Tag Archives: fantasy

Nieuwsronde: stripdagen Haarlem, abortus en alternatieve geschiedenis

Opnieuw een mooi essay van de door mij zeer bewonderde Rebecca Solnit. Een vrouwelijke leider uit Malawi komt in actie tegen kinderhuwelijken. Slate magazine over de gewoonte van sommige mannen om vrouwen ongewenst te kussen in het openbaar of op podia. Vrouwen in de wetenschap: aanmoedigen is niet genoeg. Dat en nog veel meer in deze nieuwsronde.

stripdagen haarlem

  • Tijdens de Stripdagen in Haarlem organiseert tijdschrift Lover de expositie Drawing Modern Feminism. ”Feminisme [is] de inhoud en stripjournalistiek de vorm”, meldt het blad. Voorproefje zien? Klik hier.
  • Oorlog, helaas een dominant fenomeen op de planeet aarde. Website io9 verzamelde elf boeken over oorlog, de ervaringen van soldaten en militaire geschiedenis die je beslist moet lezen als je een goed beeld wil krijgen. Vier boeken behandelen expliciet de bijdragen van soldates en de rol van gender op het slagveld. Zo krijgen de Russische pilotes uit de tweede wereldoorlog erkenning.
  • Oorlog nu: Eén van de commandanten die ISIS bevechten is de Koerdische Rojda Felat. Op dit moment probeert ze de Syrische stad Raqqa te heroveren op de extremisten. Hoog tijd, want ISIS-medewerkers houden vrouwen als slavinnen en proberen ze via Facebook te verkopen. En dat is maar het topje van de ijsberg van wreedheden tegen vrouwen en de algemene marginalisering van vrouwen onder de strikte Sharia wetgeving. De val van ISIS kan niet snel genoeg gebeuren.
  • Rebecca Solnit hield een toespraak over journalistiek. Teveel media gaan voor  de gevestigde verhalen. Echte journalisten daarentegen hebben de moed om gevestigde patronen te doorbreken. Ze luisteren naar voorheen ongehoorde stemmen. Ze vertellen de verhalen die machtigen niet leuk vinden. Ze brengen wantoestanden aan het licht en maken het zodoende mogelijk om veranderingen te bewerkstelligen.
  • Een voorbeeld daarvan vormt de verslaggeving rondom mannen die vrouwen onverwachts kussen in het openbaar. Hun acties leverden tot nu toe applaus op. Cannes lijkt echter verandering te brengen in die status quo. Tijdschriften zoals Slate spreken opeens openlijk over de stille agressie van de ongewenste kus naar aanleiding van Lapo Elkann. Deze man misbruikte een prijsuitreiking in Cannes om actrice Umma Thurman op het podium met zijn speeksel te belagen. Hij vergat even dat de tijden veranderen.
  • De gemiddelde deskundige die op de Amerikaanse kabeltelevisie over abortus praat is man, blank, en een verkoper van ultrarechtse leugens om baas in eigen buik voor vrouwen af te schaffen. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoek van organisatie Media Matters. Onder andere Fox Nieuws en CNN leggen de rode loper uit voor dit type spreker.
  • Engelse vrouwen studeren inmiddels vaker dan mannen af in de zogenaamde ”harde” wetenschappen. Zodra ze aan het werk willen gaat het echter mis. Vrouwen stromen in grote getallen uit en sinds 2009 daalt het aantal wetenschappelijke publicaties van vrouwen. Ja, duh, zegt Jenny Gristock in een prachtig artikel voor The Guardian, ze lopen stuk op seksistische organisatiestructuren. En dan zwijgen we nog maar over seksueel geweld, structurele minachting en andere uitingen van vrouwenhaat.
  • Leve Theresa Kachindamoto, een Chief uit het Dedza district in Malawi. Zodra ze aan de macht kwam nam ze een wet aan die kindhuwelijken in haar gebied illegaal maakt. Ze zorgde ervoor dat vijftig zogenaamde ”onder-chiefs” dit verbod actief uitdragen en draaide bovendien 850 kindhuwelijken terug. Joop.nl noemt haar de held die Malawi nodig heeft.
  • Uh oh.. Antwerpen begint een campagne tegen seksuele intimidatie op straat. Top dat het stadsbestuur dat doet. Maar, vraagt blogster Amelie zich af, waarom reduceren de slogans vrouwen tot de dochter, partner, moeder van? Je zou niet van seksuele intimidatie af moeten zien omdat de vrouw in kwestie je zus had kunnen zijn, merkt Amelie terecht op, maar omdat ze een mens is, die niet zit te wachten op je straatintimidatie.
  • De Engelse omroep BBC beweerde in een uitzending dat alternatieve SF/Fantasy geschiedenisverhalen een mannendomein zijn. Fans van het genre geven de BBC graag bijscholing en doen een rondje schrijfsters die het verleden een andere wending gaven. Sophia McDougall (wat als het Romeinse Rijk gewoon voort zou bestaan?), Shannon Selin (wat als Napoleon had kunnen ontsnappen en naar de V.S. was gegaan?), Jo Walton (wat als Engeland zich mee had laten sleuren door het Nazisme? Wat als president Kennedy in 1963 zou zijn gesneuveld?) Enzovoorts.
Advertenties

Zelf proefkonijn spelen levert onthutsende resultaten op

”Ja maar vrouwen publiceren gewoon minder!” Die uitroep klinkt regelmatig als onderzoek weer eens aantoont dat literaire bladen vooral mannen het werk van mannen laten recenseren. Maar wie verder kijkt, ziet al snel dat mannen een voorkeursbehandeling krijgen. Eest van uitgeverijen en daarna van SF- en fantasybladen. Dat blijkt uit een experiment van schrijfster Catherine Nichols en een telling van magazine Strange Horizons.

Catherine Nichols auteurCatherine Nichols

Nichols wilde weten wat er zou gebeuren als ze exact hetzelfde manuscript onder verschillende namen naar een uitgeverij zou sturen. In het ene geval zag een uitgeverij duidelijk een mannennaam. In het andere geval was de auteur duidelijk een vrouw. Wat bleek? Als vrouw kreeg ze uit vijftig inzendingen slechts twee reacties. Zodra ze haar naam veranderde in iets mannelijks, steeg dat aantal met een factor acht. Nichols concludeert: ,,My novel wasn’t the problem, it was me—Catherine.”

Twintig jaar na Francine Prose’s essay over schrijfsters lijkt er helaas nog niet veel te zijn verbeterd op het gebied van automatische bonuspunten voor mannen en onbewuste vooroordelen tegen vrouwen, concludeert Nichols. Ze maakt zich vooral zorgen over het effect hiervan op beginnende schrijfsters. Die zoeken hun weg en moeten hun eigen stem ontwikkelen. Wat als schrijfsters in die schemerzone stranden omdat ze ontmoedigende en oneerlijke reacties ontvangen, puur vanwege hun sekse?

Wat Nichols met haar persoonlijke experiment ondervond, blijkt ook uit wetenschappelijk verantwoorde onderzoeken naar discriminatie. Favoriet zijn studies waarbij groepen mensen identieke verhalen of CV’s voorgeschoteld krijgen. Alleen de naam wisselt. Prompt blijken mensen Jan veel beter te vinden dan Jane. Ze gunnen hem een hoger startsalaris dan haar. Enzovoorts.

strange-horizons

De verschillen in aandacht worden vaak weggeredeneerd met het aloude ‘ja, maar vrouwen schrijven ook minder’. Het verschil past echter niet bij de sekseverhoudingen bij publicaties. Neem SF. Magazine Strange Horizons becijferde dat mannen een aandeel van 55% hebben, tegen 45% titels op naam van een schrijfster. Kijk je vervolgens naar de media, dan zie je een verhouding van twee mannelijke op elke vrouwelijke auteur. De 55% van de romans vertaalt zich regelmatig in 80% van alle media aandacht.

Strange Horizons vond nog een ander veelbetekenend patroon. Kleine magazines, die af en toe verschijnen in kleine oplagen, weten redelijk gelijkwaardige genderverhoudingen te bereiken in hun kolommen. Maar dat evenwicht verdwijnt snel. Hoe meer gezag en status het blad heeft, hoe blanker en mannelijker de inhoud.

Wat een klein, niet gezaghebbend blad kan, namelijk een gelijkwaardige behandeling van schrijvers en schrijfsters, zouden de poortwachters van de cultuur ook kunnen. Niets staat meer aandacht voor schrijfsters in de weg, behalve vooroordelen. De schrijfsters zijn er. De romans zijn er. Nu moeten de poortwachters hen alleen nog willen toelaten tot de top.

Zomaar een inzicht over vrouwen en verhalen

Welke verhalen vertellen we? Wat willen we zien en wat niet? Wie komt aan het woord, wie kijkt toe of ontbreekt? En hoe praten we daar over? Dat zijn thema’s die mij al langer bezig houden en waar ik, ook zonder gericht te zoeken, regelmatig mooie artikelen over aantref op het wereldwijde web. Zoals dit interview met een Finse schrijfster, Maria Turtschaninoff. Een uitgever liet het eerste deel van haar fantasy-reeks vertalen in het Engels. Finse critici reageerden over het algemeen positief, maar konden één element in haar verhaal moeilijk accepteren. De meeste personages in het boek zijn vrouw. Ze leven in redelijke harmonie met elkaar en vormen vriendschappen. Kan niet:

A journalist once accused me of creating an unrealistic environment, since the women have a harmonious co-existence on the island. There’s no backstabbing, can you imagine?! But I believe she is dead wrong. Women stab each other in the back when they are powerless. When the only way to climb, to gain control over your life or gain access to power you are otherwise denied, is to step on others. When everyone is equal, there is no need to do so.

Hear hear.

Lees vrouwen: N.K. Jemisin

Lees vrouwen 2015 blijft fijn. Als je gericht je horizon verbreedt, kom je pareltjes tegen. Zoals de boeken van N.K. Jemisin. ‘The Killing Moon’ is bijvoorbeeld alleen al de aanschafprijs waard vanwege een grappig zelfinterview in het nawoord. Dan moet je echter wel het Engels machtig zijn. Nederlandse uitgevers, zorg aub voor goede vertalingen en zorg dat Jemisin ook bereikbaar wordt voor een Nederlandstalig publiek!

Jemisin schrijft epische fantasy, maar laat in interviews weten dat ze weinig op heeft met de traditionele vorm die dit genre meestal meekrijgt. Blanke mannen die met een zwaard in hun hand magie bedrijven of in de weer gaan met draken en schone dames, komen er bij haar niet in. Ze wil graag deel uitmaken van vernieuwing en de verwondering terugbrengen in verhalen die over mannen gaan, maar ook over vrouwen, kinderen, mensen met allerlei achtergronden en oriëntaties.

Aan verwondering geen gebrek. Jemisin’s debuteerde in 2010 met The Hundred Thousand Kingdoms, het eerste deel van een trilogie. Even lijkt alles ‘zoals het hoort’ in fantasy: de hoofdpersoon leeft in de marge van de samenleving, maar als haar moeder onder verdachte omstandigheden sterft, blijkt ze de troon van het koninkrijk te erven. Moet ze alleen wel tot een akkoord komen met een nicht en een neef. Tot zover een klassieke fantasy-verhaal opzet.

Maar dan. Duiken er opeens goden op. Goden die onderdrukt worden door machtige personen aan het hof. Goden die hun eigen cultuur hebben. Die zich met allerlei ontwikkelingen in de samenleving bemoeien, en verwikkelt zijn in een eigen strijd op leven en dood. Huh?!? Waarna je als lezer van de ene in de andere verbazing valt.

Jemisin benut bovendien romantiek in deze trilogie. Ze neemt daarmee een risico, want het element van liefde in een verhaal is typisch iets waar de gevestigde orde veel moeite mee heeft. Jemisin heeft lak aan die minachting voor romantiek en ziet liefde voor wat het is. Iets essentieels, waar hopelijk zoveel mogelijk mensen goede, fijne ervaringen mee hebben, en wat ook een serieuze plek verdient in mooie verhalen.

Haar volgende twee boeken, The Killing Moon en The Shadowed Sun, slaan een andere weg in.  Jemisin baseerde deze romans losjes op de klassieke Egyptische samenleving en hun ideeën over het leven na de dood. Daarnaast spelen dromen een grote rol in het verhaal. Mensen met aanleg daarvoor kunnen energie uit dromen halen en daarmee ziekten genezen.

Anderen hebben het talent om mensen in slaap te brengen en dan een zachte dood te bezorgen – euthanasie, een omstreden thema in de conservatieve Amerikaanse samenleving. Soms gaat het niet om euthanasie maar om een executie. Wie de wet overtreedt en ‘corrupt’ raakt, kan in slaap vallen en nóóit meer wakker worden.

Dit alles biedt een buitengewoon originele achtergrond voor een verhaal waarbij een religieuze orde van mensen die dromen beheersen en gebruiken, in een oorlog tussen diverse bevolkingsgroepen en woestijnstammen terecht komt. Jemisin heeft daarbij een goed gevoel voor krachtige, complexe vrouwelijke personages, die geloofwaardige ontwikkelingen doormaken en zowel goede als slechte kanten hebben.

Enfin, of mensen wél willen, of niet, het SF en fantasy genre verandert, vernieuwt en biedt steeds meer diversiteit. Met haar verhalen maakt Jemisin deel uit van de progressieve stroming, zonder dat het prekerig wordt. Als je eenmaal aan een roman begint, loop je een groot risico om te laat naar je bed te gaan. Aaaah, nog één hoofdstukje, eentje maar! Kortom warm aanbevolen, haar werk.

Wil je meer? Dat kan! Auteur Jim C. Hines stelt aan het einde van een artikel over gender bij de Hugo Awards een hele rits schrijfsters aan je voor. Lezers doen in de commentaren nog meer aanbevelingen, zoals Martha Wells, Jude Fisher (Jane Johnson), Andrea K. Höst, Ann Leckie, Patricia Briggs.

UPDATE: Zelfs de New York Times nam de moeite om de meest recente roman van Jemisin te recenseren. The Fifth Season komt op mijn leeslijstje hoor…

Vijftien levens die de aandacht vasthouden

Wat heerlijk, een boek waar je aan begint en die je vervolgens in twee zittingen ademloos uit leest. Waarna je eigenlijk meteen opnieuw wil beginnen. Zo’n soort verhaal schreef Claire North met De Eerste Vijftien Levens van Harry August.

Toen de roman verscheen, ging al snel het gerucht de ronde dat ‘Claire North’ een pseudoniem is. Wie zou de echte auteur zijn? Clive Barker misschien? Maar nee. Catherine Webb blijkt verantwoordelijk voor De Eerste Vijftien Levens. Webb heeft al een aantal boeken op haar naam staan. Slechts eentje daarvan, Spiegeldromen, werd in het Nederlands vertaald. Maar nu Harry August zoveel succes boekt, durven uitgeverijen de vertaling van haar andere romans misschien eindelijk aan.

Ik wil niet teveel weggeven van het verhaal, maar de achterflap verraadt al dat de hoofdpersoon, Harry August, na zijn dood opnieuw op de wereld komt. In dezelfde situatie, met dezelfde volwassenen om hem heen, op dezelfde plek. En met zijn herinneringen aan zijn eerste leven intact. Da’s schrikken! Leven twee duurt dan ook kort: de arme jongen denkt dat hij gek is geworden en pleegt zelfmoord in een psychiatrische inrichting.

Pas tijdens zijn derde leven stabiliseert hij en raakt hij gewend aan het feit dat hij nooit echt sterft. Hij keert gewoon terug naar zijn geboorteplek en begint aan een volgend leven, met de ervaringen van de vorige keren. Zo kan hij iedere keer andere keuzes maken. Wel met beperkingen. Zoals: probeer NOOIT de koers van de wereldgeschiedenis te veranderen. Nooit. Want meestal leidt dat tot de ondergang van de wereld. En dan kom je in aanraking met de Cronos Club, een organisatie van soortgelijke bijna-onsterfelijken, en die drukken zulke pogingen de kop in. Met geweld, als dat moet.

Uiteraard duiken er tóch mensen op die hun kennis willen gebruiken om de wereld te veranderen. Aan iemand zoals de hoofdpersoon, Harry, de eer om dat tegen te gaan en de wereld te redden.

Het verhaal heeft soms een wat afstandelijke toon. North/Webb lardeert haar relaas echter met grapjes, mooie details en ontroerende situaties. Ook voorkomt ze gelatenheid – een risico, want als er iets mis gaat wordt de hoofdpersoon opnieuw geboren. Dus wat maakt het uit. Nou, het maakt uit. Ten eerste zijn mensen zoals Harry niet onsterfelijk. Er kan wel degelijk iets gebeuren waardoor er een einde komt aan hun reeks levens. Ten tweede staat de toekomst van de mensheid op het spel. Dat houdt iedereen bij de les.

Toch een punt van kritiek? Nou, vooruit. North/Webb doet wat wel meer schrijfsters doen om succes te hebben. Ze neemt dan wel geen mannelijk pseudoniem aan, zoals nog teveel collega’s doen, maar in haar verhaal richt ze zich op de mannelijke personages. Vrouwen  zijn bijfiguren in de marge van het centrale conflict. Ze reageren op de gebeurtenissen om hen heen en dienen vooral als steun en toeverlaat van de mannelijke hoofdpersoon.

Dat betekent niet dat het verhaal opeens niet meer interessant zou zijn, maar de beperkte rol van de vrouwelijke personages valt op. Zeker omdat het verder zo’n fantasievol, afwisselend en speels boek is. Ik zou daar iets van zeggen als de auteur een man was, en ik zeg er ook iets van als de auteur een vrouw is.

Laat je door dat ene kritiekpunt echter niet weerhouden. Goed boek, warm aanbevolen.

Groenharig meisje redt de wereld in The Meek

Webcomics! De Zesde Clan is er weg van en zet graag het werk van striptekenaressen in de etalage. Deze keer The Meek, een fantasy webcomic waarin een groenharig meisje de wereld moet redden. De titel komt uit de Bijbel, van de bergrede, waarin Jezus zegt: ‘Gelukkig die zachtmoedig zijn, want zij zullen het land erven’.

In The Meek, only a naked green-haired girl can save the worldAngora, de heldin van The Meek.

The Meek brengt drie verhaallijnen bij elkaar. Ten eerste het verhaal van een despoot, die gemanipuleerd wordt door een tijgerdemon om een oorlog te beginnen tegen een bepaalde bevolkingsgroep, de Carissi. Het is fantasy hè, dus natuuuurlijk stikt het van de oorlogen en intriges. Hier doorheen loopt het verhaal van Soli, een huurlinge die om allerlei redenen haar ex om het leven wil brengen. Tot slot Angora, een groenharig meisje met bijzondere krachten. Ze gaat op pad op basis van een paar aanwijzingen van haar grootvader, in gezelschap van een kaartenmaker die meestal te dronken is om iets fatsoenlijks te doen.

Der-Shing Helmer studeerde biologie en tekende al van kinds af aan. In eerste instantie merkte ze dat ze erg beïnvloed werd door de stijl van de Japanse anime. Ze wist zich hieraan te onttrekken en ontwikkelde gaandeweg haar eigen stijl, vertelt ze in een interview met Rococo Flow. Sinds eind 2007, begin 2008 publiceert ze wekelijks afleveringen van haar tot nu toe meest ambitieuze webcomic, The Meek. Recensenten zijn enorm lovend over de webcomic:

…the characters are fantastic so far, and the little bit of the world we have seen is just breathtaking. But the real hero in this comic is Helmer’s absolutely exquisite artwork. Her figures are natural, her coloring and shading techniques stand head and shoulders above 99% of comics out there, and her paneling is divine. For an untrained amateur artist, the work presented here is simply mind-blowing.

Enfin, oordeel zelf…..

Krijgsheldinnen in een geschikte uitrusting

Hahahahaha! Geweldig idee, deze website: Women Fighters in Reasonable Armor. Oftewel krijgsheldinnen in geschikte kleding. Je weet wel, een uitrusting met bepantsering op de juiste plaatsen, zodat je daadwerkelijk een gevecht aan kunt gaan met de minste kans op dodelijke verwondingen. Dat lijkt een open deur, maar je moet de hordes vrouwen eens de kost geven die van de computerprogrammeur, fantasyschrijver of tekenaar niets meer aankrijgen dan een soort metalen bikini (auw!). Nee, dan liever zo:

Uitgeverij opent Science Fiction hemel

Niet herdrukt, niet meer verkrijgbaar, dat is het lot van veel science fiction boeken uit de jaren vijftig en daarna. Niet getreurd! De Amerikaanse uitgeverij Gollancz opent in september een speciale website, SF Gateway. Iedereen met een e-reader kan via de site opnieuw kennis maken met vergeten en halfvergeten meesterwerken uit de lange geschiedenis van Science Fiction. Inclusief de briljante pulpboeken uit de Gouden Eeuw van het genre.

Jammer dat de verschrikkelijke kaften minder goed zichtbaar zijn bij e-boeken.

De database met e-boeken biedt mensen de kans om alsnog kennis te maken met geweldige auteurs, zoals Rachel Pollack, Mary Gentle, Alice B. Sheldon, Kate Wilhelm of Cecelia Holland. Gollancz verbindt de database met een ander project: een SF encyclopedie. Lezers kunnen dan boeken downloaden en tegelijkertijd meer informatie vinden over de auteur, de context waarin het boek werd geschreven, en alles wat je verder nog wilde weten over science fiction. De Zesde Clan heeft er zin in! Leve Science Fiction!