Tag Archives: films

Televisie, film en theater: stapje vooruit, stapje achteruit…

Emancipatie is een zaak van de lange adem. Stapje vooruit, stapje achteruit. Dat geldt ook voor visuele kunsten zoals film, televisie en theater. Neem een serie zoals Doctor Who: de hoofdpersoon is een onsterfelijke alien die iedere menselijke vorm aan kan nemen. De fantasie van de makers bleef echter 53 jaar en twaalf Doctors lang stagneren op de vorm van een blanke man. Pas de dertiende Doctor wordt een vrouw: Jodi Whittaker. Eindelijk. Feest! Maar in reactie op dat nieuws publiceerde de Engelse roddelpers meteen naaktfoto’s van de actrice en kregen fans op internet een publiekelijke zenuwinzinking.

De nieuwe Doctor Who is een vrouw….

De structurele discriminatie van alles wat niet blank en mannelijk is, komt behalve in dit soort anekdotes ook steeds terug in onderzoeken. Zo analyseerde de Amerikaanse vakbond Equity alle theaterproducties van 2013 tot 2015. Bij Broadway-stukken, de producties met de hoogste status, krijgen vrouwen en mensen met een gekleurde huid veel minder werk in het theater dan blanke mannen. Vaak kwamen vrouwen niet verder dan 35% van alle rollen op het toneel. Achter de schermen kwam het percentage uit op 37% stagemanagers. Heb je een gekleurde huid, dan hield het nagenoeg op. Slechts vijf (5) van de 226 stage managers had een gekleurde huid. Deze groep kreeg ook slechts 11% van de grote rollen op het toneel.

De dominante positie van blanke mannen komt ook terug in televisieseries. Amerikaanse zenders presenteerden het aanbod voor het seizoen 2017-2018. Vakblad Variety zag meteen dat het wemelde van de shows met blanke mannen in de hoofdrol. Vrouwen kregen bij de 39 nieuwe series 35% van de hoofdrollen, terwijl het wemelt van de actrices en vrouwen de helft van de bevolking uit maken.

Aan de aanbod kant ligt het niet. Eén oorzaak van de achterstand van vrouwen ligt bij de mensen die personeel aannemen. Vaak zijn dat mannen, en vaak kiezen zij voor mannen die ze kennen. Zo koos Chris Carter, de grote man achter de X-files en andere series, voor de X-files doorstart alleen mannelijke schrijvers. Drie daarvan hebben nooit eerder scripts geschreven, maar Carter kent en vertrouwt hen. Zo werkte een van de mannen jarenlang voor hem als zijn persoonlijke assistent. Hij opereert bovendien in een traditie van vrouwen uitsluiten. Weblog Nerdist becijferde dat bij de tot nu toe 202 episodes van de serie, twee X-files films en de reboot van zes afleveringen alles bij elkaar slechts negen keer een schrijfster betrokken was.

Mannen maken de dienst uit bij de serie, en de eenzame schrijfsters merkten dat aan alles:

When you’re in an environment that isn’t like a team-environment, more of a ‘survival-of-the-fittest’ environment, it’s a real challenge … On the day-to-day, you are always feeling like your job is at risk.” All of the women enlisted to write for The X-Files were relatively new in comparison to the male writers who were hired, according to Newton. Each female writer left after only one year working there — “[some] probably happily, and some probably hoping to come back, but [were] not invited back,” said Newton.

Toch komt er gelukkig ook steeds meer goed nieuws. De organisatie die voor de Oscars stemt, nam 774 nieuwe leden op. Van die instromers is 39% vrouw. Dat zorgt er voor dat het totale aandeel vrouwen in totaal op 28% uit komt. Bovendien heeft 30% een gekleurde huid. Die instroom van niet-blanke leden zorgt ervoor dat hun aandeel stijgt van 11 naar 13%. Vooruitgang! 

Bovendien beloont het publiek diversiteit en grote rollen voor vrouwen. Films met een vrouw in de hoofdrol halen bijvoorbeeld meer omzet. Zo liep Wonder Woman blockbuster The Mummy onder de voet – Tom Cruise was nergens in de strijd om de gunst van de bioscoopganger. Mensen omarmden Hidden Figures, een biografische film over de zwarte vrouwelijke wiskundigen van NASA. De musical Wicked staat inmiddels tweede op de lijst van meest succesvolle Broadway producties ooit. Daarnaast nam Netflix de categorie ‘sterke vrouwelijke personages’ op in het rubriceringssysteem, zodat kijkers makkelijker een serie vinden waarin vrouwen duidelijk hoor-en zichtbaar zijn. Kortom, succes, vooruitgang, meer kansen voor vrouwen. Super!

Advertenties

Bijbelse films grossieren in blanke mannen

Weten jullie nog, de epische film Noach? Er ontstond een rel omdat de scenarioschrijver opmerkte dat de blanke mannelijke hoofdrolspeler (Russell Crowe) mag gelden als dé vertegenwoordiger voor de hele mensheid. Nu hebben we Exodus, een epische film over Moses. Met in de hoofdrollen opnieuw allemaal blanke acteurs, Christian Bale voorop, die een zogenaamd universeel menselijk verhaal brengen.

Nu Exodus in premiere gaat, proberen de makers hun recht te verdedigen om een film te maken over ‘de mensheid’, met voornamelijk blanken in de hoofdrollen. Verdedigen, inderdaad. Steeds meer mensen hebben kritiek op de manier waarop blanke mannen het witte doek domineren. Ook prikken steeds meer mensen gaten in de hulpeloze houding die betrokkenen aannemen. Zoals bij de hoofdverantwoordelijken voor Moses:

 I wanted to take the time to point out how both Ridley Scott and Christian Bale are both effectively throwing their hands in the air like they were helpless. Scott asserts he couldn’t have gotten funding if he didn’t use white actors: “What was I supposed to do?!” Bale asserts he was offered the role and did his best: “What was I supposed to do?!”

Tsja, succesregisseur Ridley Scott en miljoenen dollars verdienende acteur Christian Bale zijn nou niet bepaalt machteloze mensen. In de hiërarchie van Hollywood staan ze boven aan de piramide top. Vreemd dat ze in deze situatie opeens niks voor elkaar kunnen krijgen. Het was gewoon te moeilijk! (Net zoals het te moeilijk is om vrouwelijke personages in computerspelletjes op te nemen. Lukt technisch gewoon niet. Sorry.)

Anderen proberen het met excuses van het type ‘Moses speelt in Egypte en Egyptenaren waren toch ook blank?’ Nou nee. We beschikken uiteraard niet over foto’s, maar archeologisch onderzoek wijst uit dat de gemiddelde Egyptenaar zeer waarschijnlijk een gekleurde huid had. Ook kreeg Nubië steeds meer invloed, inclusief zwarte farao’s.

Over gender zullen we het maar niet hebben – vrouwen spelen geen rol van betekenis in Exodus. Misschien moeten we daar blij mee zijn, want als iemand met goede bedoelingen vrouwen een grotere rol probeert te geven, krijg je meestal tenenkrommende ellende van het type De Rode Tent. De meeste bijbelverhalen zijn namelijk zo grimmig als het om vrouwen gaat, dat je er met de beste wil van de wereld niks moois meer van kunt maken.

Exodus ging recent in premiere en krijgt gemengde kritieken. Wie een vreselijk eerste uur voor lief neemt krijgt daarna spektakel, beloven recensenten. Anderen koppen ‘eigenlijk zou je niet moeten kijken naar Ridley Scott’s behoorlijk racistische Exodus’. Of gebruiken Twitter voor komische handleidingen:

Patrick Greene @PatEqualsBest Hollywood Make-up Tutorial For: “Egyptian Character” 1. Find a White Person 2. Apply Eyeliner The end.

Binnenkort in de bioscoop

Nederland loopt achter met films, dus titels die in Engelstalige landen allang weer uit de bioscopen zijn, moeten hier nog verschijnen. Het voordeel daarvan is dan weer dat je recensies kunt lezen en alvast weet wat er op de markt is. De Zesde Clan besteedt aandacht aan een aantal komende films waarin vrouwen centraal staan:

In the Land of Blood and Honey. Geschreven en geregisseerd door filmster Angelina Jolie. Volgens Women& Hollywood kon Jolie dankzij haar status als best betaalde Hollywoodster het geld voor de film bij elkaar sprokkelen, en kreeg ze de vrije hand bij het maken ervan. Dat leidde tot een indringende film over liefde tijdens de oorlog in Bosnië, waarin ook aandacht is voor de praktijk van verkrachting als oorlogswapen en welke invloed die misdaden hebben op de betrokkenen. Waarschijnlijk half februari 2012 in de bioscoop.

The Iron Lady. Niemand minder dan Meryl Streep kroop in de huid van Margaret Thatcher, de ijzeren dame uit de titel. Time Out Londen weet dat Thatcher nog altijd een omstreden figuur is in Engeland, dus de film zal niet neutraal ontvangen worden door het publiek: “This is a film which, at least in Britain, will be endlessly debated and written about and is bound to inspire furious arguments as to the legacy of her government from 1979 to 1990. Whether audiences will warm to a movie treatment of such a divisive figure, in the way they did with ‘The Queen’, will be interesting to witness.” The Guardian geeft de film drie sterren (gewoon goed) en prijst Meryl Streep de hemel in voor de manier waarop ze Thatcher gestalte geeft. The Iron Lady komt half januari 2012 in de bioscoop.

The Lady. Nog een dame, maar deze keer gaat het om de Burmese politica Aung San Suu Kyi, die jarenlang huisarrest had onder het militaire regime in haar land. Inmiddels is Kyi weer vrij en heeft ze haar partij ingeschreven voor deelname aan de eerstvolgende verkiezingen. De film concentreert zich op haar liefdesleven, haar politieke activiteiten en de manier waarop ze 15 jaar achter de voordeur van haar huis verdween. Recensies tonen een wisselend beeld. De Hollywood Reporter merkt op dat regisseur Luc Besson moeite heeft om het genre van actiefilms opzij te schuiven, en The Guardian vind dat hij geen recht heeft gedaan aan zijn hoofdpersoon. Jammer…. Enfin, oordeel zelf vanaf 19 januari 2012.

Vrouwen lanceren twee nieuwe feministische tijdschriften

Wat een weelde! November ziet de geboorte van twee feministische tijdschriften.  The Journal of Feminist Scholarship (JFS), een initiatief van drie onderzoekers van de Universiteit van  Massachusetts, en een feministisch filmmagazine, Joan’s Digest. Beide publicaties gebruiken internet als een platform om analyses en studies met een feministisch perspectief beter bereikbaar te maken voor een breed publiek.

De oprichters van het JFS, Catherine Villanueva Gardner, Anna M. Klobucka en Jeannette E. Riley, vragen speciale aandacht voor de rubriek Viewpoint:

We envision “Viewpoint” as a space to showcase new directions in feminist inquiry and practice and to feature commentaries on ongoing debates in contemporary feminist scholarship. We also see “Viewpoint” as a forum for reconsiderations of issues central to feminism at large, as well as a space to share information on innovative and useful resources for feminist studies.

De eerste bijdrage voor deze rubriek komt van een man, Eric Anderson. Hij gaat in op vraagstukken rondom mannelijkheid en homohaat (‘homohysteria’) in de westerse wereld. Het najaarsnummer biedt nog veel meer interessants. Zo gaat Patricia Lapolla Swier in op de rol van de vrouwelijke heldin in onder andere de film Pan’s Labyrinth. En besteedt Talia Welsh aandacht aan het gezondheidsdenken in relatie tot vrouwen, plezier en overgewicht. JFS besteedt ook aandacht aan de positie van nonnen binnen het boeddhisme in Taiwan, en een feministische variant van het boeddhisme.

Joan’s Digest komt vier keer per jaar uit en is een initiatief van Miriam Bale, recensent en (film)programmeur. In een gastbijdrage voor Women&Hollywood licht ze de lancering toe:

I started this journal because I wanted to see what could happen when a woman film writer wasn’t saddled with being the token female in a male-dominated world. I started this journal when I realized that, at one outlet I wrote for, 5.5% of the reviews were by women (and this was mostly me). I started this journal as a wild experiment. Most films in Hollywood are made by men for mostly male reviewers. What would happen if the critical community shifted?

Het eerste nummer bevat onder andere artikelen over films kijken in relatie tot de technologische vooruitgang, en een analyse van een remake van een horrorfilm, (met name wat de verschillen tussen het origineel en de remake ons kunnen vertellen over gender toen en nu).

Kortom, geweldig feministisch leesvoer dat hopelijk weer veel stof tot nadenken biedt. Op naar het volgende nummer 😉

Nieuw: de Bechdel Test filmlijst

Een film waarin 1. tenminste twee vrouwelijke personages met een naam voorkomen 2. die met elkaar praten 3. over iets anders dan een man. Dat is de beroemde Bechdel Test, genoemd naar een Amerikaanse cartooniste. Het viel Bechdel op dat veel films vrouwen negeren en/of behandelen als geïsoleerde eenlingen. Als ze al met elkaar praten, hebben ze het over een man. Welke film geeft vrouwen wel een beetje ruimte? Dat kun je nu zelf nakijken aan de hand van de door haar opgestelde criteria, op de Bechdel Test Movie List.

De lijst maakt zichtbaar hoe scenarioschrijvers en regisseurs vrouwen behandelen. Ongeveer de helft van de tot nu toe beoordeelde films  voldoet aan alle drie de criteria. Dat is fijn. Maar we moeten wel bedenken dat de Bechdel Test erg ruimhartig is. Twee vrouwen die samen welgeteld drie zinnen uitwisselen over een recept voor appeltaart en je bent al geslaagd.

Gezien deze lage drempel is het erg dat bijna veertig procent van de films zelfs die marginale aanwezigheid van vrouwen niet waar kan maken. Ruim tien procent faalt zelfs volledig. Dit zijn producties waarbij scenarioschrijver en regisseur vrouwen domweg geëlimineerd hebben.

Het jaar 2011 belooft wat dat betreft geen vooruitgang. De site beoordeelde tot nu toe 52 titels. Daarvan voldoen er achttien aan de drie criteria van de Bechdel Test – minder dan de helft. Over een aantal andere films loopt echter nog een discussie. Onder andere Thor zou volgens sommigen niet slagen voor de Bechdel Test. De Zesde Clan heeft deze film zelf gezien en kwam tot de conclusie dat dit juist één van de verhalen is waarin vrouwen wel degelijk namen hebben en samen over iets anders praten dan een man. Meerdere keren zelfs.

Zo lopen er meer discussies op de site. Altijd interessant én leuk om te lezen. Als de vrijwilligers die de films beoordelen eruit zijn, zou de uiteindelijke oogst van 2011 nog wat positiever uit kunnen vallen.

Thelma & Louise vieren twintigjarig jubileum

De film Thelma & Louise kwam in 1991 uit in de bioscopen en maakte destijds een enorme indruk. De actrices die de hoofdpersonen speelden, maken op dit moment een tournee langs Amerikaanse en Canadese theaters om te praten over Thelma & Louise twintig jaar later.  Geena Davis en Susan Sarandon gaan ook deze keer de discussie niet uit de weg. Want ondanks het enorme succes van de film, bleef het daarna doodstil. De vrouwelijke variant van de buddymovie kreeg geen vervolg.

Twee vrouwen die expliciet de ondankbaarheid van het huisvrouwenbestaan aan de kaak stellen, vrienden worden en voor elkaar opkomen als een man één van hen wil verkrachten, allemaal in een breed gedistribueerde blockbuster? Dat was nog niet vaak voorgekomen. Het filmen van Thelma&Louise had daardoor een grote impact, niet alleen op het publiek maar ook op de actrices. Geena Davis:

“All of a sudden people were grabbing me by the lapels to tell me what the movie meant to them or telling me their story and: ‘My friend and I acted out your trip!'” Davis told a crowd of about 1,800 at Tuesday night’s “Thelma & Louise: The 20th Anniversary Homecoming” event at Roy Thomson Hall. “So it really made me realize how few opportunities we give women to feel that way about a movie, about the female characters in the movies.”

De film werd invloedrijk in de populaire cultuur, signaleert onder andere Humo. De Simpsons parodieerden scènes uit de film, en youtube staat vol filmpjes van mensen die  scènes naspelen of naar beelden uit de film verwijzen. Waarom deed Hollywood niets met dat succes? Wat is het effect van een gebrek aan films waarin vrouwenvriendschappen centraal staan?

Het is een vraag die Davis en Sarandon nog steeds bezig houdt. Geena Davis richtte in 2007 zelfs een eigen onderzoekscentrum op om gender in films en kinderprogramma’s te bestuderen. Zij stelt dat Hollywood nog steeds gedomineerd wordt door mannen, die zich richten op het mannelijk perspectief. Vrouwen zijn bijzaak, en scenarioschrijvers leggen een ontstellend gebrek aan creativiteit aan de dag bij de vrouwelijke personages.

Een site als Femagination besteedt eveneens aandacht de kwestie en het effect van het gebrek aan films waar vrouwen als maatjes met elkaar omgaan:

…it teaches women that their world is focused on men. Either that, or they go it alone. How many women sit at home while their husbands and boyfriends go out with the guys? How many of them say the hell with it and go out with the girls? […] The visual media are probably the biggest influence that any of us have on how we relate to each other. But they obviously don’t feel a responsibility to show strong female relationships. Movie and television executives have this crazy idea that so-called “chick flicks” don’t sell, so they don’t produce them. And the cycle of misreading and misguiding men and women continues.

Als er dan een film uitkomt zoals A Legue of their own (1992), Calendar Girls (2003) of dit jaar Bridesmaids, zie je die enorme behoefte aan vrouwelijke buddyfilms boven komen. De films werden allemaal een succes en Bridesmaids verovert op dit moment de bioscopen. Hoog tijd voor Hollywood om wakker te worden, goede scenarioschrijvers in dienst te nemen, en in te spelen op een gat in de markt!

Bridesmaids, of hoe verkoop je een film vol grappige vrouwen

Hoe moet je Bridesmaids aan de man brengen? Een film die vrouwen centraal stelt. Grappige vrouwen. Die de meest uiteenlopende situaties het hoofd bieden en warme vriendschapsbanden onderhouden met andere vrouwen. Aaaargh!!! Zoiets is alleen leuk voor een klein groepje jolige meiden, maar de rest van de wereld zal gillend wegrennen.

Wat te doen? Jezebel boog zich over dit vraagstuk en trof vele manieren aan om mannen ervan te overtuigen dat een film met vrouwen in de hoofdrol niet leidt tot castratie en een sociale dood. De trucs zijn de moeite waard, omdat ze zo vaak voorkomen om werk waarin vrouwen centraal staan geaccepteerd te krijgen voor een breed publiek:

  • De film is niet bedreigend omdat je ‘m niet serieus hoeft te nemen. In het geval van Bridesmaids: grappen maken over de titel, de angel eruit halen door zoiets te zeggen als ”To get guys in, we were just going to call it Naked Boobs and Guns, but we didn’t have either one of those things, so we changed it.”
  • Herhalen en nog eens herhalen dat het écht geen vrouwenfilm is
  • Toegeven dat het een vrouwenfilm is, maar deze is echt goed en anders dan andere chickflicks
  • Benadrukken dat Bridesmaids een film voor iedereen is
  • Smeken. O ja. Lieve mannen, ga astublieft toch naar Bridesmaids, je verliest er echt je mannelijke imago niet mee, wees niet bang, het is ok….

Het is veelzeggend voor het commerciële klimaat in filmland dat marketing medewerkers zich in zulke bochten wringen. Helaas komt dit niet uit de lucht vallen. De helft van de studiobazen geeft openlijk toe dat ze zich richten op mannenfilms omdat mannen publiek trekken en de waarde van de film verhogen. Nog eens 15,5 % is zo dapper om de andere kant van die medaille expliciet te maken: ze beschouwen vrouwen als vergif. Zet een vrouw voorop en mensen (mannen) blijven weg. Het vermindert de status van de film en daarmee de kansen op succes.

Studio’s zijn vanwege deze overtuiging huiverig om films te maken waarbij vrouwen centraal staan. Als ze dat al doen, investeren ze minder. Het budget voor een film met vrouwen is gemiddeld 45 miljoen dollar, tegen 78 miljoen dollar voor films met mannen in de hoofdrollen, bleek uit onderzoek van Martha Lauzen van de San Diego State University. De film hoeft maar iets minder op te brengen dan gedacht, en studiobazen roepen meteen ‘ok, zie je wel, laat ook maar zitten, we doen het niet meer’.

Vrouwen die in de filmindustrie werken, zien Bridesmaids inmiddels als de laatste kans om vrouwvriendelijke films in productie te houden. Flopt deze film, dan is het de komende twintig jaar over en sluiten voor vrouwen, en krijgen we alleen nog films als Spiderman 6, The Fast and the Furious 29, en The Hangover 3. Ze roepen iedereen op de film te zien en daarmee zo’n omzet te genereren, dat studio’s een volgende ‘vrouwenfilm’ alsnog aandurven. Zelfs filmrecensenten zijn het met die actie eens:

Bridesmaids is raunchy, well-crafted fun and a must-see when it hits theaters in May. The world needs more three-dimensional and unbridled romantic comedy leads like Kristin Wiig. Please?

UPDATE: Bridesmaids, gemaakt met een budget van 32,5 miljoen dollar, haalde in het openingsweekeinde al 24 miljoen dollar omzet binnen. De media roepen nu om het hardst dat de film het boven verwachting goed doet. Ook dit is weer een manier van praten over deze film waar allerlei haken en ogen aan zitten. Entertainment Weekly maakt dit als volgt duidelijk:

No, what the “exceeded expectations” line is really about is the movie industry, and the media, paying homage to the collective “wisdom” that occurs whenever Hollywood, doing that thing it does, remembers all over again, every couple of years, that there’s this weirdly esoteric, fringe-group demographic – I believe the term for it is “women” – who actually enjoy seeing their lives portrayed on screen every bit as much as men do.

Vrouw versus stereotype: het manische droommeisje

Leve Feminist Frequency en Bitch Magazine. De twee media werkten samen aan een serie video’s waarin ze stereotypen in de populaire cultuur onder de loep nemen. Deze keer: de Manic Pixie Dreamgirl. Zie ook de site over televisie cliché’s over dit fenomeen. (nb verslavend aspect van deze site: klik op ‘random’ en laat je verrassen door wat er dan op je scherm verschijnt.)

Waar hebben we het over? De man is de hoofdpersoon. Hij is lusteloos, uitgeblust, gesloten. Net als hij écht depressief wordt verschijnt daar opeens een leuk jong ding op het toneel. Een enthousiaste lieve meid die alleen maar bestaat om de man op te vrolijken, hem opnieuw de zin van het leven te laten ontdekken. Zodat zijn verhaal verder kan gaan. Haar eigen dromen en ambities? Onbelangrijk. Eigen leven, met een baan, vrienden, familie? Saaahaaaai, krijgen we niet te zien. Het gaat om de man! De rest telt niet mee. Voorbeelden genoeg. Snel over naar Feminist Frequency voor hun analyse van dit fenomeen:

Volgende keer in Vrouw versus stereotype: het fenomeen van de dode vrouw in de koelkast. Ja echt.

400 miljoen dollar winst boeken is niet genoeg in Hollywood

Stel, je zoekt een regisseur voor een nieuwe film met een groot budget. Je kunt kiezen. Een man, wiens laatste werk een absolute flop was. Of een vrouw wiens laatste werk 400 miljoen dollar opleverde. Wie kies je? Nou, de man natuurlijk, want dat is een veilige keuze en zolang er geld in het laatje rolt is het prima zoals het is. Die praktijk levert deprimerende cijfers op over de positie van vrouwen achter de camera’s en als producenten van shows.

Catherine Hardwicke op de set.

Magazine The Wrap wist de hand te leggen op de nieuwste cijfers van het Centrum voor de Studie van Vrouwen in Film en Televisie. Vrouwen regisseerden in 1998 nog 9 procent van alle grote filmproducties. In 2009 en 2010 bleef dat percentage steken op 7. Slechts tien procent van alle schrijvers zijn vrouwen, van de producenten is slechts 15 procent vrouw, en van de editors is 18 procent vrouw. Het schiet, kortom, voor geen meter op. Bigelow mag dan een Oscar hebben gewonnen, maar in het algemeen is er voor vrouwen in Hollywood eerder sprake van achteruitgang dan vooruitgang. Zie ook weblog Women & Hollywood voor alle statistieken.

Op de werkvloer vertaalt zich dit direct in rare toestanden. The Wrap sprak met Catherine Hardwicke. Zij regisseerde Twilight, een vampieren en weerwolven film die 400 miljoen dollar opbracht. Vervolgens ging ze er vanuit dat ze wel een nieuwe grote film zou kunnen regisseren. Maar nee:

Hardwicke told TheWrap she was prevented from even pitching to direct “The Fighter.” “I couldn’t get an interview even though my last movie made $400 million,” she said to TheWrap. “I was told it had to be directed by a man — am I crazy?” said Hardwicke, who also noted she liked what David O. Russell did on the film. “It’s about action, it’s about boxing, so a man has to direct it … But they’ll let a man direct “Sex in the City” or any girly movie you’ve ever heard of.”

De klus ging uiteindelijk naar ene meneer Russell. Zijn vorige film heette I Heart Huckabees en was volgens de site Jezebel een absolute ramp. Maar ja, een man, dus dan gaat de boksfilm natuuuuurlijk naar hem. Want de vrouwtjes weten daar niks vanaf.

Op de televisie is de situatie iets beter, signaleert de Chicago Tribune. Vrouwen maken daar gemiddeld iets minder dan een kwart uit van bedenkers en producenten van shows. Met notoire uitschieters naar beneden, zoals bij de Daily Show. Vorig jaar januari raakte dit satirische programma verwikkeld in een schandaal omdat vrouwen totaal afwezig waren in het creatieve team. Alle teksten werden geschreven door mannen, en zij zetten een groepscultuurtje neer waarin vrouwen zich totaal onwelkom voelden. Na hevige kritiek paste de show het schrijversteam aan: vrouwen vormen nu met net geen 12 procent een minderheid. Enfin, beter dan nul procent, zullen we maar zeggen.

Vrouwen die werkzaam zijn in de televisiewereld geven regelmatig aan dat dit seksisme moeilijk aan te pakken is. De Chicago Tribune:

“I’ve been confronted by misogyny on a staff before,” “Eureka” co-executive producer Amy Berg said in a lively writers roundtable posted at io9.com. “It’s just sad that this sort of thing still exists. The really horrible thing about this kind of behavior is that it’s not something you can change. You can’t talk things out. I tried that. It’s just something that’s ingrained in people. And if you don’t have support [..], all you can do is pack your stuff and move on to bigger and better things.”

Women & Holywood interviewde de hoofdonderzoeker van de jaarlijkse studie naar de positie van vrouwen in film en televisie, Martha Lauzen. Zij noemt drie hoofdredenen voor de systematische achterstelling van vrouwen: studio’s zien vrouwen als een risico. Ze spelen liever op veilig, en dat betekent de keuze voor een man.  Ten tweede maakt Hollywood deel uit van een samenleving waarin vrouwen ondergewaardeerd worden. Dit is een mentaliteit die niet snel veranderd kan worden. En drie: er is geen wil om iets te veranderen. Studio’s zien de mannelijke monocultuur niet als een probleem.

Lauzen ziet maar één uitweg: de systematische achterstelling aanpakken via de wet. In het bedrijfsleven gebeurt dit al. Vrouwen klaagden giganten als Wal-Mart en Toshiba aan en eisen miljoen schadevergoeding voor misgelopen promoties, onderbetaling en andere vormen van discriminatie. Eerder hadden werkneemsters al succes in het geval van Novartis, een van oorsprong Zwitsers farmaceutisch bedrijf. Novartis besloot het niet op een openbare rechtszaak aan te laten komen, maar betaalde een schikking van 175 miljoen dollar aan een groep van 5600 werkneemsters.

Als vrouwen in de entertainmentbranche hetzelfde doen, komt Hollywood er opeens achter dat discrimineren geld kost. Misschien ontstaat er dan wél een wil om te veranderen.

Hollywood loopt vijftig jaar achter

De arbeidsmarkt voor vrouwelijke regisseurs in Hollywood loopt vijftig jaar achter bij de rest van de Verenigde Staten. Dat stelt Elisabeth Rappe in een vernietigende analyse op Film.com. Hollywood telt slechts 9% regisseuzes, en dat percentage stagneert al jaren op dit lage niveau. Wie zegt dat het om de winst gaat kan de hoop ook laten varen. Want, zo signaleert Rappe: Twilight bracht 170 miljoen dollar in het laatje, maar regisseuze Catherine Hardwicke heeft sindsdien nog geen nieuw project kunnen oppakken.

Kathryn Bigelow met één van haar Oscars voor The Hurt Locker

De Universiteit van San Diego heeft een kenniscentrum waar onderzoekers onder leiding van Martha Lauzen de situatie van vrouwen in de filmwereld nauwlettend in de gaten. Volgens Lauzen is het hele wereldje een mannen aangelegenheid. Van de pers – 77% van de filmrecensenten zijn man, ze schrijven de meeste artikelen en domineren de top 100 van de Amerikaanse kranten – tot aan het aandeel van vrouwen betrokken bij het maken van films.

Rappe, die al jarenlang over het studiosysteem en Hollywood schrijft, benijdt die 9 procent vrouwelijke regisseurs niet:

It’s exciting to be a pioneer, and it earns you a lot of press, but they will be under intense scrutiny. Female directors aren’t just directors. If you’re Julie Taymor, Sofia Coppola, or Nicole Holofcener, you must be prepared to represent for an entire gender. Your film will also be expected to speak for all women instead of simply being a film. It’s a problem Christopher Nolan and Zack Snyder never have to trouble themselves with. Alfred Hitchcock simply had to be Hitchcock. John Huston just worked. Jane Campion must make A Statement of Power.

Het enige wat helpt om aan die rare voorbeeldstatus een einde te maken, is simpelweg meer vrouwen op alle niveau’s. Rappe vergelijkt de situatie met die van 1960. Vrouwen kwamen toen net terug op de arbeidsmarkt en begonnen langzamerhand te werken aan een betere situatie. De V.S. kreeg in 1963 wetgeving voor gelijke beloning, en de aantallen werkneemsters namen toe tot bijna gelijkheid in de huidige tijd. Wat dat betreft zou de oscar voor Kathryn Bigelow beschouwd kunnen worden als die wetgeving voor gelijke beloning, en is het nu een kwestie van een gestage groei.

Stel je voor, gelijke aantallen vrouwen in de filmwereld. Rappe beschrijft hoe dat eruit zou zien. Iedere week een première van een bekende regisseuze, groots uitgebracht op meer dan 2000 schermen. Speculaties wie de eerstvolgende blockbuster met een budget van meer dan honderd miljoen dollar mag regisseren, en dat dit namenlijstje dan evenveel mannen als vrouwennamen telt. Filmfestivals met de ene film na de andere, geregisseerd door een vrouw. Wow.

Het is goed om heerlijk weg te dromen bij dit mooie toekomstbeeld. Want de realiteit anno nu is volgens Rappe flink deprimerend:

Can you imagine a world where a woman was deemed as capable to direct a DC or Marvel movie as Darren Aronofsky? No woman director has yet been given a $100 million budget event picture, but they trust neophyte men such as Joseph Kosinski (Tron: Legacy) every day.

En dat is té frustrerend voor woorden.

Jeugdfilms blijken nog net zo seksistisch als vijf jaar geleden

Er is geen enkele vooruitgang in de manier waarop films voor kinderen en jongeren omgaan met hun vrouwelijke personages. Nieuw onderzoek van het Geena Davis Instituut toont aan dat er nog steeds 71% mannelijke personages te zien zijn, tegen 29% vrouwelijke, en dat de vrouwelijke personages veel vaker dan jongens/mannen op een seksuele manier getoond worden. Het vorige onderzoek bestreek de periode 1990-2005

Voor meisjes bieden kinderfilms weinig opwekkends.

De universiteit van Zuid Californië analyseerde in opdracht van het Geena Davis instituut de 122 meest winstgevende jeugdfilms van de periode 2006-2009. De onderzoekers merkten dat het uitmaakt of er vrouwen betrokken waren bij het schrijven van het scenario van de film. Als dat het geval was, kwamen de vrouwelijke karakters er beter vanaf. Ze kregen 10% meer tijd in beeld met een rol die tekst kent, en werden minder  ‘jong en sexy’ afgebeeld.

Helaas komen de meeste verhalen uit de kokers van mannen, dus voor het totaalbeeld maakte de inbreng van vrouwen niets uit: geen vooruitgang sinds de vorige filmanalyse. In een persbericht toonde actrice Geena Davis zich geschokt door het gebrek aan verbetering:

“Our latest research shocked us. Zero progress has been made in what is specifically aimed at kids. What children see affects their attitudes toward male and female roles in society. And, as they watch the same shows and movies repeatedly, negative stereotypes are imprinted over and over again. Eye candy is not for kids.” says Davis.
 Het instituut blijft onderzoek doen en de situatie in Hollywood in de gaten houden.
 
Geena Davis begon met het laten verrichten van onderzoek nadat ze een dochter kreeg. Terwijl ze samen met haar televisie keek, ging ze zich afvragen welke boodschappen haar dochter eigenlijk kreeg onder het kijken. Ook wilde ze weten of het klopte dat ze zo weinig meisjes en vrouwen in de films en programma’s zag.  Ze richtte een instituut op om dit type media analyse te verrichten en tourt regelmatig de wereld rond om te pleiten voor meer gendergelijkheid in de media.
 
 
 

 

De Bechdel test voor beginners