Tag Archives: Doctor Who

Televisie, film en theater: stapje vooruit, stapje achteruit…

Emancipatie is een zaak van de lange adem. Stapje vooruit, stapje achteruit. Dat geldt ook voor visuele kunsten zoals film, televisie en theater. Neem een serie zoals Doctor Who: de hoofdpersoon is een onsterfelijke alien die iedere menselijke vorm aan kan nemen. De fantasie van de makers bleef echter 53 jaar en twaalf Doctors lang stagneren op de vorm van een blanke man. Pas de dertiende Doctor wordt een vrouw: Jodi Whittaker. Eindelijk. Feest! Maar in reactie op dat nieuws publiceerde de Engelse roddelpers meteen naaktfoto’s van de actrice en kregen fans op internet een publiekelijke zenuwinzinking.

De nieuwe Doctor Who is een vrouw….

De structurele discriminatie van alles wat niet blank en mannelijk is, komt behalve in dit soort anekdotes ook steeds terug in onderzoeken. Zo analyseerde de Amerikaanse vakbond Equity alle theaterproducties van 2013 tot 2015. Bij Broadway-stukken, de producties met de hoogste status, krijgen vrouwen en mensen met een gekleurde huid veel minder werk in het theater dan blanke mannen. Vaak kwamen vrouwen niet verder dan 35% van alle rollen op het toneel. Achter de schermen kwam het percentage uit op 37% stagemanagers. Heb je een gekleurde huid, dan hield het nagenoeg op. Slechts vijf (5) van de 226 stage managers had een gekleurde huid. Deze groep kreeg ook slechts 11% van de grote rollen op het toneel.

De dominante positie van blanke mannen komt ook terug in televisieseries. Amerikaanse zenders presenteerden het aanbod voor het seizoen 2017-2018. Vakblad Variety zag meteen dat het wemelde van de shows met blanke mannen in de hoofdrol. Vrouwen kregen bij de 39 nieuwe series 35% van de hoofdrollen, terwijl het wemelt van de actrices en vrouwen de helft van de bevolking uit maken.

Aan de aanbod kant ligt het niet. Eén oorzaak van de achterstand van vrouwen ligt bij de mensen die personeel aannemen. Vaak zijn dat mannen, en vaak kiezen zij voor mannen die ze kennen. Zo koos Chris Carter, de grote man achter de X-files en andere series, voor de X-files doorstart alleen mannelijke schrijvers. Drie daarvan hebben nooit eerder scripts geschreven, maar Carter kent en vertrouwt hen. Zo werkte een van de mannen jarenlang voor hem als zijn persoonlijke assistent. Hij opereert bovendien in een traditie van vrouwen uitsluiten. Weblog Nerdist becijferde dat bij de tot nu toe 202 episodes van de serie, twee X-files films en de reboot van zes afleveringen alles bij elkaar slechts negen keer een schrijfster betrokken was.

Mannen maken de dienst uit bij de serie, en de eenzame schrijfsters merkten dat aan alles:

When you’re in an environment that isn’t like a team-environment, more of a ‘survival-of-the-fittest’ environment, it’s a real challenge … On the day-to-day, you are always feeling like your job is at risk.” All of the women enlisted to write for The X-Files were relatively new in comparison to the male writers who were hired, according to Newton. Each female writer left after only one year working there — “[some] probably happily, and some probably hoping to come back, but [were] not invited back,” said Newton.

Toch komt er gelukkig ook steeds meer goed nieuws. De organisatie die voor de Oscars stemt, nam 774 nieuwe leden op. Van die instromers is 39% vrouw. Dat zorgt er voor dat het totale aandeel vrouwen in totaal op 28% uit komt. Bovendien heeft 30% een gekleurde huid. Die instroom van niet-blanke leden zorgt ervoor dat hun aandeel stijgt van 11 naar 13%. Vooruitgang! 

Bovendien beloont het publiek diversiteit en grote rollen voor vrouwen. Films met een vrouw in de hoofdrol halen bijvoorbeeld meer omzet. Zo liep Wonder Woman blockbuster The Mummy onder de voet – Tom Cruise was nergens in de strijd om de gunst van de bioscoopganger. Mensen omarmden Hidden Figures, een biografische film over de zwarte vrouwelijke wiskundigen van NASA. De musical Wicked staat inmiddels tweede op de lijst van meest succesvolle Broadway producties ooit. Daarnaast nam Netflix de categorie ‘sterke vrouwelijke personages’ op in het rubriceringssysteem, zodat kijkers makkelijker een serie vinden waarin vrouwen duidelijk hoor-en zichtbaar zijn. Kortom, succes, vooruitgang, meer kansen voor vrouwen. Super!

Advertenties

Doctor Who blijft blank en mannelijk

De uiterst populaire televisieserie Doctor Who ligt al enige tijd onder vuur omdat de serie vrouwen voor en achter de camera marginaliseert. Hoe pareer je die kritiek het beste? Door de twaalfde reïncarnatie van de hoofdpersoon opnieuw te laten spelen door een blanke man, natuurlijk. Dr Who kan zo aan de tumblr 100 procent man toegevoegd worden.

De Schotse acteur Peter Capaldi mag als twaalfde man op een rij in de huid kruipen van Doctor Who. Daarmee zijn alle speculaties over een vrouwelijke Who voorlopig weer van de baan. Voor alle duidelijkheid: niets in het fictieve universum schrijft voor dat het een man moet zijn. De Dokter is een buitenaards wezen dat niet kan sterven, en steeds reïncarneert in een andere gedaante. Het wezen zou ook als vrouw kunnen reïncarneren.

Zodra bekend werd dat de vorige acteur, Matt Smith, zou stoppen, was actrice Helen Mirren er dan ook snel bij om te pleiten voor een zwarte, lesbische Doctor. Mirren bedoelde dit prikkelend en provocerend. Ze wilde aandacht vragen voor de vreemde tegenstelling. Verhaaltechnisch kan alles. Maar in de praktijk beperken de producenten zich steeds opnieuw tot een blanke man. Dat is een bewuste keuze:

In fiction as in life, women and people of colour are expected to relate to the stories of white men and understand that we can never be the hero –but it never works the other way round. […] Why is it so hard to conceive of a female Doctor, or a black Doctor? For the same reason that it’s so hard to conceive of a female president, or a black prime minister, or any world government or economic power not largely controlled by rich white men: because we cannot imagine it. Because we refuse to imagine it. Because the stories we tell ourselves and each other about power and history don’t often include women and non-white people in leading roles.

Het blijft niet beperkt tot de eenzijdige keuze voor de acteurs die Doctor Who mogen spelen. De serie laat op allerlei manieren zien dat vrouwen en mannen met een gekleurde huid hooguit de tweede viool mogen spelen. Zowel voor als achter de camera. Wat betreft achter de camera: slechts zeer, zeer zelden regisseert een vrouw een aflevering van de serie.  In 2012 bleef de teller steken op nul (0). Bovendien schrijft er sinds 2008 geen enkele vrouw mee aan de scenario’s. Ook hier staat de teller al jaren op nul (0).

Het gebrek aan vrouwelijke invloed merk je ook aan de verhalen. Fans merken op dat het écht mis ging sinds Steven Moffat de hoofdschrijver van de scenario’s werd. Moffat gaf blijk van een duidelijke visie op vrouwen. Zoals:

There’s this issue you’re not allowed to discuss: that women are needy. Men can go for longer, more happily, without women. That’s the truth. We don’t, as little boys, play at being married – we try to avoid it for as long as possible. Meanwhile women are out there hunting for husbands.

Vanuit die basishouding verruïneerde hij in een aflevering van de serie Sherlock Holmes het personage Irene Adler. Hij reduceerde haar in zijn scenario tot een sexy lichaam en een bundel onhandige emoties. Ook afleveringen van Doctor Who getuigen sinds 2010 van een nieuw soort seksisme. Doctor Who had altijd al problematische trekjes. Hij had altijd een mannelijke gedaante, en vaak kreeg hij een vrouwelijk hulpje. Dat hulpje had echter wel karakter en handelde zelfstandig.

Zodra Moffat het roer over nam, veranderde de serie op een problematische manier van karakter. Prompt verdwenen de meeste acteurs met een gekleurde huid, of een homoseksuele/lesbische oriëntatie. Die ene keer dat Moffat een zwarte vrouw opvoerde, verliep dat als volgt:

“Let’s Kill Hitler,” last Saturday’s episode, contained one of Moffat’s first black female characters; she was a hypersexualized, gun-toting criminal, and was killed off and literally replaced by a white actress about ten minutes in.

Bovendien onderging de veelal  vrouwelijke kompaan van Who een ingrijpende verandering. Vanaf het tijdperk Moffat moest de vrouwelijke metgezel, Amy Pond, keer op keer gered worden door een man. Moffat laat haar weinig tot geen ruimte om zelfstandig te handelen. Ze vertegenwoordigt daarmee het stereotype van het hulpeloze wicht.  Bovendien draait haar verhaal vooral om trouwen en kinderen krijgen. Ze bestaat voornamelijk in relatie tot mannen, met name Who en haar vriend, later echtgenoot, Rory.

Al met al een triest plaatje. Sommige fans besluiten met hun voeten te stemmen:

Geek/sci-fi culture is full of guys who dismiss presence and value of women in the culture and the artistic expressions of that culture. But I don’t have to give the man my money while he laughs off my whole gender.

Amen.

Nieuwsronde

Meer vrouwen dan mannen werken inmiddels in de Britse televisie-industrie, maar ondanks hun numerieke overwicht gaan alle topbanen naar mannen. Baas in eigen buik kwam een stapje dichterbij in Ierland. Actrices noemen zichzelf openlijk feministisch. En Belgische stellen moeten in geval van scheiding de pensioenrechten eerlijker verdelen. Dat en meer in deze editie van de nieuwsronde. Oh, en heren:

  • Vrouwen krijgen geen waardering voor hun werk in de Engelse televisie industrie. Ze beginnen massaal onderaan de ladder en kregen tot vijf jaar geleden wel eens de kans een aflevering van Doctor Who te regisseren. Tegenwoordig komen alle afleveringen echter uit de koker van mannen. Dat is symptomatisch voor deze seksistische sector. Naar vrouwen wijzen omdat ze weinig zelfvertrouwen zouden hebben, wordt in die context een extra belediging. Natuurlijk hebben mannen meer zelfvertrouwen. Zij werken in een door mannen gedomineerde omgeving waar hun sekse louter voordelen biedt. Bonus: ook bij de Britse radio hebben vrouwen het nakijken.
  • Gaming website Kotaku brengt een ode aan computerspel No One Lives Forever. Ook al kwam het spel dertien jaar geleden uit, het voelt nog steeds modern aan. Want de hoofdpersoon is een stoere spionne, die expliciet opkomt voor het recht van vrouwen om te doen wat ze willen. Kotaku betwijfelt of hedendaagse producten zoiets anno nu nog op de markt zouden durven te brengen.
  • Belgische mannen en vrouwen moeten pensioenrechten in geval van een scheiding voortaan eerlijker delen. Dat heeft de regering van Di Rupo overeengekomen. Tot nu toe kreeg de ex-partner die niet gewerkt heeft, bijna altijd een vrouw, een pensioen op basis van de verdiensten van de voormalige echtgenoot. Dat gold echter alleen voor de eerste pensioenpijler en ambtenaren waren bovendien uitgesloten van de regeling. In de nieuwe aanpak moeten exen de opgebouwde pensioenrechten via de alimentatie laten verrekenen.
  • GoldieBlox strijdt voor goed speelgoed voor meisjes. De campagne gaat vergezeld van een opruiende video:
  • Latijns-Amerika maakt het ene na het andere schandaal mee. Een 11-jarig meisje in Chili raakte zwanger na verkrachting door de partner van haar moeder. Abortus mag niet want de Chileense staat verbiedt het. De protesten zwellen inmiddels aan. Eerder speelde een soortgelijk geval zich af in El Salvador. Een zieke vrouw van een foetus die niet levend geboren kon worden, zou vanwege haar zwangerschap in levensgevaar komen, maar ook hier mochten artsen niets doen. Uiteindelijk beviel de vrouw na zeven maanden door middel van een keizersnede. Ja, excessen, maar onder andere dit is wat er gebeurd als je abortus onder alle omstandigheden verbiedt.
  • Het Ierse parlement keurde een nieuwe abortuswet goed. Voorheen kon er niets. Met de nieuwe wet staat het land abortus toe als het leven van de moeder in gevaar is. Vooruitgang!
  • Ondertussen in de V.S.: als mijn vagina een geweer was… dan zou de wereld er voor vrouwen en hun reproductieve rechten heel anders uit zien. Maar waarom tekst schrijven als je ook dit kunt zien:
  • Volgens de Londense burgemeester Boris Johnson gaan vrouwen alleen maar naar de universiteit om een man te vinden. ”Boris is well known for his less-than-politically-correct attitude to women, but he has always denied, vehemently, being sexist. “I’m not remotely sexist!” Boris cries. The problem is, I don’t think Boris really knows what sexism is.” Tijd dus voor een spoedcursus over seksisme, vond The Independent. Het incident leverde ook deze gids op om mannen stapje voor stapje te genezen van seksisme.
  • In het verlengde daarvan: alle seksistische argumenten die je hoort over vrouwen en computerspelletjes. Met uiteraard een weerwoord, zodat niemand zich meer schuldig maakt aan uitspraken zoals ‘er zijn weinig games voor vrouwen omdat vrouwen nauwelijks gamen’. Na dit overzicht heb je geen excuus meer. Als je dit soort dingen roept zet je jezelf gewoon open en bloot te kijk als een seksist.
  • Tot slot: als je als vrouw wordt lastig gevallen in het openbaar, helpt het als iemand eng doet tegen de enge vent die zulk wangedrag vertoont. Vuur met vuur bestrijden. Het werkt!