Tag Archives: feministische beweging

De gereedschapskist: ‘click bait’

Belachelijk!!! Weer een opruiend stuk met opmerkingen als ‘ga toch breien’, termen zoals ‘achterhoedefeminisme’, en stellingen als ‘vrouwen brengen nu eenmaal liever meer tijd bij hun kinderen door’. De neiging is groot, zeer groot, om dit op te vatten als ongenuanceerd, provocerend, onnodig gemakkelijk roepen. En om een al even felle reactie te tikken, met een doorwrochte analyse van de complexe, ingewikkelde realiteit, waar dit soort makkelijke praat te gemakkelijk overheen stapt. Dat, hooggeachte lezer van dit weblog, is een typisch voorbeeld van click bait.

Je kunt mensen ook naar je site lokken door plaatjes van schattige kittens te publiceren. Waarom doet HP De Tijd dat niet?

Click bait staat voor een webartikel met een onderwerp dat vast en zeker controverses veroorzaakt, zodat lezers door zullen klikken en meer op de site zullen lezen. Als je de term iets breder opvat, kun je het zien als een artikel als lokmiddel om zoveel mogelijk lezers te trekken. Het ‘click bait’ artikel is vaak het type ‘van dik hout zaagt men planken’. De verleiding is groot om in dezelfde sfeer te reageren. Zodoende draagt het fenomeen click bait bij aan ongenuanceerde discussies, waarbij al snel verruwing optreedt.

Het voorbeeld uit de inleiding komt van één van de bijdragen aan een special over het feminisme van tijdschrift HP/De Tijd. Oh? Dit blad deinst er niet voor terug om zangeres Anouk te omschrijven als een rockbitch die haar publiek tart door concerten af te zeggen. Of zich te verdiepen in de kwestie waarom meisjes hun borsten op internet tonen. Het tijdschrift weet het wel: ,,wat wil een onzeker veertienjarig meisje nou liever dan een beetje aandacht van die zestienjarige ‘hunk’? (o ja, en meisjes zijn kwetsbaar, en kunnen daardoor gemakkelijk gemanipuleerd worden).

Gezien die mentaliteit wekt het geen verbazing dat het blad zich bij het themanummer over feminisme vooral verlekkerd buigt over de seksueel getinte ophef rondom ‘powerfeministe’ Heleen Mees, inclusief een getekend portret met diep decolleté op de voorpagina, want borsten verkopen. Verder huurt het blad mensen in om het feminisme weg te zetten als een achterhaald achterhoedegevecht. Het zou pas nieuws zijn als HP De Tijd wél genuanceerd zou schrijven over vrouwen, laat staan het feminisme.

Dit soort click bait, al dan niet in digitale vorm, plaatst kritische denkers voor een ongemakkelijk dilemma. Webmagazine Salon besteedde daar onlangs aandacht aan, naar aanleiding van het zoveelste stuk waarin iemand vrouwen maant niet teveel alcohol te drinken, want anders worden ze verkracht. Wat moet je hier mee? Het probleem:

It’s natural to dismiss Yoffe’s piece and others of its ilk as click bait, but these pieces continue to get published because they satisfy the cultural narrative that victims are ultimately responsible for their own violation. It’s well and good to suggest that predators should avoid predation, that rapists should just stop raping, but no one wants to hear this brand of genuine common sense that places the culpability for sexual violence where it actually belongs.

Zo ook hier. Dit soort artikelen over achterhaald feminisme en kijk, hier heb je een voorbeeld van een verdwaasde feministe, verschijnen in bladen als HP De Tijd omdat ze voldoen aan het culturele sprookje van een volledig geëmancipeerde samenleving, met gelijke kansen voor iedereen. Als je wilt, kom je er wel. Dus als je er niet komt, wilde je niet. Er bestaat geen probleem – of het moet zijn dat Heleen Mees raar doet en haar ex stalkt, zie je wel, rare feministen, hahaha – en dús is ook het bestaan van een feministische beweging onbegrijpelijk en irritant en kampt maandblad Opzij met weglopende lezers die liever door de Linda bladeren.

Het feminisme functioneert in dit verhaal als het steentje in de schoen. Lastig, pijnlijk, vervelend, weg ermee! Prompt volgen de termen en bijvoeglijke naamwoorden zoals huilfeminisme, achterhoedefeminsme, agressieve feministen, en kijk, een enquete waaruit blijkt dat vrouwen dolgelukkig zijn met hun leven. Wie zijn die kanselpreeksters dan, om met hun opgeheven vingertje gelukkige vrouwen ongeluk aan te praten? Nou? Nou???

Nou, omdat internet vol staat met wetenschappelijke onderzoeken die structureel seksisme aantonen. Omdat internet keer op keer analyses maakt van psychologische mechanismen, zoals minachting van het vrouwelijke en de zelfhaat die vrouwen daardoor kunnen ontwikkelen, die haaks staan op ongenunaceerd geblaat van het type zie je wel, vrouwen willen zelf niet. De situatie ligt veel, veel ingewikkelder dan HP De Tijd ons wil laten geloven.

Die wetenschap vinden veel mensen bedreigend, want we geloven in een rechtvaardige wereld. Alles wat niet in dat rooskleurige plaatje past, moet weg. Feministen voorop. Uiteindelijk komt het neer op het aloude liedje: hou je kop.

Tsja, dat is nou net wat niet gaat gebeuren. Dus het ongemak zal nog lang voortduren. Sorry, mensen.

Technologie helpt vrouwen vooruit

Actrice Geena Davis ontvangt 1,2 miljoen dollar van Google om software te ontwikkelen. Het programma zal in staat zijn om de beeldvorming rondom vrouwelijke personages te analyseren in media gericht op kinderen. Denk aan televisieprogramma’s en jeugdfilms. In plaats van langdurig en voor een deel handmatig turven, krijgt het Geena Davis Instituut straks binnen een paar uur de harde feiten op tafel.

Deze analytische software is één van de manieren waarop technologie vrouwen vooruit helpt. Want iedere keer als mensen seksisme aan de kaak willen stellen, volgen de minachtende opmerkingen. O hou toch op, je beeld je iets in, zo erg is het niet. Zo erg is het wel? Bewijs het. Bewijs het! En dat is precies wat Davis doet, en over een jaar of twee nog beter kan doen:

“If we’re able to have a software tool, that means we’re able to speed up a manual, and time-intensive process of assessment and data collection,” Di Nonno said in an interview with Wired. “Why we think this is important is because that only by having the facts can we put a spotlight on how females are portrayed.”

De cijfers en percentages die al wel bekend zijn, wijzen uit dat meisjes en vrouwen er slecht vanaf komen in medialand. Ze krijgen hooguit eenderde van de spreektijd en komen vaak voor in stereotiepe, geseksualiseerde rollen. Dit is iets wat je min of meer objectief kunt turven – script analyseren, wat zeggen personages, beelden bekijken. Met software kan dit proces sneller en nauwkeuriger plaats vinden. Zo ontstaat er minder wantrouwend gezeur over de cijfers en percentages die zulke analyses tonen.

Hoeveel moeilijker is alledaags seksisme aan te tonen? Die opeenstapeling van kleine voorvalletjes, die twijfel genereren – probeert iemand je nou te dissen of ben je overgevoelig? Dat laatste is moeilijk vol te houden als je via internet honderden gelijksoortige incidenten leest. Dan worden opeens patronen zichtbaar. Dankzij zo’n digitale database kun je aantonen  dat je te maken hebt met een omgeving vol mensen met privileges, die vrouwen naar de marge drukken en soms niet eens door hebben dat ze dat doen.

Dat gebeurt ook in omgevingen waarvan je zou denken goh, daar zouden toch de meer verlichte types rond moeten lopen. Helaas, nee hoor, kun je lezen bij een site vol ervaringen van studenten en professoren op universiteiten. Opnieuw patronen, patronen. Zo’n opeenstapeling leidt tot bewustwording, bewustwording leidt in dit geval vaak tot woede, en goed gekanaliseerde woede kan als motor fungeren voor effectieve acties.

In dat ‘we pikken het niet meer’ stadium aangekomen, spelen sociale media opnieuw een grote rol. Sociale media zouden wel eens net zo revolutionair kunnen zijn als de komst van voorbehoedsmiddelen, schat Jane Caro in op de Australische website Crickey:

Far from feminism being dead, as was so confidently stated by so many until very recently, social media and the power it gives women to voice their opinions and band together to offer encouragement and support, has brought it roaring back onto the agenda.

Denk aan de Arabische Lente, die voor een deel via Facebook tot stand kwam – een platform waar vrouwen net zo actief waren als mannen, en dat zegt wat gezien het macho klimaat in veel landen. Denk aan de Amerikaanse presidentskandidaat Romney, die met zijn ‘multomappen vol vrouwen’ door de mand viel als neerbuigende mannelijke baas die niks met vrouwen op de werkvloer kan, en via memes genadeloos werd afgestraft voor zijn blindheid.

Of denk aan effectieve Twitter acties, waarbij Twitterberichten duidelijk maken hoe de situatie ervoor staat en wat de kern van het probleem is. Ook dat leidt tot bewustwording, en tot actie. In die zin is de hashtag machtiger dan het zwaard. Het feminisme gaat onder andere via sociale media vrolijk verder op de ingeslagen weg.

Duitsland redt archief Alice Schwarzer

Kristina Schröder, de Duitse minister van Gezinszaken, gaat een archief van Alice Schwarzer redden. Schwarzer, de Duitse Joke Smit, legde het archief aan om de geschiedenis van de vrouwenbeweging in Duitsland te bewaren voor het nageslacht. Het archief dreigde echter wegens bezuinigingen te verdwijnen.

Emma, hét feministische tijdschrift van Duitsland.

Schrörder voorkomt dat door jaarlijks 150.000 euro te steken in het behoud van een slordige 15.000 boeken en 25.500 tijdschriften. Ze grijpt daarmee in bij de politiek van de deelregering van Nordrein-Westfalen. Die voerde namelijk de bezuinigingen door die het archief in gevaar brachten. Met de jaarlijkse subsidie van de nationale regering is het voortbestaan van het archief verzekerd. De minister:

“Ich mache das aus Freude und Überzeugung, bei der Förderung von Projekten geht es nicht um die Übereinstimmung in jeder Tonlage oder Argumentationsweise, sondern um den Grundkonsens.”

Engels feminisme in de lift

De vrouwenbeweging in Engeland zit in de lift. In haar boek The Future of Feminism beargumenteert Sylvia Walby dat dit geen toeval is. Bezuinigingen en een overheid die zich op allerlei terreinen terugtrekt zijn twee ontwikkelingen die vrouwen vaak harder treffen dan mannen. Het zet vrouwen aan het denken over gender en vraagstukken zoals financiële onafhankelijkheid, ondersteuning van (alleenstaande) moeders en pensioenen. Dan kom je al snel uit bij het veelkleurige meerstromenland dat feminisme heet.

Plus het femomeen Slutwalk. In Engeland trokken deze protestmarsen duizenden deelnemers m/v.

Vrouwelijke politici bewijzen zichzelf als onafhankelijke denkers en doeners. Feministische organisaties werken met nieuwe energie aan een sociale revolutie. In de media wemelt het van opiniestukken en commentaren. Vaak met een openlijk feministische inslag, zoals deze oproep aan vrouwen om in een onzekere periode vol veranderingen niet terug te vallen op de oude patronen. Bovenop dit alles een berg boeken, vers van de pers, waarin auteurs allerlei verschillende aspecten van het feminisme belichten.

Dat de beweging zich roert, is niet voor niets. Sylvia Walby schrijft in één van die nieuw verschenen boeken dat het feminisme begon als een protestbeweging. Daarna wist de beweging, met verstandige argumenten, logische redeneringen, en een beroep op mensenrechten, door te dringen tot de politiek, in eigen land en in Europa. Zeker de EU is bezig met het invoeren met regels die vrouwen ondersteunen in werk en studie, en mannen in het op zich nemen van een grotere rol thuis en in de zorg voor kinderen (onder andere verlofregelingen voor vaders).

So far so good. Het conservatieve neoliberale klimaat gooit echter roet in het eten, signaleert de Guardian in een recensie van Walby’s boek:

the strongest message of this book is that neoliberalism “makes the achievement of feminist goals more difficult. The increase in economic inequality and the decrease in the legitimacy of state action alter the context in which feminism makes its demands”.

Het is, kortom, opnieuw tijd om de straat op te gaan en te protesteren. Tegen ‘hervormingen’ (afbraak) van het pensioenstelsel die vrouwen veel harder treffen dan mannen, bijvoorbeeld. Of de bezuinigingen op diensten en uitkeringen, en onbetaalbare kinderopvang. Een combinatie die vrouwen terugduwt in hun rol van onbetaalde huisvrouw.

Vandaar de toegenomen zichtbaarheid van de beweging in Engeland, en de huidige hernieuwde golf opiniestukken, boeken en analyses. Het feminisme in Engeland zit in de lift, en dat is maar goed ook. Hoog tijd dat we in Nederland hier een voorbeeld aan nemen en ook wakker worden.

Zonder Titel

Te leuk om deze fotocartoon te laten lopen 😉

Zonder titel

Ooooo, dus zó zien feministen eruit….

Mensen en de slechte reputatie van het feminisme

‘Ik ben geen feministe, maar’…. en vervolgens komen er allemaal opmerkingen die je zonder enige moeite kunt zien als feministisch. Het gebeurt nog steeds, en vaak, en als je dan vraagt naar het waarom, komen er meteen allemaal negatieve verhalen over feministen. De beweging heeft een slechte reputatie. Mensen willen er niet mee geassocieerd worden, uit angst dat zij op dezelfde hoop geveegd worden. Dus wat moet je doen als je er achter komt dat je toch echt wel een feministe bent?

Het is een dilemma dat in Nederland en de Verenigde Staten leidde tot een aantal boeken. In Nederland was het Roos Wouters en haar boek Fuck, ik ben een feministe. Bij haar was er een psychologische crisis inclusief burnt-out episode voor nodig om erachter te komen dat het Nederlandse model voor haar niet werkte. Dat ze zich moest scharen onder de noemer feminist was voor haar een flinke schok. Want, zoals ze in tijdschrift Lover schreef, die beweging was voor haar echt een afschrikwekkend voorbeeld:

Ook ik was van mening dat het feminisme vooral stond voor manhatende vrouwen in broekpakken die op den duur veranderen in Cisca Dresselhuyzen die publiekelijk verkondigen dat een minister niet tweemaal zwanger mag zijn en dat er geen mannelijke feministen bestaan. Tot dat feminisme voelde en voel ik mij totaal niet aangetrokken.

Wouters herhaalt hier stereotypen die al vele jaren aangehaald worden in de media. Liesbet van Zoonen analyseerde de ontvangst van de tweede feministische golf in het boek Moeten strijdende vrouwen zo grof zijn. Ze laat daarin duidelijk zien dat de blanke mannelijke journalisten het feminisme vooral als een bedreiging ervoeren, en vanaf het begin negatief schreven over de doelen en ideeën van de beweging. Van recentere datum is het onderzoek van Saraswati Matthieu. Nog steeds heeft het feminisme een fors imagoprobleem, stelt de vergelijkend cultuurwetenschapster. En het vijandbeeld van humorloze mannenhaters is zó wijdverspreid dat het inmiddels vastgeroest cultureel erfgoed is geworden.

Toch weten mensen nog steeds de weg te vinden naar het feminisme. In Nederland is de polemiek springlevend, met discussies en boeken van mensen als Roos Wouters, Ascha ten Broeke, Heleen Mees, en Elma Drayer. Tijdschrift Opzij bestaat nog steeds en heeft licht stijgende oplagecijfers, behoorlijk goed in een tijd van economische neergang en dalende verkoopcijfers van tijdschriften.

Ook in de Verenigde Staten worden mensen nog steeds aangetrokken door het feminisme. In dat land verscheen Click, een bundel persoonlijke verhalen van mannen en vrouwen die op een dag iets meemaakten waardoor ze wisten: ik ben het niet eens met die rollenpatronen, ik ben een feminist. Op de kaft staat dat het vooral om vrouwen gaat, maar the F-word constateert dat ook mannen en jongens verder kijken dan hun neus lang is:

Stories that break down gender stereotypes, the click moments that say men and women can and do do the same thing. The young man, Jordan Berg Powers, who loves cross stitch and football. He was inspired by his mother who said to him, “I just had stuff I wanted to do, and I didn’t believe anyone could stand in my way.” He describes the bullying from his peers, who stole his MC Lyte record because they thought it was “pussy music”. His tale shows how hard it can be for men to step out and say they believe in equality, they believe that women should be treated with respect. It puts men at risk, to question the current rules of gender relations, just as it harms women. But his story also tells us how it is possible to overcome these prejudices, and why it is important that we do so.

De auteur van deze recensie raakte zo geïnspireerd door de verhalen uit de Verenigde Staten, dat ze voor Engeland eenzelfde soort bundel van persoonlijke verhalen wil samenstellen. Bezoekers van de site kunnen het verhaal van hun ‘klikmoment’ opsturen, en zelf wil ze ook mensen interviewen en hun ervaringen opschrijven.

Kortom, de feministische beweging is al tig keer dood verklaard, en heeft nog steeds te maken met een verschrikkelijk imago. Maar er zijn nog steeds mensen die door die verhaaltjes heen prikken. Die ontdekken dat kritisch nadenken leidt tot inzichten over wat ze het liefste willen doen, hoe ze hun leven willen leiden, en dat die wensen soms haaks staan op wat de samenleving gebruikelijk vindt.

Het is niet makkelijk om je eigen weg te kiezen – zie de cijfers van het sociaal cultureel planbureau, die aantonen dat 22% van de mannen minder uren betaald werk willen verrichten en dat slechts 9% dat ook inderdaad durft te doen. Daarom is het goed dat mensen openlijk uitkomen voor hun worsteling, met hun eigen ambities en de horrorverhalen over zeurende tuinbroekendraagsters. En anderen inspireren met het inzicht dat ze wel degelijk feminist zijn en die identiteit ook durven aannemen. Op naar de Nederlandse versie van Click!