Tag Archives: Engeland

Kwart WW1 gedichten kwam van een vrouw

Engelstalige vrouwen schreven een kwart van de gedichten in en over de Eerste Wereldoorlog in Engeland. Wow, dat wist ik niet. Zoals zovelen dacht ik bij Engelse poëzie over die Grote Oorlog automatisch aan mannen zoals Wilfred Owen. Maar zoals de BBC benadrukt, vertegenwoordigden deze mannelijke militairen een minderheid. Ze kwamen niet verder dan 20% van de ‘productie’. Dat hun werk desondanks zo dominant is, komt door de manier waarop de canon tot stand kwam.

Dichteres Charlotte Mew

Canon-vorming komt tot stand op basis van status en macht. Zo ook hier. Militairen, zeker vanuit de hogere rangen zoals officier, stonden zeer hoog in aanzien in het Engeland van rond 1914. Zelfs als ze, zoals Owen, nauwelijks bekend waren als dichter in hun eigen tijd, kregen ze daarna alsnog een podium. De literaire elite hees de militaire mannen op een schild, onder andere door hun gedichten te bundelen en te publiceren. Vrouwen kregen geen plek in die prestigieuze overzichten.

Dus voilà, wie op school gedichten krijgt uit en over de Eerste Wereldoorlog, krijgt Wilfred Owen en collega’s voorgeschoteld. Engelse (maar ook Nederlandse) leerlingen horen of lezen niks van bijvoorbeeld Evelyn Underhill, die in haar gedicht ‘Non-combatants’ stelde: “Never of us be said/We had no war to wage.” Of Charlotte Mew, die net zo goed als Owen de vernietigende effecten van oorlog beschreef.

Langzamerhand beginnen mensen te morrelen aan dat beeld van ‘oorlogspoëzie = mannen zoals Owen’. Website Allpoetry zette een aantal dichteressen op een rijtje, met  links naar hun gedichten. De universiteit van Leicester publiceerde een speciale paper, om aandacht te vestigen op de stem van vrouwen. Volgens de universiteit

We are engaged in a process foreseen in 1918 by Eleanor Farjeon: ”Men will begin to judge the thing that’s past As men will judge it in a hundred years.” The quotation chosen to head this Bookmark may seem to be deliberately provocative, but even the most diligent reader of the poetry of the period would be hard-pressed to find any popular anthology that includes the work of a single female poet and might be tempted therefore to add to the quotation used, ‘or cared what they wrote’.

Tegenwoordig raken mensen zelfs een beetje los van het Westelijk front. De Eerste Wereldoorlog speelde zich op zeer veel fronten af, in allerlei andere landen dan België/Frankrijk/Duitsland. De gedichten die uit de koloniën en andere verder weggelegen fronten komen, beginnen ook aandacht te krijgen.

Het gaat niet snel, dat bijsturen en verbreden van de klassieke canon, maar het gebeurt. Vooruitgang!

Engeland in de ban van de loonkloof

Engeland is op dit moment in de ban van de loonkloof. Bedrijven met meer dan 250 werknemers moeten volgens een nieuwe wet voor ’s avonds 4 april 2018 gegevens openbaar maken over de salarissen van mannen en vrouwen. Wat blijkt? Veel bedrijven proberen de loonkloof te versluieren door duidelijk verkeerde cijfers aan te leveren, of door bepaalde groepen uit de overzichten te houden. Het algemene beeld nu is dat vrouwen, door allerlei praktijken, ruim 2,2 ton (in ponden) mislopen tijdens hun loopbaan. Dat komt aardig overeen met de drie ton (in euro’s) die Nederlandse vrouwen missen.

Uit alles blijkt dat Britste ondernemers alleen tandenknarsend openheid van zaken geven in de beloning van hun medewerkers. Werkgevers moeten aangeven wat mannen en vrouwen in hun organisatie gemiddeld per uur verdienen, en hoe het zit met de bonussen. Twee maanden voor de deadline had slechts 10% van het totale aantal bedrijven de verplichte cijfers openbaar gemaakt. Bij bedrijven die wel voldoen aan de wet, komen bovendien onregelmatigheden aan het licht.

Zo dienden diverse ondernemingen rapporten in met overal bedrag 0 ingevuld, of met cijfers die absurde uitkomsten opleveren. Zoals een loonkloof van meer dan 100 procent. Dat zou inhouden dat vrouwen hun werkgever betálen voor ieder gewerkt uur. Andere bedrijven probeerden de kloof te verminderen door bepaalde groepen niet mee te rekenen. Zoals partners. Dat zijn voornamelijk mannen en zij verdienen meestal zeer hoge salarissen. Door hen uit de overzichten te houden, lijkt de loonkloof kleiner dan-ie in werkelijkheid is.

Ondanks dit soort trucjes komen uit alle nu bekende data verontrustende patronen naar voren. Mannen krijgen veel vaker een bonus dan vrouwen, en ze krijgen in zo’n geval ook veel hogere bedragen extra dan hun vrouwelijke collega’s. Zo is de bonus-kloof bij Goldman Sachs 72 procent in het nadeel van vrouwen. Bij zender Discovery krijgen mannen per uur 13% meer salaris en 49% hogere bonussen. Bij dierenartsen krijgt een fulltime werkende man gemiddeld 36% meer salaris dan een fulltime werkende vrouw. Toen de top communicatiedirecteur van Downing Street 10 opstapte, was zijn opvolger een vrouw. Zij bleek 15.000 pond per jaar minder te verdienen dan haar voorganger. En zo gaat dat maar door.

Uit de berg data blijkt dat vrouwen in hun eerste arbeidsjaar al iets minder verdienen dan mannen, ook al zijn ze hoger opgeleid. Maar na vijf jaar zijn mannen de vrouwen al voorbij gestreefd en verdienen ze jaarlijks gemiddeld 9000 pond meer dan vrouwen.

Dat verschil loopt in de rest van de loopbaan alleen maar op. Mannen krijgen niet alleen vaker bonussen en in geval van een bonus hogere bedragen, ze krijgen ook eerder promotie en bereiken sneller de hoogste regionen in een bedrijf. Zo krijgen mannelijke managers 40% vaker en sneller promotie dan hun vrouwelijke collega’s. Niet zo vreemd, als je bedenkt dat Britse werkgevers er middeleeuwse opvattingen op nahouden als het gaat om hun medewerksters. Ze staan bol van de vooroordelen, en dat uit zich op allerlei manieren – minder promoties, lagere salarissen, sneller ontslag.

Kortom, de loonkloof is echt, bewijzen de harde cijfers voor de zoveelste keer – want feministen en iedereen die gelijkwaardigheid voorstaat, wijzen al langer op dit soort wantoestanden. Het is echter heel fijn om een enorme berg data te hebben, die dit feit nogmaals bewijzen en extra inzichten opleveren in de ernst van de situatie. De cijfers maken pijnlijk duidelijk hoe mannelijk de top in organisaties is, en hoe discriminerende praktijken grote kloven veroorzaken.

De sociale druk loopt inmiddels op. Zo lanceerde vrouwen in Engeland #paymetoo om rechtvaardige beloningen te eisen. Wat ook helpt: lid worden van een vakbond. Bij een bond aangesloten vrouwen hebben over het algemeen een iets betere positie op de arbeidsmarkt, met een minder grote loonkloof ten opzichte van mannelijke collega’s. Volgende stap: maatregelen van de overheid!

Engeland in de ban van cijfers

Engeland raakt steeds meer gealarmeerd over de mate waarin mensen, meestal mannen, geweld plegen tegen vrouwen. Eerst toonde een onderzoek aan dat de criteria voor cijfers een onderrapportage veroorzaken van huiselijk en seksueel geweld. In een tweede onderzoek keken analisten voor het eerst naar leeftijd bij seksueel geweld. Ook dat leverde schokkende cijfers op: 30% van de slachtoffers van verkrachting is jonger dan 16 jaar.

have respect

Eerst de algemene situatie. Begin dit jaar juichte de Engelse overheid dat de cijfers voor criminaliteit dalen. Minder doden en gewonden, hoera! Nieuw onderzoek gooide echter roet in het eten. Wat bleek? De officiële cijfers in ‘het’ algemene rapport over de stand in Engeland laten seksueel geweld buiten beschouwing. Dat geldt niet als een misdrijf zoals moord of verminking. Ten tweede zat er een stop op repeterend geweld. Na vijf incidenten rondom dezelfde personen telden de misdrijven niet meer mee in de statistieken.

Beide criteria betekenden dat met name geweld tegen vrouwen buiten beeld bleef. Seksueel geweld treft vrouwen vaker dan mannen. Bij het repeterende geweld gaat het met name om slachtoffers van huiselijk geweld, en ook in die categorie zijn vrouwen vaker het slachtoffer dan mannen. Haal je de limiet op vijf incidenten weg, dan worden de helft van de gevallen alsnog zichtbaar. Beschouw je daarnaast seksueel geweld als een vorm van geweld, dan kantelt het beeld helemaal. Geweld tegen mannen daalt inderdaad. Maar geweld tegen vrouwen stijgt juist in Engeland.

Bij seksueel geweld zijn jonge meiden extra kwetsbaar. Nieuwe cijfers van de Engelse variant van het CBS tonen aan dat eenderde van de vrouwelijke slachtoffers van verkrachting jonger dan zestien was. Daarvan was 25% jonger dan veertien jaar en bijna tien procent zelfs jonger dan negen jaar. De daders, veelal mannen, zoeken duidelijk slachtoffers uit waarvan ze weinig te vrezen hebben, aldus de onderzoekers.

Professionals en activisten pleiten er nu voor dat de Engelse regering geweld tegen vrouwen serieuzer neemt en niet verder bezuinigt op opvangcentra en hulpverlening. Onderzoek uit Liverpool, Engeland, laat namelijk zien dat bezuinigingen een genderkwestie zijn. Waarbij vrouwen onevenredig zwaar getroffen worden. Zeker als het gaat om levensreddende voorzieningen zoals hulp bij huiselijk/seksueel geweld, en Blijf van mijn Lijf huizen. Hopelijk luistert de regering naar die noodkreten.

Nog even en we mogen stemmen

…En dan kan een lied natuurlijk niet ontbreken. Uit de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Engeland verrees dit stuk van componiste Ethyl Smith:

Geniet ervan op deze mooie dinsdag!

Vrouwen maken femicide zichtbaar

Hartziektes? Kanker? Nee. Eén van de grootste gezondheidsrisico’s voor vrouwen betreft geweld van mannen. Dat lijkt een ver van je bed show, totdat de slachtoffers van deze femicide, de moord op meisjes en vrouwen, een naam en een gezicht krijgen. Ziedaar de Femicide Census, een overzicht van vrouwen die door een man vermoord werden. Misschien moet Nederland hetzelfde gaan doen. Want ook in ons land is de dode door huiselijk geweld meestal een vrouw.

Nederland kent dit soort initiatieven nog niet, maar in Engeland en Spanje stonden mensen op om deze vorm van vrouwenmoord zichtbaar te maken. In Engeland begon Karen Ingala Smith in 2012 de losse incidenten met elkaar te verbinden, zodat het patroon zichtbaar werd. Ze trof de moorden aan in korte berichtjes en achteloze mededelingen. Pas toen ze de losse incidenten op een rij zette, werd ‘opeens’ akelig zichtbaar hoeveel vrouwen het loodje legden vanwege partnergeweld, het eindstation van structureel geweld tegen vrouwen.

Smith wilde het niet laten bij een individuele actie. Ze zette een petitie op om te pleiten voor een structurele registratie van door mannen vermoorde vrouwen. Ziedaar, de Femicide Census. Women’s Aid en Refuge, twee non-profit organisaties, houden de site actueel en proberen mede op die manier de bewustwording op gang te brengen.

Ook Spanje houdt al enkele jaren lijsten bij van vermoorde vrouwen. Dit is het land waar vrouwenmishandelaars steun krijgen in de vorm van spreekkoren met ‘het is niet jouw schuld, je deed er goed aan, zij was een hoer’. De regering erkent de structurele problemen en houdt gedetailleerde statistieken bij. Bij de Spaanse variant van het CBS gaan de tellingen verder terug en kun je zien dat het jaarlijkse dodental tussen 1999 en 2013 tussen de 60 en 75 ligt.

Hoe vaart Nederland? Als ‘het Saudi Arabië van Europa’ (citaat: Frits Barend, zie artikel over Jinek) lijken hulpverleners en andere betrokkenen allergisch voor iets wat riekt naar feministische ideeën. Ze hechten weinig betekenis aan de sekse van de meeste daders (man).  Die genderblindheid heeft grote gevolgen. De aanpak van huiselijk geweld in Nederland loopt averij op, bleek uit een recent onderzoek in opdracht van de regering.

Er bestaat in Nederland niets wat lijkt op de Femicide Census. Elseviers gaf een overzicht van moorden uit 2014. Je moet zoeken tussen de afrekeningen in het criminele circuit, uitgaansgeweld en psychisch zieken, in bijna alle gevallen mannen die mensen vermoorden. Tussendoor tref je echter gevallen zoals dit aan:

  • 10-1 Zevenbergen In zijn woning wurgt, steekt en schopt de 39-jarige William R. zijn 36-jarige ex-vrouw Claudia Oskam. Daarna dumpt hij haar lichaam in het water op een fabrieksterrein, waar ze twee dagen later op zijn aanwijzingen wordt gevonden.
  • 11-1 Roermond Een 48-jarige vrouw die 8 januari in haar woning was neergestoken, overlijdt in het ziekenhuis. De politie arresteert haar 49-jarige partner.
  • 21-1 Geertruidenberg Familie vindt in hun flat het lijk van een 50-jarige vrouw. Haar 50-jarige ex-man is verdachte.
  • 23-1 Hengelo Na excessief drugs- en alcoholgebruik slaat de 28-jarige Michael E. zijn 27-jarige vriendin Sharmila Kanhai en verstikt haar door op haar te gaan zitten.
  • 31-3 Oosterhout De 42-jarige Nicole Halma overlijdt in het ziekenhuis. Ze is gewurgd, met een hamer geslagen en gestoken. Haar 10-jarige zoontje raakt gewond. Haar 41-jarige partner John S. handelde mogelijk onder invloed van antidepressiva.
  • 11-5 Steenwijk In de tuin voor haar huis steekt de 33-jarige D. zijn even oude partner Jeanilet Aniceta na een korte achtervolging neer. Ze overlijdt in het ziekenhuis. De man had net een huisverbod gekregen.
  • 17-5 Amsterdam In hun woning is de 24-jarige Antilliaanse Jamina Nepomuceno doodgeslagen door haar 41-jarige vriend Patrick J.
  • 29-5 Leidschendam-Voorburg De 18-jarige Melissa Finke is in een woning doodgestoken. Verdachte is een 22-jarige man.
  • 23-6 Groningen In haar woning ligt het lijk van de hoogzwangere Swaniek Wouda (39). Haar 41-jarige partner Benjamin N. is verdachte.
  • 27-6 Leeuwarden In haar woning steekt de 45-jarige Rik M. na een avond vol drank en drugs zijn 38-jarige ex-vriendin Miranda Olivier dood.
  • 22-7 Amsterdam In Zuidoost is de 28-jarige Sabrina Roberts neergestoken. Ze overlijdt in het ziekenhuis. [..] Een 53-jarige man is verdacht.
  • 31-7 Hilversum In een woning ligt het lijk van een 74-jarige vrouw. Haar 80-jarige vriend Dick R. – bewoner van het huis – is verdachte.
  • 20-10 Emmeloord (gemeente Noordoostpolder) In een brandend chalet ligt het lijk van de 18-jarige Tessa van Bokhorst. De volgende dag arresteert de politie een 36-jarige verdachte (een man uit Urk).
  • 26-10 Arnhem  In een flatwoning ligt het lijk van een 71-jarige vrouw. Een 61-jarige man geldt als verdachte.
  • 26-10 Eindhoven In het centrum brengt de 22-jarige Koen B. zijn 17-jarige ex-vriendin Juliette Bouhof om het leven.
  • 15-11 Almelo In een flat ligt het lijk van de 37-jarige Fabiana Sobrinho. Een 43-jarige man geldt als verdachte.

Daar hebben we het over. En dit is slechts het topje van de ijsberg…

Engelsen debatteren over problematische dreigtweets

Waarom zijn het steeds opnieuw bedreigingen met verkrachting? Welke typische reacties ontvangen vrouwen die aangeven dreigtweets niet zo leuk te vinden? Wat zegt dat over de algemene houding in de samenleving? Hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Deze kwesties – en meer – komen allemaal aan bod nu in Engeland een breed debat ontstaat over de dreigementen die vrouwen ontvangen als ze in het openbaar hun opinie geven of succesvol bezig zijn.

Politici, een historica, journalisten en feministen, allemaal ontvingen ze de afgelopen tijd dreigementen met verkrachting, bomaanslagen, en nog meer verkrachting. Activiste Criado-Perez werd het eerste doelwit in de huidige haatcampagne, toevallig vlak nadat ze succes had met een actie om een vrouwengezicht op Engelse bankbiljetten te behouden. Nadat invloedrijke vrouwen hun steun uitspraken voor Criado-Perez, en de dreigementen veroordeelden, ontvingen zij op hun beurt ook dreigtweets. Opnieuw voerden aankondigingen van verkrachting de boventoon.

Waarom steeds verkrachting? Opinieblad The New Statesman stelde die vraag en speculeert over de antwoorden. Ten eerste omdat het makkelijk is. In plaats van argumenten te beantwoorden met argumenten, en je dus te richten op het intellect van een vrouw, is het volgens dit blad veel makkelijker om je te richten op het lijf. Hoe genuanceerd een vrouw ook spreekt, hoe sterk haar acties en redeneringen ook, het maakt niet uit. Ze heeft een vagina en dus kan een man haar penetreren, klaar.

Behalve makkelijk is het bovendien een zeer effectieve manier om vrouwen naar beneden te halen:

It’s a way of reminding people who thought they were campaigners or commentators or journalists or activists that actually, they’re just women. Their genitals mean that they’re actually receptacles getting ideas above their station.

Maar, vragen mensen zich af, hoe zit het met de vrijheid van meningsuiting? Iedereen mag toch twitteren wat hij of zij wil? Dat valt nog te bezien. Het gaat hier om dreigen met bomaanslagen en seksueel geweld. Zulke dreigementen zijn strafbaar in Engeland. Mensen die zulke berichten verzenden, overtreden de wet. Ze overtreden ook de huisregels van Twitter, die dreigen met geweld verbieden. Kortom, vrijheid van meningsuiting heeft hier niks meer mee te maken. Het gaat om vormen van crimineel gedrag.

Gezien de strafbaarheid van de dreigementen zou je collectieve actie verwachten. Dat gebeurt gelukkig. De politie arresteerde inmiddels enkele verdachten, en Twitter zelf nam maatregelen om het rapporteren van strafbaar gedrag makkelijker te maken. De hoogste baas van de Engelse afdeling van Twitter bood bovendien zijn excuses aan voor de haatcampagne via het platform van zijn organisatie.

Een feministe zoals Caitlin Moran merkt echter dat er daarnaast ook iets anders in de samenleving speelt. Ze hoort mensen verdacht vaak zeggen dat er nou eenmaal niks kan veranderen. Het internet is het internet. Je hebt nou eenmaal trollen. Vrouwen moeten zelf een individuele oplossing vinden om het voor henzelf leefbaar te houden. Dus,  ‘slachtoffer, zoek het zelf maar uit’. Wow.

Haar valt ook op wie zeggen dat er nou eenmaal niks aan te doen is:

It is a particular quirk of egotism/a lack of any sense of history or perspective to say, confidently and crushingly, “Things cannot change.” What someone who says “Things cannot change” means, more often that not, is “I do not want things to change.” There is a neat squaring of the circle when you notice that, on this issue, those who say “Things cannot change” are, in the overwhelming majority, men – and that the people they are trying to shut down who are saying, repeatedly, “Things must change,” are women.

Volgens Amanda Marcotte van de website Pandagon is er nog iets anders aan de hand. Dat zulke vrouwenhaat bestaat geeft mensen een slecht gevoel. Eén van de manieren om oogkleppen op te houden is om aan vrouwen te vragen asjeblieft niet teveel te protesteren, en te verdoezelen wat er aan de hand is:

I would argue that people who are dogmatic on the “ignore the trolls” front—who are far disproportionately men, in my experience—have ulterior motives a lot of the time. Not that they support misogyny! On the contrary, I think misogyny makes a lot of men uncomfortable, and so they try to fix their discomfort by pressuring women being attacked by trolls to conceal what’s happening. […] Every time a man condescendingly tells me, “You are giving them attention! Just ignore and block them!”, I hear, “Being exposed to the brutal misogyny you get aimed at you every day is uncomfortable. It would be so much better for me if I didn’t have to know this is what’s going on.”

De Volkskrant lijkt een beetje in deze ontkennende houding mee te gaan, door de mensen die zulke dreigberichten versturen, te omschrijven als ‘onbesuisd’. In de context van een gerichte haatcampagne is dat een totaal misplaatst woord.

UPDATE: Gelukkig beginnen steeds meer mensen dit in te zien. In Vrij Nederland van 10 augustus gaf columniste Elma Drayer ruiterlijk toe dat ze zich vergiste, toen ze de online haat af wilde doen als iets wat je maar moet accepteren. En in Engeland  roepen mannen hun seksegenoten op om stelling te nemen tegen die agressie:

In order to tackle misogyny, we must confront the ideas, discourses and norms that underpin it, and which legitimise and justify it in the eyes of its perpetrators. We have to put forward alternative discourses which illustrate that sexism and misogyny are never legitimate or justifiable. We have to demonstrate that different forms of masculinity are possible, and are not oppressive to either women or ourselves. I believe that our society’s idea of masculinity holds men back, inhibits and limits us from being the best we can be, leaving many of us alienated, disempowered and insecure. How can any perpetrator of misogynist abuse truly feel proud of their behaviour? All the loathing wrapped up in this abuse gives a poignant insight into where this society’s masculinity leaves so many men: hateful of women, and hateful of themselves.

Dat zijn positieve signalen dat er misschien op termijn iets zal veranderen.

Valse aangifte van verkrachting komt zelden voor

Valse aangiften van verkrachting komen zeer zelden voor, in ieder geval in Engeland. De Crown Prosecution Service, zeg maar het openbare ministerie van Engeland, deed onderzoek en kwam in een periode van zeventien maanden uit op 35 valse aangiften, op een totaal van 5,651 verkrachtingszaken. Ondertussen blijkt uit zeer recente Nederlandse cijfers (zie onderaan, bij BONUS) dat het allergrootste probleem nog is dat zoveel vrouwen afzien van een aangifte. Volgens het CBS volgt slechts in 11 procent van alle zedendelicten een melding. En daarvan leidt slechts 3 procent tot aangifte. Drie procent….

Bij de 35 valse aangiften was eigenlijk altijd sprake van complicaties. Degene die aangifte deed was bijvoorbeeld een kwetsbare jongere onder de 21, of had psychische problemen, of een gewelddadige partner dwong het slachtoffer een aangifte in te trekken. In het laatste geval vond er wel degelijk seksueel geweld plaats. Uit angst voor represailles trok het slachtoffer de aangifte echter in, alsof het niet waar zou zijn. Het minieme aantal ‘valse’ aangiften ligt dus in werkelijkheid nog wat lager.

Keir Starmer, een van de betrokkenen bij het onderzoek, pleit dan ook voor terughoudendheid bij het eventueel straffen van mensen die een valse aangifte doen. Zo’n daad wijst eerder op slachtofferschap, maar dan op een andere manier. Straf uitdelen zou in zo’n geval kunnen indruisen tegen gevoelens van rechtvaardigheid. Zoals bij een geruchtmakende zaak uit 2010. Een rechter gaf een vrouw 8 maanden cel omdat ze een verkrachtingszaak introk. Ze bleek daarna slachtoffer te zijn van huiselijk geweld, en was wel degelijk verkracht. Ze had echter gehandeld onder druk van en uit angst voor haar ex. Met celstraf tot gevolg. Voor haar, niet voor de verkrachter. De omgekeerde wereld.

Beschuldigingen als zouden vrouwen expres gevallen van verkrachting verzinnen, zijn talrijk. Ze getuigen van een nare mentaliteit:

When people exaggerate the likelihood of false rape allegations, they value the attacker over the attacked. When people dismiss cases that call for compassion and protection, they promote apathy towards and resentment of rape survivors. These tendencies only ostracize survivors and discourage them from speaking up—and, according to CPS, disbelieving survivors is not only harmful but statistically unfounded.

Daarom is gedegen onderzoek naar de situatie extra belangrijk. Want de cijfers spreken voor zich.

UPDATE: Uit Nederlandse cijfers blijkt dat vrouwen elke week 24 keer aangifte doen van verkrachting. Nog meer vrouwen zien daar vanaf en melden het seksuele geweld niet. Het gaat hier dus om het topje van de ijsberg:

Het WODC becijferde in 2005 dat het aantal slachtoffers van verkrachting acht keer hoger ligt dan het aantal aangiften. En uit CBS-cijfers van enkele jaren geleden blijkt dat van slechts 11 procent van alle zedendelicten melding wordt gemaakt. En daarvan leidt slechts 3 procent tot aangifte. […] Ongeveer een op de drie slachtoffers besluit toch geen aangifte te doen, nadat ze op het politiebureau wordt gewezen op de gevolgen die kunnen voortvloeien uit een politieonderzoek en rechtszaak. Zij zien op tegen een mogelijk weerzien met hun belager of het opnieuw tot in detail moeten vertellen wat er is gebeurd.

Kortom, er valt nog een wereld te winnen bij de aanpak van seksueel geweld.

Olympische Spelen krijgen feministisch vervolg

Trots paradeerden Engelse suffragettes mee tijdens de feestelijke opening van de afgelopen Olympische Spelen in Londen. Het beviel de vrouwen zo goed, dat ze besloten bij elkaar te blijven en te strijden voor vrouwenrechten. De groep neemt onder andere op 24 oktober deel aan een grote protestactie. Onder de noemer UK Feminista verzamelen allerlei actiegroepen en vrouwenorganisaties zich op die dag voor het Engelse parlement, onder andere om te protesteren tegen bezuinigingen die vrouwen veel harder treffen dan mannen.

Suffragettes op de Olympische Spelen 2012.

Volgens grote lagen van de bevolking waren de Suffragettes in hun tijd enge radikalinski’s die de natuurlijke aard der vrouw geweld aandeden en alleen maar voor problemen zorgden. Logisch, want als een samenleving haar vrouwen niet meer onder controle heeft, is het einde zoek. Vandaar dat de elite angstig reageerde en de roep om zaken als het vrouwenkiesrecht hard onderdrukte:

…”terrorism” is far too strong a word for the actions of the suffragettes, considering the context, says Baroness Brenda Dean. “If you look at any major social change, within it somewhere has been a degree of militancy… You’ve got to throw yourself back to the turn of the century when the whole social order was very different.” Their actions have to be seen through the prism of their inability to use normal means to advocate their views, she suggests. “These were pretty desperate measures by people in a desperate situation.” Baroness Dean is calling on the government to give a posthumous apology for the way the suffragettes were treated.

Jaren later kregen de Suffragettes pas de eer die hen toekwam. Hun belangrijke rol in de geschiedenis zorgde ervoor dat deze vrouwen een plek kregen in de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Vijftig vrouwen hulden zich in Edwardiaanse kledij en beeldden beroemde activistes uit, zoals Emmeline Pankhurst. Haar achter achter kleindochter Helen Pankhurst voerde de groep aan. Dit optreden maakte grote indruk op de deelneemsters. Ze ervoeren een kracht die ze niet verloren willen laten gaan:

 “Coming together was a gift and it would be such a wicked waste to not carry on and we can’t let people down by not continuing,” said 37-year-old Collins, a stay-at-home mother of two. […] For Collins, taking part in the opening ceremony has given her a voice, and she is determined to use it. “It’s not fashionable to say you are a feminist, but women need to stand up,” she said. “I’ve always had these beliefs but this has pushed me to do something about it. It just feels like I’m not on my own.”

Geen woorden maar daden.

Groot Britannië gaat Verenigde Staten achterna met geschreeuw rond abortus

De discussie over abortus in Groot Britannië begint steeds meer een Amerikaans karakter te krijgen. Conservatieve politici zoals Nadine Dorries grijpen alles aan om abortusklinieken in een slecht daglicht te stellen, en lijken meer aandacht te hebben voor foetussen dan voor de zorg aan daadwerkelijk geboren kinderen. Tegelijkertijd verwijst de Schotse bisschop O’Brien expliciet naar Amerikaanse voorbeelden bij een pleidooi dat vrouwen die een beroep doen op abortus, eerst een prenatale scan moeten ondergaan.

Demonstranten uiten hun ongenoegen over de politiek van Dorries.

O’Brien is hoofd van de katholieke kerk in Schotland. Zijn uitspraken leggen gewicht in de schaal, in ieder geval bij gelovigen. In zijn argumentatie sluit hij naadloos aan bij Amerikaanse voorbeelden:

Cardinal O’Brrien said: “A large number of US states have recently passed legislation offering detailed information such as ultrasound scans and a variety of printed matter. “While viewing or reading this material is not compulsory and a woman may decline to do so, the fact that it is offered shows a commitment to informed consent which is lacking in the NHS. “A right to know approach empowers women and enables them to make an informed decision. It is unjust and unethical of the NHS to deny crucial medical information to women this way.”

O’Brien sluit zich hiermee aan bij een dubieuze stroming. De groeperingen die in de V.S. succes boeken om vrouwen keuzes te ontzeggen, gaan uit van een ‘het doel heiligt alle middelen’ -achtige houding, die tot einddoel heeft abortus onmogelijk maken.

De fanatiekelingen maken niet alleen abortus, maar ook een goede discussie over abortuswetgeving onmogelijk. Artsen en progressieve media zoals The Guardian zijn er van overtuigd dat de Engelse abortuswetgeving wel degelijk modernisering behoeft. De huidige wet is volgens deze krant een ongemakkelijk compromis tussen liberalen en conservatieven. Sinds 1967 mag abortus, maar alleen als twee verschillende artsen toestemming geven. De wet geldt bovendien niet overal in het land – Noord Ierland wil er niet aan.

Gezien die situatie is het extra ernstig dat dogmatische mensen een open debat over veranderingen in de abortuswetgeving onmogelijk maken:

…there are worrying portents here of the way that the abortion debate in the US has been hijacked by hardliners who want to take away a woman’s right to abortion. A woman’s right to choose is not best defended by legislation that on paper at least excludes her views. Nor is double-think that cherrypicks reasons for abortion any use. Women either have the right to choose – and that might include choosing to abort a foetus with a cleft palate, or one that is the “wrong” gender. Or they don’t. The law should be based on one straightforward, rational principle – that women should be treated in law as the autonomous individuals they are.

 

O’Brien en zijn medestanders doen nog iets: zij moedigen maatregelen aan die de rechten van vrouwen schenden. Als ze naar Amerikaans voorbeeld vrouwen willen confronteren met belastende medische procedures, kunnen ze maar beter ook luisteren naar uitspraken van Amerikaanse rechtbanken over dit type wet. Zoals dit vonnis uit de staat Oklahoma:

by forcing doctors to read text composed by lawmakers, it violated medical professionals’ free speech. By imposing pain in the ass legal requirements on a procedure only used by women, the law was sexually discriminatory. And treating one medical procedure differently than other legal medical procedures, the law unfairly singled out doctors who provided abortions. A judge agreed.

Steek dat maar in je zak, bisschop!

Engels feminisme in de lift

De vrouwenbeweging in Engeland zit in de lift. In haar boek The Future of Feminism beargumenteert Sylvia Walby dat dit geen toeval is. Bezuinigingen en een overheid die zich op allerlei terreinen terugtrekt zijn twee ontwikkelingen die vrouwen vaak harder treffen dan mannen. Het zet vrouwen aan het denken over gender en vraagstukken zoals financiële onafhankelijkheid, ondersteuning van (alleenstaande) moeders en pensioenen. Dan kom je al snel uit bij het veelkleurige meerstromenland dat feminisme heet.

Plus het femomeen Slutwalk. In Engeland trokken deze protestmarsen duizenden deelnemers m/v.

Vrouwelijke politici bewijzen zichzelf als onafhankelijke denkers en doeners. Feministische organisaties werken met nieuwe energie aan een sociale revolutie. In de media wemelt het van opiniestukken en commentaren. Vaak met een openlijk feministische inslag, zoals deze oproep aan vrouwen om in een onzekere periode vol veranderingen niet terug te vallen op de oude patronen. Bovenop dit alles een berg boeken, vers van de pers, waarin auteurs allerlei verschillende aspecten van het feminisme belichten.

Dat de beweging zich roert, is niet voor niets. Sylvia Walby schrijft in één van die nieuw verschenen boeken dat het feminisme begon als een protestbeweging. Daarna wist de beweging, met verstandige argumenten, logische redeneringen, en een beroep op mensenrechten, door te dringen tot de politiek, in eigen land en in Europa. Zeker de EU is bezig met het invoeren met regels die vrouwen ondersteunen in werk en studie, en mannen in het op zich nemen van een grotere rol thuis en in de zorg voor kinderen (onder andere verlofregelingen voor vaders).

So far so good. Het conservatieve neoliberale klimaat gooit echter roet in het eten, signaleert de Guardian in een recensie van Walby’s boek:

the strongest message of this book is that neoliberalism “makes the achievement of feminist goals more difficult. The increase in economic inequality and the decrease in the legitimacy of state action alter the context in which feminism makes its demands”.

Het is, kortom, opnieuw tijd om de straat op te gaan en te protesteren. Tegen ‘hervormingen’ (afbraak) van het pensioenstelsel die vrouwen veel harder treffen dan mannen, bijvoorbeeld. Of de bezuinigingen op diensten en uitkeringen, en onbetaalbare kinderopvang. Een combinatie die vrouwen terugduwt in hun rol van onbetaalde huisvrouw.

Vandaar de toegenomen zichtbaarheid van de beweging in Engeland, en de huidige hernieuwde golf opiniestukken, boeken en analyses. Het feminisme in Engeland zit in de lift, en dat is maar goed ook. Hoog tijd dat we in Nederland hier een voorbeeld aan nemen en ook wakker worden.

Invasie van de Vikingvrouwen

Vrouwen maakten zeer waarschijnlijk een veel groter aandeel uit van de groepen Vikingen die Groot-Brittanië koloniseerden dan wetenschappers eerst dachten. Nadere bestudering van veertien graven uit die tijd wijst uit dat bijna de helft het skelet van een vrouw bevatte. Wetenschapper Shane Macleod meldt in vakblad Early Medieval Europe dat vrouwen er vanaf het begin bij waren, tijdens de eerste invasiegolf van 865.

Macleod durft nog geen algemene uitspraken over de gehele Vikingperiode in Engeland te doen. Veertien graven is namelijk niet meer dan een begin. Maar hij durft wel de stelling aan dat vrouwen waarschijnlijk veel talrijker waren dan archeologen eerst dachten.

Want wat gebeurde er? De archeologen troffen grafgiften zoals zwaarden en strijdbijlen aan, en schreven het graf dús toe aan een man. Dat klopt niet. Ook vrouwen kregen namelijk zwaarden mee in hun graf. Hun sekse kwam pas aan het licht toen wetenschappers de skeletten van veertien mannengraven onderzochten en merkten dat het in zes van de gevallen om vrouwen ging. Eén skelet was te beschadigd om uit te maken of het een man of een vrouw was. Het is gezien dit mechanisme heel goed mogelijk dat archeologen meer vrouwen over het hoofd zagen, omdat de grafgiften niet aan de verwachtingen voldeden en dús toegeschreven werden aan een man.

Het kost tijd en geld om de skeletten van alle bekende graven uit de Vikingtijd te onderzoeken, maar nu is al duidelijk dat de interpretatie over het Vikingverleden van Engeland aan een herziening toe is. Veel mensen staarden zich tot nu toe blind op het beeld van de stoere Vikingkrijger, maar die krijger had waarschijnlijk een vrouw naast zich die net als hij verre tochten naar nieuwe landen ondernam en na haar dood een zwaard in haar graf meekreeg…

Vrouwenvoetbal verovert harten in Engelse pub

Het WK Vrouwenvoetbal kijken in de kroeg? Eh, welk WK? Vrouwenvoetbal? Nou ja, als niemand er bezwaar tegen heeft… O, wacht, lekkere tieten! Dat was de houding die Rachel Dixon aantrof toen ze de kwartfinale tussen Engeland en Frankrijk wilde zien in haar lokale pub.  Maar naarmate de wedstrijd vorderde, en zeker toen de strijd met strafschoppen eindigde, bleek iedereen aan de televisie gekluisterd te zitten.

WK 2011, het Engelse team valt aan.

Dixon schreef over haar ervaringen in The Guardian, omdat het voorval in een notedop schetste hoe vrouwenvoetbal zich zou kunnen ontwikkelen van iets exotisch, waar met name bepaalde mannen op afgeven, tot een serieus evenement voor iedereen.

Want hoe begon het? Niet zo goed. Nadat een barman gewillig de televisie in de pub aanzette, moesten de klanten eerst niets hebben van vrouwenvoetbal. Dixon:

When the channel was changed from cricket to football just before kick-off, it caused an uproar. “Women’s football? That’s disgusting!” said a furious lone drinker, finishing his pint in one gulp and storming out. Another two men shook their heads and moved to another part of the pub, away from the TV screen, presumably so they wouldn’t accidentally see a woman kicking a ball.

Zodra de wedstrijd begon, vonden de mannen die wél bleven het nodig om routinematig seksistisch commentaar te leveren op de voetballers. Zo, die ziet er fit uit. Lekkere tieten!!! Dat genre. Langzaam begonnen de klanten van de pub echter toch betrokken te raken bij de strijd tussen Engeland en Frankrijk. De tweede helft eindigde bij een gelijke stand. Strafschoppen dus. Het Engelse team verloor op het aller-allerlaatste moment. Tegen die tijd zat iedereen aan de buis gekluisterd en had Dixon de positie van expert gekregen – wie zijn die vrouwen, wie zal de strafschoppen nemen? Zo veroverde het vrouwenvoetbal uiteindelijk alle harten.

Dat is de reden waarom Dixon hoopt dat de media, niet alleen in Engeland maar ook in de rest van de wereld, vaker wedstrijden vrouwenvoetbal op de televisie tonen:

Most people are never exposed to women’s football. They wouldn’t choose to watch it, or they don’t know when it’s on TV – or it’s never on TV. It was only a last-minute campaign that led to this game being shown on BBC2 rather than the red button. Maybe if a match was showing in the pub sometimes, or if a club’s women’s team played directly before the men, it would become normalised. And people might actually enjoy it – or at least not get so angry about it.

De finales van het WK Vrouwenvoetbal vinden plaats op 16 en 17 juli. Wie de wedstrijden in Nederland wil volgen kan eigenlijk alleen terecht op de radio. Op de televisie blijft het namelijk doodstil. De site Radio.nl noemt het opmerkelijk dat de publieke omroep (NL 1,2 en 3) de wedstrijden compleet negeert. Alleen mensen met het digitale kanaal Sport24 kunnen de finales zien.

Feminisme in het nieuws

Zo hoor je er bijna niks over, zo buitelen berichten over feminisme over elkaar heen. Artikelen uit kranten en tijdschriften die ingaan op de beweging, de doeleinden, de uitdagingen en mogelijkheden. In allerlei landen bruist het. De Zesde Clan geeft je graag een overzicht naar de verschillende recente artikelen.

  • Feminisme: waarom praten er er niet over? kopt The Independent. De krant constateert dat de vrouwenbeweging een beetje ingezakt leek. Wereldwijde Slutwalks wisten de boel echter flink op te schudden, en nu is er in Engeland ook nog eens een boek uitgekomen van Caitlin Moran, waarbij ze met veel humor ingaat op de situatie van vrouwen in de westerse samenleving en het feminisme.
  • Over Slutwalks gesproken: deze demonstraties hebben het Indiase continent bereikt. In dit conservatieve land, waar meisjesbaby’s niet welkom zijn, is het voor de vrouwen die hun jeugd wél overleven al een hele tour om alleen over straat te lopen. Laat staan te marcheren om je waardigheid als mens op te eisen. De Slutwalk levert dan ook een heftig debat op over de situatie van Indiase vrouwen, bericht de New York Times.
  • Het recente vonnis rond Wal Mart heeft aanleiding gegeven tot allerlei commentaren, analyses en opiniestukken. Hoe zit het met vrouwen op de werkvloer, vraagstukken rondom seksisme, de macht van grote ondernemingen, het politieke klimaat? Hoe kan de vrouwenbeweging hierop reageren? Enzovoorts. Stof te over voor een levendig debat.
  • Over de vrouwenbeweging in China lees je in Nederland niet veel. Of het moet zijn dat toneelstuk De Vaginamonologen ook daar voor opschudding zorgt. De Guardian heeft echter een aardig artikel over de stand van zaken in het land. Kern van het verhaal: Chinese vrouwen proberen vooruit te komen, maar de economische recessie gooit roet in het eten.
  • En in Saudi Arabië blijft het activisme niet beperkt tot vrouwen die auto willen rijden. Behalve dat willen vrouwen ook studeren. En hoe zit het met het stemrecht van Saudische vrouwen? Geweld tegen vrouwen? Ook hier bloeit een nieuwe feministische beweging op.
  • Tot slot stelt een columniste van de engelse krant The Guardian de vraag waarom de feministische beweging zo’n moeite heeft om te kijken naar de eigen fouten. (Zie ook dit commentaar, en dit vervolg op het oorspronkelijke artikel). De auteur geeft zelf al een deel van het antwoord: omdat feministen in zo’n vijandige omgeving opereren. Feministen worden routinematig weggezet als harige humorloze mannenhaters. Iedere hint van openbare zelfkritiek leidt zodoende meteen tot een stortvloed aan mensen die er een schepje bovenop doen en roepen ‘ja, inderdaad, fout fout fout, dus hou je kop en ga mijn overhemd strijken!’ Dat maakt het lastig om rustig te analyseren wat er beter kan binnen de beweging. Gelukkig gebeurt dat wel, zoals de voorgaande links duidelijk maken.

Tot zover deze mondiale bloemlezing. Het feminisme leeft volop. En dat is hard nodig.

België kiest voor vrouwenquotum

Over vijf jaar moeten raden van besturen van beursgenoteerde ondernemingen in België voor eenderde uit vrouwen bestaan. Dat meldt De Morgen vandaag. Met het aannemen van deze wet maakt buurland België duidelijk dat het land niet langer wil wachten totdat hoogopgeleide vrouwen vanzelf doorstromen, conservatieve mannen vanzelf plaats maken voor progressievere mensen, of totdat Pasen en Pinksteren op één dag vallen.

De Kamercommissie Handelsrecht nam vandaag een voorstel aan van groene, christelijke en socialistische partijen om een quotum voor vrouwen te introduceren. Ook overheidsbedrijven moeten over vijf jaar besturen hebben die voor eenderde uit vrouwen bestaat. Voldoen overheids- en beursgenoteerde bedrijven na vijf jaar niet aan deze eis, dan mogen de periode daarna alleen vrouwen benoemd worden op opengevallen functies. Net zolang totdat het quotum wel is behaald.

Onmiddellijk na het aannemen van de wet barstte de kritiek los. Zo gaven vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in De Standaard aan dat ze de wet een signaal van wantrouwen vinden. Ook een politieke partij, de N-VA, liet onmiddellijk weten de wet aan te willen vechten.

De ontwikkelingen in België zijn het gevolg van beleid van de Europese Unie. De EU wil een einde maken aan het onofficiële quotum van minstens 92% mannen in raden van bestuur, en eist van aangesloten lidstaten dat ze actie ondernemen om meer vrouwen op topfuncties te krijgen. Noorwegen geldt als een goed voorbeeld. Hier moeten bedrijven zich al enkele jaren houden aan een strenge eis van 40% vrouwen in raden van bestuur. De economie in dit land draait nog steeds uitstekend en de ondernemingen hebben de veranderingen goed doorstaan.

Naast België kozen eerder Frankrijk en Spanje al voor het instellen van quota. Duitsland en Nederland zijn er nog niet uit en twijfelen tussen het instellen van quota of het aannemen van een plan van aanpak met goede voornemens. Engeland heeft vorige week gekozen voor goede voornemens. Of dat effect zal hebben, wagen deskundigen te betwijfelen:

Benja Stig Fagerland, who advised the Norwegian government on the issue, said the decision to recommend targets rather than quotas was a cop out. “I don’t think defined targets in the UK will be effective. Unless you want to wait 100 years for boardroom equality the UK needs to introduce quotas.”

Monopolie schrijvers kan omslaan met wat gerichte aandacht

Status verkrijgen door een boek te publiceren is nog steeds voornamelijk voorbehouden aan blanke mannelijke auteurs. Zij krijgen de meerderheid van de recensies in gezaghebbende bladen, de opdrachten om te schrijven voor de gezaghebbende media, en domineren op die manier het publieke domein. Dat blijkt uit recent onderzoek naar de situatie van schrijfsters in de Engelstalige literaire wereld. Het kan ook anders. In Nederland slaat onder andere uitgeverij Artemis een andere weg in. En Engelse kranten wisten de monocultuur van blanke mannen te doorbreken door beter na te denken over hun aanpak.

Meer lezen over dit onderwerp? Dit boek is een goede keuze.

Eerst maar even het deprimerende nieuws, dan hebben we dat gehad. Zowel in Engeland als in de Verenigde Staten gaat driekwart van alle aandacht naar blanke mannelijke auteurs. Zij krijgen de recensies, en in eveneens driekwart van de gevallen was de recensent ook een man. Negatieve uitschieter is de New York Review of Books: hier verdwijnen vrouwelijke auteurs en recensenten helemaal uit het zicht. Maar liefst 83% van de bijdragen is een door een man geschreven bespreking van het werk van een man.

In het Nederlandstalige gebied is de situatie niet veel anders. Mariët Meesters constateert dat vrouwen statistisch gezien minder nominaties krijgen dan je op grond van hun aandeel in publicaties mag verwachten. Als ze al genomineerd zijn maken ze minder kans om te winnen. Ook merkt ze een toename van vooroordelen: mannen die zeggen dat vrouwen helemaal niet schrijven, of beweren dat vrouwen voornamelijk voor andere vrouwen schrijven, in hun eigen roze gekleurde niche markt. Ook in België laten studies zien dat schrijfsters veel meer moeite moeten doen om aan de bak te komen.

Verklaringen te over voor dit fenomeen: ontbreekt het de schrijfsters aan zelfvertrouwen? Of is het een gevolg van ingesleten normen en waarden, waarin een boek van een man automatisch hoger gewaardeerd wordt dan dat van een vrouw? De commentatoren bij een artikel in de Guardian denken dat dit laatste een grote rol speelt. Ze vergeleken onder andere romans van Dan Brown met Sophie Kinsella. In beide gevallen populaire boeken met bordkartonnen personages en onlogische verwikkelingen, maar Brown krijgt de recensies terwijl Kinsella hooguit genoemd wordt in reportages over chicklit. Hmmm…..

Dan zijn er nog de op de persoon gerichte vooroordelen. Niet alleen Mariët Meesters wijst daarop, het probleem kwam ook duidelijk naar voren in 2007, toen het Libris rapport de bijdragen van vrouwen massaal afserveerde als lichtgewicht. Auteur Herman Stevens nam deel aan een debatavond naar aanleiding van dit schandaal, en vat de situatie kort samen:

Er (wordt) in onze literatuur nog steeds met twee maten wordt gemeten. Terwijl een man zich nooit hoeft te rechtvaardigen als hij een boek de wereld instuurt, moeten vrouwelijke schrijvers allerlei vooroordelen overwinnen. […]  Schrijfsters zijn al gauw “lichtgewicht” en schrijven over “kleine persoonlijke wissewasjes en relatieproblemen al dan niet eindigend in moord of een cursus”.

Kortom, het literaire klimaat pakt anders uit al naar gelang je geslacht. Ben je een man dan is het klimaat warm en zonnig, vol schouderklopjes. Ben je een vrouw dan regent het en heb je te maken met gure tegenwind.

Kan het ook anders? Ja. In Nederland richt uitgeverij Artemis zich specifiek op schrijfsters. Met groot succes: ‘Haar naam was Sarah’ van Tatiana de Rosnay was in 2010 het best verkopende boek in Nederland. Het boek kwam dankzij Artmis beschikbaar voor Nederland, en met dit verkoopsucces kan de uitgeverij vrouwelijk talent verder koesteren en publiceren.

In de Engelstalige wereld weten literaire bladen soms ook uit het blanke mannen patroon te breken. De kranten Guardian en Observer plaatsten recensies die in bijna gelijke verhoudingen geschreven waren door mannen en vrouwen. De gerecenseerde boeken kwamen in ruim zestig procent van de gevallen van een mannelijke auteur, maar dat was beter dan de 83% van de New York Review. Dit positievere beeld is het gevolg van bewust beleid:

The Observer’s literary editor, William Skidelsky, said that it would be “unduly rigid” to attempt to enforce “a strict 50/50 division of genders on the Observer’s books pages”, but added that he does “try to ensure each week that there is a decent male-female spread in terms both of the authors we cover and the people we get to review them”.

Zo kan het dus ook. Het laat zien dat de scheve verhoudingen met bewustwording en wat aandacht in geen tijd te verbeteren zijn, en dat vrouwen meer kansen krijgen naarmate mensen beter inzien welke automatismen ze hanteren bij het kiezen van auteurs en recensenten. Hopelijk gaan meer media en uitgeverijen deze goede voorbeelden volgen.

Girlebooks, voor al uw e-boeken van schrijfsters

In bezit van een e-reader? Engelse taal geen probleem voor je? Bezoek dan een keer de site Girlebooks. De site wil klassieke werken van schrijfsters toegankelijk maken voor een breed publiek, en zet hun boeken gratis op het net om naar je e-reader te downloaden. Naast zeer gangbare titels, zoals Heidi (jawel) en Jane Eyre, grossiert Girlebooks in boeken die niet erg bekend meer zijn. Zoals The Leavenworth Case, een Engels moordmysterie uit 1878. Kathy Reichs en Ruth Rendell ontstonden niet in een vacuüm….

Girlebooks is opgericht door een team van moeder en dochter: Laura en Joyce McDonald. Met behulp van vele vrijwilligers verzamelen ze titels en maken ze technisch beschikbaar voor allerlei digitale dragers, waaronder de e-reader. Over de reden waarom het alleen gaat om boeken van vrouwen, zijn de McDonalds duidelijk:

We love books by both men and women. However, if we may generalize, women’s most loved and re-read books are generally books by other women. The same is probably true for men. Also, as women authors were not always as celebrated and promoted as they are today, we are digging up many forgotten books that that we believe deserve a wider audience than they have.

Enfin, een site om lekker te snuffelen, recensies te lezen, te kijken in de commentaren wat andere lezers vonden, downloaden en heerlijk op de bank je boekje lezen. Let op: tussen de vele, vele gratis titels staan hier en daar ook nieuwe titels, die onder verschillende rechten vallen en daarom wel iets kosten. Drie dollar bijvoorbeeld. Je ziet het meteen als je op een titel klikt, dus als het goed is word je niet overvallen door een financiële transactie.

Sportcommentatoren betrapt op seksistische tirade

Handig! De microfoon aan laten staan en dan een tirade beginnen tegen een vrouwelijke lijnrechter bij het voetbal – ze is een vrouw, ze kent de buitenspelregels niet, wat doet ze daar op het veld.  Wat Andy Gray en Richard Keys, sportcommentatoren van de zender Sky Sports, eigenlijk van vrouwen vinden werd zo nationaal nieuws. Ze maakten hun opmerkingen tijdens een wedstrijd in de Premier Legue in Engeland. In de woorden van de Daily Mail: de mannen scoorden in eigen doel… Sky Sports heeft de presentatoren voorlopig geschorst. Ze mogen de eerstvolgende wedstrijd geen commentaar leveren.

Grey en Keys spraken hardop uit wat ze echt dachten van vrouwen en voetbal. Jammer voor hen stonden de microfoons nog aan...

Doelwit van de tirade was de 25-jarige lijnrechter Sian Massey. Zij weigerde tijdens een wedstrijd met de grote club Liverpool een voetballer af te vlaggen voor buitenspel. De beelden van de situatie op het veld toonden aan dat ze een correct besluit had genomen. Met andere woorden: ze wist precies wat buitenspel was en zag haarscherp wat er aan de hand was op het veld. Toch wekte haar goede optreden de weerzin op van de twee commentatoren. De krant Daily Mail citeert hun uitwisseling als volgt:

Commenting on Ms Massey, Mr Keys said: ‘Somebody better get down there and explain offside to her.’ Mr Gray, a former Scottish international footballer, replied: ‘Can you believe that? A female linesman. Women don’t know the offside rule.’ Mr Keys replied: ‘Course they don’t. I can guarantee you there will be a big one today. Kenny (Liverpool manager Kenny Dalglish) will go potty. This isn’t the first time, is it? Didn’t we have one before?’  Later in the exchange, Mr Keys said: ‘The game’s gone mad. Did you hear charming Karren Brady this morning complaining about sexism? Do me a favour, love.’

De timing van beide mannen is bijzonder slecht. Juist deze week stelde West Ham vicevoorzitter Karren Brady het seksisme in de sportwereld aan de kaak. In een reactie op het hele incident merkt ze in de Daily Mail fijntjes op dat dit het perfecte voorbeeld is van de houding die ze in haar column aan de kaak stelde. De twee commentatoren lijden ondertussen aan spontaan geheugenverlies. Toen de Mail on Sunday hen confronteerde met de geluidsopname, ontkenden ze alles:

When The Mail on Sunday put the transcript to Mr Keys, he said: ‘I have no recollection of that. I have no idea what you are talking about. ‘My recollection is that I wished the young lady all the best.’ When told a recording existed of the conversation, he said: ‘If you have a tape then you don’t need me to talk to you.’

De bandopname kunnen ze in ieder geval niet ontkennen. En de weerzin die hun seksistische tirade opwekt kunnen ze ook niet ontlopen. Sky Sports heeft inmiddels in een officiële verklaring laten weten dat de opmerkingen alle perken te buiten gaan, dat beide commentatoren niet namens de zender spreken, en dat het programma nog bekijkt hoe het verder moet met Gray en Keys.

Rechtszaak moet Engelse vrouw mogelijkheid geven vroege abortus thuis te ondergaan

De BPAS, een Engelse organisatie die adviseert op het gebied van zwangerschap, stapt naar de rechter om de wetgeving rond vroege abortussen te veranderen. Dat meldt de BBC. Tot negen weken kunnen vrouwen die ongewenst zwanger zijn, de zwangerschap afbreken door twee keer bepaalde medicijnen in te nemen. De eerste keer mogen ze de pillen thuis slikken, maar voor de tweede serie moeten ze volgens de huidige Engelse wetgeving naar een kliniek. De BPAS wil het voor vrouwen mogelijk maken ook de tweede pil thuis in te nemen.

Website van de BPAS.

Vrouwen willen de door de pillen opgewekte miskraam namelijk meestal niet in het ziekenhuis krijgen. Ze geven er in 86% van de gevallen de voorkeur aan deze tragische gebeurtenis thuis door te maken. Dat betekent dat ze direct na het slikken van de pillen naar huis gaan en dan in de zenuwen zitten dat ze onderweg al krampen krijgen en gaan bloeden. Soms gebeurt dat ook. De beoogde veilige miskraamachtige gebeurtenis vindt dan plaats in een bus of trein. De BPAS pleit ervoor dat vrouwen beide sets pillen tegelijkertijd meekrijgen en dan zelf bepalen waar ze de medicijnen innemen.

Het ministerie van Volksgezondheid verzet zich tegen deze voorstellen. Onder andere conservatieve politici zijn bang voor de boodschap die de wetswijziging zou uitzenden:

The Department of Health is contesting the case, on the grounds that “treatment” covers both prescription and administration of the drugs. The Conservative MP Nadine Dorries also opposes BPAS’s challenge, claiming it would send out a message that you can use abortion as contraception.

Diverse commentatoren merken op dat dit soort argumenten zélf een boodschap uitzenden. Namelijk dat abortus te makkelijk zou worden, dat vrouwen daardoor te comfortabel onder een zwangerschap uit kunnen komen. Veel vrouwen weten wel beter. Zoals Sophia Collins, die tien jaar geleden zelf een abortus onderging. Maak abortus niet nog traumatischer dan het al kan zijn voor een vrouw, schrijft ze in The Guardian. Collins staat nog steeds versteld van de vrouwenhaat die spreekt uit de houding van de anti-abortus activisten. Blijkbaar staat niet het welzijn van moeder en kind centraal, maar de wens om vrouwen boete te laten doen voor hun zonden, zegt ze:

The same drug is given to many women who have had a spontaneous miscarriage, to ensure all remaining contents are expelled from the womb. For most, the physical experience of actually passing the foetus is like a very heavy period. Many women would rather do this hugging a hot-water bottle in their own bed, not lying in a brightly lit hospital ward, surrounded by strangers. But under present rules, the miscarrying are allowed this and the aborting aren’t.  Bear in mind, there’s little medical difference at this stage between the women having a spontaneous or a drug-induced miscarriage. What it boils down to is the bad women should suffer, in shame, while the others don’t have to.

Collins is niet de enige die erop wijst dat morele overwegingen over het gedrag van vrouwen een belangrijke rol spelen in het debat over abortus. Alas, een blog, zette in een schema keurig op een rijtje wat de anti abortus beweging zoal voorstelt aan maatregelen en waar het effect op heeft. Kan het standpunt een daling veroorzaken in het aantal abortussen (en dus geredde kinderlevens) of straft het alleen seksueel actieve vrouwen voor hun zonden? Wat blijkt als je het vraagstuk op die manier logisch beredeneert? De anti-abortus beweging stelt vooral maatregelen voor die vrouwen straffen. Als het echt zou gaan om de levens van vrouwen én kinderen, zouden ze de meeste standpunten moeten verlaten en een andere strategie kiezen.

Het is te hopen dat de medisch verantwoorde, rationele kant ‘wint’ en dat vrouwen een vroege abortus kunnen ondergaan onder hun eigen voorwaarden.

Mary Wollstonecraft, deel 2

Korte samenvatting van het voorafgaande: in deel 1 prees de Zesde Clan Mary Wollstonecraft de hemel in, met de belofte dat de kritische kanttekeningen nog zouden volgen. Die handelswijze vloeit voort uit de wens om haar Vindication of the Rights of Women eerst de eer te geven die dit baanbrekende werk uit 1792 verdient, voordat we gaan zeuren over de minder perfecte elementen uit het verhaal. Want die zijn er natuurlijk. Niemand is perfect.

Vrouw en levend in 1792? Trouw of je bent sociaal dood! Van die erfenis zijn we nog steeds niet af.

Mary Wollstonecraft schreef haar boek aan het einde van de achttiende eeuw, en ze was een product van haar tijd. Dat verklaart meteen een aantal kritiekpunten. Steeds terugkerend zijn dat:

  • Wollstonecraft ziet de vrouw vooral als moeder
  • Wollstonecraft accepteert dat vrouwen zwakker zijn, in ieder geval fysiek, en accepteert daardoor ook dat vrouwen in de samenleving een andere rol hebben dan mannen
  • Wollstonecraft is te vaag over de maatschappelijke revolutie die zij voorstaat. Wat wil ze dan precies en hoe moet dat dan. Het lijkt te blijven bij een wens voor beschaafdere omgangsvormen tussen de beide seksen.

Zie ook de informatieve analyse van het Belgische centrum Rosa.

Nu de Zesde Clan haar boek rustig heeft gelezen, valt op dat Wollstonecraft de meeste van deze kritiekpunten zelf al pareert. Ten eerste benadrukt ze dat ze haar analyse richt op het nu, hoe de situatie nu is. Ze gaat niet in op de geschiedenis maar kijkt naar wat ze zelf kan waarnemen. Dan is het heel simpel: vrouwen werden in haar tijd opgevoed om te trouwen. Alles draaide om het huwelijk, want dat was de enige manier voor een vrouw om geaccepteerd te worden als lid van de samenleving.

Na hun trouwen werd de man het hoofd van het gezin, hij had alle macht, alle rechten. Vrouwen konden voor de wet alleen bestaan als persoon in de juridische zin, als ze een misdaad hadden begaan en gestraft moesten worden. Na het huwelijk werden bijna alle vrouwen moeder. Want anticonceptie bestond nog niet. Dus wat zag Wollstonecraft om haar heen? Onmondige meisjes, onzichtbare vrouwen, en tenzij ze onvruchtbaar waren, kregen ze kinderen en waren dus moeder. Als ze schrijft ‘ik richt me op wat ik nu aantref’ is het volstrekt logisch dat ze de vrouw vooral als moeder ziet, want zo was het ook in die tijd.

Mrs. Charles Peale raakte na haar huwelijk haar eigen naam volledig kwijt. Hier geportretteerd met haar kleinkinderen.

Het leuke is dat Wollstonecraft ondertussen haarfijn laat zien hoe onmogelijk het is om te ontsnappen aan dat keurslijf van trouwen en moeder worden, en in die zin dus wel degelijk oog heeft voor de niet-moeder. Zo schrijft ze op ontroerende wijze over in de steek gelaten dochters. Vaak was hun enige toevluchtsoord een mannelijk familielid, bijvoorbeeld een broer. De dochter moest bij die broer of oom in huis wonen om van hem maatschappelijke bescherming te krijgen.

Dat gaat goed totdat die man trouwt. De dochter is niet meer de vrouw des huizes, maar de nieuwe echtgenote. Die zag de aanwezigheid van de andere vrouw vaak als een vervelend geval van ‘drie is teveel’. Wat dan? Als vrouw was de dochter slecht opgeleid, niet voorbereid op een beroep, niet in staat een zelfstandig, onafhankelijk leven te leiden. Als haar broer haar geen toelage gaf, of een ander onderdak voor haar regelde – bij andere familieleden die haar zuchtend gedoogden op een zolderkamertje – eindigde ze haar leven in diepe ellende. Zo zag het eruit voor de Happy Single circa 1792. Als er al een volwassen alleenstaande vrouw rondliep in 1792, was ze een afwijking die sociale spanningen veroorzaakte.

Dan het volgende kritiekpunt: vrouw zwakker dan man en dus ook een andere positie in de samenleving. Het klopt dat Wollstonecraft dit zegt. Zij heeft het dan over fysieke kracht. Het is een biologisch feit dat mannen gemiddeld groter en sterker zijn dan vrouwen. Ze kunnen meer gewicht tillen, harder meppen, sneller rennen en hebben een grotere spiermassa. Wollstonecraft erkent dit. Vervolgens maakt ze twee punten. Ten eerste: waarom moeten we dat nadeel dan verergeren door vrouwen onwetend te houden en in een compleet afhankelijke positie te brengen? Ten tweede: vrouwen zijn al zolang klein gehouden, dat we geen idee hebben wat hun capaciteiten en talenten zijn. De samenleving zoals die nu is, staat vrouwen niet toe de rede te ontwikkelen en zelf hun eigen weg te kiezen. Pas als mannen vrouwen toestaan zich in vrijheid te ontwikkelen, weten we wat ze waard zijn en welke rol ze kunnen vervullen in de samenleving.

Dat ze daarna aan de hand van de vrouw als moeder verder gaat met haar betoog, doet niets aan het voorgaande af. Dat heeft te maken met het eerste punt, dat ze vooral in wilde gaan op wat ze in haar tijd en in haar omgeving aantrof.

Het derde punt, wat voor revolutie wil Wollstonecraft dan, blijft naar mening van de Zesde Clan als enige kritiekpunt overeind staan. Daar is ze inderdaad onduidelijk over. Ze roept mannen op vrouwen hun vrijheid terug te geven. Ze toont zich een voorstander van goed onderwijs voor meisjes, en gemengde scholen. Daar blijft het zo’n beetje bij.

Maar denk even terug aan wat we tot nu toe hebben besproken. Hoe het er in 1792 voor vrouwen uitzag. Alleen al het feit dat ze dit betoog op papier zette, was voor haarzelf en haar tijdgenoten revolutionair. Ze trotseerde daarmee de gezaghebbende uitspraken van alle grote geleerden van haar tijd, plus alle sociale voorschriften voor vrouwen, plus alle fatsoensnormen. Om dan aan haar betoog ook nog de gevraagde blauwdruk voor de nieuwe samenleving op te nemen, is misschien wat teveel gevraagd. 

Het zou kunnen dat ze hier in een later stadium nog op terug was gekomen. Die kans kreeg ze echter niet. Wollstonecraft raakte zwanger en stierf in 1797 aan de gevolgen van een infectie, opgelopen tijdens de bevalling. Niet ongewoon in een tijd waarin per 100.000 bevallingen ruwweg zevenhonderd moeders de dood vonden. Maar wel eeuwig zonde.

Zelfs sushi eten kan van een vrouw een object maken

Het schandaal rondom de Zuid Afrikaanse zakenman Kenny Kunene, waar de Zesde Clan eerder over schreef, geeft een heel nieuwe lading aan het fenomeen vrouwen presenteren als object. Als onderdeel van een geruchtmakend verjaardagsfeest at de zakenman publiekelijk sushi van een halfnaakte vrouw. Dat is in Japan niet geheel ongebruikelijk, blijkt na vragen over dit aspect van Kunene’s feestje. De trend is zelfs tot aan Engeland doorgedrongen, getuige een artikel vorig jaar in De Telegraaf.

Wat zou Suit Supply hiervan zeggen? O ja, de vrouw als gezaghebbende muze natuurlijk!

Japan for the uninvited gaat in op het fenomeen, en begint met te benadrukken dat het verschijnsel in Japan zelf niet algemeen voorkomt. Het beperkt zich tot de onderwereld. Criminelen met teveel geld huren vrouwen in en gaan sushi eten vanaf het naakte lichaam. Dit heet Nyotaimori, oftewel ‘presentatie van het vrouwelijk lichaam’.

Het klinkt als enorm rotwerk om als levend dienblad te moeten fungeren. Japan for the uninvited:

Models are trained to lie still for hours, and they must be able to endure unexpected splashes of cold water and prods with chopsticks. Her body must be completely shaved, and specially washed with fragrance-free soap before the feast. Traditionally, the meal is eaten directly from the skin of the model, but hygiene laws in many countries prevent this – forcing restaurants to wrap their girls in clingfilm to prevent contact between skin and food.

Eind jaren negentig begon deze praktijk zich te verspreiden naar andere werelddelen. China bijvoorbeeld, waar de regering het fenomeen al snel de kop probeerde in te drukken. Maar ook de Verenigde Staten. Chicago had een restaurant waar ze sushi op deze manier aanboden, maar dit eethuis schijnt inmiddels dicht te zijn. Of de organisatie waar de Telegraaf over schreef het nog aanbiedt is onduidelijk. De Engelse verslaggeefster van The Guardian die meeging naar zo’n avondje had er in ieder geval gemengde gevoelens over:

It was 7.05pm, dinner was due to begin in 25 minutes, but the naked women were already in situ, laid out as if in a morgue, ­awaiting a postmortem. […]  Loud guffaws from the other table, followed by clapping, came in response to one of the men dropping his piece of sushi on the woman’s groin area.  Ben spent most of the evening ­telling me how nyotaimori is not ­demeaning to the women. “So long as they get paid,” he argued, it is no different from being an artist’s model.

Tsja, en daar kun je ook wat van zeggen. Vooral het blijven benadrukken van de niet-vernederende kanten van Nyotamori maakt het overtuigend. Bovendien: net als Japan for the uninvited wijst de Guardian erop dat het fenomeen in Japan beperkt blijft tot de onderwereld. Mensen kijken erop neer omdat sushi alleen in ranzige tenten zo aangeboden wordt. Ook de Engelse gelegenheidsdiners kregen al snel een puberaal jongens onder elkaar tintje, met vrouwen die door steeds meer beschonken rakende mannen geprikt werden met stokjes. En maar bewegingsloos blijven liggen. Als onderbord voor eten.

Dat is het nare van dit verhaal: de manieren waarop vrouwen als object behandeld kunnen worden kennen geen einde en geen grenzen. Diepe, diepe zucht.