Tag Archives: gelijk loon

Vrouwen protesteren tegen de loonkloof

Vrouwen kampen wereldwijd met een loonkloof. Naarmate de bewustwording daarover groeit en vrouwen een groter gevoel voor eigenwaarde ontwikkelen, neemt ook het verzet toe. Met succes: IJsland voerde onlangs een wet in die werkgevers verplicht mannen en vrouwen aantoonbaar hetzelfde te betalen. Landen die deze stap nog niet zetten, krijgen meer en meer te maken met demonstraties. Zoals stoppen met werk zodra voor vrouwen de gratis werktijd een aanvang neemt.

In Frankrijk vond de wegloop-actie georganiseerd plaats, onder leiding van organisatie Les Glorieuses. In IJsland vond de stakingsdag iets eerder plaats, in oktober 2017, voor de invoering van de wet die de ongelijke beloning verbiedt. Vrouwen verlieten hun werk rond half drie ’s middags. In Frankrijk was dat 7 november, half vijf ’s middags. Vrouwen legden op dat moment uit protest hun werk neer, omdat ze de rest van het jaar geen salaris meer krijgen.

In Nederland komt het verzet tegen de loonkloof ook langzaam op gang, maar mensen moeten er in ons land nog erg aan wennen dat vrouwen een hardere koers varen. BNR-presentratrice Petra Grijzen verliet radioprogramma Spitsuur met de uitspraak ,,Ik zit nu op 68 procent van mijn werkdag, succes met de uitzending.” Haar mannelijke collega’s reageerden verbaasd en lichtelijk vijandig:

De twee co-hosts reageren verbouwereerd. ,,Ga je echt weg? Dit is echt heel flauw. Goed, Petra gaat echt weg. We zijn niet in IJsland hè”, roept sidekick Thomas nog.

Nederland kent een behoorlijke loonkloof, vanwege de onderbetaling van zogenaamde ‘vrouwenberoepen‘. Kijk je binnen eenzelfde beroepsgroep of bedrijf, dan blijkt dat interne procedures en loongebouwen vrouwen structureel op achterstand zetten. Cijfers van de OECD tonen aan dat Nederland slechts vier landen voor zich heeft, te weten Israel, Korea, Japan en Estland. Alle andere vergeleken landen doen het beter dan wij. Zoals Portugal, Chili, Spanje, Denemarken en buurland België.

Bij dit alles neem ik zwangerschapsdiscriminatie nog niet eens mee – de praktijk waarbij werkgevers vrouwen van hun salaris beroven zodra ze in ”blijde” verwachting zijn. Uitzendkrachten en vrouwen met allerlei tijdelijke contracten zijn kwetsbaar voor ontslag/contract niet verlengd. Ben je beter beschermd, dan kun je een zwangerschap nog steeds in je portemonnee voelen. Vrouwen rapporteren dat de werkgever hen een beloofde promotie niet geeft, of dat een opleiding opeens aan hun neus voorbij gaat. Op al die momenten komen de inkomens van vrouwen onder druk te staan, terwijl mannen ongehinderd geld binnen blijven harken. Dat maakt het zo frustrerend en ergerniswekkend.

Komt er in Nederland, net als IJsland, ook zo’n wet die bedrijven verplicht de loonkloof aan te pakken? Als het aan oppositiepartijen zoals GroenLinks ligt wel. De partij publiceerde een voorontwerp voor een wet met een soortgelijke strekking. Ook vakbonden zoals FNV ijveren voor hardere maatregelen om te voorkomen dat mannen meer krijgen voor hetzelfde werk. Beide groepen maken dankbaar gebruik van onderzoeken van het College voor de Rechten van de Mens, die de problematiek haarfijn onderbouwen.

Totdat de overheid echter stelling neemt, moeten wij mensen van onderaf druk uit blijven oefenen. Want als er niks gebeurt moeten vrouwen tot in maart of april 2019 doorwerken om hetzelfde loon te verdienen wat mannen per 31 december 2018 uitbetaald kregen voor hetzelfde werk.

Acteurs steunen vrouwen in strijd voor gerechtigheid

Effe voor de balans. Je hebt de ‘daar moet een piemel in’-groep, de ‘zolang ik het maar goed heb‘ groep, en we hebben mannen die snappen dat er iets mis is. Sommigen daarvan komen zij aan zij met vrouwen op voor een betere wereld. Onder andere acteurs benutten hun invloed. We hadden al Patrick Stewart, die zich inzet om huiselijk geweld tegen vrouwen te stoppen. Recent besloten echter meer acteurs verandering te steunen. Voorbeelden: Liam Neeson deed de voice over voor een campagne om Ierse vrouwen meer reproductieve rechten te geven. En Bradley Cooper besloot collega Jennifer Lawrence te steunen nadat zij een essay schreef over gelijk loon voor gelijk werk.

Liam Neeson vertrouwt vrouwen en steunt hun recht op baas in eigen buik.

Deze mannen versterken de stem van vrouwen. Ze zorgen voor bewustwording en stellen met hun acties bovendien de houding van andere mannen aan de kaak. Neem bijvoorbeeld Jeremy Renner. Nadat deze acteur seksistische ”grappen” maakte over een vrouwelijk personage in de Marvel films, vertelt hij nu aan ieder mediakanaal die het wil horen dat vechten voor gelijk loon niet zijn baan is. Met andere woorden: de vrouwen zoeken het maar uit. ’t Is niet zijn pakkie-an.

Zulke mannen bevestigen de status quo en bekrachtigen die met hun houding. Niks doen, wegkijken, altijd de makkelijkste weg… Nee, dan Neeson en Cooper. Neeson kwam tot zijn actie omdat hij inzag dat de huidige Ierse abortuswet vrouwenlevens kost. Cooper kon niet met zijn geweten in overeenstemming brengen dat hij meer geld krijgt voor dezelfde baan. In interviews vertelde hij dat hij dit ziet als een dubbele moraal. Hij wil de daad bij het woord voegen. Bij zijn eerstvolgende film wil hij samen met actrices optrekken om gelijk loon af te dwingen.

Jennifer Lawrence is blij dat Cooper met haar meedoet in haar strijd voor gelijk loon.

Ook Patrick Stewart bepleit onvermoeibaar respect voor vrouwen. Hij zit in het comité van aanbeveling van de Engelse organisatie Refuge en steunde onder andere een fondsenwervingscampagne om een Blijf van mijn Lijf huis in Stratford open te houden. Daarnaast probeert hij de politiek te beïnvloeden door duidelijk te maken wat de bezuinigingen op dit soort voorzieningen betekenen – meer dode vrouwen en getraumatiseerde kinderen.

Cooper, Stewart en Neeson. Alledrie hadden ze kunnen doen wat Renner ook deed. Abortus? Mannen kunnen niet zwanger raken, dus boeien! Huiselijk geweld? Alleen interessant als mannen het slachtoffer zijn, voor de rest moeten vrouwen zich er maar druk om maken, who cares. Loonkloof? Geen punt, zolang ik als man maar mijn gebruikelijke salaris krijg is het allemaal ok. Nee, zeggen deze acteurs. Ik wil niet leven in een wereld waar vrouwen sterven of tegen hun wil baby’s moeten baren of de helft van mijn salaris ontvangen voor hetzelfde werk. Ik pleit voor verandering en maak zelf deel uit van die verandering. Zij aan zij met vrouwen. Hulde!

Oranje elftal MOET scoren in vijandig klimaat

Reserveer alvast in je agenda: juni 2015, Nederland tegen Nieuw-Zeeland, Nederland tegen China, Nederland tegen gastland Canada. Het WK Vrouwenvoetbal komt eraan het Nederlandse elftal staat op scherp. De loting is op papier gunstig voor het elftal. Da’s mooi, want ondanks enthousiasme en passie staat de eredivisie vrouwenvoetbal onder grote druk. Scoren of verzuipen, en meiden, als clubs economisch in zwaar weer verkeren vliegen jullie er als eerste uit, lijken de boodschappen aan de Leeuwinnen te zijn.

Dat Nederland tot een WK wist te komen pleit voor de vrouwen. Ze komen van ver. Vrouwen mochten lange tijd niet voetballen van de voorloper van de KNVB:

De Nederlandsche Voetbalbond ziet echter geen heil in voetballende vrouwen. De voorloper van de KNVB vindt dat ‘vrouwen vooralsnog echtgenote, moeder of geliefde van voetbalspelers’ moeten zijn. De ontwikkeling van het vrouwenvoetbal staat vervolgens jarenlang op een laag pitje, mede door de economische crisis en Tweede Wereldoorlog.

Pas vanaf de jaren vijftig kwamen er voorzichtige initiatieven om deze sport in Nederland te introduceren. Amateurvoetbal nam toe, daarna volgde professionalisering, er kwam een Belgisch-Nederlandse eredivisie en in 2009 stond een formeel Nederlands elftal in het EK Vrouwenvoetbal in Finland. Veel mensen zien dat moment in 2009 als de kentering. Eindelijk begonnen mensen vrouwenvoetbal serieuzer te nemen.

Dat de leeuwinnen vervolgens voor het eerst een plek afdwongen in een WK, helpt om het aanzien van de sport te vergroten. Maar er staat meer op het spel: het is pompen of verzuipen voor de veelal jonge speelsters van het Oranje team. Er hangt een zwaard van Damocles boven professionele speelsters.

Overdreven? Ga maar na. Nog geen twee jaar na dat EK in Finland hief FC Utrecht het vrouwenteam op. Experiment mislukt, vond de club, dus weg ermee. De meisjes en vrouwen maakten een doorstart in een aparte stichting, die vervolgens failliet ging. Vanaf 2014 maakte het vrouwenteam definitief geen deel meer uit van de Womens’s BeNe League, de competitie van de beste teams uit Nederland en België.

Veel maakte dat laatste niet meer uit, want eind 2014 besloot de KNVB deze eredivisie op te heffen. Ondanks sportief goede resultaten, zoals die plaatsing voor het WK. Als tijdelijke oplossing wil de KNVB nu kijken naar een nationale competitie met acht clubs, de zeven huidige vrouwenteams en een nieuw team.  Aan de clubs zelf om voor 1 maart 2015 met plannen te komen.

Die plannen kwamen er. Aan de vooravond van het WK besloot één van de pioniers van professioneel vrouwenvoetbal, FC Twente, zijn handen af te trekken van het vrouwenvoetbal. De club kampt met financiële problemen en een nieuw bestuur dacht blijkbaar ‘weet je wat, we volgen de FC Utrecht route.’ De andere vrouwenteams verdwijnen en het eerste vrouwenteam gaat over naar een aparte stichting. Die speelsters duimen nu dat hen niet hetzelfde overkomt als hun collega’s bij FC Utrecht.

Dat clubs in financiële nood bovendien de vrouwen en meiden afstoten, zegt iets over de status van vrouwenvoetbal: een extraatje. Het zegt ook iets over wie clubs tot de kern rekenen, en wie niet. Mannen en jongens zijn de insiders. Dat doet iets negatiefs met het gevoel van eigenwaarde van de outsiders, meisjes en vrouwen:

Ik word overladen met telefoontjes en mailtjes van meisjes die het niet snappen. Die vragen wat ze moeten doen om te mogen blijven trainen als een prof. Die voelen dat in één klap hun perspectief weg is en zien in één klap hun eigenwaarde (perceptie) dalen omdat hun droom en hun talent niet belangrijk is… Mijn zoontje is 7 jaar en voetbalt elke zondag met jongens en meiden in één team bij de FC Twente Voetbalschool. Hij vraagt me waarom dit gebeurt, waarom mogen de meiden niet meer elke dag bij FC Twente trainen om beter te worden, zij kunnen er toch ook niets aan doen dat ze meisjes zijn…

Van de KNVB moeten de vrouwen het niet hebben. In 2014 beloofde de bond het vrouwenvoetbal op alle mogelijke manieren te ondersteunen en aan te jagen. Mooie woorden, maar de daden tellen en die komen neer op: het opheffen van een sportief succesvolle Belgisch-Nederlandse competitie, vrouwenteams zoals bij FC Utrecht en FC Twente zonder woord van kritiek in de marge laten verdwijnen én de subsidie verminderen onder het neoliberale motto:

‘het is niet de bedoeling om iets kunstmatig in leven te houden. Clubs die het financieel niet redden, zullen we ook niet extra ondersteunen. Vrouwenvoetbalclubs zullen zelf de broek op moeten houden.´

Dit soort perikelen zorgen voor een druk waar de mannenprofs nauwelijks mee te maken krijgen. Die zijn verzekert van hun bestaan en ontvangen een toereikend salaris, hoeveel wedstrijden ze ook verliezen. Ze genieten niet alleen de steun van de KNVB, maar ook van plaatselijke overheden die het betaald voetbal (oftewel: mannenvoetbal) voor miljoenen steunen. Geen woord over ‘iets kunstmatig in leven houden’ als het gaat om het in de lucht houden van het mannenvoetbal en hun noodlijdende clubs, die meestal vanwege dure stadions en dure salarissen van managers in de schulden belandden.

Hun vrouwelijke collega’s kunnen van dat soort investeringen en zekerheden alleen maar dromen. Zij horen er niet bij, merken ze. Zij moeten het doen met steunbetuigingen per polsbandje, acties met schoenveters en verder blij zijn met iedere donatie die ze krijgen.

Rotterdam haalde het volgende EK vrouwenvoetbal binnen, zodat deze stad in 2017 oranje kan kleuren. Benieuwd hoeveel eerste vrouwenteams Nederland tegen die tijd nog over heeft om aan dat EK deel te nemen.

UPDATE: In Brazilië is de situatie net zo precair voor voetbalsters, zodat een artikel over de stand van zaken noodgedwongen moet eindigen met deze verzuchting over het WK:

….it’s also an opportunity for the women to show what they can do; what they could do if they weren’t constantly fighting for their shot.

Op naar een politiek-economische Vrouwendag

Laten we eerlijk zijn. Vrouwen lijden als groep onder een ernstig gebrek aan inkomsten, vrije tijd, politieke invloed en mogelijkheden om iets uit te proberen zonder dat iedereen je vervolgens weghoont. We zijn een soort ontwikkelingsland binnen één van de rijkste naties ter wereld. Internationale Vrouwendag ontstond oorspronkelijk vanuit een politiek-economische achterstandssituatie en ging gepaard met strijd voor het vrouwenkiesrecht en fatsoenlijk werk voor een fatsoenlijk salaris. Ruim honderd jaar later wordt hoog tijd dat we die kant van de zaak weer eens goed belichten en verandering eisen.

Vrouwen in Sint Petersburg leiden in 1917 een politieke opstand tegen de tsaar.

Want laten we wel wezen. Politiek hebben vrouwen nog steeds weinig in te brengen. Neem dat recente debat voor de provinciale statenverkiezingen. De zes leiders van de grootste politieke partijen namen plaats voor de camera’s: ,,De strijd tussen Mark Rutte, Diederik Samsom, Emile Roemer, Alexander Pechtold en Sybrand Buma wordt geleid door Rick Nieman en Frits Wester.” Oftewel: Blanke mannen. Bij de Waterschapsverkiezingen of verkiezingen van vakbondsbesturen is het niet anders. Als vrouw (en mens m/v met een gekleurde huid) zie je jezelf bijna nergens terug.

Financieel? Nederland nam in 1975 een wet aan om gelijk loon voor gelijk werk te regelen. Dat is nog steeds niet gebeurd. Werkgevers betalen arbeiders in zogenaamde ‘vrouwenberoepen’ veel minder salaris dan arbeiders in zogenaamde mannenberoepen. Vrouwen krijgen massaal ontslag als ze zwanger raken – en verliezen zodoende hun inkomen. En in dezelfde baan in dezelfde sector ontvangen vrouwen nog altijd, om zogenaamd ‘onverklaarbare’ redenen, 8% minder loon. Waar is onze 300.000 euro? Is het niet van de gekke dat we pas op 7 maart 2015 hetzelfde verdiend hebben als mannen in 2014?

Bovendien zetten we vrouwen als samenleving op allerlei manieren onder druk om de halve in een anderhalf verdienersmodel te worden. Zeker als je moeder wordt. Vrouwen zijn in die opzet verantwoordelijk voor én zorg én huishouden én een bijbaantje. Vervolgens lijden ze onder stress  en zijn ze financieel zeer kwetsbaar.

Economisch? De arbeidsmarkt neemt nog steeds de jonge gezonde blanke man als norm. Kwaliteit associëren we met (blanke) mannen. Leiderschap associëren we met (blanke) mannen. Wil je carrière maken, dan moet je dat doen volgens de mannelijke norm. Doorbuffelen zul je, en als je vraagtekens bij 120-urige werkweken wilt zetten, vertoon je een gebrek aan ambitie. Investeerders zien vrouwen nauwelijks staan en in reclamespotjes gaat de Rabobank uit van een vrouw die haar eigen baan opzegt om haar man te steunen bij het opzetten van zijn bierbrouwerij.

De ‘brood en rozen’ campagne in de V.S., in 1911, richtte zich onder andere op de penibele situatie van werkneemsters in de textielindustrie.

Sociaal? In landen zoals India durven mensen hardop te zeggen dat de levens van meisjes en vrouwen eenvoudigweg niet zoveel waard zijn. In Nederland vinden we onszelf beschaafd en fatsoenlijk. Bij ons is alles natuurlijk véél beter. Maar ondertussen. In Nederland zijn het veelal mannelijke daders die vrouwen en kinderen te grazen nemen. In Nederland vertellen mannen vrouwen dat de emancipatie ‘af’ is. Zelfs ministers roepen dat. Vervolgens gaan er stemmen op om geld voor emancipatie in te zetten voor Defensie en abortusrechten voor vrouwen in te perken, om maar een paar onzalige politieke standpunten te noemen.

Bovendien hoef je als vrouw maar íets te doen in het openbaar, of je wordt weggehoond. Of het nou gaat om de reacties op de late night talkshow van Eva Jinek, of vrouwen die een technisch beroep uit proberen te oefenen, het is een aaneenschakeling van op de persoon gerichte hoon en negatieve waardeoordelen. Breder: zogenaamd ‘welwillend seksisme’ is waarschijnlijk nóg ondermijnender dan openlijke weerzin tegen vrouwen in zichtbare rollen. Als samenleving leren we meisjes af om ondernemend te zijn, en vinden we hen ‘bazig’ in plaats van een leider. Die dood door duizend kleine opmerkingen gaat veel sluipender en is moeilijker aan te pakken.

Dit alles werpt enorme drempels op voor vrouwen. Wie is het gegeven om zich niks aan te trekken van de oordelen van anderen? Vrouwen zijn mensen, en als sociale wezens reageren we op expliciete en impliciete normen voor gedrag. Het leidt ertoe dat vrouwen, die iets anders willen dan ‘moeder van’ of ‘vrouw van’, gaan twijfelen aan zichzelf. Dat ze zichzelf niet kunnen voorstellen dat zij ‘recht’ hebben op een studiebeurs. Dat ‘er nou eenmaal niks aan te doen is’. Dat je ‘het’ maar moet slikken, en je moet aanpassen om er nog het beste van te maken. De moedeloosheid slaat toe, je geeft op, kunt zelfs last krijgen van zelfhaat. Dan heb je verloren. Als vrouw, en als samenleving.

Daarom zeg ik: op naar een politiek-economische Vrouwendag. Terug naar de oorsprong. Stakingen, protestacties bij bedrijven die zwangere vrouwen ontslaan, een massale beweging, zoals de algemene staking in Spanje, om te protesteren tegen de ongelijke effecten van bezuinigingen – die vrouwen veel harder treffen dan mannen. Een nieuwe feministische golf, met internet en sociale media als nieuwe wapens in de strijd. Dat hebben we nodig. 8 maart is een hele goede datum om bij elkaar te komen en het hierover te hebben.

Wees boos, vrouwen. En strijdbaar. Dan pas komen zaken in beweging en verandert er iets.