Tag Archives: feministische actie

Nieuwsronde: internationale vrouwendag

8 maart levert altijd een opleving op in de media-aandacht voor ”vrouwenkwesties”(wat trouwens gewoon mensenkwesties zijn, maar enfin). Daarom een speciale nieuwsronde, helemaal gewijd aan internationale vrouwendag. Enjoy!

  • Dagblad The Guardian opende een live blog met alle stakingen, protesten en acties rondom internationale vrouwendag. Het thema van 2017 is ‘staking’ en dat past helemaal bij het begin van internationale vrouwendag. 8 maart heeft haar wortels in de linkse arbeidersbeweging, met stakingen om meer loon, kortere werkdagen en het stemrecht voor vrouwen. In 1911 vond de eerste officiële internationale vrouwendag plaats, mede dankzij activiste Clara Zetkin.
  • Vrouwen in de V.S. protesteerden op 8 maart tegen Trump, in Latijns-Amerika ging het vooral over vaak dodelijk geweld tegen vrouwen, en in Turkije stonden protesten tegen de brede achterstelling van vrouwen op het programma. Wereldwijd trokken vrouwen uit protest door de straten.
  • Hoe boek je overwinningen? Zes feministen vertellen op welke manier ze ondenkbaar geachte voor uitgang mogelijk maakten. Groepen vormen blijkt cruciaal. Een vrouw alleen kun je nog weghonen, maar als meer vrouwen hun krachten bundelen blijkt alles mogelijk.
  • Zoekmachine Google maakt regelmatig een doodle om internationale vrouwendag te vieren. Websonic zette de doodles van 2005 tot en met 2015 op een rij. In 2016 toonde Google een video met vrouwen uit allerlei landen, die over hun dromen en ambities spraken. Dit jaar is het een animatie, met een terugblik naar allerlei vrouwelijke pioniers.
  • Altijd en eeuwig: goh, internationale vrouwendag, moet dat nou? Vier feministen zorgden voor de jaarlijkse reality-check en gingen voor de Volkskrant het rijtje argumenten met frisse moed langs. Meer diepgang dan die korte interviews kon er blijkbaar niet vanaf bij de redactie. #fail
  • De blanke mannelijke president van Brazilië leek het een goed idee om 8 maart te vieren met een compliment aan de dames. Wat kunnen ze goed shoppen! Wat zijn het toch een experts in het vinden van de laagste prijzen in supermarkten! Het leidde tot een golf van kritiek.
  • Nieuwszender ABC liet 8 maart alleen vrouwelijke presentatoren aan het woord. Redacteur Ben Pojibe hoorde de angstschreeuw van mannen al aankomen, en schreef ter preventie een genadeloze satire op al die ‘vrouwen worden te dominant, mannen hebben het ook moeilijk’ verhalen: ”It’s the children I feel most for. The little boys who have by unfortunate chance decided that today is the day they finally get to grips with current events, today is the day they become a responsible citizen, only to be told in no uncertain terms that this is a woman’s world.  Do they deserve to be exposed to this harsh truth so early in life?”. Inderdaad 😉
  • Belgisch blad Knack vroeg zich af: wat als je een mannelijke academicus was in een universitair vrouwenbastion? Het levert een hilarische omgekeerde werkelijkheid op. Zie hier het overzicht van hun andere artikelen over internationale vrouwendag.
  • Studente Milou Deelen plaatste op 8 maart een filmpje op har Facebook-pagina om te protesteren tegen slutshaming. Deelen werd vorig jaar lid van het Corps (Vindicat). De leden kozen haar prompt als doelwit voor een lied over  het laagste meisje van het jaar en schelden haar uit voor hoer. Na haar protest tegen die behandeling regent het negatieve reacties en sturen mannen foto’s van piemels naar haar mobiele telefoon. Oftewel: bek dicht, lastig wijf. Deelen houdt echter vol.
  • Feminisme is geen stok om vrouwen mee te slaan. Daarmee beantwoordde actrice Emma Watson kritiek op haar fotoreportage in Vanity Fair. Eén foto toont wat bloot en zodoende zou Watson haar werk als VN-ambassadeur en feministe ongeldig maken
  • Het ”schandaal” doet Fortune redactrice Claire Zillman erg denken aan de podcast De Schuldige Feministe, een satire op al die ‘kun je een feministe zijn en  XYZ doen’ verhalen: ,,The show comedically highlights the impossible standards that modern feminists are often held to. Watson knows the feeling. “I’m always just quietly stunned,” she said of criticism of her Vanity Fair shoot. And to her point, we need to lose the but and embrace the and; the multi-faceted nature of women’s lives doesn’t contradict their feminism, but rather complements it.”
  • De Canadese stad Halifax krijgt voor het eerst een openbaar monument voor ”echte” vrouwen. Namelijk vrouwen die tijdens de tweede wereldoorlog vrijwilligerswerk deden. Halifax telt 280 standbeelden en andere gedenktekens, maar die betreffen allemaal mannen. De paar vrouwenfiguren zijn symbolisch, zoals nimfen of uitbeeldingen van Vaderland of De Victorie.
  • Kleren maken de vrouw, maar maakt de vrouw ook de regels? Een gedachtenprikkelende beschouwing over cultuur, religie, de symboliek van kleding, en of kledingvoorschriften voor vrouwen dwingender zijn dan voor mannen. Als je de verhalen uit Engeland hoort, over vrouwen die op straffe van ontslag hoge hakken moesten dragen op het werk, of van hun baas hun haar moesten blonderen want anders dan, zou je zeggen van wel.
  • Mooie timing, zo rond Vrouwendag: IJsland nam als tweede land ter wereld een wet aan tegen de onderbetaling van vrouwen. België had de primeur.
  • Meer lezen, zien en horen? Zie hier, zeven inspirerende TEDtalks, van onder andere journaliste Meera Vijayan, Liberiaanse vredesactiviste Leyman Gbowee, model Cameron Russell en zakenvrouw Sheryl Sandberg. En natuurlijk schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie met haar beroemde speech waarom we allemaal feminist zouden moeten zijn.

Poolse regering laat abortuswet vallen

Protesteren heeft zin! Poolse vrouwen verzetten zich heftig tegen een poging van de regering om abortus te verbieden. Nadat de straten in veel Poolse steden maandag 3 oktober zwart kleurden in een massale staking, heeft de regering een omstreden abortuswet schielijk ingetrokken.

Niet terug naar de kleerhangers!

De wet zou abortus de facto totaal verbieden en artsen opzadelen met vijf jaar celstraf als ze de enige uitzondering verkeerd zouden interpreteren. Abortus zou namelijk alleen nog mogen als het leven van de moeder in gevaar is. Maar ja, hoe bepaal je dat precies en wanneer grijp je in? Beter om als arts terughoudend op te treden en als de vrouw dan sterft, tja, tragisch… Gelukkig zag de regering tijdig het licht.

UPDATE: De Huffington Post toont foto’s en geeft impressies van de massale stakingen en protesten. Poolse vrouwen reageren in de Engelse krant The Guardian op de omwenteling in hun land:

They call us Nazis and say that we are no better than Hitler because we think a woman should have be able to choose whether she gives birth to a seriously sick child – but we are used to such comparisons. They say these things about us because they are frightened. […]  I have never seen such huge protests. Something snapped in Polish women; we are empowered and we won’t stop. The protests were so spontaneous: with barely a few days’ notice thousands of women were walking out of work, and if they couldn’t get the day off, many told me, they said to their bosses they would not return because they could not work alongside people who did not believe in their rights.

Op de site van RTL Nieuws staat een interview met Karina, nog zo’n vrouw die het gehad heeft met de plannen van de overheid en strijdt voor abortus.

Internet is een machtig wapen voor meer bewustwording

Leve internet. Moesten we eerst beetje bij beetje patronen helder krijgen en konden we inzichten eerst slechts via papier verspreiden, nu hebben we internet. Dat blijkt een machtig wapen voor meer bewustwording. Zo benadrukken mensen bericht na bericht, foto na foto, andere manieren van kijken. Meest recente voorbeeld: #ilooklikeasurgeon, ik zie eruit als een chirurg. Of geven ranglijsten onbedoeld een perfect bewijs voor de dubbele moraal waarbij hij goed is en zij slecht.

We ‘weten’ allemaal dat de chirurg een man is. Want als er ergens in een tijdschrift, televisieserie of  andere media sprake is van een chirurg is dat de beelden die je erbij krijgt. Vrouwen zijn die mannelijke beeldvorming zat en zetten op dit moment foto’s van zichzelf op Twitter. Kijk, deze vrouw is een chirurg. Deze vrouw ook. Zij ook.

Hetzelfde geldt voor ingenieurs. Ook hier stel je jezelf automatisch een man voor, omdat je meestal een foto of filmmateriaal van een man ziet als het gaat over ingenieurs. Een vrouwelijke ingenieur, Isis Wenger, besloot vuur met vuur te bestrijden en via Twitter wereldkundig te maken dat een vrouw dit beroep ook prima kan uitoefenen.

Wenger kwam tot haar actie nadat ze mee had gewerkt aan een reclame voor het bedrijf waar ze werkt Daarop ontving ze vijandige reacties. Veel mensen zouden in het zicht van die haat in elkaar krimpen – een hele menselijke reactie. Wenger wist de haat gelukkig om te buigen tot iets positiefs, te weten de Twittercampagne:

I didn’t want or ask for any of this attention, but if I can use this to put a spotlight on gender issues in tech I consider that to be at least one win. The reality is that most people are well intentioned but genuinely blind to a lot of the crap that those who do not identify as male have to deal with.

De Twittercampagne kreeg ook onverwachtse effecten. Zo surfden veel vrouwen naar de site van Everyday sexism om hun ervaringen tijdens hun studiekeuze, opleiding en werk te beschrijven. Naast een berg ongelofelijk ouderwets seksisme, hebben sommige vrouwen gelukkig ook betere ervaringen. Er vallen bij die voorbeelden eindelijk kwartjes bij omstanders:

Sexism is when two subcontractors walk into the site office and ask for someone from my company. I step up to greet them, but they look straight past me at my (male) boss, to ask him a question. Feminism is when my boss looks at them, looks at me, turns his back and says: ‘Ask Holly, she’s the site engineer.’ Victory is the feeling you get when you see the faces of the two subcontractors, as they realise a woman half their age is the one in charge.

Naast al deze bewuste pogingen tot bijstelling van dominante beelden, kunnen internet ‘producties’ ook onbedoeld een feministisch bewustzijn bevorderen. Een voorbeeld vormen digitale lijsten met de meest gehate sterren. Verrassing, die voor feministen geen verrassing zal zijn: de rangorde maakt duidelijk dat het publiek vrouwelijke sterren veel harder bekritiseert, en hen vermeende wandaden veel langer aanrekent, dan mannelijk sterren. Een ster zoals Bill Cosby kan zoveel vrouwen molesteren dat ze niet allemaal op de voorpagina van de New York Times passen en tóch populairder blijven dan de Kardashians.

Dit lijkt triviaal, maar dit soort discriminatie en haat heeft grote gevolgen. Website Daily Dot noemt actrice Anne Hathaway als voorbeeld. Die gaf in 2013 een paar irritatie opwekkende interviews over haar rol in de musicalfilm Les Miserables en kwam daarna nauwelijks meer aan de bak. Alsof ze melaats was. Pas onlangs kreeg ze weer een bijrolletje, in de SF film Interstellar.

Wat zijn in hemelsnaam de misdaden van deze vrouwen, kun je je afvragen. Nou, het patroon komt duidelijk naar voren:

across the list, a familiar pattern emerged: 14 of the 21 entries were women, whose descriptions were peppered with adjectives like “difficult,” “intolerable,” and “bratty.” Across the Internet, it’s actually hard to find a case where a man ranks in first all by himself. On BuzzLamp’s most-hated list, Kris Jenner and Kardashian come out on top, and hating them more than criminals, abusers, or alleged rapists isn’t even all that culturally specific: They also are the “winners” of South Africa’s Channel 24’s unlikability survey as well.

Dat roept terecht vragen op. Je kunt dit soort bewijs moeilijk ontkennen: het staat er, je kunt turven, je kunt lezen wat er staat. Met een grimmig plaatje tot gevolg. Dat kan de aanzet geven tot meer bewustwording. Zo werkt het dus… Het valt te hopen dat mensen, die dit eenmaal een keer door kregen, zichzelf wat vaker achter de oren krabben nadat ze zonder na te denken een vrouw hebben uitgemaakt voor moeilijk kreng. En zich afvragen: waarom doe ik dit, en kan het anders? Leve internet!

Canadezen willen vrouw op bankbiljet

Na een zeer succesvolle actie in Engeland, om een portret van een vrouw (Jane Austen) op een bankbiljet te krijgen, volgt nu Canada. Een petitie om ook hier een vrouwenportret op een bankbiljet te krijgen heeft inmiddels meer dan 50.000 handtekeningen gehaald. Het initiatief komt van historica en auteur Merna Forster. Zij vindt dat papiergeld van iedere Canadees is, en dat het daarom niet klopt als alleen mannelijke portretten de biljetten sieren.

In 2011 ruilde Canada het enige biljet met vrouwen erop in voor een biljet met een plaatje van een schip.

De petitie levert talloze suggesties op voor vrouwen die met een financieel portret geëerd zouden moeten worden. Onder hen onder andere schrijfster Margaret Atwood, forensisch patholoog Frances Gertrude McGill, journaliste Mary Ann Shadd, tevens de eerste Canadese vrouw die een krant oprichtte, feministe en burgerrechtenactiviste Idola Saint-Jean, Olympische atlete Hayley Wickenheiser, en Mohawk verpleegkundige Charlotte Edith Anderson Monture, die zich tijdens de eerste wereldoorlog aansloot bij het leger van de V.S.

Een hele lijst. Keuze genoeg voor het Canadese bankwezen, zou je zeggen. Toch lukt het banken niet om vrouwen serieus te nemen. Zoals de toelichting bij de petitie opmerkt:

In 2011, the only Canadian women ever to make it on to our bank notes were erased and replaced with an icebreaker.

De weerstand tegen die situatie neemt toe. Hoewel de actie om een vrouw op een biljet te krijgen in 2013 begon, krijgt de campagne de laatste tijd meer aandacht. Dat komt omdat de initiatiefnemers zichzelf ten doel hadden gesteld om 50.000 handtekeningen op te halen. En dat lukte deze maand.

De Canadese Nationale Bank voelt de druk en heeft inmiddels verklaringen afgelegd over ‘meer diversiteit’ op bankbiljetten. Dat standpunt is zo vaag als wat, en Forster reageerde dan ook kritisch:

The Bank of Canada’s newly released design principles say nothing about putting women on the currency, vaguely referring only to “diversity.” “It’s disappointing, it’s insulting, it’s discriminatory and it’s offensive,” said Merna Forster, a historian and author in Victoria who has been leading the public campaign. “How many more surveys and public consultations will it take to convince the Bank of Canada to commit to including women on bank notes,” she said in an interview. “This is not rocket science.”

Petitie tegen straatintimidatie krijgt veel bijval

Bijna negenduizend handtekeningen in amper drie dagen. Een petitie om straatintimidatie te beboeten, als signaal dat het hier gaat om ongewenst gedrag, krijgt veel bijval. De initiatiefnemers, waaronder Gaya Branderhorst, Soundos El Ahmadi, Jens van Tricht, en Renate van der Zee, willen 40.000 steunbetuigingen verzamelen zodat ze een burgerinitiatief naar de tweede kamer kunnen sturen. Steun vrouwen, laat  je stem horen en onderteken de petitie!

De initiatiefnemers zijn duidelijk over hun streven. Bij straatintimidatie gaat het niet om een leuk complimentje of onschuldig geflirt. Het gaat om intimiderende opmerkingen en handtastelijkheden, die het gevaar van escalatie met zich meebrengen – de riedel ‘heej schatje, mooie tieten, heej, waarom zeg je niets, heej, vuile hoer!’ Om nog maar te zwijgen van daadwerkelijke ongewenste betastingen of andere agressieve handelingen.

De initiatiefnemers willen dat dit soort gedrag strafbaar wordt gesteld, bijvoorbeeld met een boete of, in ergere gevallen, een paar weken (voorwaardelijke) celstraf. Want:

Elke Nederlander heeft recht om zich vrij te verplaatsen, zonder zich bedreigd te hoeven voelen. Dat is momenteel te vaak niet het geval. […] Het expliciet strafbaar stellen van straatintimidatie kan worden gezien als een geoorloofde beperking van de vrijheid van meningsuiting (voor zover die al in het geding zou zijn), omdat het de rechten en vrijheden van anderen beschermt. Straatintimidatie strafbaar stellen is een belangrijk signaal dat dit soort gedrag niet thuishoort in onze maatschappij.

De berichtgeving in de media laat zien dat er nog veel moet gebeuren voordat mensen daadwerkelijk inzien hoe vervelend en bedreigend straatintimidatie is. Zo kraait dagblad Trouw vrolijk dat harde cijfers zouden ontbreken, maar dat de meeste vrouwen er wel eens mee te maken hebben gehad. No shit, Sherlock! Als de redacteuren van Trouw even gegoogled hadden, waren ze op allerlei onderzoeken gestuit. Zeer recent Amerikaans onderzoek van juni 2014, bijvoorbeeld. Of deze studie uit 2009, waarin de auteur verwijst naar andere onderzoeken naar straatintimidatie.

Het maakt niet uit welke studie ze neemt, ze geven allemaal hetzelfde beeld. Tachtig tot negentig procent van de vrouwelijke respondenten geeft aan dat ze ervaring hebben met lastig gevallen worden op straat. Het heeft een negatieve invloed op hun welzijn, gevoel van veiligheid, en bereidheid om de straat op te gaan of gebruik te maken van het openbaar vervoer.

In Nederland kwam een duidelijke politieke stellingname tegen straatintimidatie tot nu toe niet van de grond. De laatste poging dateert uit 2012. De tijd is rijp voor een nieuwe poging voor een serieus debat in Den Haag. Zoals de initiatiefnemers stellen:

Een verbod op straatintimidatie is niet moeilijker te handhaven dan talloze andere verboden. De meeste inbrekers worden niet op heterdaad betrapt. Grofvuil dumpen gebeurt helaas ook meestal straffeloos. De reden dat de overheid toch een boete instelt, is omdat men een signaal wil afgeven dat dit ongewenst gedrag is.

Uiteraard ontstond er kritiek op het initiatief. Het voorstel zou teveel het ouderwetse beeld bestendigen van de man als jager en de vrouw als prooi. Je kunt het echter ook omdraaien. De situatie in Nederland en andere landen laat zien dat vrouwen vaak weggehoond worden als ze straatintimidatie aan de kaak proberen te stellen. Vrouwen zouden de situatie verkeerd zien (‘het was maar een compliment/een grapje/onschuldig flirten), overgevoelig reageren, overdrijven, of een probleem maken van iets wat geen probleem is. Op die manier kan de samenleving de andere kant op kijken en de ervaringen van vrouwen negeren of bagatelliseren.

Dit burgerinitiatief zou je kunnen opvatten als een steun in de rug voor de vele vrouwen die nare ervaringen opdoen in de openbare ruimte. Ze beelden zich niks in, ze overdrijven niet, het gaat hier om iets wat niet door de beugel kan. Het gaat om een fenomeen waarvan wij als samenleving zeggen: dat willen we niet. En als vrouwen het hierover willen hebben, moeten we hen serieus nemen, want het gaat wel degelijk ergens over. Net zoals bij de wetgeving tegen seksuele intimidatie op het werk gebeurt. Ook dat is een signaalfunctie, en een reden om dit burgerinitiatief van harte te steunen.

UPDATE: volgens dit Twitterbericht zijn meer mensen tot bovenstaand inzicht gekomen.

Lees dit in boek ‘Men explain things to me’. Zet me toch weer aan het denken over burgerinitiatief straatintimidatie

Met een passage uit dit boek van Rebecca Solnit, over het mechanisme waarbij vrouwen niet serieus genomen worden als ze het over straatintimidatie willen hebben, totdat hun kritiek een juridische basis krijgt. De Zesde Clan had dit boek nog niet gelezen, maar het is niet zo vreemd dat twee verschillende feministes onafhankelijk van elkaar dezelfde conclusies trekken. Vrouwen hebben iedere overwinning hard moeten bevechten, en vaak veranderde er pas iets als er wetten kwamen om de zaken in ieder geval in theorie te regelen.

YesAllWomen ook in Nederland

De Zesde Clan komt ‘m regelmatig tegen. Publiceren we iets over geweld tegen vrouwen, dan volgen automatisch reacties van het type ‘niet alle mannen doen dat’. Het argument dat niet alle mannen X doen, is de laatste tijd een van de meest favoriete manieren om de geleefde ervaring van vrouwen terzijde te schuiven en discussies te beëindigen, nog voordat ze begonnen. Dat is waarom De Zesde Clan toejuicht dat #YesAllWomen  Twitter verovert.

Tot een paar jaar terug was de klassieke techniek om discussies te ontregelen iets in de trant van ‘en de mannen dan?’ Mannen hebben ook last van seksisme, zij ondervinden ook nadelen, waarom besteden feministen daar geen aandacht aan? ‘ Op die manier konden mensen het eigenlijke probleem negeren en aandacht vragen voor eigen problemen – waar de ‘en de mannen dan’ club zelf niets aan deed, maar waar feministen volgens hen mee aan de slag moesten. (Want die hadden het nog niet druk genoeg om ervoor te zorgen dat de wereld vrouwen als mensen gaat beschouwen.)

De laatste tijd lijken de sociale mores van het en de mannen dan-argument te verschuiven naar ‘Niet alle mannen doen dat’. Je zou die verschuiving op een bepaalde manier kunnen beschouwen als een vorm van vooruitgang, signaleert The Times. Immers, de spreker ontkent nu niet meer dat vrouwen te maken hebben met seksisme, haat en verkrachting. De spreker wil er alleen niet mee geassocieerd worden. Anderen doen naar, hij niet. Je mag het best hebben over verkrachtin, zolang je hem er maar buiten laat, want niet alle mannen… ikzelf zou nooit… er zijn ook goede mannen… enz.

Wat de Times in die analyse mist is, dat er in de kern niets verandert. Of je nou klaagt ‘en de mannen dan’ of stelt ‘niet alle mannen’, in beide gevallen gaat het niet om wat vrouwen meemaken, maar om wat mannen bezig houdt. In beide gevallen stopt het gesprek en krijgen vrouwen de boodschap dat hun mening niet telt. Ze moeten hun kop houden want ‘niet alle mannen’.

Dat maakt deze tactiek even tenenkrommend frustrerend als al die andere manieren om vrouwen te marginaliseren en terug te gaan naar iets waarbij mannen opnieuw centraal staan:

Yes, make a discussion that is about the plight of MILLIONS of women about poor little old you. I mean, millions of women are being assaulted and oppressed, but you’ve never done it, so why are we making you uncomfortable with these discussions? […] Had you rather we start each statement with “Some men….”? Would that make you feel better? Because I beg to differ, it should be “Too many men….” given the statistics. […] As my friend @NonieMG once asked, do you want us to give you a cookie for being “a good man”? Pause for a second and think about how MESSED UP that is.

Daarom is YesAllWomen zo belangrijk. De campagne zorgt ervoor dat vrouwen en hun geleefde ervaring voorrang krijgen boven al die mensen die niet geassocieerd willen worden met geweld en agressie. Het is een oproep aan zij die zwijgen en de andere kant op kijken, om deel te worden van de oplossing. Daar gaat het om. Ook in Nederland. Lees mee….

   omdat ik overdag niet alleen in een metrostation durf te gaan.
  Omdat zelfs op deze tweet wordt geantwoord met grapjes over hoe het rokje je staat
 Want “sorry kheb een vriendje” werkt beter dan “nee” omdat jongens meer respect hebben voor elkaar dan voor meisjes
  Ook ik ben door een volstrekt onbekende man, terwijl ik gewoon door een parkje liep, in mijn kruis gegrepen. Stop die onzin.
  “Hey sletje, lach eens naar me” (…) “Kutwijf”.
 14 u  RT : Men are afraid that women will laugh at them. Women are afraid men will kill them – Margaret Atwood
Zolang mannen nog blindelings dit soort dingen typen:
 20 u  Wijven komen ineens in opstand want , ff tussendoor: niet alle jongens zijn het zelfde dus hou het lekker voor jezelf.
hebben we YesAllWomen meer dan ooit nodig.