Tag Archives: grondwet

Vrouwen leiden verzet tegen Donald Trump

Vrouwelijke juristen en rechters leiden het verzet tegen Donald Trump. Zijn decreet om de grenzen te sluiten voor mensen uit zeven landen schendt de grondwet, stellen ze, en daarom tekenen ze beroep en bezwaar aan. Nee zeggen tegen Trump is niet zonder risico. Het kostte interim minister van Justitie Sally Yates haar baan. Haar ontslag maakt haar de vijand voor het Trump-kamp, maar een heldin in de ogen van de vele mensen die het optreden van de president van de V.S. ten diepste afkeuren. Dankzij dit verzet heeft een rechter Trump’s inreisverbod nu tijdelijk geblokkeerd.

Het ontslag van Yates heeft een ironische lading. Tijdens de benoemingsprocedure kreeg ze een preek van ene Jeff Sessions over het belang van nee zeggen tegen een president. Als je als rechter twijfelt aan de wettelijke onderbouwing van een maatregel, moet je stelling durven nemen, zelfs als het om de president gaat. Kon en zou ze nee zeggen? Nou? Nou?

Yates gaf het goede antwoord en kreeg de baan. Nu zegt ze nee, omdat ze wijfelen aan de wettelijke onderbouwing van dit inreisverbod, en prompt beschuldigt Trump haar van verraad en stuurt haar de laan uit. En Sessions? Die vindt dat prima. Heel toevallig koos Trump deze racistische seksist bovendien als de beoogde nieuwe minister van Justitie.

Het is ook ironisch dat Trump vrouwen tot nu toe behandelde als vee, maar dat juist vrouwen hem nu het vuur aan de schenen leggen. Vier vrouwen leiden het verzet. Federale rechter Ann Donnelly, district court judge Allison Burroughs, rechter Leonie Brinkema, magistraat Gail Dein, allemaal ondertekenden ze bevelen om het inreisverbod tijdelijk te blokkeren totdat er duidelijkheid komt over de wettelijke status van Trump’s decreet. Na hun actie tekende ook een mannelijke rechter verzet aan:

For those of you scoring at home, that’s four female judges and one male judge pushing back in a 12-hour span. Those four women aren’t pushing back because of their gender. It’s hard to imagine any judge reading this executive order, which was seemingly reviewed by Lionel Hutz at a bar in Springfield, without enjoining it. But it seems wonderfully fitting, just a week after the Women’s March on Washington, that the fight against Trump will be taken up by female lawyers, advocates, and jurists, and that they’ll be fighting alongside men.

Trump werkt ondertussen gestaag verder aan het verpesten van de situatie voor alles wat niet blank en mannelijk is. Behalve de mensen uit Syrië, Irak, Iran, Jemen, Libië, Sudan en Somalië, die zwaar getroffen worden door het inreisverbod, heeft Trump bekend gemaakt wie hij wil benoemen tot rechter in het Hoogste Gerechtshof van de V.S. Het is de conservatieve rechter Neil Gorsuch. Hij stemde in het verleden diverse keren vóór vrouwvijandige maatregelen.

Gelukkig vormde hij toen een minderheid en konden andere rechters voorkomen dat vrouwen zonder voorbehoedsmiddelen en andere reproductieve rechten kwamen te zitten. In het Hoogste Gerechtshof zou hij echter levenslang schade aan kunnen richten. Andere rechters zijn oud, en als die wegvallen kan Trump meer van dit soort conservatieven benoemen. Met als einddoel het (opnieuw) verbieden van abortus. Iets waar voorstanders van de baarplicht zich nu al op verheugen, en iets wat voor voorstanders van vrije keuze een waar schrikbeeld is. Onder andere omdat het dode en gewonde vrouwen oplevert.

Belgische mannenregering roept verzet op

De beladen term ‘zeuren’ duikt verdacht vaak op als het gaat om zaken die mensen wel kunnen, maar niet willen veranderen. Vervolgens wordt dit mensenwerk voorgesteld als een voldongen en niet te veranderen feit, waar we het verder niet meer over moeten hebben. Buurland België levert een mooi voorbeeld. Blanke mannen domineren de nieuwe regeringsploeg. Maar daar moeten we niet meer over zeuren. Ondanks die oproep zwelt de kritiek echter aan.

Foto: Royalty Online.nl

Het Belgische ‘niet zeuren’ levert bonuspunten op, omdat het vrouwen zijn, die dit zelf zeggen:

De Block wil er ook “niet langer over zeuren” […] Maggie De Block en Elke Sleurs zijn de enige Vlaamse vrouwen in de nieuwe federale regering. “En dat hadden er gerust meer mogen zijn”, zeggen zowel De Block als Sleurs. “Maar elke politieke partij kiest zijn bekwame mensen voor bepaalde posten en dat kunnen bepaalde mannen of bepaalde vrouwen zijn. Het is wat het is, we gaan er niet vijf jaar over zagen”, zegt De Block.

Dat klinkt De Zesde Clan vooral in de oren als een murwgebeukte houding. Van het type ‘Het is te deprimerend voor woorden dat het gekonkel en gedoe weer voornamelijk blanke mannen opleverde die de komende jaren de toon zetten in België, maar we moeten het een hele regeringsperiode met ze volhouden. Dus laten we het er maar niet meer over hebben.’ Met andere woorden: wonden likken en zwijgen, want je moet toch wat.

Ondertussen krijgt Maggie De Block, minister van Volksgezondheid en zoals gezegd slechts 1 van de 2 vrouwen in de ministersploeg, een zee van hoon en haat over zich heen. Volgens dagblad De Morgen was het VRT-medewerker Tom Van de Weghe, die erin slaagde ”een steekvlamdiscussie te starten over het lichaamsgewicht” van de minister. Via Twitter. Zonder hoor en wederhoor. Waarna de sluizen open gingen en massa’s mensen volgden.

Veel andere mensen willen echter niet zwijgen. Niet over De Block, die ze bijvoorbeeld verdedigen. En ook niet over de politieke monocultuur. ”Deze mannenregering lijkt op een foto uit de 20e eeuw…’‘, zei oppositiepartij Groen bijvoorbeeld. Deze partij vindt slechts twee vrouwelijke ministers echt niet meer van deze tijd.

Ook opiniemaker Wouter van Vooren laat geen spaan heel van de mannenregering. Onder het motto ‘schaamt u, partijleiders’ noemt hij het gebrek aan diversiteit een ‘gênante situatie’. Verder citeert hij Neelie Smit Kroes:

Nahima Lanjri, Sonja Becq, Zuhal Demir, Elke Sleurs, Sabien Lahaye-Battheu, Carina Van Cauter… Mogelijkheden genoeg. Aan hen die zeggen dat ze flink gezocht maar niet gevonden hebben, zeggen wij, met oud-commissaris Neelie Kroes, dat ze “maar naar een dokter moeten gaan om hun ogen na te laten kijken.

De kritiek zwelt steeds meer aan. Els Van Hoof, naast nieuw kamerlid ook voorzitster van Vrouw & Maatschappij, kondigde al aan dat ze een quotum op wil nemen in de grondwet. Ze wil dat een federale regering voor 40% uit vrouwen bestaat. Dan kunnen al die achterkamertjes-onderhandelingen niet meer leiden tot een complete dominantie van mannen. Want je ziet: vertrouwen op het systeem werkt niet. Niet in de politiek, en niet op andere terreinen.

De lezing van… hoogleraar Kristin Henrard

Een verbod op minaretten in Zwitserland. Een boerka verbod in België. Discussies in Nederland of dit kledingverbod ook hier moet gelden. Hoe verhouden dit soort maatregelen zich tot het gelijkheidsbeginsel, bij ons vastgelegd in artikel 1 van de grondwet? Dat en meer besprak hoogleraar Minderhedenbescherming Kristin Hernard tijdens de artikel 1 lezing van 2011.

Professor Kristin Henrard.

Professor Henrard studeerde af aan de universiteit van Leuven en doceert al jaren mensenrechten, vreemdelingenrecht en staatsrecht. Ze was een logische kandidaat om de artikel 1 lezing te verzorgen. Deze lezing vindt jaarlijks plaats aan de universiteit Utrecht en heeft, zoals de naam al aangeeft, altijd iets te maken met het gelijkheidsbeginsel van de Nederlandse grondwet. Via de link kom je op een pagina met algemene informatie over deze lezingencyclus, het thema van dit jaar en achtergrondinformatie over mevrouw Henrard. Onderaan staan de links naar de lezing zelf.

Nepalesen eisen vrouwvriendelijke grondwet

Wekenlang al houden ze de wacht voor het parlementsgebouw in de hoofdstad van Nepal, Kathmandu. Afgevaardigden van vrouwenorganisaties uit alle regio’s van het land hebben tenten opgezet voor het gebouw, omdat ze direct willen reageren als het parlement ergens eind augustus de eerste versie van een nieuwe grondwet openbaar maakt. Alleen op die manier hebben ze enige hoop op een grondwet die ook voor vrouwen verbeteringen brengt.

Nepalese activisten in het tentenkamp voor het parlementsgebouw.

De vrouwen protesteren met hun sit in tegen het feit dat ze buiten de onderhandelingen voor de nieuwe grondwet zijn gehouden. Door een sterke lobby is het gelukt eenderde vrouwen te krijgen in de groep die de grondwet opstelt. Maar de vijandige cultuur zorgt ervoor dat deze vrouwen gemarginaliseerd worden, meldt persbureau Irin:

Intensive training sessions in literacy, computers and government helped bring these women mostly up to speed, but some female CA members are still vulnerable to negative influences of male colleagues, says Radha Gyawali, a seasoned politician and CA member of the Communist Party of Nepal and Unified Marxist and Leninist (CPN-UML). Male CA members and the national media have publicly criticized female CA members for their illiteracy. But no one ever speaks out against some male CA members, who also started work unable to read or write, Gyawali says.

Behalve met dit soort dubbele moraal hebben de vrouwelijke politici ook te maken met scheldpartijen en belachelijk veel interrupties van mannelijke ‘collega’s’. Ze vallen ook buiten de informele netwerken waar mannen het met elkaar op een akkoordje gooien.

Het is daarom voor de vrouwenorganisaties zeer de vraag of er een grondwet komt die voor de helft van de bevolking betekenis heeft. De organisaties willen dat vrouwen de helft van de nieuwe regering vormen, dat vrouwen zelfstandig land en geld kunnen bezitten, en hun nationaliteit door kunnen geven aan hun kinderen.

De vrouwenorganisaties hebben een belangrijke betekenis in Nepal. Ze zijn goed georganiseerd en zeer actief. Volgens het socialistische magazine Monthly Review komt dat doordat Nepal lange tijd geregeerd werd door koningen. Politieke partijen bestonden niet. De oppositie kwam zodoende via jongeren- en vrouwenorganisaties.

Na de val van het Nepalese koningshuis kwam een Maoïstische regering aan de macht. Vrouwenorganisaties leken daardoor meer ruimte te krijgen, omdat de regering in theorie voor vrouwenrechten is. In de praktijk zien de organisaties hier weinig van terug. Twee jaar geleden uitte Amnesty International nog snoeiharde kritiek op de overheid omdat de regering niets concreets doet voor vrouwen en geen onderzoek instelde toen vlak na elkaar twee activistes vermoord werden. De mensenrechtenorganisatie:

When the Maoist Government came to power it made commitments to protect women’s rights but these now seem like false promises,” said Madhu Malhotra, Amnesty International’s Asia-Pacific Deputy Director. “Now that they are in government, all the revolutionary rhetoric has not resulted in real improvements in women’s lives. “Women activists play a crucial role in Nepal, where many women are unaware of their rights and are afraid of confronting social and government authority,” said Madhu Malhotra. “Women activists are singled out for violent attacks as it further promotes a culture of silence and discourages women experiencing violence to speak out.”

Het tentenkamp bij het parlementsgebouw maakt duidelijk dat de vrouwenorganisaties desondanks door gaan. Ze willen een betere toekomst, en een vrouwvriendelijke grondwet kan op de lange termijn veel doen om vrouwen meer zeggenschap te geven over hun leven.

Congolese politieagente: dader verkrachting weet dat hij er mee weg komt

Blauw, het vakblad voor Nederlandse politie agenten, kijkt regelmatig over de grens. Eind januari dit jaar plaatste het tijdschrift een uitgebreid interview met één van de weinige agentes die de Congo kent. De agente, majoor Honorine Munyole, pleit al jaren voor meer vrouwelijke collega’s om de situatie in haar land te verbeteren. Onder andere de constante stroom verkrachtingen in haar land is haar een doorn in het oog. Dat de mannen niet stoppen met hun misdaden heeft voor haar een eenvoudige reden: ‘dat komt doordat de daders vrijwel zeker zijn dat ze er mee wegkomen.”

Agent Honorine Munyole.

Munyole benadrukt in het interview dat dit extra wrang is, omdat Congo één van de weinige Afrikaanse landen is met een grondwet die seksueel geweld expliciet verbiedt. De praktijk is echter weerbarstig. Vrouwen verkrachten is een effectief oorlogswapen, veel effectiever dan een vuurgevecht. Autoriteiten doen vrolijk mee aan het seksuele geweld. Volgens Munyole was de dader van een verkrachting in de streek Kivu in zestien procent van de gevallen een ordebewaker. Komt zo’n zaak onder de aandacht van de politie, dan hebben mannelijke agenten de neiging hun collega te beschermen in plaats van te zorgen voor gerechtigheid voor het slachtoffer.

Het interview met Munyole bevat nog veel meer belangrijke inzichten. Een aanrader.

Wat betekent de revolutie voor Arabische vrouwen?

Het borrelt en kookt in Egypte, Libië, Tunesië… In land na land gaan mensen de straat op om het aftreden te eisen van mannen die al decennia aan de macht zijn. Vrouwen doen vol overtuiging mee. Maar wat betekent de revolutie voor hen, vraagt internetmagazine Jezebel zich af. De eerste tekenen zijn niet goed. Zo vertrok in Egypte Mubarak na een volksopstand, maar in een pas gevormde commissie om de nieuwe grondwet te ontwerpen zitten alleen mannen. Terwijl het in het land stikt van goed opgeleide vrouwelijke juristen.

Egyptische vrouwen demonstreren op het Tahrirplein.

In diverse Amerikaanse kranten waarschuwen deskundigen dat ook in andere Arabische landen de rechten van vrouwen regelmatig verkwanseld worden om andere politieke doelen te bereiken. Activisten die ervoor willen zorgen dat de stem van vrouwen gehoord worden, moeten spitsroeden lopen. Zo schrijft Isobel Coleman in de Washington Post:

If a brave new world of electoral politics does emerge, women’s rights activists will have to be savvy – commanding international support without raising fears of undue Western influence. [..] . Tunisian and Egyptian activists should know that women’s rights often become bargaining chips for some other agenda. In Iraq, the American-appointed Governing Council wasted no time in trying to rescind the Baathists’ progressive family law and replace it with religious law. Only a backlash from women’s groups, and a U.S. veto, prevented the move. In the months ahead, women in Tunisia and Egypt must be ready to face similar watershed moments.

Wat betreft Egypte houden vrouwen de situatie met argusogen in de gaten. Hun strijdbare houding komt volgens veel Egyptenaren voort uit de massale acties op het Tahrir plein. Vrouwen waren stomverbaasd dat mannen hen in die periode als mens behandelden, met respect, en genoten van hun vrijheid terwijl ze acties organiseerden en protesten leidden. Die vrijheid willen ze niet meer uit handen geven. Het motiveert hen om op tekomen voor hun rechten.

De site Bloomberg waarschuwt dat de vrouwen een moeizame weg voor zich hebben:

“Women in this country have always participated in revolutionary movements, and then they have had to fight inch by inch to get what they should get when things return to normality,” said Margot Badran, author of “Feminism in Islam: Secular and Religious Convergences” and a senior scholar at the Washington-based Woodrow Wilson Center who was in Cairo when the revolt began Jan. 25. “It is like driving with the emergency brake on. You are driving, but it is pulling you back.

Dat weerhoudt de vrouwen er niet van om op te komen voor hun rechten. Zodra uitlekte dat geen enkele vrouw deel uitmaakte van de commissie om een nieuwe Egyptische grondwet te ontwerpen, brak er een protestactie uit. Via Twitter eisten activisten dat ook vrouwen een plek in deze commissie moesten krijgen. Binnen een paar dagen kreeg die oproep 11.000 steunbetuigingen. Dat geeft de burger moed.

UPDATE: nieuwe ‘revolutionaire’ regimes die vrouwen in de keuken willen houden zijn helaas niet voorbehouden aan de Arabische Lente. In Third World, Second Sex, uit 1984, verzamelde redacteur Miranda Davies analyses van politieke omwentelingen in landen als El Salvador, India, Zimbabwe en Oman. Vrouwen speelden een belangrijke rol in de diverse bevrijdingsbewegingen in deze landen, maar kregen daar lang niet altijd de gehoopte erkenning door. Nieuwe regimes verwezen ‘vrouwenbelangen’ naar de tweede plek, alsof vrouwen een marginaal minderheidsgroepje zijn in plaats van de helft van de bevolking. Die trend zal de vrouwen in Egypte nu bekend voorkomen.

De lezing van… Fatima Elatik

Aan het begin van ieder jaar houdt de gemeente Nijmegen de Ien Dales lezing. Onderwerp van gesprek is altijd artikel 1 van de Nederlandse Grondwet. Begin dit jaar behandelde PvdA-bestuurder Fatima Elatik dit artikel, het gelijkheidsbeginsel. Ze maakt zich zorgen. Want met de opkomst van Geert Wilders, door de maatschappelijke verharding, en het teruggrijpen naar de rechter, dreigen wederzijds respect en de wil om iets met elkaar uit te praten het onderspit te delven. Is er nog hoop? Jawel, zegt Elatik. Lees haar lezing en je weet meer.

Fatima Elatik

Nieuwe grondwet geeft Keniase vrouwen hoop

Keniase vrouwen hebben weer hoop. Met de nieuwe grondwet, eerder deze maand aangenomen, krijgen ze onder andere 30% van alle gekozen en benoemde posten in de regering en meer eigendomsrechten.

Volgens IPS News is een van de belangrijkste effecten van de nieuwe grondwet, dat oude tribale gewoonten vervangen worden door algemene wetten. Dit is een enorme steun in de rug voor vrouwen. In de oude situatie gingen vrouwen bijvoorbeeld na hun huwelijk over naar de familie van hun man. Als de echtgenoot stierf, besliste de schoonfamilie hoe geld en goed werden verdeeld. Vaak viel de weduwe, als niet-familie, dan buiten de boot.

In de nieuwe situatie kan dat niet meer. Als haar man sterft heeft de vrouw recht op haar deel van de erfenis. Organisaties in Kenia verwachten ook veel van de regel dat minimaal 30% van alle regeringsposten naar een vrouw gaat. Vrouwen krijgen dan hopelijk meer politieke zeggenschap in het land.