Tag Archives: exacte vakken

Ruim helft docenten en ouders discrimineren meisjes en jongens

57% van de leraren geven toe dat ze meisjes en jongens (onbewust) stereotyperen op school. Ruim de helft van de ouders geeft toe dat ze hun zonen anders behandelen dan hun dochters. En jongeren zien exacte vakken als ‘mannelijk’ en dus minder geschikt voor meisjes. Dat blijkt uit een Engels onderzoek, uitgevoerd ter gelegenheid van een Maand van de Exacte vakken.

Deze stereotypering heeft negatieve gevolgen voor meisjes. Zo maakte 54% van de ondervraagde docenten mee dat meisjes onder druk van hun ouders stopten met exacte vakken. Deze vroege uitval voorkomt dat meisjes een echte vrije keuze kunnen maken. Misschien zijn ze stiekem best ok in wiskunde, maar als dat geldt als ‘iets voor jongens’ en je ouders zeggen ‘wiskunde is veel te moeilijk voor jou, stop er maar mee’, dan moet je als kind van goede huize komen om een eigen koers te varen.

Tegen de tijd dat het gaat om studeren en een baan vinden, domineren jongens en mannen en halen werkneemsters nog geen kwart van het totaal uit bij bedrijven. Samenlevingen verspillen zodoende bergen talent.

De studie past bij eerdere onderzoeken. Zo blijken docenten de wiskundige vaardigheden van jongens al vroeg veel hoger in te schatten dan bij meisjes. Zij krijgen bij voorbaat het vertrouwen van docenten. Meisjes niet. Uit een ander onderzoek bleek vervolgens dat docenten wiskundehuiswerk van meisjes betere cijfers geven dan dat van jongens, maar alleen zolang ze niet weten of een jongen of meisje de sommen maakte. Zodra ze de sekse wisten, gaven ze meisjes juist lagere cijfers dan jongens.

Hetzelfde overkomt vrouwen als ze bijvoorbeeld software programmeren en aanbieden op een platform zoals GitHub. Gebruikers gaven hun producten hoge waarderingen, maar alleen als ze geen idee hadden of een man of een vrouw erachter zat. Zodra ze wisten dat het programma van een vrouw kwam, vonden ze het niks meer.

Kortom, docenten en ouders zijn gewoon een product van een seksistische maatschappij. We zwemmen met ons allen in hetzelfde water, geven de boodschap vervolgens door aan kinderen en zo leren kinderen al vroeg hoe het hoort. Genialiteit is een mannelijke eigenschap, weten meisjes van zes al. Aan wiskunde hoeven ze niet te beginnen want dat kunnen meisjes niet, tenzij je een uitzonderlijke freak bent. Waarna meisjes afhaken en iedereen zegt ‘zie je wel, wiskunde is niets voor meisjes.’ Zo houdt het patroon zichzelf in stand….

Advertenties

Meisjes excelleren op school, maar is Nederland daar klaar voor?

Campagnes om exacte vakken toegankelijk te maken voor meisjes, hebben effect, concludeert De Volkskrant. In Nederland maar ook in bijvoorbeeld de V.S. volgen meisjes steeds vaker wiskunde, scheikunde en natuurkunde. Ze halen in alle vakken, behalve gym en natuurkunde, ook hogere cijfers dan jongens. Zijn we daar als samenleving klaar voor?

Dat is de vraag, want schoolsucces biedt niet automatisch een garantie voor loon naar werken op de arbeidsmarkt. In als mannelijk gecodeerde sectoren staan mensen (mannen) nogal vijandig tegenover vrouwen en waarderen hun bijdragen niet, ook niet als die bijdrage objectief beter is. Bovendien moet je niet zwanger worden, want dan gooien werkgevers je de laan uit. En de overheid zegt daar niets van.  Tot slot houden veel jongeren er zeer traditionele opvattingen op na over wie thuis de wc moet schrobben en wie het geld moet verdienen.

Ik zou dus zeggen: goeie eerste stap, die mooie cijfers op school. Maar als samenleving hebben we er niets aan als we vrouwelijke ambitie eng vinden en de helft van de Nederlandse bevolking op blijven sluiten in het roze ghetto van verzorgen, troosten en het huishouden doen, met hooguit een baantje ‘voor erbij’.

De Gereedschapskist: de ‘eh?!?’-factor

Een vrouw probeert iets te bereiken in de openbaarheid. Ze wil bijvoorbeeld verkiezingen winnen. Prompt deinst iets binnen in jezelf terug. Ze heeft misschien alle kwaliteiten die je graag wil zien in iemand, maar je kiest liever voor een man want zij is….tsja, geen idee… eng? … ongeloofwaardig? Niet overtuigend genoeg….? Dat is de ‘eh?!?-factor, prachtig geïntroduceerd en uitgelegd door Saturday Night Life en door Sherry Pagoto in magazine Salon, aan de hand van de Amerikaanse verkiezingen.

In de V.S. draait het op dit moment bij de Democraten om Hillary en Bernie, oftewel Clinton en Sanders. Clinton boekte recent winst in Nevada, maar haar voorsprong staat onder druk. Mensen voelen ‘de Bern‘, ze voelen niet ‘de Hillary’. Pagoto toont zich volstrekt niet verbaast over die situatie. Clinton kamp namelijk met die ‘eh?!?’-factor:

What I’m referring to is this phenomenon of having your knowledge and expertise discounted, minimized or dismissed because of amorphous personal traits, expressed so perfectly on the skit in a simple noise, “she’s just ‘eh.’” And everyone agrees. It’s being the most learned and experienced person in the room, yet people take more seriously the less experienced, loud-talking male who has some kind of charisma on his side, the kind that she could never have because gender norms have long taught us that “intelligent” and “woman” equals anti-charisma.

Deze ‘eh’ factor leidt ertoe dat meisjes en vrouwen argwaan tegenkomen en onderschat worden. Ze moeten zich bewijzen, opnieuw bewijzen en nog een keer bewijzen, maar desondanks blijft de omgeving hen negatiever beoordelen dan mannen. Dat begint al vroeg. Als jongens assertief optreden vinden we dat normaal. Dat horen jongens te doen. Maar meisjes die hetzelfde gedrag vertonen, krijgen negatieve waarde-oordelen naar hun hoofd geslingerd. Zij zijn ‘bazig’ – een woord met een negatieve ondertoon als het om meisjes gaat. Terug in je hok!

Keer op keer verliezen vrouwen vervolgens in competities. Zo botsten studentes in de exacte vakken aan tegen mannelijke medestudenten die vrouwen niet zien staan. Ze betwijfelen de geschiktheid van vrouwen voor de studie en beoordelen haar intellectuele capaciteiten stelselmatig als lager dan die van mannen. Intellect hoort bij de mannelijke sekse. Intelligente vrouwen daarentegen? Huuuuu! Manwijven! Welke klas je ook onderzoekt, mannen komen in de top van competente, populaire studenten, terwijl mensen vrouwen over het hoofd zien:

The “celebrities” in the classroom were also more likely to be male, and men were far more likely to see their male peers as knowledgeable. In two of the classes, the top four “celebrities” were men. The top three “celebrity” students in the other class were also men. A few women were called out enough by their peers to reach “celebrity” status, but, again, at a more infrequent rate.[…] The outspoken women with just as much academic success as these students, however, were overlooked and never reached “the same celebrity status” as their male counterparts.

Onder andere bij sollicitaties en in verkiezingstijd werkt sekse zodoende tegen vrouwen. Mensen gaan gevoelsmatig voor Bernie. Hij is de toffe peer, de charismatisch man, oh, Bernie!!!!! Hillary daarentegen vinden veel mensen een beetje eng. Er klopt iets niet… ze is onbetrouwbaar en ongeloofwaardig, want er zit iets verkeerd…. Ze is kil, agressief, ja, bazig. Ze verheft haar stem niet in een politiek debat, nee, ze klinkt schel, huuuu! Kan ze niet wat zachter praten? Wat doet ze daar eigenlijk in het openbaar achter die microfoon:

In the eyes of the American public, Hillary Clinton will never be fun. Or likeable. Or someone you’d want to have a beer with.

Kortom, de ‘eh?!?’ factor. Die speelt ook in Nederland een rol. In de politiek vallen vrouwen niet onder de ‘geïnstitutionaliseerde norm’, zoals hoogleraar Monique Leyenaar dat zo mooi samenvat. Wij hebben bijvoorbeeld maar één politieke partij met een vrouwelijke voorzitter. De Partij voor de Dieren. Bij alle andere partijen staan mannen aan het hoofd en komt de eerste vrouw, als je geluk hebt, op de tweede plaats. Maar die vrouwelijke nummer twee mag niet mee bij de coalitie-onderhandelingen. Dan nemen de heren liever een mannelijke vertrouweling mee – iemand die ze capabel achten, waar ze van op aan kunnen. Een vrouw past niet in dat plaatje. Zij is ‘eh?!?’

Zolang je deze factor niet op waarde schat, kun je nog zo hard roepen dat vrouwen assertiever moeten worden en hun kansen moeten pakken. Dat gebeurde recent nog rondom een rapport van Atria over het gebrek aan vrouwen in Nederlandse gemeenteraden. Maar als je dat doet kies je voor eenzijdige kritiek, op de partij die meestal niet in het voordeel is – vrouwen zijn de minderheid, die niet thuishoort in de politiek, die de minste macht heeft. Die minderheid moeten vervolgens geheel alleen de boel rechttrekken?

Nee, het ligt complexer. Samen creëren we een omgeving, in situaties waarbij mannen de toon zetten, die vrouwen structureel op achterstand zet, hun zelfvertrouwen ondermijnt en wegzet als ”eng/klopt niet/eh?!?”. Zolang we dat doen, leggen vrouwen het in het openbaar af tegen mannen. Zie onder andere hier en hier en hier voor voorbeelden uit de showbizz, politiek en wetenschap. Ongeacht de daadwerkelijke kwaliteiten en kwalificaties van de vrouw in kwestie: we willen liever een man. Omdat hij een man is. En da’s flink balen.

BONUS: een mooie analyse van taalkundige Deborah Tannen over de automatische weerzin tegen Clinton. Onder andere vanwege de tegenstrijdige (seksistische) eisen waaraan zij moet voldoen.

Oefening van een kwartier laat sekseverschillen verdwijnen

Een korte tekst schrijven over de normen en waarden die je zelf belangrijk vindt laat sekseverschillen in de exacte wetenschappen als sneeuw voor de zon verdwijnen. Dat meldt The F-word. Plaats van handeling was de universiteit van Colorado in de Verenigde Staten.

Deze universiteit probeerde de achterstand van studentes te verkleinen met het aanbieden van extra lessen en trainingen, zonder resultaat. Uiteindelijk besloot onderzoeker Akira Miyake te kijken of een experiment wél resultaat kon boeken. Miyake verdeelde 283 mannen en 116 vrouwen in twee groepen. De ene groep mocht in vijftien minuten een stukje schrijven over normen en waarden die zijzelf belangrijk vonden. De tweede groep kreeg de opdracht een norm of waarde te kiezen waar zij zelf niet zoveel mee hadden, maar waarvan ze vonden dat een buitenstaander er eens over na moest denken.

Wat bleek: de groep die over de eigen waarden mocht schrijven, vertoonde daarna in de lessen geen sekseverschillen meer. Meiden deden het even goed als jongens. Wie de andere opdracht kreeg boekte daarna geen andere resultaten in de lessen: de vrouwen van deze groep bleven een achterstand houden.

Wonderlijk? Niet als je deze uitkomst koppelt aan theoriën over de zogenaamde stereotype threat, de remmende werking van stereotypen. Een voorbeeld: meisjes krijgen in hun opvoeding vaak de culturele boodschap mee dat exacte vakken lastig zijn en dat meisjes daar minder goed in zijn dan jongens. Als je dan aan de slag moet in de exaxte vakken, is de kans groot dat meisjes die verwachting waar maken en inderdaad minder goed presteren.

De schrijfoefening over de waarden die je zelf belangrijk vindt, doorbrak dat patroon:

The writing exercise boosted the students’ self-worth and confidence, counteracting the effects of the stereotype. Discover notes: ,,Miyake’s achievement is doubly impressive because the physics course had already tried to introduce ways of reducing the gender gap, including extra tutorials. But all of these methods involved more of the same – more teaching, or more problems to solve. Miyake’s exercise, by contrast, had nothing whatsoever to do with physics; it worked because it improved the environment in which women learn physics.”