Tag Archives: ervaringen van vrouwen

Nederland mengt zich in debat over geweld

Het begon allemaal met Anke Laterveer. Die wilde aangifte doen van aanranding en poging tot verkrachting, maar kwam bij de politie voor een dichte deur te staan. Ze vertelde op de nationale televisie over haar ervaring en riep mensen op om via de hashtag #zeghet eigen ervaringen met seksuele intimidatie en geweld te melden. Daarop brak de virtuele hel los.

Gelderse vrouwen, mannen, Randstedelingen, iedereen sloeg aan het twitteren. De hashtag #zeghet belandde al snel in de twitter-lijst van trending topics en bereikte in een paar dagen het 11.000ste bericht. Mensen doorbraken zodoende massaal het taboe op seksueel geweld. Ze zwijgen niet langer en vragen aandacht voor de beroerde situatie in Nederland.

Da’s hard nodig. Laterveen kreeg, net als veel andere vrouwen, te horen dat echt niet alle mannen aanranders of verkrachters zijn. Ook valt op dat een deel van de Nederlanders allergisch reageerde op haar #zeghet campagne. Wat voor zin heeft zoiets nou? Een greep uit de andere, door journalisten gesignaleerde volautomatische tegenreacties:

Er waren ook vrouwen die meldden dat ze niet konden aanzien hoe andere vrouwen zich massaal in een slachtofferrol wurmden. […]Vreemd: in mijn ogen lieten alle bekentenissen zien dat deze ‘slachtoffers’ over hun eigen angst en schaamte heen stapten om voor eens en altijd het heft in eigen hand te nemen. Dat is wat ‘bespreekbaar maken’ betekent. Tot slot las ik ergens dat het leek of vrouwen onder de hashtag #zeghet een competitie deden wie de meeste lustgevoelens opwekt bij het andere geslacht. Alsof het feit dat een man zich niet kan bedwingen wanneer hij jou ziet iets zegt over of je mooi bent of niet. Misbruik heeft niet met uiterlijk te maken, maar met macht.

Dit defaitisme, het etiket ‘slachtoffer’ opgeplakt krijgen zodra je vertelt wat je overkwam, het verontschuldigen van mannen die zich nou eenmaal niet kunnen bedwingen of die gewoon een compliment wilden maken, het zijn allemaal elementen van een verkrachtingscultuur die ook Nederland in z’n greep houdt. Slachtoffers krijgen tot op de dag van vandaag eerder te horen ‘aangerand, jij? Daar ben je te lelijk voor‘, dan dat ze ondersteuning, begrip en een goed politie onderzoek krijgen.

#Zeghet maakt het mogelijk voor Nederlanders om opnieuw te kijken naar de aloude tweedeling, die feministen in de V.S. samenvatten onder de noemers #notallmen versus #yesallwomen. Nee, lang niet alle mannen vergrijpen zich aan vrouwen en af en toe een man. Maar alle vrouwen leven met de onderhuidse vrees dat situaties uit de hand lopen. Dat op straat heee psssst schatje binnen de kortste keren uitloopt op ‘vuile slet ik pak je’. Dat een date met een leuke man ontaardt in aanranding en poging tot verkrachting. Dat je als vrouw gepakt wordt.

Laterveens verhaal, de massale weerklank op Twitter en de publiciteit in landelijke media hebben wel degelijk zin. Het leidt tot bewustwording en tot meer begrip voor de situatie waarin vrouwen terecht kunnen komen. #Zeghet heeft inmiddels zelfs geleid tot kamervragen van een SP-parlementarier.  Hoe reageert de politie als een vrouw seksueel geweld meldt. Of het waar is dat het soms een week duurt, voordat een slachtoffer iets hoort van de zedenpolitie. Wat de wachttijd is voor het maken van een afspraak. En wat doet het OM precies?

Goede vragen. En nogmaals, heeeeel goed dat deze discussie ook in Nederland begint.

Feministische longreads

Het NRC heeft ze, dus waarom de Zesde Clan niet: longreads. Langere artikelen, tikkeltje essay-achtig, waar je in kunt duiken om de gedachten van een ander tot je te nemen. Bij de Zesde Clan staat natuurlijk een feministische invalshoek centraal. Dat wil zeggen: kritisch, met analyses rondom gender, danwel aandacht voor machtsverhoudingen en de vrije ontplooiing van mensen (en alles wat dat tegenhoudt). Onze longreads:

Een mooi artikel van Jacqueline Rose, een academica die zich eerder boog over kwesties zoals het Zionisme en de situatie in Israel. Deze keer grijpt ze de vertaling in het Engels van ‘The Conflict’, een boek van de Franse Elisabeth Badinter, aan voor een overdenking over moeders en het moederschap.

Het moederschap volgens propagandisten.

Rose biedt meteen ook een goede leeslijst aan voor geïnteresseerde mensen die zich verder willen verdiepen in dit universele thema. Met observaties zoals deze:

One of the most striking characteristics of discourse on mothering is that the idealisation doesn’t let up as reality makes the ideal harder for mothers to meet. If anything, it seems to intensify. This isn’t quite the same as saying that mothers are always to blame, although the two propositions are surely linked. […] Against what is all this a defence? What are all these pious, oversexualised, punitive or simply dotty versions of motherhood covering for?

Ann-Marie Cordiam bespreekt in Hallo dames, klaar om te verliezen? de vele manieren waarop rolpatronen jongens en meisjes, mannen en vrouwen, in hokjes douwen en misstanden veroorzaken. Waarbij vooral meisjes geestelijk gekortwiekt worden, en ‘meisje’ voor een jongen het allerergste scheldwoord is. Ze schreef dit stuk naar aanleiding van een lezing van Asha ten Broeke, die regelmatig in de media aandacht vraagt voor dit soort kwesties en een digitaal seksismemuseum opzette, om duidelijk te maken dat Nederland nog steeds oerconservatief is.

Twee standup comedians begonnen een interactieve theatershow, Sex Signals, over het beladen thema van seksueel geweld. Gaandeweg ontwikkelden ze een effectieve aanpak. Praat over omstanders. Wat is hun rol in het geheel? Wat kunnen ‘derden’ doen als ze zien dat het tussen twee mensen niet goed loopt? Hoe kun je met elkaar een cultuur creëren die daders ontmoedigt en slachtoffers respectvol opvangt? Die collectieve insteek blijkt effectief. Onder andere op een militaire basis daalde het aantal incidenten sterk. Dat geeft hoop voor de toekomst…

Weblog De Tweede Sekse geeft in een uitgebreide beschouwing een beeld van de feministische beweging in België. Media, bijeenkomsten, acties, initiatieven, scholing en bewustwording, ons buurland heeft het allemaal. De Tweede Sekse geeft daarnaast graag tips en ideeën om jezelf als vrouw te organiseren. Hou je het op vrouwen alleen, of kies je voor een gemengde groep?  Wat zijn bewezen succesvolle actievormen? Hoe ga je om met macht en hiërarchie? Interessante vraagstukken waar De Tweede Sekse duidelijke ideeën over heeft.

Vrouwelijke auteurs domineren het Young Adult genre, boeken voor tieners. The Atlantic brengt in kaart hoe de media, uitgevers en andere opiniemakers desondanks een blanke man op het schild hijsen. De boeken van die schrijfsters zijn zo-zo. Nee, de briljante roman van die ene man redt het genre. Waarna vrouwen het nakijken hebben:

John Green’s book deserves acclaim, regardless of his race or gender. But by choosing him to be the crown prince of YA, the entertainment industry has continued its cycle of promoting the work of white men as “real” work, and the work of women as “simple” or, in Graham’s words, “uniformly satisfying.” It’s a triple blow, being a (1) woman who writes primarily for (2) girls who are (3) teenagers. Three strikes, and you’re out of the mainstream narrative.

In het verlengde daarvan doet literatuurwetenschapster Elaine Showalter een boekje over rondom het fenomeen Grootse Amerikaanse Roman. Het boek der boeken waarin iedere lezer de natie weerspiegelt ziet. Vreemd genoeg lijken alleen blanke Amerikaanse mannen toegang te hebben tot het geheim om zo’n roman af te leveren. Of is er meer aan de hand?

Je hebt formele sollicitatieprocedures, met openbare vacatureteksten, en je hebt informele praktijken die werken via aanbevelingen en ons kent ons. Die tweede ‘procedure’ zorgt er regelmatig voor dat de baan naar de zoveelste blanke man gaat, merkt Ann Friedman op in een mooi essay voor de Columbia Journalism Review. Journalistieke banen worden vaak vervuld via informele kanalen. Maar dit gebeurt ook in andere sectoren. Zie de haarscherpe analyse rondom hoogleraarsbenoemingen in Nederland, bijvoorbeeld. Zodoende blijf je zitten met een oververtegenwoordiging van mannen. (En krijg je een omstreden Nationale Ombudsman, die bovenop een racistische opmerking ook over zijn vrouw praat alsof hij bepaalt wat zij kan doen.)

‘Westerse’ vrouwen horen regelmatig dat ze niet zo moeten zeuren, want in andere gebieden van de wereld hebben vrouwen het veeeeeel zwaarder en gebeuren er veeeel ergere dingen, dus waar hebben we het over. Je bungelt toch niet verkracht en dood aan een boom? Nou dan. In een helder betoog zet journaliste Soraya Chemaly precies uiteen wat er mis is met die redenering.

Amerikaanse abortusklinieken kampen met de luidruchtige aanwezigheid van demonstranten. Rechters hebben inmiddels bepaalt dat klinieken in principe niet het recht hebben om een bufferzone rondom de voordeur in te stellen. Anti abortus fanaten kondigden meteen aan hun acties uit te breiden. Slecht nieuws voor vrouwen en de vrijwilligers die patiënten naar binnen begeleiden, blijkt uit dit inzichtgevende artikel. Daaraan verwant een artikel over het cynische gebruik van de termen ‘veiligheid van vrouwen’ waarmee Amerikaanse autoriteiten de veiligheid van vrouwen juist te grabbel gooien. Enneh…. de instantie die de bufferzone verbood, beschikt zelf over een eigen no-go zone. Meten met twee maten….

Nog eentje dan. Films! Scenarioschrijvers doen soms hun best om een krachtig vrouwelijk personage op te nemen in het verhaal. Helaas loopt die poging regelmatig uit op frustraties, en krijg je een gevalletje Trinity syndroom:

the Strong Female Character With Nothing To Do—is becoming more and more common. […] This is Trinity Syndrome à la The Matrix: the hugely capable woman who never once becomes as independent, significant, and exciting as she is in her introductory scene. […] And even when strong, confident female characters do manage to contribute to a male-led action story, their contributions are still more likely to be marginal, or relegated entirely to nurturer roles, or victim roles, or romantic roles.

Wat te doen? De auteur van het stuk, Tasha Robinson, stopt niet bij het analyseren van het probleem, maar biedt ook oplossingen en suggesties. Wie weet kunnen we dan als kijker genieten van vrouwelijke personages die echt iets te doen hebben in de film.

 

‘Onbesuisde dreigtwitteraars’. Pardon? Het zijn geen kinderen, hoor!

Taal is één van de belangrijkste manieren waarop mensen de wereld vormgeven. Het is een lens waar we doorheen kijken. Te vaak echter laat die lens vrouwen buiten beschouwing, of marginaliseert taalgebruik de ervaring van vrouwen. De Volkskrant biedt wat dat betreft de laatste tijd zeer interessant leesvoer. Na een kop over een tweede revolutie in Egypte, terwijl voor vrouwen de eerste revolutie nog niet eens begon (vrouwen verdwijnen uit beeld), praat de krant nu van ‘onbesuisde’ dreigtwitteraars. Die woordkeuze bagatelliseert de ernst van wat er eigenlijk gebeurt.

Aan de ene kant moeten we blij zijn dat Nederlandse media eindelijk aandacht besteden aan de gebeurtenissen in Engeland. Verschillende Engelse politici, journalisten en feministen ontvingen via Twitter dreigementen met verkrachting, bomaanslagen en moord. Het heeft alle kenmerken van een gerichte campagne. Dat leidde tot veel discussie over online haat en de verantwoordelijkheid van het medium, in dit geval dus Twitter.

Jammer alleen van de kop die de Volkskrant gebruikte en die andere media overnamen. Maatregelen aangekondigd tegen onbesuisde dreigtwitteraars. Wat is dat voor term om in deze context te gebruiken?

De Van Dale zegt het volgende bij het woord ‘onbesuisd’: onbeheerst. Onstuimig. Onbesuisd wordt opvallend vaak in verband gebracht met kinderen. Het is ‘jeugdig onbesuisd elan’. Artsennet gebruikte het woord in een artikel over pubers, die onbesuisder zouden zijn naarmate ze als kind meer tijd in een kinderdagverblijf doorgebracht hadden. Meisjes als Laura zijn nu eenmaal onbesuisd, schreef NRC Next over de 13-jarige die alleen de wereld over wilde zeilen. Of deze vraag aan een coach, ‘mijn zoon van zes is vaak onbesuisd in zijn gedrag‘.

Het woord komt ook voor in artikelen over mensen die volwassen willen worden. Zo zei de voetballer Conboy in een interview dat hij niet meer zo onbesuisd kon zijn. Zijn gedrag op het veld leverde teveel rode kaarten op en hij moest zijn leven beteren. Ook dieren kunnen onbesuisd zijn: hond Lisa is zo onbesuisd naar andere honden, wat te doen?

In alle gevallen komt onbesuisd voor in de betekenis van roekeloos gedrag, in de context van kinderen, of volwassenen die zich onvoorzichtig gedragen. Die volwassenen gaan dan bijvoorbeeld de fout in door te grof te voetballen, of te snel het ijs op te gaan (onbesuisde schaatsers). Er hangt een sfeer omheen van ‘oeps’. Teveel emotie. Teveel willen. Niet goed kunnen inschatten wat de gevolgen van je daden zijn. Sorry, volgende keer beter!

In de context van dreigtwitteraars is dit taalgebruik volstrekt ongepast. ‘Onbesuisd’ versluiert de ernst van wat er gebeurt. Het trivialiseert de daden van internettrollen en doet afbreuk aan de ervaring van vrouwen. Het gaat ‘maar’ om onvoorzichtig, roekeloos gedrag, dus wat zou je moeilijk doen?

Nou, ten eerste: het gaat niet altijd, maar wel vaak, om volwassen mensen. Niet altijd, maar wel vaak, mannen. Uit alle lagen van de bevolking. Onder de Engelse dreigtwitteraars bevonden zich een 20-jarige universitaire student, een 25-jarige werkloze man, een loodgieter, en een legerinstructeur. Deze volwassen mannen schreven berichten zoals ‘ik ga je om acht uur verkrachten en zet de video op internet’.

Ten tweede: dit zijn geen toevallig gekozen berichtjes, van mensen die per ongeluk een beetje roekeloos doen en gedachteloos iets tikken zonder helemaal door te hebben wat de gevolgen zijn. Dit soort mensen heeft een agenda. Ze geven uiting aan een diepgevoelde haat jegens vrouwen. Desgevraagd geven ze dat ook toe:

“If you put your head above the parapet, like she has, then you deserve this type of abuse. It’s what you get when you are a woman shouting about something,” Peter told me, starting to get a little irate. […]  Gary, a deep-voiced menacing-sounding man, sat in an eerily quiet home, told me in no uncertain terms that “feminists like Caroline were undermining what it is to be a man” and needed “sorting out”. “Men are predators,” he explained calmly. “And this [rape threats] is what we do.”

Uit je als vrouw een mening op internet, dan ben je volgens dit type man vogelvrij. Hetzelfde geldt als je iets doet wat voorbehouden zou zijn aan mannen. Zo heet het dat mannen computerspelletjes spelen. Dé gamer is een man. Waag het niet je als vrouw te identificeren en dan online te gamen. Onderzoek onder 800 gamers wees uit dat vrouwen vier keer meer zooi over zich heen krijgen dan mannen.

De centrale boodschap is steeds: hou je kop, rot op, terug in je hok. Voor de ontvangende partij, in Nederland onder andere de uitgesproken feministische journalist Asha ten Broeke, is die boodschap volkomen duidelijk. Het gaat om vrouwenhaat, en dat is ontoelaatbaar:

Van collega’s en vrienden kreeg ik na het GeenStijl-bericht het advies om me voorlopig maar even gedeisd te houden. Reacties en e-mails als “Ik kom naar je huis en ik neuk je zo hard in al je gaten dat je niets meer kunt zeggen al zou je het willen jij oliedom moddervet wijf” moet ik me maar laten welgevallen, uit angst voor meer. Dat klinkt verstandig, ware het niet dat onze moeders natuurlijk niet die hele tweede feministische golf op poten hebben gezet zodat wij ons kunnen laten bangmaken door een stel misogynisten.

Misschien voldoet dit gedrag zelfs wel aan de definitie van terreur. Want de trollen kiezen gericht slachtoffers uit, die voldoen aan een bepaald profiel, en bestoken dit doelwit net zo lang totdat vrouwen bang worden, zich terugtrekken en zwijgen. Zelfs als je echter doet wat de trollen willen, wil dat niet zeggen dat er dús geen haat meer op je afgevuurd wordt. Integendeel, stilte lijkt juist het slechtste in mensen naar boven te brengen.

Het enige wat er voor vrouwen op zit is om enorme moed te tonen en te blijven zeggen wat ze vinden. Ook uiten steeds meer vrouwen openlijk kritiek op de algemene cultuur, die de voedingsbodem vormt voor seksistisch gedrag en (bedreigen met) verkrachting. En laten ze merken dat ze dreigtweets niet pikken.

De Volkskrant zou er goed aan doen beter te letten op vergoelijkend taalgebruik. Noem het beestje maar gewoon bij de naam. Haat. Terreur. Ondemocratisch gedrag waardoor je mensen monddood maakt, en zelfs als je op de grond ligt en om genade hebt geroepen, kun je er nog van langs krijgen. Daar is niks ‘onbesuisd’ aan.

Twee dagen, vijfhonderd ervaringen, acties?

Gedegen onderzoek naar mannen die vrouwen op straat lastig vallen moet je met een lantaarntje zoeken. Dat veel vrouwen er last van hebben, blijkt echter keer op keer. Nadat filmstudente Sofie Peeters het debat (opnieuw) wagenwijd opengooide met haar documentaire Femme de la Rue, deed NRC een oproep aan Nederlandse vrouwen om ervaringen te delen. In twee dagen tijd ontving de krant circa 500 reacties. In Frankrijk delen vrouwen hun ervaringen via Twitter, en ook daar stromen de reacties binnen.

Overheden reageren geschrokken op de berg signalen van seksuele intimidatie op straat. Nadat België een voorstel lanceerde om mannen die vrouwen lastig vallen op straat, te beboeten met 250 euro, maakt ook Frankrijk seksuele intimidatie strafbaar.  De wet maakt het makkelijker om te bepalen wat seksuele intimidatie is, zodat slachtoffers makkelijker aangifte kunnen doen.

Wat doet Nederland? De ervaringen van vrouwen in ons land doen namelijk niet onder voor die van Belgische of Franse vrouwen. Een greep uit de ervaringen:

Heb zelfs een keer een jongen tegenover me gehad van 14-15 die mij aansprak over m’n borsten die toch wel degelijk heel ver weg gestopt waren. Buiten op de stoep voor mn deur zitten zorgt voor rare situaties en zelfs gewoon in de trein alleen willen zitten is soms te veel gevraagd. Leeftijden verschillen ook gewoon van 15 tot makkelijk 45 jaar.

Wanneer je niet reageert krijg je de verschrikkelijkste verwensingen naar je hoofd geslingerd. Maar liever dat dan wel reageren en vervolgens langer lastig gevallen worden. Ik voelde me vaak gestraft voor het hebben van blond haar. Een gevoel dat direct werd gevolgd door boosheid en machteloosheid. Het is verdomme toch te gek voor woorden dat je in Nederland naar hartelust voor hoer kunt worden uitgescholden zonder dat je daar iets tegen kunt doen?  Ik ben blij dat er wat aandacht komt tegen deze vorm van verbale mishandeling op straat.

Vroeger zette ik me altijd schrap als ik langs een bouwplaats moest, dan kon je op je vingers natellen dat je “goeiemorgen, schatje!” en nagefloten werd. Ik voelde me daar altijd heel ongemakkelijk bij. Ik vond het ook helemaal niet vleiend, want het waren altijd onaantrekkelijke mannen. Je voelt je een soort van woordelijk belaagd door engerds.

op een normale toon zeggen “goh wat zie je er leuk uit, zou je een keertje met mij wat willen gaan drinken” komt vriendelijk over. Het meest gehoorde: “hey vuile hoer wil je met me neuken” vind ik afschuwelijk. Ik heb het zelfs een paar keer meegemaakt dat mij gevraagd werd “wil je met me trouwen dan wil ik wel je pooier zijn”.

Van dat soort dingen. De PvdA publiceerde inmiddels een pleidooi om ook in Nederland seksuele intimidatie op straat strafbaar te maken. Voor de werkvloer heeft Nederland al regels. Voor seksuele intimidatie op straat kent Nederland echter geen enkele wetgeving. Slachtoffers kunnen zodoende geen aangifte doen bij de politie, want die heeft geen wettelijke basis om op te treden. De PvdA wil wetgeving zoals net ingevoerd in Frankrijk.

Opinieblad Elsevier komt met een columnist die een andere oplossing voor staat: brutale immigranten domweg terug naar hun land van herkomst sturen. Dat is precies de kant die Sofie Peeters niet op wil. Ze betreurt het dat extremisten er vandoor dreigen te gaan met de discussie. In een interview met dagblad De Standaard hamert ze erop dat het daadwerkelijke probleem ligt bij groepen jongens en mannen die zich kapot vervelen, doelloos op straat rondhangen, en hun frustraties afreageren op vrouwen. Ze wil dat de overheid werkloosheid tegengaat en die mannen iets zinnigs te doen geeft.

Dat lijkt de Zesde Clan voor de langere termijn een uitstekende aanpak. We zijn ook zeer benieuwd wat de wetgeving tegen seksuele intimidatie oplevert. Als zulke regels effect hebben, zou de Nederlandse overheid er goed aan doen het Franse voorbeeld te volgen. Ok. Gaan we nu even Hey Baby spelen op de computer. Wordt vervolgd.

VERDER LEZEN: De tenenkrommende Steven de Jong van het NRC reduceert de problematiek tot nafluitende bouwvakkers en zie het maar als een compliment, of speelt racisme misschien een rol, mevrouwtje? Dit opiniestuk van publiciste Maja Mischke dient hem puntig en precies van repliek. Dat is fijn, want dan hoeft de Zesde Clan niet op de vele denkfouten en minachtende standpunten van deze korpsbal te wijzen.