Tag Archives: expositie

Singer eert Desirée Dolron met veelzijdige expositie

Zijn het stofdeeltjes? Planeten? Sterrenstelsels? Hoe hangt dat gewervel samen met de weerspiegeling in het plafond? Daardoor lijkt het alsof je omhoog kijkt naar een sterrenhemel. En wat heeft dat alles te maken met angst? Die verwondering en meer roept het werk van Desirée Dolron op, onder andere met haar video-installatie ‘I will show you fear in a handful of dust II‘. Het werk maakt deel uit van een veelzijdige expositie in het Singer Museum in Laren. Grijp je kans – dat kan tot en met 14 mei 2017.

Xteriors

Harper’s Bazaar houdt het kort. ”Wie van fotografie houdt: dit is jouw tentoonstelling”. Dolron brak door met een reeks foto’s over religieuze rituelen in India, Pakistan en andere landen, waar mensen zichzelf pijnigen om een staat van transcendentie te bereiken. Tegelijkertijd toont het Singer ook haar latere werk, zoals de serie Xteriors, met prachtige, verstilde foto’s van serene mensen met een onpeilbare blik.

Maar Dolron doet meer dan alleen fotografie. Meteen als je de hoofdgang van het Singer museum in loopt, hoor je een onrustig fladderend ruisen. Het geluid komt van video-installatie Complex Systems. Geïnspireerd door de bewegingen van een zwerm spreeuwen speelt Dolron hier met leegte en beweging, soms harmonieus, soms manisch, aanzwellend en wegstervend. Enige minpunt: vanwege de locatie in de gang lopen er constant bezoekers door het beeld. Het pleit voor de kracht van Dolron’s installatie dat mensen toch geboeid bleven kijken.

Eenmaal binnen in de reeks zalen begint de bezoeker bij de onderwaterfotografie van de serie Gaze, waarna de religieuze beelden uit de jaren negentig volgen, een mooie reeks foto’s uit Cuba en Xteriors. Ook al lijkt het werk ernstig, je kunt wel degelijk humor ontdekken. Zoals Habana Libre, een foto van de Cubaanse hoofdstad gezien vanaf de boulevard. Dolron gebruikte bedekte kleuren. Donkere wolken aan de hemel en duidelijk zichtbare gaten in de vervallen gevels, ja, vrijheid…..

Tussendoor kun je in een pikdonkere bijzaal ‘I will show you fear in a handful of dust II‘ ondergaan. Ik heb er geen ander woord voor – ondergaan. Op een goede manier. Ik vond het werk vervreemdend, mysterieus, mooi op een ontzagwekkende manier. Dolron hierover in een interview voor het Financieel Dagblad:

Dolron komt niet uit een religieus nest, maar zat wel op een nonnenschool. ‘Daar werd ik niet blij van. Ik zie de secularisering als een bevrijding. Ik geloof ook niet in een hiernamaals. Mijn recente werk, I Will Show You Fear in a Handful of Dust (2016, red.), is een video van dwarrelend stof. Als mens ben je niets anders dan een transformatie van de stof. Zelfs onze angst huist in de materie.’

Zoveel kun je dus bereiken met warrelende deeltjes.

Om Dolron’s laatste installatie te zien moet je eerst door de toegift wandelen. Het Singer liet de fotografe een keuze maken uit de collectie. Ze koos vrouwenportretten van Leo Gestel en Jan Sluijters, omdat die schilderijen ”voor haar een sterke zeggingskracht en tijdloos karakter hebben”, aldus de toelichting. Leuk: het naakt met parelketting (Jan Sluijters, circa 1932) heeft gewoon haar op haar oksel, zoals dat hoort bij mensen.

Enfin, helemaal achterin zie je Uncertain, TX. Begeleid door omineuze a-tonale muziek zie je beelden van Caddo Lake in Texas, waar vreemde eend in de bijt Salvinia Molesta (grote vlotvaren) het hele ecosysteem aan het verwoesten is. Aan de oppervlakte zie je er weinig van. Zon, blauwe hemel, exotische bomen in een moeras…  maar onder water verstikt deze woekeraar alle leven. Beklemmend

Geen wonder dat grote musea zoals Victoria & Albert museum in Londen of het Reina Sofia Museum in Madrid haar werk bewonderen en tentoon stelden. Fijn dat je nu niet naar Engeland, Spanje of de V.S. (Guggenheim) hoeft te reizen. Je kunt alles zien in ons eigen kikkerlandje. Aanbevolen!

Advertenties

Amsterdam eert feministes uit de jaren tachtig

Tania Leon, Helen Jeanette Gill, Julia da Lima, Philomena Essed, Mercedes Zandwijken, Gloria Wekker, Ernestine Comvalius, Alem Desta, Ellin Robles, Mavis Carrilho, Cisca Pattipilohy, Troetje Loewenthal… Allemaal feministes die in de jaren tachtig opkwamen voor de belangen van zwarte migrantenvrouwen. Het Amsterdams Museum en CBK Zuidoost eren deze vrouwen met Rebelse Trotseen project van kunstenaar Patricia Kaersenhout over de zwarte feministische golf in Amsterdam.

In de jaren tachtig van de vorige eeuw bruiste het in Amsterdam. Een groep vrouwen verenigden zich in Flamboyant en Zami en noemden zich ZMV vrouwen (Zwarte Migranten Vrouwen). Vanuit dit platform kwamen ze in actie om aandacht te vragen voor de wonden van een pijnlijk koloniaal verleden, en om de situatie van migrantenvrouwen te verbeteren. Het waren voorhoedsters van de zwarte vrouwenbeweging.

Kaersenhout bracht hun verhalen in beeld met foto’s en een korte film. CBK Zuidoost toont deze beelden tot en met 27 juni. Voor het Amsterdam Museum heb je wat langer de tijd: daar kun je tot en met 31 augustus het kunstproject van Kaersenhout zien. Zo beeldde ze de pioniersters af op portretdoeken, die in Afrikaanse landen meestal louter mannelijke politici afbeelden. Nu staan er louter vrouwen op.

FOAM laat Vivian Maier stralen

Museum FOAM in Amsterdam laat bezoekers door middel van een liefdevol opgezette tentoonstelling kennis maken met het werk van Vivian Maier, de vrouw die pas na haar dood erkenning kreeg als fotografe. Grijp die kans! De expositie loopt door tot 1 februari 2015.

 

Net als voetbalster Vivianne Miedema valt Maier de hoogste eer te beurt: mensen vergelijken haar met mannen. Het FOAM noemt beroemde tijdgenoten, zoals de fotografen Joel Sternfeld en Garry Winogrand.

Bij leven wist echter bijna niemand dat Maier in haar vrije tijd, als ze niet als nanny werkte, het straatleven vastlegde in steden als New York en Chicago. Ze moest woekeren met middelen. Zo toverde ze een badkamer om tot donkere kamer. Later had ze geen geld en geen ruimte meer om haar fotorolletjes te ontwikkelen. Zodoende kon ze haar eigen werk niet terugzien.

Het fotomateriaal stapelde zich op. Na haar dood, in 2009, trof een makelaar een deel van die berg rolletjes aan. Uit nieuwsgierigheid liet hij de rolletjes afdrukken – en stond versteld van wat hij zag. Ook enkele andere mensen kochten Maier’s foto’s per toeval bij veilingen. Inmiddels wijdt een groepje mensen zich aan de taak het werk van Maier alsnog te ontwikkelen, af te drukken en aan de wereld te tonen.

Wat Maier overkwam, gebeurt vaker bij kunstenaressen. Neem bijvoorbeeld componiste Mel (Mélanie) Bonis (1858-1937). Ze had duidelijk talent en orkesten speelden haar composities af en toe. Toch lukte het haar niet een nalatenschap op te bouwen:

Na haar dood in 1937 bekommerde niemand zich om haar muziek. In de familiesagen werd haar rol als componist afgedaan als “niet slecht, maar gedateerd. Niet de moeite om op te nemen”. Begin ’90 echter ging haar achterkleindochter Christine Géliot, nadat ze een concert met de muziek van Mel Bonis had gehoord, op zoek in de familiearchieven. In de kelder vond ze een grote koffer vol manuscripten. Het was het begin van de herlancering van Mel Bonis.

Op die manier doen mensen wel vaker herontdekkingen. Charlotte Salomon (gestorven in 1943) herontdekt als autonoom kunstenares. Vergeten Dordtse illustratrice Ella Riemersma (1903-1993) herontdekt. Enzovoorts.

Uiteraard speculeren mensen over de oorzaken van die onzichtbaarheid. Toch komt er langzaam verandering in de situatie. Tegenover musea waar werk van kunstenaressen nog steeds verstoft in een depot, komen steeds meer musa te staan die kunstenaressen een podium gunnen.

Foto: Vivian Maier.

Waaronder dus het FOAM. Hun expositie maakt duidelijk waarom Maier’s werk, eenmaal bekend, zo snel furore maakte. Kinderen kijken je vanaf de hoge muren indringend aan. Een in het wit geklede vrouw loopt van de kijker weg, het nachtelijke duister in. Potige immigrantenvrouwen in de Lower East Side van New York praten met elkaar, omringd door spelende kinderen. Dronkelappen liggen bij elkaar in een portiek. Het leven spat van de beelden af. Met alle hoogte- en dieptepunten die daarbij horen. Komt dat zien!

BONUS: Bekijk deze documentaire over Maier (uitgezonden door de NPO, 80 minuten). Zie ook hier: Finding Vivian Maier.

Wetenschapsmuseum eert muziekpionier Daphne Oram

Techno muziek heeft veel, zeer veel te danken aan Daphne Oram. De tweede wereldoorlog gaf haar als vrouw de kans om vanaf 1943 te werken in een geluidsstudio van de BBC. Vanuit die basis kon ze haar interesse voor muziek verder ontwikkelen. Ze ontwikkelde onder andere de Oramics machine, een apparaat met een techniek om sporen op een film om te zetten naar geluiden. Later begon ze een eigen muziekstudio in Kent. Het Londense Science Museum brengt een tentoonstelling over haar leven en werk.

Daphne Oram, pionier in de techno muziek.

Oram stierf in 2003 en was tegen die tijd een beetje vergeten, blijkt uit het persbericht over de expositie:

Mick Grierson, Director of the Daphne Oram Collection, Goldsmiths,  University of London, said: “The Oramics machine is a device of great importance to the development of British electronic music. It’s a great shame that Daphne’s contribution has never been fully recognised, but now that we have the machine at the Science Museum, it’s clear for all to see that she knew exactly how music was going to be made in the future, and created the machine to do it.”

De laatste jaren herontdekken muziekliefhebbers haar baanbrekende werk. De expositie in het Science Museum, met een Oramics machine als stralend middelpunt, is één van de bewijzen voor die hernieuwde belangstelling. De tentoonstelling begon in juli en loopt door tot en met december 2012.

Veiling brengt talentvolle fotografe aan het licht

Vivian Maier. Je zult haar naam in geen enkel naslagwerk tegenkomen, want tot haar overlijden in 2009 wist niemand dat ze fotografeerde. Pas na een veiling van haar werk begonnen mensen zich te interesseren voor de meer dan 90.000 negatieven. Maier werkte als kinderoppas in Chicago en maakte in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw prachtige foto’s op straat. Later begon ze te reizen en ook daarvan deed ze fotografisch verslag. Gawker tv laat haar nalatenschap zien in een documentaire.

Vivian Maier, fotografe.

Makelaar John Maloof ontdekte Maiers erfenis na haar overlijden. Hij kocht bij een veiling een doosje negatieven, begon zich in de erfenis te verdiepen, en zocht contact met andere liefhebbers van fotografie om te kijken of er meer was. Maloof heeft inmiddels een weblog opgezet om recht te doen aan haar nalatenschap.

Op deze site vind je, naast talloze foto’s, de meest recente ontwikkelingen. Er gaat de komende tijd vanalles gebeuren namelijk. Een lijstje: van 8 januari tot 3 april dit jaar houdt het Chicago Cultural Center een expositie met ongeveer tachtig foto’s. In de herfst komt een boek uit over Maier, haar leven en haar werk. Sympathisanten zijn druk bezig met het verwerken en afdrukken van nooit eerder ontwikkelde filmrollen, waaronder enkele kleurenfilms, en het inscannen van alle negatieven. Het is een enorme berg werk en de mensen die dit karwei uitvoeren komen dagelijks nieuwe verrassingen tegen.

Waarom werd Maier pas ontdekt toen haar negatieven naar een veiling in Chicago gebracht werden? We zullen het misschien nooit weten. In ieder geval zorgen allerlei mensen er nu voor dat haar naam alsnog bijgeschreven kan worden in de naslagwerken en overzichtsboeken over fotografie.

Vivian Maier had een oog voor randfiguren, de schaduwkant van de Amerikaanse droom.

Miniaturen Gesina ter Borch verlaten depot

Eindelijk, een kans om het werk te zien van schilderes Gesina ter Borch. Haar miniaturen in waterverf waren in haar tijd, de zeventiende eeuw, alleen bekend bij familie en vrienden. Vervolgens verdween haar werk eerst in familie archieven, en later in de opslag. Stedelijk Museum Zwolle toont haar werk vanaf 17 oktober aanstaande en werpt zo licht op een van de verdwenen kunstenaressen uit de Gouden Eeuw.

Gesina ter Borch, 'hanengevecht in de Sassenstraat in Zwolle', 1655.

Gesina ter Borch was de halfzuster van Gerard ter Borch. Die schilderde en verwierf naam en faam. Gesina groeide op in een zeer kunstzinnig milieu en had ook talent, maar voor vrouwen was het absoluut onbestaanbaar dat hun werk zich zou ontwikkelen tot meer dan een privéhobby. Ook naar buiten treden met je werk lag zeer problematisch. In de normen en waarden van die tijd was dat onbehoorlijk, iets voor onfatsoenlijke, zedeloze vrouwen. Dus illustreerde Gesina ter Borch gedichten en maakte tekeningen voor familieleden, vrienden, of voor zichzelf.

Pas in de negentiende eeuw onderzochten historici de familie archieven en dook haar werk op. Zelfs nu nog krijgen haar miniaturen waardeoordelen mee als ‘jongemeisjesachtig’ of ‘charmant’, zoals blijkt uit een artikel van historisch centrum Overijssel. Da’s maf, want Gesina ter Borch maakte bijna altijd afbeeldingen van mannen en vrouwen, die stevig roken en drinken, elkaar het hof maken, vrijen, of ruzie hebben. Ze gaan elkaar bij die ruzies onder andere te lijf met haardtangen en pantoffels. Heel jongemeisjesachtig, inderdaad.

Stedelijk Museum Zwolle is open van 10.00 tot 17.00 op dinsdag tot en met zaterdag. De expositie van Gesina ter Borch loopt tot 9 januari 2011.