Tag Archives: Guatemala

Archeologen ontdekken graf belangrijke Maya koningin

Vrouwe K’abel heette ze. In de tijd van de Late Klassieke Mayabeschaving in Guatemala bekleedde ze de positie van militaire gouverneur van het koninkrijk Waka, en droeg de titel Kaloomte, Hoogste Strijder. Archeologen wisten van haar bestaan, maar hebben nu haar graf ontdekt. De vondst kan nieuw licht werpen op de rol van de vrouw bij de Maya, en in het bijzonder de invloed die hooggeplaatste vrouwen konden verwerven.

Jade beeldje uit de graftombe van K’abel.

Om die reden zijn betrokkenen enthousiast over de ontdekking:

De koningstombe toont dat vrouwen in het verleden leiders waren en, zoals het er nu naar uitziet, politieke invloed uitoefenden en de rol van vrouwen in een nieuw tijdperk versterkten’, zei Rosa Maria Chan, de Guatemalaanse onderminister van cultuur en natuurlijk erfgoed.

De hoge status van K’abel blijkt ook uit de locatie van haar graf. Archeologen troffen haar resten aan in een grafkamer in de koningsstad El Peru-Waka, samen met kostbaarheden zoals jade beeldjes en sieraden. In hun persbericht schrijven ze dat deze stad talloze tempels en offerplaatsen kent. De bewoners bleven hun overleden grootheden nog lange tijd vereren in deze sacrale omgeving. Achteraf gezien vinden de archeologen het daarom niet vreemd dat een belangrijk, machtig persoon als K’abel hier begraven werd – ze had voldoende indruk gemaakt op haar onderdanen om offers te ontvangen en herdacht te worden.

Archeologen waren K’abel al tegengekomen op stele’s van de Maya.

Website vraagt aandacht voor seksueel oorlogsgeweld tegen vrouwen

Het duurde zo’n drieduizend jaar, maar de laatste tijd beginnen steeds meer mensen het als een probleem te ervaren dat (para)militairen verkrachting gebruiken als oorlogswapen. Website Women Under Siege voert campagne om seksueel geweld in conflictgebieden uit te bannen. Of, als dat niet lukt, in ieder geval te zorgen voor opvang en steun voor verkrachte vrouwen.

De site is een project van het Women’s Media Center. In een interview gaf Lauren Wolfe, de directeur van Women Under Siege, aan dat de aanleiding simpel is:

I’ve perceived a groundswell of interest this year in the issue of sexualized violence overall. From women in the Peace Corps to the military to the media to civilians in war—I’ve sensed an unwillingness to take it anymore. That’s a fantastic first step toward ending sexualized violence around the world.

Een tweede reden is dat wetenschappers tegenwoordig aandacht besteden aan seksueel oorlogsgeweld. Dat onderzoek leidt tot harde gegevens en schokkende cijfers:

approximately four women are raped every five minutes in Congo. Having a solid number—and one so shocking—has incredible value. People start to pay attention to the depth and breadth of the suffering.

Vanuit die situatie kun je zaken aan het rollen brengen. Onderwerpen op de agenda zetten. Pleiten voor maatregelen. De site is gloedjenieuw maar trok meteen de aandacht. Mede vanwege de vele oorspronkelijke bijdrage, zoals een video over seksueel geweld in Guatemala, en een bijdrage van Lara Logan, de Amerikaanse verslaggeefster die tijdens de uitoefening van haar beroep op het Tahrir plein in Cairo, Egypte, gemolesteerd werd door een groep mannen. RH Reality Check noemde de site al ‘een journalistieke megafoon voor slachtoffers van seksueel geweld’.

Women Under Siege kan dan ook rekenen op steun van invloedrijke mensen, zoals feministe Gloria Steinem. Steinem:

We must understand in order to stop it — just as, when seeking to defuse a bomb, it is crucial to know its components. Both the World Health Organization and the U.N. Security Council have recognized that there is a lack of research on the nature and extent of sexualized violence in conflict, even as there is increasing demand from U.N. bodies, donors, and others for better analysis to work toward prevention and healing. All of this is why we have begun a new project at the Women’s Media Center that breaks down the specifics of sexualized violence into areas such as its motives and patterns, its fallout, and the gender and cultural attitudes that may have led to it. We’re calling our project Women Under Siege, because with four women being raped every five minutes in Congo alone, we can say it is nothing less than that — an ongoing siege. And it’s time we began to put an end to it.

Om dit te bereiken verzamelt het project documentatie, getuigenissen en andere informatiebronnen. Women Under Siege wil voorlichting geven over verkrachting als oorlogswapen, en bereiken dat de internationale gemeenschap in actie komt. Dan praat je over internationale tribunalen om daders te berechten, en een leidraad voor de Verenigde Naties om te kunnen interveniëren als het weer eens ergens op de wereld totaal uit de hand loopt.

Concrete resultaten zullen op zich laten wachten. Seksueel oorlogsgeweld is ongelofelijk complex, en juist omdat de normale orde in oorlogstijd uiteen valt komen verkrachters weg met hun wandaden. Maar het onderwerp staat op de agenda, verkrachting als oorlogswapen is geproblematiseerd, en dat is al heel wat. To be continued….

 

Vrouwen claimen eigen territorium in de politiek

Politiek is in veel landen nog steeds een mannendomein. Er is echter hoop: overal zie je dat mensen verandering willen. Want de bevolking bestaat voor de helft uit vrouwen, en het is niet meer dan logisch dat zij in een democratie vertegenwoordigd behoren te zijn. IPS Gender Wire houdt de stand van zaken nauwkeurig bij en kon diverse positieve ontwikkelingen optekenen.

  • Guatemala krijgt op 14 januari voor het eerst in de geschiedenis een vrouwelijke vicepresident. Roxana Baldetti geeft vrouwen hoop: “She is facing a great challenge: to give women a good name so that we are not constantly dismissed as we are today, and I am confident that she is well qualified to succeed,” vertelde een vrouwelijke burgemeester aan het nieuwsagentschap. Dat zou mooi zijn, want het land kent tot nu toe slechts 7 vrouwen op 333 burgemeesters. In het Congres zitten 18 vrouwen, op 158 zetels.
  • Malawi kent al een vrouwelijke vicepresident. Ze heet Joyce Banda en geldt als een serieuze kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2014. Volgens Banda is een goede opleiding voor vrouwen cruciaal om hen in staat te stellen deel te nemen aan het openbare leven. Een schoolvriendin, Chrissie, moest wegens geldgebrek stoppen met school, vertelt ze in een interview met IPS. Nu, jaren later, is hun situatie heel verschillend: “Chrissie, she is locked up in the village, in poverty. And that makes me angry. Why am I here and she is not?”
  • Mauritius heeft een quotum ingevoerd. Bij plaatselijke verkiezingen moeten vrouwen eenderde deel van het aantal kandidaten uitmaken. De regel ging in op 1 januari en treedt voor het eerst zichtbaar in werking bij verkiezingen in april. Allerlei organisaties zijn hoopvol gestemd en verwachten dat vrouwen meer invloed krijgen in het land.
  • Kenia houdt in augustus dit jaar verkiezingen. Volgens IPS Gender Wire nemen een record aantal vrouwen deel aan deze verkiezingen. Dat is het resultaat van een nieuwe grondwet. Die gaf vrouwen onder andere gelijke rechten om land te erven, en stelde ook dat de overheid voor eenderde deel uit vrouwen moet bestaan.
  • Dan Zuid-Sudan. Een gloednieuw land, net opgericht na jarenlange bloedige oorlogen. Vrouwen proberen hier onder moeilijke omstandigheden hun politieke rechten te laten gelden. Onder andere VN Vrouwen en het Instituut voor Inclusieve Veiligheid proberen nu samen met Sudanese organisaties te bereiken dat ontwikkelingshulp en investeringen in het land voor minstens 25% ten goede komen aan vrouwen, en dat zij praktische steun krijgen om een plek aan de regeringstafel te krijgen. IPS: ”The effort is significant because according to the Institute, post conflict recovery and private sector development in other countries where wars have ended have “most often returned power and economic opportunities to male elites”. En dat willen de vrouwen niet nog een keer meemaken.

Poster uit Zuid-Afrika, tijdens de eerste democratische verkiezingen na het einde van de Apartheid.

Spaans hof onderzoekt verkrachtingen in Guatemala

Regeringstroepen, paramilitairen, linkse opstandelingen, ze waren het tijdens de burgeroorlog in Guatemala over veel zaken oneens, maar één ding deden ze allemaal: vrouwen verkrachten. Het gaat om minstens 100.000 slachtoffers, voornamelijk Maya vrouwen.  Guatemala erkent de slachtoffers van verkrachting niet. Maar dat kan veranderen. Het nationale gerechtshof in Spanje maakte bekend een onderzoek in te stellen naar het seksuele geweld, meldt The Guardian.

Maya vrouwen in Guatemala zwijgen niet langer over verkrachting.

Het onderzoek maakt deel uit van een bredere rechtszaak tegen Guatemalteekse generaals die erop gebrand waren de burgeroorlog te benutten voor het uitroeien van de inheemse bevolking. Het etnische geweld liet diepe trauma’s achter. Volgens deskundigen leidde het tot een cultuur van geweld, waarbij vooral vrouwen opnieuw het doelwit werden. Tussen 2001 en 2005 vonden 1700 moorden op vrouwen plaats. Een deel van de lijken vertoonde sporen van verkrachting. Of de dader liet een briefje achter: dood aan de teven, ik kom terug.

In dat klimaat was het bijzonder moedig dat vrouwen in 2008 voor het eerst de stilte doorbraken en vertelden over de verkrachtingen die ze hadden ondergaan tijdens de burgeroorlog. Helaas leverde dat niets op. Eén van de aanjagers van het geweld is nu een parlementslid. En een vertegenwoordiger van een commissie die zich bezighoudt met schadeloosstellingen aan slachtoffers van verkrachting, zei openlijk in de media dat hij geen geloof hechtte aan hun verklaringen. Het zou allemaal wel meevallen met het seksuele geweld.

Advocaten en hulporganisaties geloven de vrouwen wel, noteerde The Guardian:

“To eliminate all the Mayans is a very difficult task, but if you destroy the women you make sure that the population is reduced and eventually disappears – it’s one of the cruellest ways of getting rid of an entire people,” says Paloma Soria, a lawyer working for the Women’s Link Worldwide NGO, which is backing Bernabeu.

Op die manier werd verkrachting ingezet als oorlogswapen, net zoals in Congo, Rwanda, en Bosnië. Dat Spanje de zaak nu oppakt is niet zo vreemd. Spanje onderhoudt vanwege hun koloniale verleden nauwe banden met Latijns Amerika. Spaanse gerechtshoven probeerden eerder al de Chileense generaal Pinochet achter de tralies te krijgen, en vervolgden Argentijnse militairen vanwege schendingen van de mensenrechten.

De zaak tegen Guatemala past binnen dat beleid. En geeft vrouwen een nieuwe kans om eindelijk gerechtigheid te krijgen.