Tag Archives: consumeren

Van feminisme light tot ‘optimistisch feminisme’, ruimte en vrijheid

Steeds meer feministen waarschuwen voor feminisme light. Het gaat daarbij om een voorwaardelijke vorm van gelijkwaardigheid met een nadruk op individueel consumeren. Onder andere auteur Chimamanda Addictie neemt stelling tegen dit soort krachteloze papieren tijgers. Anderen, zoals Jessa Crispin en Rebecca Solnit, benadrukken juist het vitale karakter van een opstandig soort feminisme. Geholpen door feiten, zoals die geleverd door onderzoekster Cordelia Fine. Die wijzen uit dat wij mensen veel flexibeler zijn dan de Mars en Venus denkers je willen laten geloven.

Feminisme ligt voortdurend onder vuur. In de kern is het een van de meest revolutionaire bewegingen aller tijden. Veel mensen voelen zich daar ongemakkelijk bij en proberen de scherpe kantjes van het basis gedachtegoed af te vijlen. Adichie is duidelijk in haar weerzin tegen het eindresultaat van dat soort verzachtingen, een voorwaardelijk soort feminisme:

Feminisme light bedient zich van parallellen als ‘hij is het hoofd en jij bent de hals’. Of ‘hij rijdt maar jij zit ernaast’. Nog troeblerender in feminisme light is het idee dat mannen van nature superieur zijn maar verwacht worden ‘vrouwen goed te bejegenen’. Nee. Nee.Nee. Aan de basis van het welzijn van een vrouw moet meer liggen dan mannelijke welwillendheid. […] We oordelen harder over machtige vrouwen dan over machtige mannen. En dat wordt mogelijk gemaakt door feminisme light.

Een andere manier waarop we als mensen feminisme reduceren tot een onschadelijk feel-good gebeuren is het vermarkten van de kernboodschap. Dan krijg je reclames voor water met een smaakje, onder het motto ‘women in control’ – waarna je hele slanke, hele blonde, hele blanke vrouwtjes vrolijk in een jurkje rond ziet huppelen.

Ja daaaaag, zo is het feminisme niet begonnen… Het begon met een roep om gelijkwaardigheid en om politieke, economische en sociale rechten, niet met koolzuurhoudend water kopen of een video liken op Facebook terwijl je op een Woman Power yogamat ligt.

Dát is het soort tandeloos feminisme waar Jessa Crispin tegenin gaat. In ‘waarom ik geen feministe ben‘ legt ze uit dat ze zichzelf niet bij zo’n individualistische consumentenbeweging aan kan sluiten. Ze wil terug naar het echte feminisme, een feminisme van vrouwen die boos worden, tegen achterstelling in opstand komen, en weigeren dat revolutionaire elan te verstoppen onder roze strikken en schattige cupcakes.

Crispin’s boek kreeg kritiek omdat ze wel een probleemanalyse geeft, maar geen oplossing biedt. Feministen opereren echter niet in hun uppie. Een andere feministe, Solnit, gaat in een nieuwe essaybundels juist in op wegen naar voren. Het doorbreken van de stilte staat centraal bij haar:

“Silence is forever being broken, and then like waves lapping over the footprints, the sandcastles and washed-up shells and seaweed, silence rises again.” Solnit’s voice shows us what it means to refuse to be drowned out, and how doing so creates the hope that you, along with many others, can change the world. “A free person tells her own story,” Solnit writes. “A valued person lives in a society in which her story has a place.”

Zover zijn we nog lang niet, en juist daarom is het goed als wij vrouwen onze stem blijven verheffen, met elkaar in gesprek gaan, en de wereld opnieuw definiëren op basis van onze eigen ervaringen, inzichten en onderzochte feiten. Wat dat betreft komt het goed uit dat wetenschapster Cordelia Fine een nieuw boek publiceerde. In Testosterone Rex maakt ze korte metten met alles wat je dacht te weten over de invloed van hormonen en genetische aanleg. Zo menen we dat mannen voordeel genieten van een fikse dosis testosteron, maar dat blijkt nergens op gebaseerd.

Ook theorieën over mannen- en vrouwenbreinen vallen in duigen zodra je kritisch onderzoek doet. Het wonder van mensenhersenen is juist dat ze zo flexibel zijn en zich aanpassen aan ervaringen en situaties. Dat geeft lucht en ruimte. Rollenpatronen liggen biologisch gezien veel minder vast dan mensen beweren, en zijn vooral een sociaal-cultureel product. Wat mensen verzonnen, kun je veranderen. Hoera!

Bitch Magazine fileert Eat, pray, love

Voel je je kwetsbaar, spiritueel bankroet, lusteloos en ongelukkig? Geen nood. Geef geld uit! Aan een reis om de wereld, aan workshops, aan lezingen van goeroe’s, aan yogamatjes en wierookhouders. Dan komt alles weer goed! Het is de strategie die Eat, Pray, Love toont, zowel het boek als de film die nu in de bioscopen draait. De Zesde Clan laat graag een tegengeluid horen. Zoals dat van feministisch blad Bitch Magazine. Die bekijkt deze trend met argwaan. Want achter de roze wolk van het spirituele sprookje gaat een wereld van vrouwenhaat en afleidingsmanoevres schuil, schrijft het blad.

De link tussen wellness en geld uitgeven is sterk. Neem maar eens een kijkje op de site van het Nederlandse blad Happinez. Het is een en al zingeving, verdieping en in contact komen met je authentieke zelf wat de klok slaat. Maar daaraan gekoppeld zit kopen, kopen, kopen. Kijk maar naar de tabs bovenaan de internetpagina. De tab Gifts: cadeautjes. Dus kopen kopen. De tab webshop, spreekt voor zich dat het hier om kopen gaat. Inspiratie dan? Workshops en lezingen, en die kosten geld. Dus ook hier moet je kopen. En dan is daar nog de tab lezersaanbiedingen. Wat daar staat kost misschien iets minder, maar je moet nog steeds geld uitgeven.

En ook al grossiert het blad in postieve cliché’s over vrouwen – ze zijn zo intuitief, zo invoelend, en we moeten vooral allemaal in verbinding komen te staan met onze buik want daar ontstaat nieuw leven – eigenlijk is de onderliggende boodschap juist heel negatief. Bitch Magazine:

The genre […] tells women they must do expensive things that are good for the body, mind, or soul. But the hidden subtext, and perhaps the most alluring part of the genre for its avid consumers, is the antifeminist idea that women should become healthy so that people will like them, they will find partners, they’ll have money, and they’ll lose weight and be hot. God forbid a dumpy, lonely, single person should actually try to achieve happiness, health, and balance for its own sake. It’s the wolf of the mean-spirited makeover show or the vicious high-school clique in the sheep’s clothing of wellness.

Bovendien leidt het consumeren af van de reeële problemen waar veel vrouwen mee kampen. De vanzelfsprekenheid waarmee zij de verantwoordelijkheid moeten nemen voor het huishouden en de zorg voor kinderen en partner, naast betaald werk en mantelzorg voor zieke familieleden. De vanzelfsprekendheid waarmee blanke mannen de goede kansen en leuke banen doorgeven aan andere blanke mannen. Dreigend ontslag, of de uitzichtloosheid van jaren moeten rondkomen van een net iets te lage uitkering. De gevoelens van onvrede die daardoor kunnen ontstaan, los je niet op met de aanschaf van een nieuw gelukskettinkje.

Dat zijn inzichten waar een blad als Happinez, of een boek als Eat, pray, love, liever niet bij stilstaan. Want dat staat haaks op hun streven naar omzet en winst. Stel je voor dat vrouwen stoppen met kopen. Dat ze in plaats daarvan eens een lange wandeling gaan maken, met hun partner onderhandelen over een eerlijkere taakverdeling in huis, of een goed boek lenen van de bibliotheek. Zoals Delusions of Gender van Cordelia Fine, of Liefdewerk van Susan Maushart. Dat zou nog eens een spiritueel ontwaken veroorzaken!