat steeds vaker, en krijgen groepen mannen die vrouwen haten steeds minder ruimte.

Contractbreuk

Het OM is bezig met een heksenjacht op mannen die in een Limburgs hotel seks hadden met een 16-jarig tienermeisje. Het is hún schuld dat nu al twee mannen zelfmoord pleegden. Justitie had nooit zo hard mogen roepen dat ze de klanten van het meisje rigoureus op zouden sporen, want dat leidt tot een ondraaglijke druk bij deze mannen. Bovendien, dat meisje wilde zelf seks hebben met al die mannen. Dus het is een schande dat Justitie die mannen opeens als criminelen ziet. Erger nog: het is contractbreuk, en dat moet stoppen.

Als samenleving hebben we ongeschreven regels. Regel 1: je moet jongens en mannen accommoderen. Willen ze hun vrouw slaan? Een privé aangelegenheid waar je je niet mee moet bemoeien. Willen ze meisjes en vrouwen naroepen en nafluiten op straat? Geen probleem, gun ze dat lolletje. Willen ze hun ex stalken? Gewoon doen, er kraait geen haan naar:

Hij dreigde haar te verkrachten en dood te maken, soms tientallen keren per week. Haar belager brak tweemaal in in haar huis en vernielde haar woning volledig. De man werd enkele keren opgepakt maar steeds weer op bevel van de rechter-commissaris na een paar uur vrijgelaten. Deze vrouw deed talloze malen aangifte en had in totaal veertig keer contact met de politie. Tot haar verbijstering adviseerde de politie haar al snel om onder te duiken.

Willen jongens en mannen seks? Dan moeten ze seks kunnen hebben. Betaald of onbetaald, maakt niet uit. Vrijwillig of onvrijwillig? Tsja, mensen, communicatie is zó ongelofelijk lastig…  als het gaat om een meisje of vrouw, waar je als man seks mee wilt hebben, dan is het net alsof je met buitenaardse wezens probeert te communiceren. Wanneer is nee echt nee? Hoe moet je herkennen of ze zin heeft of niet? Een mijnenveld, waarbij we mannen altijd het voordeel van de twijfel moeten geven. Komt het onverhoopt toch tot vervolging, dan is 4 tot 6 procent veroordelingen al erg genoeg. Mannen behoren vrijuit te gaan.

Oh, en praat niet over leeftijden. Zo’n sluwe verleidster doet make-up op en knoeit wat met haar kapsel, en ze ziet er opeens meerderjarig uit. Hoe moet je als man dan weten dat ze eigenlijk 16 was, of 14 of 15 jaar? Soms zijn mannen bovendien een beetje dom en naïef. Eigenlijk aandoenlijk. Ze plaatsen geen vraagtekens bij het feit dat er mannen omheen cirkelen. Vage figuren die je met zo’n jonge vrouw in contact brengen, of achteraf het geld komen innen. Niks mis mee, toch?

Kortom, de deal was: je kunt doen wat je wilt. En opeens kan dat niet? Oneerlijk!

Daarom ‘heksenjacht’. Daarom die ondertoon van ‘wat overkomt ons nu’. Daarom uitroepen van het type ‘Justitie is bezig met straffen zonder schuld‘. Daarom die plotselinge paniek over huwelijken, banen, hun sociale aanzien en status in de groep. Stoere taal over boeven vangen is prima, maar het kan niet zo zijn dat zíj opeens als boef gelden. Je ziet waar het toe leidt als het OM opeens deze mannen óók serieus wil vervolgen: zelfmoorden van mannen die hun hele leven in duigen zien vallen. Triest. In- en in triest.

Om dit onrecht goed te maken kan slechts deze actie nog helpen:

Het lijkt mij dat er vooral sprake is van een heksenjacht en dat justitie dit in ieders belang ook buiten de publiciteit had kunnen afwikkelen.

Inderdaad. Buiten de publiciteit. Discreet. In ieders belang. Vooral in het belang van deze goedbedoelende mannen die geen enkele misdaad pleegden. Die gewoon effe lekker van bil wilden met een strak jong ding. Net zoals al die andere mannen eeuwenlang deden. Ongestraft. Uit het zicht. In stilte. Zoals het hoort. Dus: stop Justitie, maak een einde aan deze contractbreuk van het OM, en red de mannen!

Een heksenjacht herken je als je er eentje ziet

Leve Trouw. Dat dagblad plaatste een opiniestuk van promovendus Remco van Mulligen, waarin hij alle mensen die de afgelopen dagen karaktermoord pleegden op Gretta Duisenberg terug hun hok in schopt. Hij is één van de weinigen die een heksenjacht herkent als hij er één ziet. (Niet vreemd, want Mulligen studeerde aan de VU, afdeling kerkgeschiedenis.) Hij is één van de weinigen die op de zeepkist ging staan en verzet bood. Terecht. Wat Duisenberg op basis van roddel, achterklap en misverstanden over zich heen kreeg, was en is ongelofelijk.

Kijk uit! Aan één roddel heeft Ellian al genoeg om iemand uit te maken voor debiel en antisemiet.

Neem Spits. Deze krant, dagelijks gelezen door miljoenen forenzen, bracht als een vaststaand feit dat Gretta Duisenberg de twee minuten stilte van de dodenherdenking in een restaurant zou hebben verstoord. Bewijzen ho maar. Enige zelfreflectie over bronnen, wie zegt wat en wie kan waar belang bij hebben, ook ho maar.

Na de als feit gepresenteerde bewering krijgt iemand als hoogleraar Afshin Ellian alle ruimte om loos te gaan. Deze prof sociale cohesie, burgerschap en multiculturaliteit – iemand die beter zou moeten weten – mag haar indirect voor gek verklaren door haar expliciet een joodse psychiater aan te raden. Hij noemt haar debiel en antisemitisch. Spits versterkt dit alles nog eens door de woorden debiel en antisemitisch over te nemen in de kop.

In een ander verhaal doet Spits er nog een schepje bovenop. De krant reageert op een verhaal in de Volkskrant, waaruit duidelijk blijkt dat bevooroordeelde, gekleurde waarnemers gebeurtenissen verdraaiden en gesproken woorden verkeerd verstonden. Voor Spits maakt dat allemaal niet uit. Deze krant neemt nog steeds met grote stelligheid aan dat Duisenberg wel degelijk iets vreselijks deed, en omschrijft haar vervolgens in zeer beladen termen.

Zo spreekt de krant van haar geklaag. Zeggen dat vrouwen klagen is een retorisch trucje waarmee vrouwen al eeuwenlang in een hoek worden gezet. Duisenberg ‘klaagt’ niet alleen, ze zou volgens Spits ook ‘cynisch commentaar’ hebben geleverd. Al ontkent ze dit zelf, Spits weet wel beter. De auteur veroorlooft zich verder suffe woordgrapjes, zoals ‘persona non Gretta’, en beschrijft haar als een ‘fervent anti-Israël activist’. Dat zijn nogal wat etiketten, die de auteur van het stukje hier op Duisenberg plakt.

Dagblad Spits doet vrolijk mee aan de hetze.

Mulligen heeft geen goed woord over voor journalisten en geciteerden die zo omgaan met een mens:

Tot mijn verbijstering zie ik, als het om deze vrouw gaat, bij elk nieuwsfeitje de meest nette mensen terugvallen tot de wet van het schoolplein. Zie je wel, de antisemiet! Kruisig haar! […] Het verbijstert me hoe makkelijk beschaafde mensen, ook christenen, vervolgens klakkeloos uitgaan van wat een minimaal aantal verder onbekende getuigen gehoord meent te hebben.

De Zesde Clan is het roerend met Mulligen eens. We herplaatsen ook graag het door hem in zijn opiniestuk aangehaalde verslag van een andere getuige:

Wij zaten in het restaurant, vlakbij Duisenberg, toen het gebeurde […]. Een een of andere slimmerd had tijdens de 2 min stilte zijn telefoon niet op ‘stil’ gezet en na een dikke minuut ging zijn ringtone. Veel gasten, waaronder Duisenberg, dachten dat het de muziek van het restaurant was, waarop mensen begonnen te praten. Duisenberg en ook anderen vroegen zich hardop af of de twee minuten al om waren. Vervolgens viel Duisenberg van haar stoel. Tot onze verbazing werd luid geapplaudisseerd door een groep mensen in het restaurant (achteraf bleek de eigenaresse met gevolg) en werd zij gewoon uitgescholden. Schandalig. Wij liet de obers weten dat zij wat tegen die gasten moesten zeggen, dat dat toch niet kon. […] Dit is duidelijk een smerige publiciteitsstunt. Los van de politieke ideeen van Duisenberg, ga je zo niet met mensen om.

We zouden als mensheid zo onderhand beter moeten weten. De Middeleeuwen, met al die heksenverbrandingen, zijn voorbij. Als je het niet eens bent met iemands politieke standpunten en acties, kun je zo iemand bestrijden met argumenten. Je gaat iemand niet op basis van roddels afschilderen als gek en debiel. Dat heet karaktermoord, en dat is erg onsmakelijk. Dank, Mulligen, dat je hier even op wijst.