Tag Archives: Femme de la Rue

Mannen en discussies over ‘vrouwenzaken’

Een discussie kun je niet voeren met de halve maatschappij, daar heb je de hele maatschappij voor nodig. Die boodschap geeft Erik Theunissen op de website van Aletta, instituut voor de vrouwengeschiedenis, nadat hij een congres bijwoonde van de Nederlandse Vrouwen Raad. Hij pleit voor een grotere deelname van mannen aan discussies over ‘vrouwenzaken’. De Zesde Clan is het helemaal met hem eens. Maar wil er tegelijkertijd wel op wijzen dat de praktijk weerbarstig is. Want het is de vraag in hoeverre mannen deel willen nemen aan discussies die voor henzelf pijnlijk kunnen zijn.

Feminist Ryan Gosling 😉

Theunissen ziet dat zelf ook in:

Ik had net als in India het gevoel dat ik niet thuis hoorde in de situatie en wou eigenlijk verdwijnen. Ik snap dat het politiek noodzakelijk is om ‘jezelf’ als groep te organiseren voordat je ‘de strijd’ aan gaat met andere groepen, in dit geval ‘de mannen’. Dat is gebeurd, de Nederlandse vrouwenbeweging is professioneel en goed georganiseerd. Mijn punt is echter dat als je onder andere spreekt over geweld, eerlijke verdeling, gelijke vertegenwoordiging en gelijke beloning, dat het belangrijk is dat er op een gegeven moment een brede maatschappelijke discussie plaatsvindt en dat gaat niet als de halve maatschappij zich niet betrokken voelt bij het onderwerp. Dat is moeilijk, mannen hebben bewezen niet uit zichzelf te komen en zelfs tegen te werken maar ik ben er van overtuigd dat, net als bij competente vrouwen voor hoge posities geldt: zoekt en gij zult vinden.

Dat zoeken is echter zeer, zeer moeizaam. Probeer in Nederland maar eens een discussie te beginnen over vrouwen die op straat lastig gevallen worden. Meteen steekt een basishouding de kop op: de mannen treft geen blaam. Moet je het er toch over hebben, omdat het een populair onderwerp is, dan gebruikt iemand als Steven de Jong het platform van het NRC  Handelsblad meteen om de problematiek te reduceren tot bouwvakkers die er niks vervelends mee bedoelen als ze een vrouw nafluiten. Zo, discussie gesloten, als er al een probleem is ligt dat volgens veel mannen aan die overgevoelige vrouwtjes en hun foute kledingkeuze.

Zelfs het voornemen uitspreken om een ‘vrouwenonderwerp’ te willen onderzoeken, stuit al op afwijzende reacties van mannen. Zo besloot een student van de Erasmus Universiteit haar eindscriptie te wijden aan discoursen over vrouwelijkheid in Cosmopolitan. Prompt reageerden twee mannelijke vrienden als volgt:

Een ietwat spottend „natuurlijk‟ was de reactie die ik kreeg van vriend 1, toen ik vertelde dat ik mijn scriptie wilde schrijven over feminisme en media. „Natuurlijk? Hoe bedoel je, natuurlijk!?‟ was mijn reactie. „Nou.. uhh.. gewoon‟ stotterde de vriend, die de sfeer in enkele seconden hard achteruit zag gaan. „Ik zeg niet dat je een feministe bent of zo. Maar je hebt wel… tsja.. die instelling.‟ „En wat als ik nou wel een feministe ben? Is dat een slecht iets?‟ „Uhh… Neeeee..‟, antwoordde de vriend, en keek me aan alsof ik hem vertelde dat ik een besmettelijke huidziekte had. De begrijpende reactie van vriend 2 op dit voorval maakte het geheel niet beter. „Ik begrijp hem wel. Je bent gewoon een beetje man-sceptisch. Fel tegen mannen enzo.‟ „Man-sceptisch? Dus omdat ik voor mezelf opkom en niet naar jullie onzin luister, ben ik man-sceptisch?!‟, reageerde ik verontwaardigd. „Ja,‟ antwoordde vriend 2 met een stalen gezicht, „precies.‟

Veel mannen tonen in woord en daad dat ze ‘er’ niks mee te maken willen hebben. Ze vatten kwesties al snel op in termen van vrouwen die te negatief doen over mannen, zoals in bovenstaand voorbeeld. Ze roepen verbazingwekkend snel en vaak dat vrouwen zeuren, overdrijven, iets aan zichzelf te wijten hebben. Ze komen al snel met opmerkingen die benadrukken dat mannen het ook zwaar hebben, hoor. Mannen worden ook uitgescholden op straat. Of zelfs mishandeld. Daar zou de vrouwenbeweging eens iets aan moeten doen!

De moeizame verhouding van mannen met het feminisme is niet zo vreemd. We opereren niet in een sociaal vacuüm. Vaak komt het uiteindelijk neer op in de maatschappij ingebedde ongelijkheid, waarbij mannen privileges en vrijheden hebben die we onthouden aan vrouwen. Dat maakt het voor mannen lastig om op een goede manier deel te nemen aan discussies waarin diezelfde machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen een rol speelt.

Het is daarnaast de vraag of mannen hun privileges willen opgeven. Ze hebben er bijvoorbeeld belang bij als vrouwen de zorg voor huis en kinderen op zich nemen – en dat geven ze desgevraagd ook toe. Wat winnen ze ermee als vrouwen een discussie willen beginnen over de combinatie zorg en betaalde arbeid? Dan krijgen zij opeens ook te maken met lastige dilemma’s en stress. Beter voor hen als de last van die combinatie op vrouwenschouders blijft drukken. Beter voor hen als Nederland een cultuur in stand houdt waarin een meerderheid ook vindt dat kinderen en huishouden de verantwoordelijkheid zijn van de vrouw, en dat zij maar moet inschikken als ze daarnaast nog andere activiteiten wil ontplooien.

In die situatie kan de Nederlandse Vrouwen Raad doen wat ze wil, maar dan blijft het toch een kwestie van jezelf als vrouw organiseren en streven naar verandering. Met de mannen die welwillend zijn, graag. Het feminisme heeft jullie hard nodig! Maar zonder de mannen die vinden dat vrouwen zich niet uit mogen spreken. Want feminisme en je kop houden sluiten elkaar uit. Dat moet Theunissen toch ook begrijpen?

Debat over intimidatie op straat woekert voort

Vrouwen die het niet fijn vinden om op straat door willekeurige mannen aangesproken te worden, krijgen vaak te horen dat ze zelf fout zijn. En voilà. Een radicale moslimorganisatie nam kennis van Femme de la Rue, een documentaire die aandacht vraagt voor intimidatie op straat, en reageert door te zeggen dat de maakster zelf fout is. Ze wil gewoon aandacht trekken terwijl ze erbij loopt als een goedkope prostituee. Het Instituut voor Gelijkheid heeft inmiddels een klacht ingediend tegen de groepering, Sharia4Belgium.

Vrouw alleen die op straat loopt? Dan ben je volgens deze meneer een hoer.

Dank, Sharia4Belgium, voor het zo luid, duidelijk en op onsmakelijke wijze bevestigen van het patroon. Nu moeten er wel mensen reageren. De organisatie doet immers precies hetzelfde als een deel van de mannen in de Brusselse wijk waar Sofie Peeters haar opnames maakte. En gebruikt dezelfde argumenten om vrouwen het zwijgen op te leggen. Hou je mond, want je bent zelf het probleem. Alleen dan officiëler en namens een groepering.

Belgische kranten melden dat de Belgische overheid kennis heeft genomen van de van vrouwenhaat overlopende houding van de radicale moslimorganisatie. Het Brusselse parket doet echter pas iets als er een klacht ligt:

Een nieuw gerechtelijk onderzoek is vooralsnog niet geopend. ‘In zulke zaken wordt meestal afgewacht tot we een klacht hebben ontvangen. Het is de documentairemaakster die is aangevallen in deze video’, aldus parketwoordvoerster Geneviève Seressia.

Nu die klacht er ligt, kan het parket alsnog aan de slag. Dagblad De Morgen nodigde ondertussen Trouw columniste Elma Drayer uit om haar opinie te geven over de standpunten van de mannen, zoals geuit in Femme de la Rue, en de radicale moslimorganisatie. Ze maakt korte metten met de vrouwen-de-schuld-geven-houding:

Achter deze redenering schuilt, vrees ik, een oeroude maar zeer hardnekkige mythe: vrouwelijke wezens dragen de verantwoordelijkheid voor wat mannelijke wezens uitspoken. Als zij een probleempje hebben met hun lusthouding, moeten wij ons gedrag aanpassen. Doen we dat niet, dan vragen we om moeilijkheden. Op slinkse wijze worden zo de rollen omgedraaid. Want het gaat natuurlijk niet om het gedrag van de slachtoffers, het gaat om het gedrag van de daders. […] Niemand heeft het recht om zijn eigen seksuele frustraties op anderen te botvieren.

Dit basale feit kan, getuige een verhelderende discussie in NRC Next, of suffe reacties uit Brusselse theehuizen (straks komen hier geen mooie vrouwen meer), niet vaak genoeg herhaald worden.

In Nederland werd inmiddels bekend dat niet alleen de PvdA, maar ook de VVD boetes wil uitdelen aan mannen die naar vrouwen sissen. Prima initiatief. Want het gaat hier niet om ‘onschuldig flirten’ of welk soort eufemisme mensen nog meer gebruiken om van de discussie af te zijn. Het gaat om vervelend, intimiderend, vijandig gedrag, met als effect dat vrouwen zich onveilig en onwelkom voelen in de openbare ruimte, en belemmerd worden in hun bewegingsvrijheid. En de mannen die zich schuldig maken aan dit gedrag, weten zelf dondersgoed dat ze zich vervelend gedragen. Ze willen er alleen niet op aangesproken worden.

Twee dagen, vijfhonderd ervaringen, acties?

Gedegen onderzoek naar mannen die vrouwen op straat lastig vallen moet je met een lantaarntje zoeken. Dat veel vrouwen er last van hebben, blijkt echter keer op keer. Nadat filmstudente Sofie Peeters het debat (opnieuw) wagenwijd opengooide met haar documentaire Femme de la Rue, deed NRC een oproep aan Nederlandse vrouwen om ervaringen te delen. In twee dagen tijd ontving de krant circa 500 reacties. In Frankrijk delen vrouwen hun ervaringen via Twitter, en ook daar stromen de reacties binnen.

Overheden reageren geschrokken op de berg signalen van seksuele intimidatie op straat. Nadat België een voorstel lanceerde om mannen die vrouwen lastig vallen op straat, te beboeten met 250 euro, maakt ook Frankrijk seksuele intimidatie strafbaar.  De wet maakt het makkelijker om te bepalen wat seksuele intimidatie is, zodat slachtoffers makkelijker aangifte kunnen doen.

Wat doet Nederland? De ervaringen van vrouwen in ons land doen namelijk niet onder voor die van Belgische of Franse vrouwen. Een greep uit de ervaringen:

Heb zelfs een keer een jongen tegenover me gehad van 14-15 die mij aansprak over m’n borsten die toch wel degelijk heel ver weg gestopt waren. Buiten op de stoep voor mn deur zitten zorgt voor rare situaties en zelfs gewoon in de trein alleen willen zitten is soms te veel gevraagd. Leeftijden verschillen ook gewoon van 15 tot makkelijk 45 jaar.

Wanneer je niet reageert krijg je de verschrikkelijkste verwensingen naar je hoofd geslingerd. Maar liever dat dan wel reageren en vervolgens langer lastig gevallen worden. Ik voelde me vaak gestraft voor het hebben van blond haar. Een gevoel dat direct werd gevolgd door boosheid en machteloosheid. Het is verdomme toch te gek voor woorden dat je in Nederland naar hartelust voor hoer kunt worden uitgescholden zonder dat je daar iets tegen kunt doen?  Ik ben blij dat er wat aandacht komt tegen deze vorm van verbale mishandeling op straat.

Vroeger zette ik me altijd schrap als ik langs een bouwplaats moest, dan kon je op je vingers natellen dat je “goeiemorgen, schatje!” en nagefloten werd. Ik voelde me daar altijd heel ongemakkelijk bij. Ik vond het ook helemaal niet vleiend, want het waren altijd onaantrekkelijke mannen. Je voelt je een soort van woordelijk belaagd door engerds.

op een normale toon zeggen “goh wat zie je er leuk uit, zou je een keertje met mij wat willen gaan drinken” komt vriendelijk over. Het meest gehoorde: “hey vuile hoer wil je met me neuken” vind ik afschuwelijk. Ik heb het zelfs een paar keer meegemaakt dat mij gevraagd werd “wil je met me trouwen dan wil ik wel je pooier zijn”.

Van dat soort dingen. De PvdA publiceerde inmiddels een pleidooi om ook in Nederland seksuele intimidatie op straat strafbaar te maken. Voor de werkvloer heeft Nederland al regels. Voor seksuele intimidatie op straat kent Nederland echter geen enkele wetgeving. Slachtoffers kunnen zodoende geen aangifte doen bij de politie, want die heeft geen wettelijke basis om op te treden. De PvdA wil wetgeving zoals net ingevoerd in Frankrijk.

Opinieblad Elsevier komt met een columnist die een andere oplossing voor staat: brutale immigranten domweg terug naar hun land van herkomst sturen. Dat is precies de kant die Sofie Peeters niet op wil. Ze betreurt het dat extremisten er vandoor dreigen te gaan met de discussie. In een interview met dagblad De Standaard hamert ze erop dat het daadwerkelijke probleem ligt bij groepen jongens en mannen die zich kapot vervelen, doelloos op straat rondhangen, en hun frustraties afreageren op vrouwen. Ze wil dat de overheid werkloosheid tegengaat en die mannen iets zinnigs te doen geeft.

Dat lijkt de Zesde Clan voor de langere termijn een uitstekende aanpak. We zijn ook zeer benieuwd wat de wetgeving tegen seksuele intimidatie oplevert. Als zulke regels effect hebben, zou de Nederlandse overheid er goed aan doen het Franse voorbeeld te volgen. Ok. Gaan we nu even Hey Baby spelen op de computer. Wordt vervolgd.

VERDER LEZEN: De tenenkrommende Steven de Jong van het NRC reduceert de problematiek tot nafluitende bouwvakkers en zie het maar als een compliment, of speelt racisme misschien een rol, mevrouwtje? Dit opiniestuk van publiciste Maja Mischke dient hem puntig en precies van repliek. Dat is fijn, want dan hoeft de Zesde Clan niet op de vele denkfouten en minachtende standpunten van deze korpsbal te wijzen.

Film opent debat over intimidatie op straat

Een filmpje, Femme de la Rue, over Brusselse jongens en mannen die vrouwen op straat lastig vallen, haalt een boel overhoop in buurland België. Over één ding zijn opiniemakers het eens: dat vrouwen niet rustig buiten rond kunnen lopen mag het land niet tolereren. De documentaire heeft dan ook al een eerste resultaat bereikt. Brussel wil boetes uitdelen aan mannen die zich niet kunnen gedragen.

Filmstudente Sofia Peeters maakte lastig gevallen worden op straat tot het thema van haar afstudeerproject, omdat ze het helemaal zat was. Het maakte niet uit hoe ze over straat ging, seksuele intimidatie volgde toch wel. Ze ging een paar dagen op stap met een onopvallende spycam en registreerde talloze opmerkingen van het type ‘Hoeveel moet je kosten, bitch’.

Haar film leverde veel reacties op. Honderden mensen, veelal vrouwen, vonden herkenning en erkenning en begonnen openlijk te spreken over wat hen allemaal overkwam zodra ze zich buitenshuis waagden. Ervaringsdeskundige en auteur Celia Ledoux, die in Brussel woont, heeft bijvoorbeeld sinds haar puberteit te maken met mannen die schelden en staren. Ze merkte, net als andere vrouwen, dat ze tot voor kort nauwelijks begrip ondervond  als ze haar ervaringen deelde met anderen:

Als ik de situatie aankaart, volgen drie mogelijke reacties. Eén, vrouwen (soms mannen) sympathiseren defaitistisch, twee, iets over nultolerantie en vuist maken en drie, men doet ongemakkelijk. Wat droeg ik, deed ik, wat veroorzaakte het? Zoiets komt toch niet vanzelf?

Wat Sofia Peeters deed was die patstelling doorbreken. Niemand kan om de beelden en de opgenomen scheldpartijen heen. Daarna werd het echter lastig. Omdat Peeters de opnames maakte in een achterstandswijk van Brussel. De daders hebben meestal een getinte huidskleur. Voordat je het weet wordt het een heen en weer geschreeuw van mensen die de Islam of allochtonen als groep de schuld geven. Dat kan nooit de bedoeling zijn, schrijft Bleri Lleshi in De Standaard:

Koppel het gedrag van deze mannen niet aan religie. Dit heeft niets te maken met de islam. Dergelijk machogedrag vind je helaas bij mannen ongeacht religie, cultuur, of ze leven in een grote stad, dan wel in een boerendorp. Opvoeding speelt hier een centrale rol, maar niet omdat jonge mannen dergelijk gedrag en dergelijke taal van thuis uit meekrijgen.

Ook Ledoux en Peeters zelf signaleren dat de overlast van een kleine groep jongens en mannen komt. Het gaat om een minderheid binnen een groep die kampt met werkloosheid, armoede, sociale uitsluiting, frustraties. Maar vervolgens leven zij die frustratie wel uit op vrouwen. Peeters:

Al de aandacht die er gegeven wordt aan de mannen en de oorzaken van hun gedrag, wordt niet gegeven aan de vrouwen. Hoewel zij diegenen zijn die jarenlang dit gedrag hebben moeten slikken en er niets over durfden zeggen. […] Het is blijkbaar nodig om in een zedig kleedje door de probleembuurten te wandelen en vast te leggen op tape hoe je behandeld wordt, om een maatschappij wakker te schudden. Neen, we hebben het niet zelf uitgelokt. Neen, we zijn geen overgevoelige, flauwe grietjes als we dit gedrag niet accepteren. Neen, we willen onszelf niet steeds afgebeeld zien als halfnaakte bimbo op een sportwagen.

Peeters zou daarom graag zien dat deelnemers aan het debat breder kijken, zodat zinnige maatregelen mogelijk zijn. Ze denkt dan aan sensibilisering over gelijkheid tussen man en vrouw in scholen, jeugd- en buurthuizen, strengere regels rond de alomtegenwoordige denigrerende afbeelding van de vrouw, het aanpakken van de uitzichtloze werkloosheidssituatie van kansarme groepen. Kortom, de problemen aanpakken bij de basis.

Op de korte termijn kan het vrouwen helpen het heft in eigen handen nemen. Voor Peeters was het filmen van het wangedrag bijvoorbeeld bevrijdend:

‘Die spycam was wel een beetje James Bond, ja. Het gaf ook een kick: toen die mannen weer begonnen met hun debiele commentaren, werd ik niet kwaad maar dacht ik “doe maar, jongens!” Nu, ik ben ook een namiddag gevolgd door een vriend met een camera. In een paar uur hadden we alle materiaal dat ik nodig had. Dat is eigenlijk toch heel erg? Maar het bewijst ook dat er een probleem is.’

Daarnaast beschikt Brussel sinds kort over een lokale afdeling van Hollaback. Via deze site kunnen vrouwen hun ervaringen met intimidatie op straat delen. De organisatie achter de site maakt ook een plattegrond, zodat mensen kunnen zien op welke locaties in de stad de meeste incidenten voorkomen. Zo ervaren vrouwen dat ze niet de enigen zijn, en kunnen ze zich wapenen tegen vooroordelen van het type ‘wat had je aan en waarom was je daar op dat tijdstip’. Want het moge zo langzamerhand wel duidelijk zijn dat de vrouw niet het probleem is. Kijk anders nog maar even naar het filmpje van Peeters of de inzendingen op Hollaback.