Tag Archives: Feminist Frequency

Stereotypen in computerspelletjes: het hulpeloze wicht

Anita Sarkeesian van Feminist Frequency kreeg er ongenadig van langs toen ze een plan aankondigde voor een serie over vrouwelijke personages in computerspelletjes. Ze zette echter door, zamelde genoeg geld in, en voilà, ondanks nog meer kritiek (zoals: ze had het werk voor niks moeten doen!) zag de eerste film het levenslicht. Wie liever leest: de uitgeschreven Engelse tekst staat hier.

Het vergde moed om deze video te maken en te tonen. Wie zich afvraagt ‘goh, waarom geven vrouwen hun mening niet zo snel in het openbaar’, moet misschien even stil staan bij de opeenvolgende golven van op de persoon gerichte agressie. De haat barstte los, nog voordat Sarkeesian ook maar 1 filmpje had gemaakt. Het idee opperen was al genoeg reden voor bedreigingen en beledigingen:

This wasn’t about trying to have a reasoned, even passionate debate about her views on games, this was about telling a woman that she was not allowed to have an opinion on the matter. The mere idea that she might express an opinion about the way that women are portrayed in games is apparently so abhorrent to some people that they felt that the only appropriate way to respond was to take away her voice. If they couldn’t intimidate her into silence with threats of sexual violence and online harassment then by cracky they were going to try to sabotage any attempt to make this happen.

Sarkeesian ging er desondanks goed voor zitten. Als eerste analyseert ze het stereotype van’het hulpeloze wicht’. Videospelletjes wemelen van zulke zwakke vrouwen. Ze zit gevangen, enge kerels bedreigen en ontvoeren haar, de mannelijke held moet haar redden!!!! Dit stereotype reduceert vrouwen tot bezit. Ze is een prijs die de man kan winnen, een schat die hij moet vinden, een reden om aan een avontuur te beginnen. Zelf speelt de vrouw echter geen actieve rol. Zij verliest aan macht en handelingsvrijheid, zodat de mannelijke held kan schitteren.

Het zijn geen incidenten. Keer op keer krijgen vrouwen geen plek in het verhaal. Dat heeft gevolgen in de praktijk. Want keer op keer zien dat vrouwen hulpeloos zijn, nestelt zich tussen de oortjes. Het maakt de wereld vijandiger voor meisjes (en vrouwen). Neem bijvoorbeeld een gebeurtenis op school, waarbij het dochtertje van een blogster een spreekbeurt hield over elven:

A couple first grade boys yelled out, “Stupid! Boring!” The boys wanted to be clear that they wouldn’t be interested in something as uncool and girlie as fairy, Fairies, are sadly, on eof the few images we can find in our culture of magical females. Unfortunately, the boys’s reaction isn’t a rare reaction when girls show and tell “girl” stuff. How’s that for an early lesson in public speaking? What if fairies flew out of the Pink Ghetto? What if kids saw fairies go on exciting adventures in narratives marketed to all kids? What if fairies didn’t look coy, with short skirts and shy smiles? What happens when kids learn, from the moment they exit the womb, that there are girl toys and boy toys, and that girls are less important than boys? How does it affect who our kids grow up to be?

Dus je ziet, computerspelletjes, films, verhalen in het algemeen, het gaat over ons en het vertelt ons iets over hoe het hoort. Die boodschap is tot op de dag van vandaag: meisjes, blijf in je hok. Jongens, voel je vrij om meisjes te minachten en de wereld te veroveren. Dat is niet handig voor een goede persoonlijke ontwikkeling.

Tijdschrift Lover ontdekt vrouwenhaat

Tijdschrift Lover ontdekt vrouwenhaat en besteedt in een analyse aandacht aan seksisme in de gamecultuur. Het is heel goed dat het magazine dit doet. Want het is een lastig onderwerp en veel mensen twijfelen of ze er wel aandacht aan moeten besteden. Je zou mensen juist kunnen aanmoedigen om anoniem vuil te spuiten op internet. En omdat het anoniem gebeurt weet je niet wie erachter zit en hoe serieus de reacties zijn. Lover doorbreekt met dit stuk het stilzwijgen en zwengelt de discussie aan.

Dat is broodnodig. Het magazine publiceert het artikel vanwege de ellende die Anita Sarkeesian in 2012 over zich heen kreeg toen ze het idee opvatte stereotypen in videospelletjes aan de kaak te stellen. (Op dit weblog kon u daar in juni vorig jaar al het een en ander over lezen, met de kop ‘Vrouw plus mening op internet is loslopend wild’.) Lover ging te raden bij gamers en kwam reacties tegen die neerkomen op ‘ach ja’:

…wat mij in deze zaak wel heeft geschokt is dat deze haatcampagne wordt afgedaan als het trieste gedrag van een paar ongelukkige trolls (pubers die voor de grap op het internet onzin spuien). Steeds als ik in mijn directe omgeving met gamers praat over dit ‘incident’ krijg ik weer te horen dat het er op internet nou eenmaal zo aan toe gaat, dat het een Wilde Westen is en dat het laatste wat je moet doen is deze trolls serieus nemen door met ze in discussie te gaan.

Dit terwijl de gamecultuur bol staat van de seksistische ‘incidenten’, die tezamen blijk geven van een problematische cultuur. Dit terwijl Sarkeesian bedreigingen met de dood en met verkrachting ontving. Anonieme lui probeerden haar site te hacken. Haar gezicht werd op foto’s van naakte vrouwen in ranzige posities geplakt. Iemand maakte zelfs een spelletje waarin je Sarkeesian in het gezicht kon meppen. Hoezo ‘voor de grap’. Het was een systematische, gerichte campagne, gericht tegen iemand die alleen publiekelijk liet weten iets van plan te zijn. Ze had nog niks concreets gedaan.

Lover zelf aarzelde om aandacht te besteden aan dit soort hatelijkheden. Het blad noemt een Nederlands voorbeeld waar de redactie ernstig mee in haar maag zat:

Een aantal maanden geleden hebben we binnen de redactie van LOVER besproken of we een artikel zouden wijden aan de vervelende en seksistische opmerkingen via social media waarmee Ingeborg Beugel te maken kreeg naar aanleiding van haar aanwezigheid bij Pauw&Witteman. […]  Het kwam er op neer dat die feeks haar mond maar moest houden. Uiteindelijk heeft de redactie besloten hier (nog) geen artikel aan te wijden, omdat we nog onvoldoende mogelijkheden zagen om deze gebeurtenis te duiden.

Dat laatste vindt de Zesde Clan een beetje vreemd, want er valt genoeg te lezen over de manieren waarop mensen vrouwen het zwijgen op willen leggen zodra ze iets doen wat de dominante groep niet zint. Wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke werd het doelwit van trollen en schreef daar een prima column over. Ook Sarkeesian kwam zelf met een heldere duiding van de haat. Daar had de redactie haar voordeel mee kunnen doen.

Er zijn ook zat buitenlandse voorbeelden. Een Amerikaanse feministe stelde een sexism watch in om hatelijke opmerkingen over presidentskandidaat Hillary Clinton in kaart te brengen. Die haat gaf ook de aanzet voor het oprichten van de campagne Name It, Shame it. Met als veelzeggende slogan: als je één vrouw aanvalt, val je alle vrouwen aan.

Lover heeft in ieder geval doorgekregen waar het om draait:

Het is niet een bijeffect dat de inhoudelijke discussie kapot gaat, dat is precies waar het de trolls, of liever gezegd de vrouwenhaters, om gaat. Het doel van hun keiharde en seksistische opmerkingen is om hun slachtoffer monddood te maken. Dat Ingeborg niet meer verschijnt bij P&W en dat Sarkeesian haar video’s niet meer post, dat is hun doel.

Beter wat aan de late kant dan helemaal niet, zou de Zesde Clan zeggen. Daarom besteden we aandacht aan de berichtgeving. We hopen dat Lover de volgende keer niet meer zo aarzelt, vrouwenhaat sneller kan duiden, en er dit jaar vaak en veel over schrijft.

Leestips: blogsters krijgen standaard bedreiging met verkrachting,  positief omgaan met haat, mannen en hun angst voor een feministische dialoog, internet brengt seksisme in kaart,  en, ter inspiratie, de manier waarop de Australische minister-president Julia Gillard na maandenlang de andere kant opkijken stelling nam tegen de mannen die haar door het slijk haalden vanwege haar vrouwzijn.

UPDATE: de Engelse wetenschapster Mary Beard waagde het om op de televisie te verschijnen en kreeg bergen seksistische haat naar haar hoofd geslingerd. Ze zweeg niet maar zocht de publiciteit om deze agressie in de schijnwerpers te zetten:

She continued: “But is it just a kind of rugby club joke misfired? Reading through it…it is absolutely plain as day that it is meant to hurt and wound. […] …the misogyny here is truly gobsmacking. The whole site is pretty hateful[…] but the whole “cunt” talk and the kind of stuff represented by the photo on right is more than a few steps into sadism.  It would be quite enough to put many women off appearing in public, contributing to political debate, especially as all of this comes up on google..

Feminist Frequency analyseert de haat

Slim! Al je seksistische haat afvuren op iemand die zo’n beetje haar beroep heeft gemaakt van het analyseren van genderstereotypen en seksisme in de media. Anita Sarkeesian van Feminist Frequency kreeg een lading vuil over zich heen vanwege haar voornemen videospelletjes aan een genderanalyse te onderwerpen, en haalt de meest gebruikte tactieken naar voren in een prachtig artikel op haar website. Oh, en bij de weg: meer dan zevenduizend mensen deden een donatie, dus die analyse van videogames komt er. De haat had wat dat betreft geen effect.

Het is prachtig om te lezen hoe Sarkeesian het seksistische en onderdrukkende karakter van de haat analyseert – en dus het wapen van de trollen tegen hen keert:

There is a difference between using ridicule to challenge power and using it as a weapon to police the status quo by reinforcing sexism, racism or homophobia. The image based harassment I’m discussing here is not part of any legitimate discourse but instead falls squarely into the category of misogynist abuse. It’s a critical distinction and is evidenced by the fact that all of the images are attacking my gender or presumed sexuality and rely heavily on pre-existing sexist stereotypes.

Naast allerlei vuile Twitters, pogingen haar site te hacken en het aanklikken van ‘fascistisch’ op Facebook om haar profiel op de zwarte lijst te laten belanden, gebruikten de internettrollen diverse beeldtechnieken. Mensen bewerkten foto’s zodat het lijkt of een penis zaad uitstort over het gezicht van Sarkeesian, of zetten er teksten onder die haar kwalificeerden als hoer. Ook gebruikten ze een beeld uit een van haar video’s waarop het lijkt alsof ze de stereotiepe ‘boze feministe’ is, inclusief vuisten in de lucht. Anonieme trollen plaatsten ook tekeningen met een op Sarkeesian lijkende vrouw die verkracht werd.

Sarkeesian aarzelde om ruchtbaarheid te geven aan wat haar overkwam. En nog steeds overkomt, want mensen proberen nog steeds haar site uit de lucht te krijgen. Uiteindelijk besloot ze de beelden toch te openbaren:

After struggling with whether or not to make the extent of the attacks public I’ve decided that it’s ultimately important to shed light on this type of abuse because online harassment and bullying are at epidemic levels across the internet. […] t’s certainly not unique to my situation. Recently Bioware writer Jennifer Hepler, Shakesville’s bloggerMelissa McEwan and British columnist Laurie Penny have all been targeted by similar image based harassment campaigns.

Ze wil er ook op wijzen dat zulke haatcampagnes verstrekkende gevolgen hebben:

this harassment is best classified as a cyber mob attack as it’s a hate campaign loosely organized through various internet forums. Participating harassers will share these images as a way to show off and gain validation from their peers as well as to try and recruit others to join the harassment campaign. The ultimate goal of this behaviour is to try and intimidate, scare and silence women by creating an online environment that is too hostile, toxic and disturbing to endure.

Als trollen dit effect daadwerkelijk bereiken, zijn ze erin geslaagd de halve wereldbevolking weg te jagen met hun pesterijen en agressie. Maar ook ver daarvoor maken ze het klimaat al onguur voor vrouwen. Iedere vrouw die zichzelf gaat censureren om seksistische aanvallen te ontlopen, is er een te veel. Iedere vrouw die op internet een mening durft te uiten, afgemaakt wordt, en besluit te zwijgen, is er een teveel. Daarom moeten vrouwen blijven vertellen wat hen overkomt zodra ze zich onderscheiden van een voetveeg of een prostituee. Dan weten vrouwen dat ze niet alleen zijn. En dat het uiteindelijk onpersoonlijk is, hoe persoonlijk het ook aanvoelt:

The greatest injury of group cruelty, the lasting part, is the way it makes you feel about yourself, the way being singled out makes you feel you did something wrong. Some of us blame ourselves, assuming that if we can figure out what we did to provoke the cruelty, we might be able to prevent it from happening again. Bullied kids, pay attention to the case of Karen Klein, the kindly bus monitor. If it could happen to her, it could happen to anyone. It isn’t your fault.

UPDATE: Internettrollen gingen nog een stapje verder. In plaats van stilstaande beelden ontwierpen ze met algemeen beschikbare basis software een eenvoudig spelletje waarbij je Sarkeesian in haar gezicht kunt timmeren. Leuk! Origineel! Vrouwen slaan, daar was nog niemand ooit op gekomen. Goed idee ook om vrouwen duidelijk te maken dat ze hun mond moeten houden over seksisme in videospelletjes door een seksistisch videospelletje te maken.

Videospelletjes duwen vrouwen in machteloos ‘sexy’ ghetto

Niet zo vreemd dat Feminist Frequency de stereotiepe beeldvorming over vrouwen in videospelletjes aan wil pakken. Het gaat namelijk erg vaak mis. Alleen al de afgelopen maand kwamen zowel Hitman als Tomb Raider op een negatieve manier in het nieuws, vanwege de manier waarop de ontwikkelaars seks, geweld en vrouwen tot een giftige cocktail mixen.

Lara Croft behoeft redding.

Tomb Raider kent als een van de weinige series een vrouwelijke hoofdpersoon, Lara Croft. Voor de meest recente aflevering bedacht de studio die het spel ontwikkelde iets ‘origineels’: laten we haar het slachtoffer maken van een poging tot verkrachting. Dan zijn spelers extra gemotiveerd om haar te beschermen. WTF?!? riepen critici in koor. Sorry, ontwerpers, maar karakterontwikkeling bij vrouwelijke personages kan ook op een andere manier verlopen dan via een gewelddadige penetratie van haar vagina.

Dit is precies het soort problematiek waar Feminist Frequency meer bewustwording over wil bereiken:

Video games are “loads of fun to play,” she says in a promotional video. “Unfortunately, … many games tend to reinforce and amplify sexist and downright misogynist ideas about women.” Female characters tend to fit into a handful of clichés, she says – the damsel in distress, the “Fighting F#@k Toy,” the sexy sidekick, the sexy villainess, and background decoration.

De bijna-verkrachting en vernedering van Lara Croft komen extra hard aan, omdat vrouwelijke hoofdpersonen al zo schaars zijn. Het zegt iets over de beeldvorming van die paar heldinnen als die op deze manier in het nauw worden gebracht:

Tomb Raider executive producer Ron Rosenberg helpfully explained that “When people play Lara, they don’t really project themselves into the character.They’re more like, ‘I want to protect her.’ There’s this sort of dynamic of ‘I’m going to this adventure with her and trying to protect her.’ She’s definitely the hero but — you’re kind of like her helper.” That’s female heroism, circa 2012.

Het zegt ook iets over de manier van denken rondom verkrachting:

…rape is not a naturally occurring event like a rockfall, or a transformative one like a radioactive spider bite. In too much media, its use is a lazy shorthand that allows a writer to paint a bad guy as particularly bad, and a woman as particularly vulnerable (the genders are rarely reversed), without dealing with the consequences or meaning of such an act for any of the parties involved.

Was dit al niet handig, het gaat nog veel erger mis bij macho man-spelletjes. Zo kwam de vierde aflevering in de Hitman reeks eind mei onder vuur te liggen. Dé hitman van het spel is Agent 47, een kale man, maar in deel vier komen ook vrouwelijke huurmoordenaars voor. Verwacht echter geen koele professionals. De vrouwen hullen zich al snel in nonnenkledij, met daaronder sexy pakjes die niets aan de fantasie overlaten. Om vervolgens gruwelijk afgemaakt te worden door Agent 47.

Vrouw en huurmoordenaar? Haal je leren fetisj pakje maar snel uit de kast…

De reacties waren zeer afwijzend:

The camera lingers lasciviously over crotches and curves as they divest themselves of their robes, revealing latex-clad sexiness. And guns. Watch the way we’re supposed to be turned on by their brutal murder. […]  a bunch of men would not be treated as some sort of hyper-violent sex show, in which we’re supposed to be aroused while we slaughter. […] I’m tired of this. No doubt someone is reading this, thinking I’m just a silly over-offended woman, but when game after game after game is marketed based on how sexually appealing it is to men, one can’t help but feel not only unwelcome, but also actively scorned.

De studio, IO Interactive, had de kritiek niet verwacht. Woordvoerders van het bedrijf trokken onmiddellijk het boetekleed aan. Sorry, ze wilden niemand beledigen. Maar zoals veel mensen opmerkten is zo’n excuus achteraf onvoldoende. Het wordt hoog tijd dat ontwikkelaars van games inzien dat ze geseksualiseerd geweld tegen vrouwen als een normaal onderdeel van spelletjes beschouwen, en dat dit een probleem is, iets waar je snel mee op moet houden. Zolang ze dat niet doen, blijven campagnes zoals die van Feminist Frequency broodnodig.

Vrouw + mening op internet = loslopend wild

Manifesteer je als vrouw in het openbaar, verkondig een mening, en een meute staat klaar om je tot aan de grond toe af te branden met snijdend commentaar over je uiterlijk en bedreiging met verkrachting. Het meest recente doelwit is Anita Sarkeesian, van Zesde Clan favoriet Feminist Frequency. Sarkeesian wilde een nieuwe serie filmpjes voor YouTube maken over de manier waarop videospelletjes vrouwelijke personages behandelen. Prompt barstte de hel los.

Sarkeesian met haar duizendste steunbetuiging. Ze laat zich niet kisten door de haat.

Onder andere Shakesville wijst op de idiote gang van zaken:

To the surprise of approximately zero feminist bloggers and to the horror of a lot of people who only just now realized How Bad It Is, the reaction by a great swath of self-proclaimed dudes has been abusive and threatening. Sarkeesian hasn’t even made the project yet and the push back to silence her has been tremendous. The YouTube video has had threats and harassing comments made on it, her Wikipedia page was vandalized repeatedly. She has been verbally assaulted on Twitter, Facebook, in email, and via the Feminist Frequency website.

Een redacteur van webmagazine Jezebel merkte tot haar schrik dat dit zo structureel voorkomt, dat ze afgestompt raakte en geen aandacht schonk aan de situatie waarin Sarkeesian terecht kwam:

I didn’t even blink. […] I read about Anita Sarkeesian and my immediate reaction was, “This crap happens every damn day. Nothing new here. Nothing to see. Move along.”[…] And that is so fucking sad. That there’s so much misogyny online that I can barely raise an eyebrow? Jesus.

Ook in Nederland probeerden een paar vrouwen het volautomatische spervuur aan ellende op de agenda te zetten. Onder andere Asha ten Broeke werd naar aanleiding van opiniestukken bedreigd met verkrachting en uitgemaakt voor vette koe. Ze schreef eind vorig jaar voor Trouw dat dit soort internetseksisme ontoelaatbaar is. Ook zij stuitte op gelatenheid. Columniste Elma Drayer reageerde op haar stuk met de volgende uitspraken:

Dat er nog altijd mannen rondlopen die een rood waas voor de ogen krijgen zodra een vrouw robuuste opinies ventileert, niemand zal het ontkennen. En dat deze heren op het wereldwijde web van geen remmingen weten, lijkt me al even evident. Maar dan nog. Hoezo zou je je opwinden over sneue types met te veel vrije tijd en een toetsenbord? Helden die niet eens de moed bezitten om zich met naam en toenaam bekend te maken? Te veel eer, zou ik zeggen. Virtuele vrouwenhaat is reuze ergerlijk. Maar wind je liever op over collega’s die het werken werkelijk onmogelijk wordt gemaakt.

Daarmee kwam er al weer een einde aan de discussie in Nederland. Het probleem met deze manier van denken is echter, dat wie last heeft van vrouwenhaat, daar niet meer over mag praten, want er zijn ergere dingen en waar zou je je over opwinden. Terwijl er echt walgelijke dingen geroepen worden. Bovendien doe je de democratie en het publieke debat geweld aan door haat tegen vrouwen af te doen als iets wat er nou eenmaal bij hoort. Neem de situatie in Engeland, waar de conservatieve politica Louise Mensch zelfs doodsbedreigingen kreeg van anonieme internettrollen:

Mensch and I don’t have a lot in common besides the fact that we both have vaginas and opinions, but those, as luck would have it, are precisely the qualifications that misogynist internet trolls of all political stripes and none are looking for. Abuse of women online cuts across political camps, and chatroom masturbators of all affiliations routinely confuse freedom of speech with freedom to abuse, bully and harass with impunity. […] I refuse to carry on living in a society where misogynist keyboard-droolers try to chase any woman with a public profile off the internet. A culture where the only people able to contribute to the national conversation are thick-skinned, insensitive, white, straight males who can repel or ignore this ugly trench of abuse is not a culture any thinking person should want to live in. It’s time to take the haters to task.

In Engeland is er nu zelfs een debat gaande over wetgeving, die het makkelijker moeten maken om achter de identiteit van internet seksisten te komen (want politici met de dood bedreigen kan echt niet, vindt men daar).
Enfin, inzake Feminist Frequency had de haat een positief gevolg. Sarkeesian zet haar werk voort, daarbij aangemoedigd door haar vele fans en donateurs die haar videoserie financieel ondersteunen:
I am extremely encouraged by all the backers of this project and the fact that so many of you care about the representations of women in video games.  All of your kind words, support and encouragement have been much appreciated these past few days.  I am even more determined and committed to creating this video series.  Thank you all so much!

Vrouw versus stereotype 6: de nepfeministe

Na fenomenen als de Smurfin (het patroon van allemaal kerels, 1 vrouw), of de wonderbaarlijke zwangerschap, fileert Feminist Frequency nu de truc van de nepfeministe. In series als Veronica Mars en Family Guy doemen ze nogal eens op, humorloze mannenhatende radikalinski’s. Ze zijn eng! En boos! Bóóós!!!! Door de idealen van het feminisme zo verwrongen weer te geven en in het belachelijke te trekken, zorgen de makers van dit soort programma’s ervoor dat mensen vervreemd raken van het feministische gedachtengoed en stoppen met nadenken over de situatie in de wereld. Enfin, Feminist Frequency legt in woord en beeld uit hoe dit stereotype werkt: