Tag Archives: Discriminatie

Gemeente Den Haag, Mexx, Heineken, allemaal benadelen ze vrouwen wegens moederschap

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) eist van de Nederlandse regering dat er meer gebeurt om vrouwen te beschermen tegen discriminatie vanwege zwangerschap. Broodnodig. Seksistische werkgevers beroven vrouwen van hun inkomen, veroorzaken een breuk in hun loopbanen, en verpesten de arbeidsmarkt. De oordelen van het College laten zien dat deze vorm van discriminatie overal voorkomt. Zoals bij de gemeente Den Haag, Mexx, Heineken en vele anderen. Je kunt echter wat doen. Bijvoorbeeld stoppen met Heinekenbier kopen in de supermarkt. En naar het CVRM stappen.

Een greep uit recente gevallen van bedrijven die vrouwen de laan uit schoppen zodra ze zwanger raken. Het patroon: het betreft vrouwen met tijdelijke contracten en uitzendbanen. De volgende keer dat een of andere blanke man je komt wijsmaken dat flexibiliteit op de arbeidsmarkt top is, moet je die persoon maar eens met deze schaduwzijde van de vrije markt confronteren. Zo’n vrije markt is alleen top voor mensen die voldoen aan de norm van ideale werknemer. Ideale werknemers zijn jong, gezond, blank, mannelijk. De rest heeft het nakijken en dat noemen we dan een ‘banenwachtrij’. Ja ja….

Webhelp Nederland wilde volgens het College na het derde tijdelijke contract opeens niet meer verder met een medewerkster, ondanks toezeggingen dat ze een arbeidsovereenkomst bij Webhelp zou krijgen. Toevallig gebeurde dit alles nét tijdens haar zwangerschapsverlof. Het CVRM oordeelt dat het bedrijf discrimineerde op basis van geslacht, en dat dit waarschijnlijk niet voor het eerst gebeurt:

Daarnaast verklaren een oud-leidinggevende en een ex-collega dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen en uit dienst gaan. […] Het was bekend dat zwangere vrouwen bij Webhelp geen contract krijgen.

Kortom, breed beleid om vrouwen de deur uit te schoppen zodra ze zwanger raken.

Als vrouw zou je ook kunnen besluiten geen Heineken meer te kopen in de supermarkt. Tref ze in hun portemonnee, want de bierbrouwer treft jou ook in je portemonnee door vrouwen te ontslaan in geval van zwangerschap. Zo kreeg het CVRM de zaak voorgeschoteld van een Heineken-teamleider. Die legde in een mail en in gesprekken een direct verband tussen de afwezigheid van een werkneemster in verband met haar zwangerschaps- en bevallingsverlof, en het niet voortzetten van de arbeidsverhouding. Een duidelijk geval van discriminatie.

Van detacheringsbureau’s moeten vrouwen het ook al niet hebben. Zo oordeelde het CVRM dat Adecco Nederland BV een werkneemster discrimineerde. Toen de vrouw zwanger raakte, was detachering bij een bedrijf opeens niet meer mogelijk. Het bedrijf stelde later een vacature open voor het werk wat de vrouw deed. Goh…. Discriminatie!

Ook huisartsen kunnen er wat van. Een maatschap van huisartsen, waarschijnlijk ergens in Drenthe gevestigd, sprak met een vrouw af dat zij in dienst van de praktijk zou komen na afronding van haar opleiding. Dat ging prompt niet door toen ze aan het einde van de opleiding zwanger raakte. Discriminatie, oordeelt het CVRM.

Zelfs zeggen dat je in de toekomst een kindje zou willen krijgen, kan al tot ontslag leiden. Zo stuurde Mexx Retail een nieuwe medewerkster de laan uit nadat zij collega’s vertelde dat ze over drie weken zou beginnen met vruchtbaarheidsbehandelingen. Mexx vond dat de vrouw daardoor in de toekomst minder flexibel zou zijn en minder uren inzetbaar. Dus hup, bij voorbaat al wegwezen. Het CVRM oordeelde dat de firma zodoende verboden onderscheid maakte en zich schuldig maakte aan discriminatie.

De gemeente Den Haag struikelde over borstvoeding. Volgens de wet hebben vrouwen het recht om met doorbetaling van hun salaris te kolven. Een uitzendkracht die van dit recht gebruik wilde maken, kwam echter onmiddellijk terecht in conflictieve gesprekken met haar leidinggevende terecht. Die stuurde haar naar huis. De gemeente Den Haag stelde in de zitting bij het College dat de arbeidsverhouding met de vrouw beëindigd werd omdat zij haar afspraken niet nakwam. Het College stelt dat de gemeente de wet niet naleefde en de vrouw discrimineerde.

Tot slot, bonus: een gevalletje seksuele intimidatie. Mijdt als vrouw Grondontwikkeling Nederland B.V. als de pest. Naar het oordeel van het College discrimineerde dit bedrijf een vrouw door niets te doen terwijl de directeur haar seksueel intimideerde. Uit het verslag van het CVRM stijgt een nare lucht op:

De vrouw zegt dat de directeur haar seksueel geïntimideerd heeft.Volgens de vrouw uitte de directeur dit op de werkvloer en in e-mails en Whatsapp- berichten aan de vrouw. De vrouw beantwoordde de berichten van de directeur. Volgens de vrouw uit angst voor ontslag. Het bedrijf ontkent dat sprake was van seksuele intimidatie. Volgens het bedrijf nam de vrouw zelf het initiatief tot seksueel getint contact met de directeur. Ook is het in het bedrijf gebruikelijk om mannelijke en vrouwelijke werknemers op ongebruikelijke wijze te motiveren.

‘Ze wilde zelf’ is 100% een rode vlag als het gaat om misbruiksituaties. Blijkbaar valt er iets recht te smoezen wat per definitie krom is. Als directeur berichten sturen van het type ‘kusje op je k..tje’ en ‘ben jij eigenlijk een beffer?’ zijn bijzonder ongepast binnen een machtsrelatie op de werkvloer. En medewerkers ‘op ongebruikelijke wijze motiveren’??? Dat klinkt ronduit eng. Gelukkig doorzag het CVRM de kulverhalen van Grondontwikkeling Nederland B.V. en gaf de vrouw gelijk.

Advertenties

Zelfhaat, het vervolg

De gereedschapskist-aflevering over zelfhaat prijkt sinds de publicatie in 2013 dagelijks op de lijst van veel gelezen artikelen. Kerstvakantie, hoogzomer, weekeinde, een anonieme dinsdag, maakt niet uit, dagelijks zijn er mensen die dit stuk vinden, lezen, en doorklikken naar de informatie achter één of meerdere links in het artikel. Blijkbaar heb ik een gevoelige snaar geraakt.

Allereerst, voor de anonieme lezer die informatie over zelfhaat opzoekt: welkom. Hopelijk is het artikel je tot steun. Weet dat je niet alleen bent. De situatie waarin vrouwen verkeren vergroot het risico op traumatisering en zelftwijfel. Dat maakt je vervolgens kwetsbaar voor die volgende stap, zelfhaat.

Ik ben net zo gevoelig voor zelftwijfel als andere gemarginaliseerde mensen. Indertijd kostte het me bijvoorbeeld de grootste moeite om dat artikel te publiceren. Wie was ik om over dit onderwerp te schrijven? Ik wikte, woog, schrapte, voegde toe, streepte weg, en drukte uiteindelijk op de publiceer-knop omdat het er anders nooit van zou komen.

Eén van de redenen waarom ik schrijven over zelfhaat destijds zo moeilijk vond, was omdat het een kwetsbaar onderwerp is en er een harde geluidsband meeliep met ‘niet zeuren, huuuuh negatieve energie, je moet je met positieve dingen bezig houden, je bent toch een sterke moderne vrouw, nou dan, doe niet zo slap!’ Met als extra bonus de slechte beeldvorming rondom feministen. ‘Komen ze weer hoor, die verzuurde zeurpieten. Wat hebben ze nou weer te zeiken? Ach gut, lijden ze weer eens ergens aan?’

Zelftwijfel en het maatje zelfhaat komen ergens vandaan. Eén hele duidelijke reden voor zelfhaat zijn de vele ondermijnende situaties waarin vrouwen te vaak verzeild raken. Denk aan seksueel geweld, mishandeling, problematische bevallingen, structurele discriminatie van het type onderbetaling en ontslag na de aankondiging dat je zwanger bent (vaak met de smoes dat je niet goed zou functioneren).

Mensen zouden van minder van slag raken. Het enige voordeel is dat dit soort misstanden wat makkelijker zichtbaar kunnen worden. Ze zijn duidelijker. Ik denk dat naast dit type traumatisering twee sluipmoordenaars een rol spelen bij de ontwikkeling van zelftwijfel en zelfhaat. Voortdurende micro-agressies, en het ontbreken van een vrouwvriendelijke omgeving waarin je, als ‘tweede sekse’, je eigen ervaringen gespiegeld ziet zodat je weet dat je waarnemingen kloppen.

Ik begin met het laatste en verwijs je graag naar het werk van professor Saba Fatima. Als immigrantenvrouw met een gekleurde huid vertegenwoordigt zij een duidelijke minderheid in academische kringen. Ze merkte dat ze, als enige Ander in een ruimte, haar eigen ervaringen nauwelijks een plek kon geven. ‘Ze beeldt het zichzelf in’, heet het al snel. In haar eigen woorden:

As women of color, we are greatly underrepresented in academia. This adversely impacts our ability to speak about our experiences with an expectation of understanding such encounters by our allies. And when one is constantly given alternate banal explanations for their ‘overly-sensitive’ perceptions, one loses the epistemic ground they stand on. They cease to give credibility to their own perceptions.

Pas met de komst van internet, weblogs en digitale fora kwam ze in contact met vrouwen die in dezelfde positie verkeerden, die dezelfde ervaringen hadden, en die haar geleefde werkelijkheid konden bevestigen en van een context voorzien. Opeens kreeg ze benen om op te staan. Het ging niet om incidenten, waar ze ‘te overgevoelig‘ op reageerde. Het gaat om vele incidenten die samen een patroon van uitsluiting en marginalisering vormen, en die haar treffen omdat ze niet voldoet aan de standaard norm van heteroseksuele blanke academische man.

Toen ze dat inzag, kon Fatima zich weer ”normaal” voelen. Let wel: je kunt daarna nog steeds gelden als de enige hysterica in de kamer (met dank aan Masha Gessen voor die omschrijving), maar je begrijpt in ieder geval waar dat vooroordeel vandaan komt en kunt besluiten of je je erdoor laat beïnvloeden, of niet.

Bij dit alles spelen machtsrelaties een grote rol. Wie heeft het voor het zeggen? Wie wordt automatisch gelooft en wie niet? Wie kijkt, wie wordt bekeken? Filosofe Sandra Lee Bartky, die in 2016 helaas overleed, schreef belangrijke stukken over de situatie van vrouwen, de moeilijkheid van bewustwording, en de gevoelens van zelfhaat en minachting voor jezelf die het gevolg zijn van de situatie waarin we als samenleving vrouwen als mens onzichtbaar maken. Die situatie voorzien van context en gedeelde ervaring uitwisselen is van levensbelang, zeker voor een geminachte groep als feministen. Het persoonlijke is politiek…..

Wat me brengt op de tweede sluipmoordenaar: de micro agressies. Micro agressie staat voor op het oog kleine voorvallen. Van die speldenprikken die je in eerste instantie zelf nauwelijks opmerkt, laat staan anderen in je omgeving. Maar er volgt een tweede speldenprik, en een derde. De tiende voel je. De twintigste doet pijn. Tegen de tijd dat de dertigste komt krimp je bij voorbaat al in elkaar.

Micro agressie is één van de manieren waarop een samenleving vrouwen in een bepaalde hoek drijft. Kom uit je hok en je krijgt gedonder. Blijf in je hok, want elders is er geen plek voor je. Zo ontbreken we bijvoorbeeld in schoolboeken, worden we onderbetaald en moeten we in vergaderingen aparte technieken aanwenden om gehoord te worden.

Micro-agressies woekeren op allerlei manieren door in vrouwenlevens, maar zodra vrouwen over dit soort situaties beginnen tekent zich een tweedeling af. Herkenning van veel vrouwen, maar minstens de helft van de mannen ziet het probleem niet. Zelf zouden ze vrouwen nooooit zo respectloos behandelen. Vaak ontstaat ook verontwaardiging bij de not my Nigel-groep. Deze mannen en vrouwen zeggen maar wat vaak dat vrouwen niet moeten zeuren of overdrijven. We moeten vooral positief blijven en hooguit een vorm van ‘gezellig’ feminisme uitoefenen, anders schrikken we potentiële medestanders af.

Netwerken, online en offline, beginnen langzaam voor een kanteling te zorgen. Zoals Fatima merkte kun je als vrouw via die wegen herkenning en erkenning voor onze ervaren werkelijkheid vinden. Daardoor neemt de zelftwijfel af. Nee, wij zeuren niet, wij overdrijven niet. Wij benoemen een probleem, we verzamelen feiten en uit die stapel studies en ervaringen komt vanzelf een patroon naar voren. Wie zijn die anderen, om te zeggen dat het geen probleem zou zijn? Wiens belang dient ontkennen? Voor wie werkt stilte positief, omdat ze dan ongestoord door kunnen met wat ze doen?

Collectief kunnen vrouwen de stilte doorbreken en de status quo aanpakken, die hen tot voor kort dwong om zichzelf te verloochenen en zich bescheiden terug te trekken. Ik probeer daar met dit weblog een klein steentje aan bij te dragen. Door problemen te benoemen, door patronen zichtbaar te maken, door te verwijzen naar het vele werk van vele vrouwen, die ieder op hun manier feminisme uitdragen en thema’s aansnijden die belangrijk zijn voor ons.

Maar het begint bij het ontwikkelen van genderbewustzijn en een gezond gevoel van eigenwaarde. En het lezen van feministische vakliteratuur, want kennis is een vorm van macht en als vrouw kunnen we ieder sprankje macht goed gebruiken.

Lezeressen, ik sluit af met een wens. Een gezond, bezield 2017 vol moed, kracht en inspiratie! 

Laat vrouwen met rust

Franse steden die de ‘boerkini’ verbieden omdat dit kledingstuk onderdrukkend zou zijn. Geen knielaarzen en geen rokjes tot boven de knie op het werk dragen, anders volgt ontslag. Verplicht hoge hakken dragen, anders volgt ontslag. Te strakke broeken of t-shirts die je sleutelbeen bloot laten, o nee, dat kan niet op school. Het gaat maar door. Laat meisjes en vrouwen toch eens met rust!

Waar een man tijdens zijn werk als televisiepresentator rustig een jaar lang hetzelfde slechtzittende pak aan kan trekken zonder dat er een haan naar kraait, kunnen vrouwen niks doen zonder dat het überkritisch commentaar regent. Erger nog, regelmatig ontaardt de kritiek in draconische ge- en verbodsbepalingen. Soms omdat de kleding teveel bedekt, dan weer omdat kleding te veel bloot laat, dan weer omdat een baas plotseling vindt dat hij of zij z’n dominantie moet tonen, maakt niet uit, er valt altijd wat te mekkeren over vrouwen, wat ze doen en wat ze dragen.

Mannen die eerlijk zijn, geven zelf ook toe dat zij ongestoord kledingkeuzes kunnen maken, terwijl vrouwen onder een vijandig vergrootglas liggen. Zo zei de tv-presentator met zijn goedkope pak:

“No one has noticed; no one gives a s—,” Stefanovic said to Fairfax Media. “But women, they wear the wrong color and they get pulled up. They say the wrong thing and there’s thousands of tweets written about them. Women are judged much more harshly and keenly for what they do, what they say and what they wear.”

Maar al te vaak blijkt, bij een nadere analyse, dat mensen zich afreageren op vrouwen, terwijl er iets heel anders speelt. Bijvoorbeeld: angst voor verandering, onzekerheid over je identiteit als land, angst voor moslims en/of de islam. Dat erkennen en er op een constructieve manier mee omgaan is lastig. Vrouwen kledingvoorschriften opleggen daarentegen is zo gebeurd.

Of, andere variant: gaat het helemaal niet om zoiets als een boerkini, maar om een ruzie tussen dorpelingen, waarna de gemeenschap het makkelijker vindt om naar rare buitenstaanders te wijzen. Want met je buren moet je nog jaren verder, terwijl die badgasten volgende week weer weg zijn.

Ander voorbeeld: bij veel voorschriften voor vrouwen gaat het eigenlijk om mannen die op een volwassen manier met hun lustgevoelens moeten leren omgaan. Maar da’s vervelend. Dan moet je als man zelf aan de slag. Nee, veel makkelijker om vrouwen op te zadelen met dwingende kledingvoorschriften: zíj moet er voor zorgen dat híj zijn handen thuis houdt. Ben je er als man weer vanaf, en als er toch seksueel geweld volgt (want dat ligt niet aan kleding) kun je naar de vrouw wijzen: zij gaf aanstoot. Zij zat fout.

Omdat er zo vaak sprake is van een seksistische dubbele moraal, omdat er meestal allerlei andere redenen en emoties schuilgaan achter de kledingge- en verboden voor vrouwen, omdat het een volstrekt onrechtvaardige druk legt op vrouwen, om al die redenen ben ik het eens met Aleid Truijens dat vrouwenkleding verbieden altijd een slecht idee is.

Mensen, zoek aub uit waarom je zo geobsedeerd bent door vrouwenkleding en dat wat zou moeten of niet zou moeten op dat gebied. Breng dat aan het licht. Doe dáár wat mee. En laat ons met rust met je voorschriften en kledingverboden. Wij vrouwen hebben al genoeg andere shit aan ons hoofd.

Gloria Wekker: lief zijn aub, anders maak je geen vrienden

Je kon er op wachten. Hoogleraar Gloria Wekker schreef een boek over racisme en de bochten waarin blanke mensen zich wringen om hun eigen racisme te ontkennen. Prompt volgt een opiniestuk in De Volkskrant met een tut-tuttend ‘Zo krijgt Wekker geen bondgenoten’. Het is een reactie die veel feministen bekend voor zal komen. Want ook wij krijgen dat regelmatig te horen. Niet zo naar doen feministen, anders krijgen jullie geen bondgenoten, en zeker geen mannelijke bondgenoten. Steun je bondgenoten, geef ze een pluim in plaats van zo kritisch te doen!

In het geval van de kwestie racisme neemt lector burgerschap en diversiteit aan de Haagse Hogeschool, de niet-jouw-bondgenoot-als-je-zo-naar-doet rol op zich. Na veel heen en weer gedoe komt er dit:

Door ‘witte’ antiracisten te verwijten dat ze de vermoorde ‘witte’ onschuld spelen, vervreemden ‘zwarte’ activisten veel potentiële bondgenoten van zich. […] In het streven naar een minder racistische, meer rechtvaardige samenleving kunnen bondgenootschappen alleen ontstaan voor zover we, voorbij de onschuld van ontkenning van een problematische geschiedenis en nog steeds bestaande privileges, bereid zijn om te geloven dat we tegenwoordig wel degelijk bepaalde belangen en waarden met elkaar delen.

Van iemand die openlijk zegt dat-ie geen zwartjes mot, weet je tenminste waar je aan toe bent. Het venijn zit ‘m bij de mensen die blinde vlekken hebben. Bonuspunten als ze daar bovenop expliciet zeggen dat ze anti-racist zijn en die ”bepaalde belangen en waarden” delen met Gloria Wekker. Dan kunnen de resultaten extra pijnlijk zijn.

Zo kende de top honderd van machtige vrouwen van tijdschrift Opzij nauwelijks niet-blanke vrouwen. Onder andere Hasna el Maroudi protesteerde – iemand die wél alert is, want zij heeft dagelijks te maken met grote en kleine vormen van racisme. Pas daarna organiseerde Opzij ijlings een alternatieve lijst vol vrouwen met een gekleurde huid.

In het zicht van dit soort veel voorkomende feitelijke situaties vind ik het nogal veel gevraagd om mensen van gediscrimineerde groepen op te roepen de dominante groep te vertrouwen, in het bijzonder zij die zichzelf progressief noemen en daarom per definitie vertrouwd zouden moeten worden als vanzelfsprekende bondgenoot. Het is niet vanzelfsprekend. Gloria Wekker is terecht kritisch. Wij zouden allemaal kritisch moeten zijn.

Juist als je jezelf als bondgenoot beschouwt (de blanke anti racist, de mannelijke feminist, enzovoorts), zou je beter de volgende stappen kunnen zetten:

  • erkennen dat onze Nederlandse samenleving doordrenkt is van seksisme en racisme
  • dat wij als mens deze fenomenen helaas verinnerlijkt hebben en niet altijd zien wanneer we ons schuldig maken aan racisme en seksisme
  • erkennen dat we blinde vlekken hebben
  • alert zijn, luisteren, observeren wat er gebeurt, kritisch onszelf bevragen
  • handelen naar onze nieuwe inzichten, onszelf actief bijsturen

Als je dat doet hoef je geen bezorgde opiniestukken te tikken van het type ‘Gloria Wekker zal geen bondgenoten krijgen’ als ze zulke nare dingen schrijft over anti racisten. Dan probeer je elke dag een beter mens te zijn, in plaats van te wachten op een uitnodiging van Wekker. Dan laat je je bondgenootschap niet afhangen van de vraag of  Wekker’s toon en gedrag wel ok zijn. Dan bén je haar bondgenoot. Gewoon. Uit jezelf.

Meisjes excelleren op school, maar is Nederland daar klaar voor?

Campagnes om exacte vakken toegankelijk te maken voor meisjes, hebben effect, concludeert De Volkskrant. In Nederland maar ook in bijvoorbeeld de V.S. volgen meisjes steeds vaker wiskunde, scheikunde en natuurkunde. Ze halen in alle vakken, behalve gym en natuurkunde, ook hogere cijfers dan jongens. Zijn we daar als samenleving klaar voor?

Dat is de vraag, want schoolsucces biedt niet automatisch een garantie voor loon naar werken op de arbeidsmarkt. In als mannelijk gecodeerde sectoren staan mensen (mannen) nogal vijandig tegenover vrouwen en waarderen hun bijdragen niet, ook niet als die bijdrage objectief beter is. Bovendien moet je niet zwanger worden, want dan gooien werkgevers je de laan uit. En de overheid zegt daar niets van.  Tot slot houden veel jongeren er zeer traditionele opvattingen op na over wie thuis de wc moet schrobben en wie het geld moet verdienen.

Ik zou dus zeggen: goeie eerste stap, die mooie cijfers op school. Maar als samenleving hebben we er niets aan als we vrouwelijke ambitie eng vinden en de helft van de Nederlandse bevolking op blijven sluiten in het roze ghetto van verzorgen, troosten en het huishouden doen, met hooguit een baantje ‘voor erbij’.

De Gereedschapskist: perception bias (je ziet niet wat je ziet)

Zet drie vrouwen in een groep van tien en veel mensen denken dat vrouwen die groep domineren. Of: een man en een vrouw schrijven allebei een boek over persoonlijke dingen, vol emotie. De man krijgt lof want zijn verhaal raakt aan universele waarden. De vrouw zeurt en schreef een inferieur boekje. Voor die vreemde kronkels bestaat een naam. Perception bias. Of, vrij vertaald: vooroordelen in perceptie.

Voorbeelden te over van vertekeningen in de waarneming. Neem bijvoorbeeld een Amerikaans programma, Stuff You Missed in History Class. Oftewel dingen die je miste tijdens de geschiedenisles. De redactie ontvangt stelselmatig klachten dat het programma teveel aandacht besteedt aan vrouwen. De redactie zou vaker iets over mannen moeten vertellen. Producenten doken hun archieven in. Ze kwamen erachter dat vrouwen maximaal een kwart van het totaal uitmaakten, terwijl mannen in 40 tot 50% van de afleveringen domineerden (de rest had neutrale thema’s). 25% vrouwen? Teveel! Klacht!

Deze vooroordelen duiken ook op als het gaat om communicatie. Vrouwen beppen teveel, beweren auteurs in het Mars en Venus genre. Ze herhalen dat steeds, dus dan moet het wel kloppen. Een taalkundige ging op onderzoek uit. Hij kwam erachter dat auteurs elkaar citeren, zonder dat ze ooit verwijzen naar bestaand onderzoek. Waar baseren ze zich dan wel op? De taalkundige kwam uiteindelijk uit op pamfletten van conservatieve Christelijke groeperingen uit de V.S. uit 1993. Samengevat:

there was a flurry of Christian-right marriage counselors promoting the idea that women are gabbermouths and men are taciturn, and therefore ladies need to squelch hopes of having their emotional needs met in their marriages.

Wie wél gedegen wetenschappelijk onderzoek doet, ziet kleine verschillen tussen de seksen. Daarnaast telt de context. Als het gaat om de publieke ruimte en de wereld van betaald werk wijst alles er op dat mannen de gesprekken juist domineren. Mannen onderbreken vrouwen regelmatig, en op online fora nemen mannen zoveel ruimte in, dat anderen wegblijven. Omgekeerd blijkt dat vrouwen van een meerderheid sociale straf krijgen als ze ”te verbaal’ worden en op die manier ‘teveel’ ruimte innemen.

Vooroordelen in de perceptie komen ook tot uiting in onbewuste taalpatronen. Zo analyseerde de Lezeres des Vaderlands het gebruik van bijvoeglijk naamwoorden in boekenrecensies. Wat blijkt? Recensenten geven hoog op van de eruditie en het hoogstaande intellect van mannelijke auteurs. Mannen mogen een klagerige toon gebruiken. Als ze zeer persoonlijke verhalen schrijven over emoties, is dat omdat ze daarmee universele menselijke waarheden weergeven. Uiteraard op een indrukwekkende manier.

Bij vrouwen daarentegen wemelt het van negatieve kwalificaties. Vrouwen produceren ‘schrijfsels’, ‘sneue onboekjes’ en ‘weinig lezenswaardige romans’.  Geen woord over het intellect van schrijfsters of het hoogstaande erudiete gehalte van hun werk. Wel op de persoon gerichte kwalificaties over negatieve karaktertrekken zoals bemoeizucht. Ook het uiterlijk van schrijfsters lijkt belangrijker dan hun boek.

Kortom, we kijken met een gekleurde blik. We zien niet wat we zien. Een kwart programma’s over vrouwen voelt aan alsof vrouwen ”iedere keer” aan bod komen. Een kwart vrouwen actief op een gebied waarin het wemelt van de vrouwen, heet opeens een doorbraak. Zo vond NRC dat vrouwen eindelijk doorbreken in hun Cultuur Top 100. Oh?:

 3 u3 uur geleden  NRC 21 vrouwen tegenover 67 mannen (=24% vrouw). Noemen we dat tegenwoordig een “doorbraak”?

Gevalletje vertekende waarneming bij een krantenredactie.

Wat te doen? Wat helpt is #lekker tellen en goed kijken naar wat er feitelijk gebeurt. Voelt iets aan alsof vrouwen domineren, maar komen vrouwen niet verder dan maximaal 25% van het totaal? Dan is er geen reden tot angstvisioenen of feestjes. Dan is er veel werk aan de winkel.

Verstand legt het af tegen emoties

Studie na studie na studie bewijst dat filmstudio’s goed geld kunnen verdienen met verhalen die vrouwelijke personages centraal stellen, of in ieder geval diverse goede rollen voor actrices bevatten. Waarom krijgen we zulke verhalen dan zelden te zien? Waarom kost het zoveel moeite zulke films in de bioscoop te krijgen? Angst en onzekerheid regeren Hollywood, signaleert actrice Jody Foster. Angst is sterker dan de cijfers….

Hollywood liever mannen

Met name de grote studio’s, die miljoenen per film investeren, durven het in de meeste gevallen domweg niet aan om vrouwelijke personages serieus te nemen, stelt Foster. Ze weet waar ze over praat. Ze acteert sinds haar kindertijd en maakte een tijdje geleden de overstap naar regisseuse en producente. Volgens haar heeft Hollywood nog nooit zoveel angst gekend als nu:

“Studio executives are scared period,” she said. “This is the most risk-averse time that I can remember in movie history.” In this climate of fear, executives are more likely to lean on what is familiar. “You’re going to go with the guy that looks like you,” she said.

Ze merkt op dat met name de blockbuster-cultuur een negatieve invloed heeft. Een (overigens uitstekende) popcorn-film zoals het recente Captain America biedt allerlei superhelden die slaags raken met elkaar, maar het aantal vrouwelijke hoofdrollen blijft steken op twee. Terwijl de filmstudio zoveel keuze had om deze ensemblefilm te verrijken met meer superheldinnen.

Het gebeurt echter niet: stel je voor dat er ‘teveel’ vrouwen komen, en dat die een risico opleveren, en dat de miljoeneninvestering daardoor in een ramp eindigt. Nee, doe maar mannen, dan is ’t ok.

Mensen beginnen echter steeds meer kritiek te leveren op de ondervertegenwoordiging van vrouwen. Foster is absoluut niet de enige. Actrice Emily Blunt deed een boekje open over Hollywoodseksisme bij The Late Show en vertelde dat ze bijna geen hoofdrol in Sicario kreeg, omdat de studio liever een mannelijk personage wilde. Ook andere actrices protesteren luider en luider.

Ook de media doen mee: ze wijzen op de feitelijke verhoudingen in Hollywood en stellen hypocrisie aan de kaak, bijvoorbeeld van groepjes fanatieke fans die er niet tegen kunnen als vrouwen ‘hun’ favoriete verhaal of genre beginnen te ‘domineren’.  – waarbij ‘domineren’ staat voor ‘gelijkwaardige verhoudingen’, of van bijna niets naar iets vaker.

Om positief te eindigen: woede is ook een emotie. Als de woede vanwege deze systematische vrouwendiscriminatie sterker wordt dan de angst van studio’s, kan het opeens erg snel gaan. Wie weet!

Comics: DC en Marvel beperken vrouwen tot hun eigen soort

De twee grootste comics-producenten van de V.S., Marvel en DC Comics, laten mannen over alles en iedereen schrijven en tekenen. De 13 tot 15% vrouwelijke medewerkers krijgen geen toegang tot dit brede spectrum. Zij schrijven en tekenen vooral de veel schaarser voorkomende vrouwelijke personages. Dit becijferde de site Bleeding Cool.

Comics genderFEB2016f

Tim Henley van Bleeding Cool keek bij beide bedrijven naar comics, uitgegeven in de periode van april 2015 tot februari 2016. In alle gevallen, bij zowel Marvel als DC, zijn werkneemsters enorm in de minderheid. Ze blijven vijf tot vijftien procent onder de magische grens van 30%. Bij dertig procent en hoger ontstaat de kans dat vrouwen de organisatiecultuur kunnen beïnvloeden en veranderen. Daaronder zit er zeker weten niets anders op dan overleven in door mannen gedomineerde structuren.

Vanuit die minderheidspositie zie je vervolgens dat het werk van mannen gelijke tred houdt met de algemene productie. Mannen schrijven en tekenen voor alle uitgaven en alle rollen. Vrouwen bekleden een zeer afwijkende positie. In de meeste gevallen stelden Marvel of DC hen vooral aan om vrouwelijke personages onder hun hoede te nemen.

Fijn dat in ieder geval rond de vijftien procent vrouwen een kans krijgen om te werken in de comicsindustrie, maar ze kunnen zoveel meer dan alleen vrouwelijke personages verder brengen. Waarom blijven ze dan in dat hokje steken? Verklaringen die Henley soms hoort, bijvoorbeeld ‘vrouwen hebben geen interesse om mannelijke personages te schrijven of tekenen’ verwerpt hij met verve:

Marquee characters like Batman and Spider-Man sell like hotcakes, and women writers need to house and clothe and feed themselves just like men do. I sincerely doubt that the scores of women who have written for DC and Marvel over the past year have, en masse, decided that they’re just not terribly interested in writing men, i.e. the bulk of the line.

Henley wijst rechtstreeks naar de bedrijven zelf. Die verbannen vrouwen naar hun eigen hok. Op die manier frustreren ze de loopbanen van werkneemsters. DC en Marvel zouden moeten inzien dat ze op die manier talent weggooien. Om al dat soort redenen juicht website The Mary Sue toe dat mensen zoals Henley de comics industrie kritisch volgen en desnoods ter verantwoording roepen op basis van de feiten:

Examining these numbers is important, because no matter how many packed Women of Marvel panels conventions host, no matter how many female titles we get excited about, no matter how many female creators we love and can rattle off when asked, the fact is that it’s still not enough. Some people might be bored by talking about “diversity in comics,” but you know what? Women are bored by inequality. It’s out of fashion. It needs to go.

Dat dit kan, bewijzen andere beroepsgroepen en andere organisaties. Dus, Marvel en DC… neem je vrouwelijke personeel serieus en geef ze dezelfde kansen als de mannen.

De Gereedschapskist: de toonpolitie

Feministen zijn zo vermoeiend! Ze kiezen de verkeerde onderwerpen om zich druk over te maken, ze zeggen vervelende dingen, en dat doen ze dan ook nog eens op een te boze toon, of een te scherpe toon, of een te geïrriteerde toon. Als feministen hun boodschap nou maar beter zouden verpakken, zou het een stuk makkelijker zijn om effect te hebben. Kalm aan dames, matig je toon, alleen dan luisteren mensen misschien naar je.

tone policing

Hoor of lees je deze riedel? Dan heb je de toonpolitie te pakken. Meest recente voorbeeld: schrijver Jack Kilbride, die het oneens is met de manier waarop de Australische feministe Clementine Ford reageert op seksistische haat. Hij meent dat ze met haar woede en haar scherpe pen de missie van het feminisme decennia terugzet, omdat haar voorbeeld mensen afstoot. Als ze nou maar aardiger deed, zou ze vast meer medestanders krijgen.

Kortom, doe liever, dan komt alles goed. Het zijn niet alleen mannen die dit zeggen. Nederland kon recent kennis maken met een korte film van Marlies Dekkers. Bij de toelichting schetst ze een negatief beeld van vrouwen die iets agressief af willen dwingen en daarbij ook nog eens tegen mannen zijn. Fout, vindt ze. Wil je iets bereiken, dan kan dat alleen met ‘vrouwelijkheid’.

Het probleem met dit toon-argument – beleefd en vriendelijk vragen, omdat je anders niet effectief zou zijn – is dat het niet werkt:

The problem with respectability politics is that it does not work. The invitation – you can share our power if you look, talk, or act more like us – is not genuine, because people who have power have no interest in giving it up. It’s a divisive strategy that singularly undermines the identities and cultures of underrepresented people, and pits them against one another rather than against the dominant group.

Kortom, je kunt onderdrukkende structuren niet veranderen met beleefdheid. Helemaal niet als het de dominante groep is die zulke beleefdheid eist. Zij stellen hun eigen visie en eigen behoefte aan gemak in dat geval boven de visie en gevoelens van de groep die iets wil zeggen over onderwerpen zoals seksisme en discriminatie.

Het toon-argument werkt ook niet bij de agressieve groep, die zich openlijk keert tegen alles wat riekt naar feminisme:

The problem with misogynists who call out feminists, tell them to get back in the kitchen, and proceed to call them “sluts” and “whores” and what have you is that they’re quite content being misogynists. No patient discussion is going to change their mind, even if you patted them on the head, fed them chocolate and said “poor little bunny”.

En Clementine Ford ondertussen? Die haalt haar schouders op, want wat Kilbride schrijft hebben zij (en ik, en miljoenen feministen) al zo vaak gehoord dat je er zo onderhand immuun voor wordt. Op haar Facebook pagina schrijft ze dat ze veel meer waarde hecht aan de commentaren en reacties op de uitspraken van Kilbride:

I’ve been reading all the comments left on NM’s Facebook page and the article itself and I am REJOICING. This is so much of what the shit of the last few years has been for – encouraging women to be angry and unafraid, to stop placating men the way we’ve been conditioned to, to be brazen and bold and demanding about our freedom. It is so gratifying to see so many women argue that I don’t write with men in mind but with women. Yes! You get it! You see me seeing you!

Kortom, herken het toonargument voor wat het is: de zoveelste manier om vrouwen te laten zwijgen. Leg het toon-argument naast je neer. Maak van je hart geen moordkuil. Weet dat boosheid een volstrekt normale, logische en legitieme reactie is op discriminatie. En ga vooral verder met kritisch nadenken, ontdekken wat je zelf wilt, en dat vervolgens doen, wetende dat je hoe dan ook weerstand zult ondervinden omdat mensen het eng vinden als vrouwen vrijelijk hun gang gaan. Of je nou beleefd blijft, of scherp wordt.

Meer lezen? Clementine Ford heeft een grappige, inspirerende tumblr, voor urenlang lees- en kijkplezier. Feiten weten? Athena’s Angels, de site van vier Nederlandse hoogleraren, heeft een berg aan wetenschappelijk onderzoek over gender verzameld. En manieren om bewuste of onbewuste vrouwendiscriminatie effectief aan te pakken. Kennis is macht, dus doe je voordeel met die schatkist aan informatie. En voor feministische nieuwtjes, acties en achtergrondverhalen: kijk even bij de links bij dit weblog. Ik probeer die zo actueel mogelijk te houden en voeg regelmatig nieuwe weblogs toe die de veelkleurige wereld van het feminisme onthullen.

Fijne feestdagen en de beste wensen voor 2016!

Reorganisaties versterken overwicht mannen

Fusies en verschuivingen binnen Vlaamse politieke departementen blijken funest voor de toch al broze beweging om meer vrouwen in de top te krijgen. Na veranderingen verdwijnen de topvrouwen, en komen er mannen voor hen in de plaats. Dat constateert diversiteitsambtenaar Alona Lyubayeva in een inmiddels veelbesproken opiniestuk. Ze roept op tot meer aandacht voor diversiteit en het bijsturen van deze uittocht van vrouwelijke topambtenaren.

gender_discrimination_resized

Seksisme, het is een hardnekkig verschijnsel. Je denkt veranderingen te bewerkstelligen, maar als je even niet oplet draaien we de klok weer terug. Lyubayeva dacht zelf ook dat vrouwen er goed voor stonden. Waar hebben we het feminisme nog voor nodig:

Ik ben één van die vrouwen die jarenlang heeft beweerd dat er geen probleem meer is. […] Er zijn meer hoogopgeleide vrouwen dan ooit voorheen. Ook een vrouw kan probleemloos – zo dacht ik twee jaar geleden nog – de top van de Vlaamse administratie bereiken als ze er naar streeft. Nee, twee jaar geleden kon je mij niet betrappen op enige feministische strijdlustigheid. De strijd is al gestreden, vond ik. We zijn toch gelijk? Toch?

Nee dus. Nu departementen fuseren en verdwijnen, en de groep topmensen inkrimpt, blijkt dat mannen procentueel gezien geen schade lijden, terwijl het percentage topvrouwen drastisch daalt. ”Vrouwelijke leidinggevenden worden vervangen door mannen, mannen niet door vrouwen”, constateert Lyubayeva. Dat staat haaks op het personeelsbeleid van de Vlaamse departementen. Bij gelijke geschiktheid zou de kandidaat van een ondervertegenwoordigde groep voorrang moeten krijgen. Alleen gebeurt dat niet tijdens een stoelendans in tijden van reorganisatie.

Dit fenomeen kennen feministen. Een ander blank mannenbolwerk, Wall Street, maakte een paar jaar geleden een harde saneringsgolf door. Daar gebeurde precies het zelfde. Buitenproportioneel veel (top)vrouwen ‘vloeiden af’. Dit bleef niet onopgemerkt. Het leidde tot koppen als ‘alleen mannen overleven’. De onevenredige ontslaggolf onder vrouwen leidde inmiddels tot diverse rechtszaken, onder andere bij Citigroup.

Tot rechtszaken is het in België nog niet gekomen. Lyubayeva houdt het op een pleidooi voor meer alertheid op de onderliggende mechanismen van seksisme. Je kunt formeel je personeelsbeleid op orde hebben en mooie woorden spreken, maar als de onderliggende cultuur niet verandert, heb je nooit gelijke geschiktheid – onbewust vinden we mannen beter. En die neem je vervolgens aan, denkend dat je volstrekt eerlijk gehandeld hebt. Nee dus:

dan is dat net onze valkuil: dat we het sluipende probleem niet meer bekijken, verblind door enkele successen. Dat we niet zien hoe ongelijkheid zich post na post weer naar binnen werkt. Dat we feminisme passé of irrelevant vinden.

Of de wake up call van Lyubayeva helpt, is op dit moment niet bekend. Ze signaleert in ieder geval dat departementen bij de acht eerstvolgende aanstellingen een vrouw moeten kiezen, willen ze het percentage topmannen op maximaal zeventig procent houden. Wil je terug naar zestig procent topmannen, dan moeten de sollicitatiecommissies nog wat langer doorgaan met louter vrouwen aannemen. Of dat zal gebeuren????

Seksisme alarm: ’t is geen discriminatie, ’t is ‘de wachtrij’

Seksisme kun je op vele manieren ontkennen en versluieren, maar de Volkskrant brengt een wel heeeeel mooie variant. In een artikel over de loonkloof stelt de krant dat het te snel is om te zeggen dat allochtonen en vrouwen gediscrimineerd worden. Ze verdienen gewoon minder door een ‘banenwachtrij’.

Verderop in het stuk legt de krant bij monde van hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers uit hoe dat zit:

Die rij werkt als volgt: ‘Witte mannen tussen de 25 en de 50 jaar worden het eerst aangenomen. Daarna witte vrouwen in dezelfde leeftijd. Dan ouderen. Allochtonen staan wat verder in de rij.

Ja hallo, dan heb je het toch over seksisme en racisme? Nare woorden, maar zo heet dat als je vrouwen en mensen met een gekleurde huid stelselmatig achter stelt bij blanke mannen.

Het artikel noemt nog een paar andere redenen voor het feit dat vrouwen jaarlijks duizenden euro’s mislopen.  Zo zijn de salarissen in ‘’traditionele vrouwenberoepen’’ lager. Goh, Volkskrant, hoe zou dat komen? Het artikel zwijgt in alle talen. Je leest ook niks over het feit dat mannen in dezelfde minderbetaalde vrouwenberoepen meer salaris naar huis meenemen dan hun vrouwelijke collega’s.

Ook parttime werken keert terug als schaamlap voor de loonkloof. Opnieuw: hoe zou dat komen? Hint: bijna de helft van de zwangere vrouwen ondervindt discriminatie. Vooral met een tijdelijk contract weten werkgevers bijzonder snel argumenten te verzinnen om je te ontslaan. Probeer na de geboorte van de baby maar eens een fatsoenlijke baan te vinden.

Vrouwen krijgen daarnaast straf als ze zich niet gedragen volgens de rolpatronen. Zo staan vrouwen onder een grote sociale druk om andere ambities dan huishouden en moederschap op te geven, zodra de eerste kleine zich aandient. En als ze te stevig over hun salaris onderhandelen, vinden anderen hen daarna ‘moeilijk’ en onvriendelijk. Dat vertaalt zich vervolgens in negatievere beoordelingen en lagere promotiekansen.

Kortom, het is geen seksisme hoor, echt niet, ’t is gewoon de wachtrij. En vrouwen zelf. Die kiezen de verkeerde banen, onderhandelen niet goed genoeg over hun salaris, en werken om onverklaarbare redenen toevallig veel vaker parttime. Tsja. De Volkskrant slaagt er niet in om verder te kijken dan hun neus lang is. Ze hadden beter wat recente wetenschappelijke studies kunnen raadplegen, te luisteren naar wat vrouwen aangeven en even logisch na te denken.

Geen idee in welke wereld de Volkskrant leeft, maar met de realiteit heeft dit artikel weinig te maken. Gemiste kans….

UPDATE: Zelfs een beeldschone beroemdheid als actrice Jennifer Lawrence vindt het lastig te onderhandelen voor een passend salaris, onder andere vanwege de enorme druk op vrouwen om vriendelijk en inschikkelijk gedrag te vertonen.

Vrouwen in de politiek

Stemrecht hebben en je verkiesbaar kunnen stellen, betekent niet automatisch ook een gelijkwaardig aandeel in de macht. Vrouwen komen nog steeds veel belemmeringen tegen om goed aan de slag te kunnen in de politiek. Van een als mannelijk gecodeerde cultuur, waarbij je als vrouw spitsroeden loopt tussen te mannelijk/bazig en te vrouwelijk/voetveeg, en een vijandige pers tot aan ongeloof in een vrouwelijke kandidatuur, het leidt allemaal tot een ongelijke positie. Tijdschrift Elle maakt dat pijnlijk duidelijk met een filmpje. Als je mannen weg-photoshopt bij politieke aangelegenheden mag je blij zijn als er twee vrouwen in de kamer over blijven. Kijk en huiver:

 

Nieuwsronde

Een grotere rol voor vrouwen in de techniek, de invloed van taal op de instroom van meisjes in technische vakken, vrouwen die onder moeten duiken omdat mensen hen bedreigen, vrouwendiscriminatie op de arbeidsmarkt, en goed nieuws voor debuterende schrijfsters. Plus, ooit gehoord van Frédérique Petrides? Nee? Lees vooral verder….. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Meer vrouwen in de techniek aub….

  • Lindy West en Amelia Bonow, de initiatiefnemers van een campagne om op Twitter openlijk over abortus te praten, ontvangen bedreigingen met de dood. Onbekende haters publiceerden Bonow’s adres zelfs op internet, zodat mensen haar makkelijk konden vinden om haar geweld aan te doen. Ze ontvluchtte daarop haar thuisstad. En dit alles omdat zij openlijk praten over abortus, een legale, toegestane ingreep.
  • Goed nieuws voor debuterende schrijfsters: de shortlist voor 2015 bestond voor tweederde uit vrouwen, te weten Nina Polak en Niña Weijers, met Jaap van Robben als derde genomineerde. (Uiteindelijk ging de enige man er echter met de prijs vandoor.) Die grote vertegenwoordiging van vrouwelijke auteurs begon al in 1995, toen de prijs meteen in het eerste jaar naar Anna Enquist ging voor Het Meesterstuk. Andere winnaressen waren bijvoorbeeld Marieke van der Pol met Bruidsvlucht, Ellen Heijmerikx met Blinde wereld, Shira Keller met M. en in 2014 Hannah van Wieringen met De kermis van Gravezuid. Ook op de shortlists komen veel schrijfsters voor die uiteindelijk niet wonnen, maar toch lof en eer voor hun werk kregen. Een positieve ontwikkeling!
  • Salon analyseert de reacties op twee succesvolle vrouwen, die beiden een miljoenendeal sloten voor een boekpublicatie. Dezelfde actie, maar waar de één volop complimenten krijgt, ontvangt de ander hoon omdat ze blijkbaar denkt dat ze iets waard is.
  • Ingrid Verbanck schreef een scherp opiniestuk over keuzevrijheid voor vrouwen. Met de briljante titel, die alles samenvat: ‘om de vrouw haar vrijheid te garanderen, moeten we haar het kiezen verbieden’. Een veel voorkomend probleem, op allerlei terreinen, niet alleen de boerkini die Verbanck benut als mooie aanleiding voor haar artikel.
  • Wat is beter, je mening nauwelijks kunnen publiceren op internet, of wel een plek krijgen, maar dan in een soort roze ghetto. Dat dilemma analyseert Lou Heinrich in een stuk over de ”vrouwennieuws” websites, verbonden aan ”gewone” nieuwssites: ,,Cordoning off feminine views reinforces the understanding that men are default, while women are other. […] Men are everywhere, while women are over there, in a playpen with pictures of yoga poses and celebs’ beards. Women can only speak to women – but men’s opinions are for everyone.”
  • Heb je de vrouwelijke sekse en ben je toe aan een volgende stap in je loopbaan? Dan maak je maar liefst de helft minder kans op een sollicitatiegesprek. Bedrijven spreken liever met mannelijke kandidaten. Blijkt uit onderzoek met identieke CV’s, waarbij de wetenschappers alleen de naam van de fictieve sollicitant veranderden.
  • Naast dit soort expliciete discriminatie kom je als vrouw daarnaast de ‘dood door duizend krasjes’ tegen. Dat soort subtiel gelegenheidsseksisme is net zo erg, blijkt uit een analyse van 88 verschillende onderzoeken naar vrouwen en werk, gepubliceerd tussen 1985 en 2012. De Amerikaanse wetenschappers die deze meta-analyse uitvoerden, roepen dan ook op om geen verschil te maken tussen impliciet en expliciet seksisme. Beide vormen zijn even schadelijk.
  • Meer vrouwen aan de knoppen! Dat wil kenniscentrum Atria bevorderen. De technologie dendert voort, robots duiken steeds meer op in de samenleving, en dan is het fijn als vrouwen ook invloed uitoefenen op die ontwikkelingen. Dat is nu nauwelijks het geval. Atria geeft daarom een beleidsadvies voor meer meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen. De organisatie stelde ook een factsheet samen, vol gegevens die duidelijk maken hoe negatief zulke effecten zijn.
  • Da’s hard nodig, want het gaat al vroeg mis. Zo associëren mensen meisjes of vrouwen niet met exacte vakken. Dat heeft effect. Docenten geven meisjes bijvoorbeeld bevooroordeelde schooladviezen en onbewust, onterecht, lagere cijfers voor wiskunde.
  • Om dit alles tegen te gaan helpt aandacht voor de invloed van taal. Als je je technische opleiding promoot en in je wervende teksten de vrouwelijke vorm van woorden gebruikt, trek je meer progressieve jongens aan. En meisjes. Win-win!
  • Documentatiecentrum Rosa zet Frédérique Petrides in de schijnwerpers. Deze Belgisch-Amerikaanse muzikante, componiste en dirigente ontwikkelde zich vanaf de jaren dertig tot een belangrijke pionier in de wereld van de klassieke muziek. Ook probeerde ze de ondergeschikte positie van vrouwen in die wereld te verbeteren. Ze deed dat via allerlei kanalen, zoals de nieuwsbrief ‘Women in music’ en door vrouwenorkesten op te richten.
  • Nog meer pioniersters doken in de periode 1910-1920 op in Mexico. De revolutie in dat land maakte het vrouwen mogelijk om de fotocamera ter hand te nemen en hun kijk op de wereld vast te leggen. Museum Throckmorton Fine Art in New York besteedt aandacht aan hun werk. Namen? Namen! Colette Urbajtel, Lourdes Almeida, Cristina Kahlo, Graciela Iturbide en Flor Garduño, allemaal nog in leven, sommigen fotograferen nog steeds. Andere vrouwen zijn inmiddels overleden. Zoals Tina Modotti, Lola Alvarez Bravo, Kati Horna en Mariana Yampolsky. Maar hun foto’s bestaan nog en je kunt ze tot 14 november 2015 zien in New York.

 

Onderzoek Brekelmans legt vinger op zere plek

De media staan er bol van: kijk, vrouwenquotum mislukt  – iets wat ik al aankondigde in 2011 – en vrouwen willen zelf ook geen quotum om ervoor te zorgen dat besturen van beursgenoteerde bedrijven voor 30 procent uit vrouwen bestaan. Onder andere de Tros Nieuwsshow nodigde onderzoekster Roos Brekelmans deze zaterdag uit om te vragen hoe dat zit. Waarna Brekelmans de vinger op de zere plek legde: vrouwen proberen te overleven in mannenbastions, en als je niks doet behalve een quotum invoeren, kan dat problemen veroorzaken. Ook bij vrouwen onderling.

De presentatoren van de Tros Nieuwsshow begonnen meteen grapjes te maken: ‘oh, dus het ligt aan de mannen’ dat vrouwen geen vrouwenquotum zouden willen. Inderdaad, zei Brekelmans met een over de luidsprekers hoorbare glimlach. Bedrijven zijn vaak door mannen opgezet en opereren met de man als norm, gaf ze aan. Als vrouwen zo’n bedrijf betreden, komen ze terecht in een wereld met een managementstijl en cultuur die niet bij hen passen. In plaats van een glazen lift, zoals voor de mannen, stuiten ze op plakkende vloeren en glazen plafonds. (Als ze al binnenkomen.  En niet zwanger raken op een ongelukkig moment.)

Hoe hoger in de hiërarchie je als vrouw komt, hoe groter de druk. Je moet onder andere spitsroeden lopen. Te vrouwelijk gedrag en je bent ongeschikt, te mannelijk gedrag en je bent een bitch. Als een topvrouw in dat klimaat vrouwen een kans wil geven, vinden mensen je bovendien incompetent – je krijgt sociaal straf. Voor mannelijke bazen geldt dat niet. Die zijn top!

In dat vijandige klimaat kan promotie op basis van een quotum voor vrouwen aanvoelen als een devaluatie van hun positie, schreef Brekelmans in een opiniestuk in de Volkskrant. (Een positie die toch al wankel is – ze zijn immers de vreemde eend in de bijt.) Op Radio 1 lichtte Brekelmans dat verder toe: vrouwelijke leiders willen geloven in een eerlijke wereld. Als zij zelf alle obstakels kunnen overwinnen, zouden andere vrouwen dat ook kunnen doen.

Als je de mannencultuur in organisaties intact laat, en daar alleen een vrouwenquotum bovenop gooit, vreest Brekelmans dat een vrouwenquotum negatieve effecten kan hebben. Het zou bijvoorbeeld de spanningen tussen vrouwen onderling kunnen vergroten. De zittende vrouwen zien zoals gezegd hun positie aangetast, en nieuwkomers lijden onder seksistische aannames dat ze daar alleen zitten vanwege een quotum. Bonuspunten als degene die een vrouw dat verwijt maakt, een man is die zelf alleen op zijn plek zit vanwege het mannenquotum waar niemand over wil praten.

Laten we vooral doorgaan met alle maatregelen die mannenquota doorbreken en vrouwen een eerlijkere kans geven. Want op de radio wezen Brekelmans en de beide Trospresentatoren er gelukkig op dat er echt iets moet gebeuren. Anders blijf je kampen met bedrijven vol mannen op plekken waar een uitstekende vrouw had moeten zitten. In een rechtvaardige wereld zouden vrouwen allang zitten op de plek die ze verdienen. Maar helaas, we leven niet in een rechtvaardige wereld. Tijd om dat in te zien en passend te handelen. Ook al voelt dat raar aan.

Europese filmindustrie pakt vrouwendiscriminatie aan

Filmfestival Sarajevo toonde niet alleen films. Aan het slot van het festival, eind augustus, namen vertegenwoordigers van diverse fondsen en European Women’s Audiovisual Network (EWA) een declaratie aan, om maatregelen te nemen tegen het discrimineren van vrouwen in de filmindustrie. Dat zou onder andere moeten leiden tot meer vrouwelijke professionals, zowel voor als achter de camera’s.

Onder andere regisseurs hebben het moeilijk. Europese filmscholen tellen ongeveer evenveel mannelijke als vrouwelijke studenten, maar die 50-50 verhouding verdwijnt zodra de studenten de wijde wereld intrekken. Dan maken vrouwen niet meer dan 16 tot 22% van de films. Ook blijft het bij vrouwen opvallend vaak bij slechts één productie, waarna ze uit het zicht verdwijnen.

De filmfondsen en andere betrokken organisaties willen betere analyses van de situatie en meer inzicht in de barrières die vrouwen tegenkomen. Betere toegang tot financiering, het instellen van een prijs voor filmmaaksters en het organiseren van speciale vertoningen van hun werk maken ook deel uit van het voorgestelde pakket maatregelen.

Onder andere Amerikaanse vakbladen reageren kritisch. In 2008, in Madrid, namen de groten uit de Europese filmwereld ook al zo’n verklaring aan. Het bleef destijds bij mooie woorden. Wie weet gaat het nu ook weer om sociaal wenselijk geneuzel. Anderen zijn voorzichtig optimistisch. Website The Mary Sue hoopt bijvoorbeeld dat het Europese initiatief Hollywood beweegt tot verandering. Daar is de situatie zo rot dat een vakvrouw als Sandra Bullock vroeg of regisseurs en producenten misschien een mannenrol voor haar hadden.

Een ander internetmagazine, Salon, signaleert enige vooruitgang in Europa als het gaat om de getoonde bereidheid. Waren de voorstellen in 2008 (en 2009) nog ongelofelijk vaag, het nu aangenomen document stelt zeer concrete maatregelen voor.

Daarnaast is er misschien iets anders nodig, denkt Salon. Als mannen falen krijgen ze vaak een tweede kans. Vrouwen niet. Dat legt een enorme druk op ze:

… there seems to be a similar message, where women are told, “Just be happy to be here, because we let so few of you through this door. And also, you better be amazing at this, otherwise people might decide to not let another one of your kind back in.” […] If we keep up with the rhetoric that states all members of the human race deserve equal opportunity to succeed, […] we all, also, need to be given more chances to fail, and fail again—like so many men of privilege. Perhaps, that is equality.

De sirenenzang van mannen die vrouwen dissen

Mannen met status en macht, die hun positie gebruiken om in het openbaar lullige dingen over vrouwen te zeggen. Het gebeurt vaker dan je zou wensen. Het vervelende is dat deze mannen zich meestal baseren op een situatie die ontstaat als je vrouwen stelselmatig discrimineert. Waarna de cirkelredeneringen volgen, van het type vrouwen kunnen X niet, want als ze dat wel konden zouden er wel meer zijn, maar kijk, waar zijn de vrouwen die X doen? Dit weblog stelde onlangs de seksistische mening aan de kaak van Nederlandse televisiemannen die vrouwelijke evenknieën disten. Maar je kunt makkelijk meer recente voorbeelden vinden.

In Spanje zei één van de meest vooraanstaande uitgevers, Jesús García Sánchez, onlangs dat dichteressen niet kunnen tippen aan hun mannelijke collega’s. Hij gaf in het openbaar toe dat een vrouw af en toe wel goed kon zijn in dit vak, maar voor iedere goede dichteres kon hij zo vijf uitstekende mannen noemen, dus voilà, mannen zijn beter.

In de V.S. gebruikte ex-Disney voorman Michael Eisner zijn podium om te verkondigen dat het bijna onmogelijk is om een knappe actrice te vinden die ook nog eens grappig is. Bestaat volgens hem niet (nou ja, op Goldie Hawn na dan). Eisner laste een disclaimer in: hij wíst dat hij waarschijnlijk kritiek zou krijgen, maar zei toch wat hij vond. De moedige man, zo dapper! Het riekte maar ergerlijke mansplaining, signaleerde internetmagazine Slate:

All the elements of a great mansplaining were in place: painting oneself as a brave truth-teller in the face of scolding feminist mommies, declaring yourself the authority on women’s feelings, arguing that women’s main and possibly sole motivating force is male attention, and assuming that the world is deeply interested in your aesthetic opinions about ladykind.

Het altijd betrouwbare Fox News besloot onmiddellijk een panel deskundigen bij elkaar te roepen om verder te praten over de onmogelijkheden van en voor vrouwen om mooi en grappig tegelijkertijd te zijn.

Wie kwaad wil verwijst bij die vooroordelen gretig naar de uitkomsten van structureel seksisme en de onhebbelijke neiging van elites om anderen uit de geschiedenis te schrijven. Sánchez kon naar cijfers wijzen om zijn beweringen te staven. Slechts 15% van de dichtbundels en 30% van in Spanje gepubliceerde romans zijn afkomstig van een vrouw. In 52 jaar won slechts vier keer een vrouw de nationale prijs voor het beste gedicht.

Misschien kunnen vrouwen inderdaad niet tippen aan mannelijke dichters en schrijvers. Anders zouden uitgeverijen wel vaker werk van een vrouw publiceren. Toch? Dat is de sirenenzang van zulke mannen. Zouden ze niet toch gelijk hebben? Misschien hebben vrouwen inderdaad geen gevoel voor humor, kunnen ze niet grappig zijn, kunnen ze niet schrijven, komen ze niet over op televisie. Brrrr… vrouwen……

Toch ontstaat er steeds meer verzet tegen mannen die dit soort boude uitspraken doen en daarbij oorzaak en gevolg door elkaar halen. Inmiddels ondertekenden 400 beroemdheden uit het Spaanse culturele circuit een manifest  om te protesteren tegen de manier waarop Sánchez dichteressen wegzette als inferieur. En Eisner kreeg inderdaad de tegenwind waar hij zelf al rekening mee hield:

We also live in a world where women are placed into boxes. If you’re beautiful, you can’t also be smart and funny. If Eisner is so concerned about the lack of beautiful women with great personalities in the world, then he should use his platform and tell young women that who they are on the inside is vastly more important than how they look on the outside. But he has to start caring about women first.

Da’s een goed teken. We zouden er als samenleving goed aan doen om vrouwelijk talent te koesteren. Dat topmannen in hun beroepsveld het nodig vinden vrouwen openlijk naar beneden te halen, of te reduceren tot een aanhangsel, helpt daar niet bij.

Laten we een mannenquotum instellen

Oei, Niraï Melis kreeg de wind van voren. Ze schreef in Trouw dat een vrouwenquotum voor topfuncties wel eens zeer nuttig zou kunnen zijn: het dwingt mannen tot uitblinken. Ze krijgen namelijk meer concurrentie, en dat betekent dat de zesjes onder de mannen vaker plaats moeten maken voor een vrouw die wél gekwalificeerd is.

Sorry, dit is zooooo 2013!

 

Dat had ze niet moeten zeggen. Het regende kritiek, vaak op de persoon gericht:

Uniekalias – Zou Naraï Melis deze stelling ook kunnen onderbouwen met feiten of wilde ze gewoon lekker uithalen naar die gemene mannen die er de schuld van zijn dat zij nog niet eenzaam aan de top staat? Oh, wacht, sociologe… Laat maar.

Of van de categorie vrouwen de schuld geven:

Sisyphus Lacht – Laat de politiek, mevrouw Bussemaker voorop, maar eens laten zien hoe het moet dan. Voorlopig hebben ALLE vrouwen in het kabinet gewoon braaf toegelaten dat op elke lijst de hoogste vrouw pas op 2 kwam. Allemaal braaf genoegen genomen met een 2e plaats.

Spartuijn – Het zijn inderdaad meestal vrouwen die er voor zorgen dat de man moet uitblinken op zijn werk….Voor de meeste vrouwen zelf hoeft dat allemaal niet zo…Kinderen opvoeden en het huishouden doen verdragen ook geen zesjes cultuur….

Toch komt Melis’ idee niet uit de lucht vallen. Onder andere magazine The Atlantic besteedde onlangs aandacht aan quota, met de kop: heeft de politiek een mannenquotum nodig? Het opinieblad citeerde Rainbow Murray, een politicoloog van de Queen Mary University in London. Ook hij stelt dat het probleem ligt bij de oververtegenwoordiging van mannen. Het zijn er teveel. En net als Melis signaleert hij dat daardoor onder andere teveel matige mannen een plekje krijgen en houden. Murray:

“We cannot automatically assume that men are present in these proportions because they were the best representatives available,” Murray said. “Anthony Weiner? Todd Akin?  Did those guys really get elected because they were the best society had to offer?”

Een mannenquotum heeft volgens Murray nog een ander effect. Bij praten over een vrouwenquotum geldt de man impliciet als norm. Hij is er, niks aan de hand. Vrouwen zijn de buitenstaanders, waar je al dan niet iets mee ‘moet’. Een mannenquotum keert die beeldvorming om. Er moet iets met mannen gebeuren, er is iets met hen aan de hand – en er is iets aan de hand met het systeem waardoor mannen steeds opnieuw mannen benoemen, en vrouwen buiten de deur houden. Zie hier, hier, hier, hier…. enz.

De Engelse krant The Guardian wijdde zelfs een Van de Redactiestuk aan het idee van een mannenquotum. Dat lijkt ondenkbaar, maar deze krant vindt het hoog tijd om het eens te hebben over de bizarre oververtegenwoordiging van blanke mannen. Die dominantie effectief aanpakken met harde quota is volgens steeds meer mensen de enige manier om het bolwerk van al die omhooggevallen old boys-netwerkers open te breken. Vrijwilligheid hielp namelijk niet.

Kortom, verlaag het huidige mannenquotum van 90%. Maak van de huidige papieren tijger regeling in Nederland – een lachertje, zegt het bedrijfsleven zelf – een serieuze maatregel. En heren en dames politici, ga in godsnaam eens aan het werk. Ook al is de huidige regeling zo slap als wat, ook die moet je handhaven:

“Misschien moeten we dáár eerst eens mee beginnen”, zegt hoogleraar Lückerath. “Als de wet zegt dat bedrijven het moeten uitleggen als zij het streefgetal niet halen, moet de wetgever ervoor zorgen dat die wet wordt nageleefd.”

Werkgevers discrimineren rustig verder

Of het nou gaat om een grote werkgever als Van der Valk, of een schoonmaakbedrijf, de uitkomst blijft hetzelfde: werkgevers discrimineren massaal zwangere vrouwen. Het kan zelfs riskant zijn om te laten blijken dat je een kinderwens hebt – dan gaat de baan aan je neus voorbij (ook al zag het College voor de Rechten van de Mens in dit specifieke geval discriminatie niet hard genoeg aangetoond.)

Een vrouw solliciteerde voor een administratieve baan bij een schoonmaakbedrijf. Tijdens het gesprek vroeg de werkgever naar haar kinderwens. Ze zei die wens te hebben, waarna de werkgever de procedure opeens niet verder voortzette. Discriminiatie of niet? Lastig:

Het College vindt de vraag naar een kinderwens om die reden niet relevant en dus ongepast. Maar dat is niet voldoende om aan te nemen dat de kinderwens een rol speelde bij de afwijzing. Partijen verschillen daarover van mening. Het College kan daarom niet vaststellen of de kinderwens in deze zaak een rol speelde bij de afwijzing van de vrouw.

Discriminatie hard genoeg aantonen lukt vooral als een vrouw daadwerkelijk zwanger is en de werkgever haar contract met een verdachte timing, namelijk na de aankondiging, ‘opeens’ niet verlengt of in haar nadeel verandert.

Zo tikte het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) Van der Valk op de vingers. Locatie Zwolle nam een vrouw aan met een tijdelijk contract, in principe voor een jaar. Tijdens de twee maanden proeftijd meldde de vrouw dat ze zwanger was. Prompt wijzigde Van der Valk het contract naar vijf maanden. Zodoende viel het einde van het dienstverband bijna samen met het begin van het zwangerschapsverlof. Een nieuw contract kon de vrouw wel vergeten.

Het omzetten van een arbeidsovereenkomst is volgens Van der Valk niet gebruikelijk, meldt het CVRM in haar vonnis: ”Hieruit leidt het College af dat er een vermoeden is dat dat de zwangerschap de reden is geweest voor de omzetting.” Beleefde taal voor: betrapt, stelletje vrouwenhatende eikels!

Ook een bedrijf als Zorg voor Mensen Huishoudelijke Hulp BV wil best voor mensen zorgen, maar niet als het om zwangere vrouwen gaat. Net als Van der Valk greep deze onderneming de proeftijd aan om een vrouw te ontslaan, die tijdens de eerste twee maanden van haar jaarcontract aangaf dat ze zwanger was.

Zorg voor Mensen ontkende dat de zwangerschap een rol speelde. De onderneming verwees naar  ‘bedrijfseconomische omstandigheden’, zoals bezuinigingen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, als de ontslagreden. Een paar dagen later plaatste het bedrijf echter een nieuwe vacature voor thuiszorgmedewerkers. De bedrijfseconomische omstandigheden waren blijkbaar al weer opgelost. Discriminatie, oordeelde het CVRM.

Ook de NDC Mediagroep BV ziet zwangere vrouwen liever gaan dan komen. De directeur van dit bedrijf zocht een nieuwe manager en was in gesprek met een veelbelovende kandidate. In het zesde gesprek gaf de sollicitante aan dat ze zwanger was. Prompt begon het gelazer: ,,De directeur vindt dat de vrouw zijn vertrouwen schendt door pas aan het einde van het gesprek, waarin de planning aan de orde is, te vertellen dat ze zwanger is.”

De beste man vergeet even dat vrouwen helemaal niet aan hoeven te geven dat ze zwanger zijn. Werkgevers mogen er ook niet naar vragen. De reden? Het werkt discriminatie in de hand. Zoals de directeur zelf bewijst, want meteen na het nieuws ziet hij prompt af van een contract voor de kandidate. Verboden direct onderscheid op grond van geslacht vanwege zwangerschap, oordeelt het CVRM.

Zomaar weer een greep uit zaken waar vrouwen onomstotelijk bewezen banen en inkomens mislopen, omdat werkgevers massaal en systematisch discrimineren. Wil je de loonkloof dichten, dan zal de regering hier werk van moeten maken.

Meisjes zien onrecht dondersgoed

Meisjes doen de was, jongens brengen de lege flessen weg. Even meende de Zesde Clan bij deze kop dat het ging om de situatie in een of ander conservatief ontwikkelingsland. Maar nee, ook in Nederland zadelen gezinnen vooral meisjes op met huishoudelijke verantwoordelijkheden. Dat blijkt uit een onderzoek van Plan Nederland.  Uit die studie blijkt ook dat meisjes niet achterlijk zijn. Ze wéten dat er iets scheef zit. Zo noemen ze als voordeel van jongen zijn onder andere:  alles veel gemakkelijker hebben, meer vrijheid, en geen sociale druk om er slank en mooi uit te zien.

Nee, deze folder komt niet uit de jaren vijftig….

De studie van Plan Nederland maakt duidelijk dat het hard nodig blijft om te letten op de rol van gender. Dat ligt momenteel heel gevoelig in Nederland. De emancipatie is af, heet het. (Niets is minder waar.) Deze mythe heeft bijzonder schadelijke effecten: ”machtsverschillen tussen en stereotype rolverwachtingen over mannen en vrouwen zijn onbespreekbaar geworden”, constateerde onderzoeksbureau Regioplan. Er rust een soort taboe op.

De ‘We zijn nu allemaal gelijk en vrij en tralalalallala”-groep vindt altijd argumenten om de eigen illusies in stand te houden. Zo bekeek Plan Nederland de situatie van jongens en meisjes in een aantal landen, waaronder Nederland, maar ook bijvoorbeeld Pakistan en Benin. Meisjes daar moeten zoveel doen in het huishouden, dat onderwijs onmogelijk wordt. Ze lopen ook een groot risico om als kind uitgehuwelijkt te worden en veel te jong kinderen te moeten baren.

Dat zijn situaties waar Nederlandse kinderen niet snel in belanden. ‘Elders zijn meisjes / vrouwen er erger aan toe’ deugt echter niet als argument. Plan Nederland constateert dat meisjes ook in ons land al vroeg worden ingeschakeld in de huishouding – iets waar reclamemakers gretig op inspelen. Help mama met je roze strijkbout!

Maar het gaat verder. Bijna één vijfde van de jongens en meisjes denkt dat meisjes in Nederland niet dezelfde kansen op leuk en goed betaald werk hebben als jongens. (Dat zien ze goed. Zie onder andere: vrouwelijke leider = enge bitch, de loonkloof, zwangerschapsdiscriminatie, drie keer minder kans op promotie, enz). Ook zegt de helft van de meisjes dat ze bang is om ’s avonds over straat te gaan. Bij jongens bovendien geen woord over ‘er slank uit zien’, terwijl meisjes signaleren dat ze last hebben van een dwingende druk om er goed uit te zien.

De studie van Plan Nederland staat niet op zichzelf. De uitkomsten passen onder andere bij studies naar de effecten van schoonheidsidealen op meisjes. En maken duidelijk hoe Nederland kan belanden in de sociale situatie die Justine Ruitenberg in kaart bracht. Zij promoveerde op het krachtenveld rondom het anderhalf verdienersmodel, en ontdekte dat vrouwen helemaal niet vrij kiezen om de halve in dat model te worden. Sociale druk speelt een zeer grote rol en brengt vrouwen ertoe hun ambities in te perken en te schipperen tussen betaalde arbeid en onbetaalde zorgtaken, constateerde Ruitenberg.

Die verwachtingen beginnen duidelijk al thuis, bij gezinnen die naar meisjes kijken voor afwassen, was ophangen, helpen met koken en schoonmaken, terwijl jongens wegkomen met een keertje de lege flessen wegbrengen. Geen wonder dat vrouwen dan, eenmaal volwassen, kampen met een ongeïnteresseerde man die haar laat zitten met het huishouden.

Seksisme kun je meten en zichtbaar maken. De studie van Plan Nederland is daarvan het zoveelste voorbeeld. Hoog tijd voor actie, te beginnen met bewustwording rondom gender!

Verzekeraar Reaal discrimineert vrouw

Verzekeraars doen hun best om zo min mogelijk geld uit te keren. Ze grijpen daarbij alles aan wat hen van dienst kan zijn. Zoals iemands sekse. Man? Dan ben je hoofd van het gezin en kostwinnaar, dus moet je 100% letselschade uitkeren. Vrouw? O, die stoppen op hun 27ste tien jaar met werken en nemen daarna een parttime baantje, dus dan hoef je ook niet zoveel letselschade te vergoeden. Dat was de redenering van Reaal Schadeverzekeringen. Discriminatie, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens (CVRM).

Het college velt een snoeihard oordeel over de praktijken van Reaal. De verzekeraar boog zich over de casus van een vrouw, die als kind werd aangereden door een motorrijder. Ze hield daar zodanig hersenletsel en verlamming aan over, dat ze nooit zou kunnen werken. Zodoende moest de verzekeraar van de motorrijder een bedrag uitkeren om die schade te vergoeden.

Bij mensen die jong een ongeluk krijgen, is het moeilijk om te bepalen hoe hun leven eruit gezien zou hebben, schrijft het College. Je moet immers in een kristallen bol kijken en inschatten hoe iemands leven normalerwijze had kunnen verlopen op het gebied van kinderen krijgen, carrièreperspectieven, leveren van onbetaalde zorg, enzovoorts. Een grijs gebied, waar subjectieve factoren een rol kunnen gaan spelen.

Reaal keek naar onderzoeken over vrouwen als groep, met als enige specifieke branche de loopbanen van vrouwen in de kappersbranche. Vervolgens bedacht het bedrijf dat vrouwen collectief op hun 27ste stoppen met werken, om pas als hun kinderen tien jaar oud zijn weer ergens voor halve dagen aan het werk te gaan. Op die manier ontstaan enorme verschillen in de hoogte van de schade-uitkering. Bij fulltime werken tot het 67e jaar zou het gaan om een uitkering van 158.165 euro. Bij de variant fulltime kapster tot en met het 26e jaar, dan tien jaar niets, dan weer fulltime, loopt het bedrag al terug naar  46.241 euro letselschade. Bij parttime werken lopen de vergoedingen nog verder terug.

In haar oordeel schrijft het CVRM;

Het algemene beeld dat vrouwen kinderen krijgen, daarom tijdelijk stoppen met werken en vervolgens parttime werken, wordt toegepast op een individuele vrouw. Deze aannames hebben een aanzienlijk en negatief effect op de hoogte van de schadevergoeding van de vrouw. Een probleem dat een man in een vergelijkbare positie niet heeft. Daarom is dit discriminatie van vrouwen. […] Het College doet een dringend beroep op de verzekeringsbranche om voor mannen en vrouwen gelijke uitgangspunten te hanteren.

Zo simpel is het. Een verzekeraar die zo denkt, maakt zich schuldig aan discriminatie. Reaal dient de schade opnieuw vast te stellen, zonder vooroordelen en zonder voor vrouwen nadelige uitgangspunten te hanteren.