Tag Archives: framing

Seksisme alarm: afspiegeling van de bevolking

Is het goed of juist onbelangrijk als de beoefenaars van een vak een afspiegeling van de bevolking vormen? Het antwoord van die vraag hangt af van de situatie. Versterkt het argument de positie van mannen, dan is het cruciaal dat een beroepsgroep een afspiegeling van de samenleving vormt. Gaat het om vrouwen, dan is precies datzelfde argument opeens waardeloos en onmogelijk uit te voeren.

Neem hoogleraren. Die beroepsgroep bestaat, nog steeds, voornamelijk uit mannen. Minister Bussemaker (en velen met haar) problematiseert die scheve situatie en wil dat universiteiten in 2017 honderd vrouwelijke hoogleraren aannemen. Wat vindt filosoof Sebastien Valkenberg daar van? De Volkskrant geeft deze man een podium om het volgende te zeggen:

Ik was ook niet onder de indruk van de argumentatie van de drie vrouwelijke wetenschappers binnenin de krant. Een van die hoogleraren zei bijvoorbeeld dat het goed is dat de wetenschap een afspiegeling is van de samenleving. Ik zou eerlijk gezegd niet weten waarom een universiteit een afspiegeling zou moeten zijn van de samenleving. Dat brengt grote praktische problemen met zich mee. Want hoe moet dat er in de praktijk dan uitzien? Een stad als Amsterdam heeft 188 nationaliteiten; moet dit dan allemaal vertaald worden naar de samenstelling van de onderwijspopulatie en misschien wel het curriculum?

Afspiegeling van de samenleving, waardeloos argument, niet doen! Prima als de gemiddelde hoogleraar gewoon, zoals eeuwenlang het geval was, een oudere blanke man blijft. Ook als allang duidelijk is dat die eenheidsworst de wetenschap geen goed doet.

Maar dan, als het gaat om mannen. Eeuwenlang was de rechterlijke macht ferm in mannenhanden. Tot de jaren vijftig werden vrouwen niet eens toegelaten: ”ongeschikt vanwege hun “natuurlijke aanleg en geestelijke eigenschappen”, noteert tijdschrift Opzij. De afgelopen jaren komen er echter steeds meer vrouwen bij. Ook de topfunctionarissen, de rechters, zijn steeds vaker een vrouw.

En kijk: opeens is het zeer belangrijk dat rechters een afspiegeling vormen van de samenleving:

Vrouwen vonnissen niet anders, zegt ook een woordvoerder van de Haagse rechtbank. Maar het gaat haar om de beeldvorming, nu haar rechtbank 68 procent vrouwelijke rechters heeft. „We zouden een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij. Als een verdachte man in een verkrachtingszaak drie vrouwelijke rechters treft, kan hij denken: ik ben al veroordeeld. Dat is niet zo, maar dat gevoel kan er wel zijn.”

Over de gevoelens van vrouwen als ze, bijvoorbeeld in zaken rond alimentatie en seksueel geweld een louter mannelijke rechtbank aantreffen, natuurlijk geen woord. Waarna rechtbanken plannen opperen om het aantal vrouwen in te perken en extra hun best te doen om meer mannen aan te nemen. In 2010 zong het idee van een quotum al rond, om het aantal vrouwen te beperken, en de Haagse rechtbank wilde positieve discriminatie van en voor mannen instellen, om maar wat voorbeelden te noemen. Duidelijke effecten van een knap staaltje framing.

Kortom, ik concludeer dat de dubbele moraal in Nederland springlevend is. We meten met twee maten. Meer mannen = goed. Meer vrouwen = slecht. De argumenten daarvoor slepen we er met de haren bij, al naar gelang de situatie en om welke sekse het gaat. UPDATE: zoals weblog Stellingdames de positie van filosoof Sebastien Valkenberg verklaart (na eerst gehakt te hebben gemaakt van zijn redenaties):

Het is goed mogelijk dat Valkenberg zich wegens deze maatregel van Bussemaker bedreigd voelt in zijn eigen positie als witte man. Gelijkheid voelt voor geprivilegieerden vaak als onderdrukking. Of zoals Obama het in zijn afscheidsspeech verwoordde over antiracisme-activisten in zijn land: “They’re not demanding special treatment, but the equal treatment that our founders promised”.

Hear, hear.

UPDATE 2: dit erudiete weerwoord op het stuk van Valkenberg, door filosofe Chantal Bax.

Abortuspil alleen omstreden omdat conservatieven vrouwen niet vertrouwen

Zet je schrap, Nederland. Minister Schippers wil huisartsen het recht geven een overtijdsbehandeling te starten. Nu moeten vrouwen daarvoor nog naar een speciale arts of kliniek. Christelijke partijen wisten deze zet ruim een jaar uit te stellen. Nu het voorstel eindelijk naar de kamer gaat, kunnen we opnieuw gekrakeel van conservatieven verwachten. Ze maken een natuurlijk, veel voorkomend onderdeel van de medische zorg aan vrouwen omstreden. En tonen daar bovenop een enorme minachting voor vrouwen.

Artsen juichen Schipper’s plan toe. Ze wil vrouwen de mogelijkheid geven met hun eigen vertrouwde huisarts de voor hen beste keuze maken. De huisarts krijgt daarvoor een vergunning, zodat hij of zij niet in de juridische problemen komt. Wel zo fijn voor een medische professional. Daarnaast mogen vrouwen nog steeds naar klinieken of aparte abortusartsen gaan, als ze dat liever willen.

Helaas zien conservatieven in iedere versoepeling van de regels het begin van de apocalypse. In hun strijd tegen iedere toename van de toegankelijkheid van abortus gaan ze tot het uiterste. Met onder andere de volgende methoden.

  1. Vrouwen afschilderen als onverantwoordelijke idioten, die massaal aan de abortuspil gaan alsof het niets is.

Zo was dit vorig jaar een serieus argument tegen Schipper’s plannen om een abortuspil makkelijker toegankelijk te maken:

Volgens Marcel Zuiderland (filosoof) en Willem Beekhuizen (abortusarts, niet praktiserend) kon abortus het karakter krijgen van ‘een receptje uitschrijven’ als een huisarts bevoegd werd. “Dit reduceert de morele status van ongeboren leven tot een kwaaltje. Maar afscheid nemen van ongeboren leven is niet hetzelfde als het halen van een zalfje tegen eczeem.”

Alsof wij vrouwen het verschil niet kennen tussen een middeltje tegen eczeem of een middel om een ongewenste zwangerschap te beëindigen.

2. Wees ook voorbereid op misleidende foto’s bij berichtgeving over de abortuspil. Conservatieven houden ervan om daar beelden bij te plaatsen van enorme bolle buiken of, nog beter, van bijna volmaakte minimensjes die glimlachend op hun duim zuigen in een vage omgeving, alsof de foetus in het niets zweeft. In het echt gaat het in deze situaties om een zeer prille zwangerschap, van maximaal zes weken en twee dagen. Dit is wat je dan ziet IN het lichaam van een vrouw:

3. In het komende debat ontstaat ook weer ruimte voor mensen die dezelfde leugenachtige tactieken gebruiken als de fanaten uit de V.S. Zo geeft het Reformatorisch Dagblad alle ruimte aan Kees van Helden. Hij noemt zich ”voorlichter” van de Stichting Schreeuw om Leven en grossiert in de leugens. Zo beweert hij glashard dat vrouwen veelal niet geholpen zouden zijn met een abortus. Onwaar. En dat de klinieken louter winst willen maken. Daarom zouden ze onbetrouwbaar zijn. Ze willen immers geld verdienen en zouden daarom vooral veel abortussen willen plegen, want dat verdient lekker. Een cirkelredenering, onwaar, plus beledigend voor de professionals die dit werk doen in deze klinieken.

4. Tot slot doen met name Christelijke partijen er alles aan om de boel te vertragen en vrouwen zo min mogelijk rechten te geven. Ze doen dat door eindeloos vragen te stellen, alles in twijfel te trekken, extra onderzoeken en garanties te eisen en als het ook maar even kan stappen terug te draaien. Zo had de abortuspil in 2015 al bij de huisarts kunnen liggen. Maar nee:

De abortuspil zou vorig jaar al op voorschrift van een huisarts bij een apotheek te verkrijgen zijn, maar christelijke partijen vertraagden dat proces. Eerst werden de uitkomsten van een juridisch en medisch onderzoek afgewacht.

Onder andere de ChristenUnie houdt vol dat meisjes en vrouwen beter naar een organisatie zoals Siriz moeten. Dat je het even weet: deze organisatie komt voort uit de Vereniging Ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK). De nieuwe organisatie heeft dezelfde Raad van Bestuur als de VBOK en geniet actieve steun van de ChristenUnie. Zo was een CU-lid in 2013 voorzitter van Siriz.

De organisatie heeft nog steeds als doel meisjes en vrouwen met morele chantage te bewegen tot het doorzetten van de zwangerschap. Alleen verpakken die voorstanders van de baarplicht hun drol nu in een mooier papiertje, zoals woordvoerders van Siriz ook zelf toegeven:

Dus niet allereerst: abortus mag niet, maar: abortus hoeft niet. Want we gaan met jou op weg en willen graag de nood die je ervaart op een andere manier oplossen. Niet met een waarschuwende vinger (want dan komen vrouwen en meiden niet eens), maar met open armen.

Brrrrrrrrr. De eigen vertrouwde huisarts of een werkelijk neutrale professional lijken me veel betere gesprekspartners voor meisjes en vrouwen, dan deze zalvende mannenbroeders van Siriz.

En Schippers? Ze weet dat ze op verzet zal stuiten, maar gaat door. En wie weet. Als het aan Women on Waves en het Clara Wichmann fonds ligt, gaat de overtijdsbehandeling helemaal uit het strafrecht. Dan zijn er geen speciale vergunningen nodig, en kunnen vrouwen de abortuspil gewoon bij de drogist halen:

Jullie bedachten ooit de leus ‘de vrouw beslist, abortuspil bij de drogist’. Maar wordt misbruik dan niet te gemakkelijk? 
Gomperts: ‘Uit onderzoek is keer op keer gebleken dat beperkingen in toegang tot abortus niet leiden tot minder abortussen, maar tot ongelijkheid en onveiligheid. Andersom leidt vergemakkelijking nooit tot meer abortussen, alleen maar tot meer veiligheid. De WHO is daar heel duidelijk over.’

Moge het gezonde verstand, medische feiten en een goede zorg voor meisjes en vrouwen zegevieren.

BONUS NIEUWS: in de V.S. heeft het gezonde verstand inmiddels ook gezegevierd. Het allerhoogste gerechtshof maakte gehakt van Texaanse conservatieven die de toegang tot abortus bijna onmogelijk wilden maken. Onder het mom van ‘goede gezondheidszorg aan vrouwen’ en ‘het recht van vrouwen om goede informatie te krijgen’ stelden ze onmogelijke eisen aan klinieken, zodat die hun deuren moesten sluiten. Mag niet, stellen de rechters. Je schendt op die manier het grondwettelijke recht van vrouwen om baas in eigen buik te blijven. En dat geldt niet alleen voor Texas, maar landelijk.

”Baas in eigen buik” verovert Twitter

Meer dan 70.000 mensen benutten in een paar dagen tijd hashtag #ShoutYourAbortion om het recht van baas in eigen buik kracht bij te zetten. Het initiatief komt van een twee Amerikaanse schrijfsters, Lindy West en Amelia Bonow. Ze zagen in dat het grote zwijgen rondom abortus conservatieven in staat stelt om de discussie te domineren met hun hel- en verdoemenisverhalen. Hoog tijd dus om de ervaringen van vrouwen centraal te stellen en de waarde van keuzevrijheid te benadrukken, vonden ze. Een fenomeen was geboren…

West en Bonow lanceren #ShoutYourAbortion onder andere omdat voorstanders van de baarplicht in de V.S. op basis van list en bedrog het budget voor Planned Parenthood (PP) willen schrappen. PP biedt onder andere preventief onderzoek om bijvoorbeeld borstkanker op te sporen, voorlichting over en het beschikbaar stellen van voorbehoedsmiddelen, en inderdaad, abortus. Met name vrouwen met een laag inkomen kunnen vaak nergens anders terecht voor noodzakelijke zorg.

West en Bonow vinden dat abortus hoort bij medische zorg aan vrouwen, net zoals zorg rondom zwangerschap en geboorte. Ze willen duidelijk maken dat Planned Parenthood cruciaal is voor hun welzijn en gezondheid. En dat niemand zich hoeft te schamen voor het afbreken van een ongewenste zwangerschap. Deelnemers aan #ShoutYourAbortion benutten de hashtag ook om de mensen die keuzevrijheid willen verbieden, van repliek te dienen:

Kerry Clare @KerryReads So much hatred by #ShoutYourAbortion trolls. If you can feel for a lentil-sized fetus, surely you can empathize with actual human woman too? 6:49 PM – 21 Sep 2015

Eén van de redenen dat de hashtag zo aanslaat is omdat vrouwen heel goed weten wat het betekent als ze geen invloed uit kunnen oefenen op hun biologie. Abortus verbieden heeft negatieve gevolgen, zowel voor de gedwongen moeders als, na de geboorte, hun ongeplande kinderen. Het is een opluchting als je grip kunt houden op je leven. Uit ervaringsverhalen, maar ook uit wetenschappelijk onderzoek, blijkt dat 99% van de vrouwen achter haar besluit staat.

Toch voelen veel vrouwen niet de veiligheid en ruimte om te spreken over de keuzes die zij maakten. Onder andere weblog Mary Sue is het eens met de beide schrijfsters:

One friend of mine, when talking about it with me while sitting at a cafe, looked over both shoulders before leaning in close to talk to me about it. Again, not ashamed of her decision, but concerned that no one around us be able to hear, and therefore judge. Because despite having certain legal freedoms, women often don’t have societal freedom to talk about their needs, concerns, or experiences safely. Which is why hashtags like #ShoutYourAbortion are so important.

Tijd dus om in het openbaar te spreken over het afbreken van ongewenste zwangerschappen. Tijd om stigma’s te verminderen, duidelijk te vertellen wat vrouwen meemaken en zelf willen. Zodat de toon niet langer bepaald wordt door mensen met allerlei religieuze en conservatief-politieke agenda’s, die verwijten, leugens en emotionele chantage gebruiken om vrouwen te reduceren tot konijnen. Leve Twitter, hét nieuwe middel om duidelijk te maken wat vrouwen beweegt!

VERDER LEZEN, KIJKEN EN LUISTEREN? NRC Handelsblad publiceerde één van de 26 ervaringsverhalen van vrouwen die New York Magazine interviewde over hun abortus. Documentaire Omstreden Vrijheid (2006) geeft een beeld van het reilen en zeilen van de Bloemenhovekliniek. Of luister naar deze radioreportage over Belgische artsen op zoek naar vrouwen die een ongewenste zwangerschap afbraken en op de foto willen. Ook zij kwamen tot dat initiatief (in 2014) om het taboe en de stilte rond abortus te doorbreken.

Overal, ook in Nederland, hebben we nog een lange weg te gaan. Maar er is hoop, denkt Krinka Bauer, ten tijde van het interview directeur van de abortuskliniek in Groningen:

”…Leven en dood is zo ingewikkeld. Zo houden we het taboe in stand. Bovendien is abortus heel privé, het zit niet in de dagelijkse communicatie. Misschien verandert dat nog, net zoals mijn generatie voor anticonceptiemiddelen heeft gevochten waardoor de huidige generatie er gewoon voor naar de huisarts gaat. Misschien maken we nog zo’n slag.”

Miedema als vrouwelijke Cruijff??? Over de duistere zijde van welgemeende complimenten

Sportjournalisten komen superlatieven tekort om de 2-1 overwinning van het Nederlands elftal te beschrijven. Dankzij die prachtige wedstrijd tegen Italië plaatsen de vrouwen zich voor het eerst in de geschiedenis voor een WK. Ook topscorer Miedema krijgt veel complimenten. Haar valt de hoogste eer te beurt: ze wordt vergeleken met een man.

De Messi van het vrouwenvoetbal! De vrouwelijke Johan Cruijff! Onder andere De Volkskrant snapt zelf ook wel dat er een duistere zijde aan dit type compliment zit:

De parallel met legendarische mannelijke spelers als Messi en Cruijff wordt voornamelijk getrokken vanwege gebrek aan vrouwelijk vergelijkingsmateriaal. Goede voetbalsters zijn er genoeg, maar de naamsbekendheid is er nog nauwelijks.

Dat gebrek aan naamsbekendheid ontstaat onder andere doordat mensen het vrouwenvoetbal tot nu toe nauwelijks serieus namen. De sport ontbeerde iedere status, waarna kip-ei situaties ontstonden rondom gebrek aan investeringen en gebrek aan media-aandacht.

Zodoende konden vrouwen tijdens eerdere EK’s en WK’s de sterren van de hemel spelen, maar weet niemand wie deze sporters zijn en hoe ze heten. Trekt iemand de aandacht, dan volgen er meteen vergelijkingen met mannelijke spelers. Niet alleen bij Miedema. Marta Vieira da Silva viel bijvoorbeeld de eer te beurt het predikaat ‘vrouwelijke Ronaldinho’ te krijgen. Of ‘Pelé in skirts‘ (Pelé in rokken). Want Ronaldinho en Pelé kennen we allemaal, maar Marta? Marta hoe?

Het gaat echter dieper. Zoals vele feministen voor De Zesde Clan al signaleerden, kent het Westen al eeuwenlang een tweedeling: Man = goed, Vrouw = vijandige, dubieuze Ander/zondige Eva. Nog steeds associëren mensen positieve zaken, zoals moed, kracht, intelligentie en leiderschap eerder met mannen en het mannelijke, dan met vrouwen en het vrouwelijke.

Vanwege dat denkpatroon raken mensen enigszins in de war als vrouwen ‘opeens’ uitblinken en blijk geven van de hooggewaardeerde eigenschappen van de mannen. Een manier om de oude situatie te herstellen is vrouwen terug in hun hok te douwen. Bijvoorbeeld: ze kan nog zo’n invloedrijke politica zijn, maar alles draait om haar kleding, kapsel, seksuele gedrag en of ze wel een goede moeder is. Prestaties leggen het af tegen het uiterlijk van de vrouw.

Daarnaast kun je een tweede route kiezen: die van opname in de eliteclub, als een soort ere-man. Dan gaat de redenering als volgt: Ze is zo goed, wat verrassend, ze is heel anders/beter dan andere vrouwen. Voor de individuele vrouw voelt dat prettig – je krijgt een hogere status, je mag er trots op zijn dat je een van de weinige vrouwen bent die even goed is als de mannen. Voor vrouwen als groep is dit niet prettig. Die ene vrouw is de uitzondering die de regel bevestigt. Als groep hebben vrouwen nog steeds een inferieure status.

Dat geeft complimenten van het type ‘Miedema als vrouwelijke Cruijff’ een dubieus nasmaakje. De journalisten die dit opschrijven bedoelen het goed, net zoals al hun voorgangers het goed bedoelden en blij verrast door het vrouwelijke talent o zo galant een plekje voor haar vrij wilden maken. Welkom in de top, o vrouwelijke Messi! Het klinkt zo vriendelijk, maar de top wordt in deze constructie nog steeds geassocieerd met mannen en het mannelijke, en Miedema wordt de ere-man die er bij mag omdat ze zo uitzonderlijk veel talent heeft.

Vivianne Miedema is Vivianne Miedema. Ze speelt voetbal en ze barst inderdaad van het talent. Laten we haar naam vaak noemen. Net als de namen van de andere uitblinksters: Daniëlle van de Donk, Lieke Martens, Loes Geurts, enzovoorts. Dan krijgen deze talenten vanzelf meer naamsbekendheid, en hoeven we Messi en Cruijff er niet meer bij te halen.