Tag Archives: comics

Belangstelling groeit voor Octavia Butler’s vooruitziende blik

Octavia Butler schreef genuanceerde science fiction over racisme, seksisme, het milieu, de Ander. Nu, dankzij het oprukkende conservatieve populisme, krijgen deze vraagstukken een nieuwe urgentie. En neemt de belangstelling voor de ideeën van deze auteur toe. ‘Alles wat je aanraakt, verander je’, schreef Butler, en met die hoopvolle boodschap kunnen mensen wellicht verder in het tijdperk Trump (en bij ons Wilders? Of die seksistische Trump-sympathisant Thierry Baudet???)

De hernieuwde aandacht voor Butler uit zich op allerlei manieren. Non-profit organisatie Clock Shop organiseerde vorig jaar een evenement rondom de auteur. Onder de noemer Radio Imagination vonden het hele jaar door performances, filmavonden en literaire bijeenkomsten plaats.  Clock Shop zelf produceerde bovendien een reeks podcasts over haar leven en werk.

Daarnaast houdt de Huntington Library, trotse beheerder van Butler’s archief, vanaf april 2017 een tentoonstelling, zodat mensen haar brieven, schetsen, aantekeningen enz. met eigen ogen kunnen zien. Oktober vorig jaar nam een journalist uit Los Angeles bovendien het instagram-kanaal van de Huntington Library over om haar nalatenschap digitaal te ontginnen. En haar roman Kindred (geestverwant) werd bewerkt tot een literair stripboek, met een voorwoord van SF auteur Nnedi Okorafor. Recensenten noemen dit album essentieel leesvoer en een prima introductie tot haar werk.

Butler’s ideeën en inzichten krijgen op die manier de kans om breder bekend te raken bij een groter publiek. Een hoopvol teken, zeker in de V.S., waar blanken met een abonnement op Fox News een seksistische, racistische president kozen, die op dit moment allemaal racistische, seksistische mannen aanstelt die de rechten van vrouwen en niet-blanke mensen in willen perken.

Hoe kun je in zo’n verhard klimaat verder? Hoe navigeer je dit soort troebele wateren? Butler zelf kan een voorbeeld vormen, met haar pure wilskracht. Daarnaast biedt ze inzicht in situaties (kennis is macht). Ze snapte precies hoe conservatief populisme werkt en hoe ras, gender en sociale klasse op elkaar inwerken. Zo voorspelde ze Trump’s campagneslogan al in de jaren negentig. In Parable of the Talents staat een figuur op die, in een tijd van crisis, religieuze intolerantie en een toenemende hang naar isolationisme, campagne voert onder het uitroepen van ‘maak Amerika weer groot’.

Literair tijdschrift ZYZZYVA nam dit boek dan ook prompt op in een leeslijst voor het Trump tijdperk:

While Butler tackles the issues of white supremacy, misogyny, and exploitative capitalism that climax in a post-apocalyptic America, her real concern is the novel’s empathic protagonist. Lauren turns her burden into the foundation for a religious community based in empathy; in doing so, she lets us imagine what a society organized according to human need might look like.

Naast medemenselijkheid stelt Butler in haar verhalen een vorm van holistische spiritualiteit voor, samen met een politiek gebaseerd op ecologie en de gemeenschap, zoals collectieven en coöperaties. Ze plaatst zichzelf daarbij in een lange traditie van feministische utopieën en dystopieën, signaleert magazine FemSpec. Cruciaal daarbij is het vermogen van mensen om te kunnen veranderen:

Butler in the end opts for the pragmatic solution within her utopian vision, and with that speaks to concerns within feminist grassroots movements: With whom to ally? What compromises are acceptable, what is not open for negotiation? And above all, she addresses issues of agency and the potential to seize the moment and change the world around us, the promise of “All that you touch, you change.”

Dat kan op een negatieve manier zijn, maar ook op een positieve wijze. Butler laat zien hoe je aan de positieve kant uit kunt komen. Mensheid, doe er je voordeel mee.

PS.: In Nederland is alleen De Patroonmeester tweedehands verkrijgbaar, de rest van haar werk bleef zo te zien onvertaald in het Nederlands. Uitgeverijen…..?!?

Advertenties

Ik kan niet wachten op Wonder Woman

Na mannelijke superheldenfilms en nog meer mannelijke superheldenfilms (om nog maar te zwijgen van seksistische marketing en andere diversiteitsproblemen voor die mannelijke superhelden-producties) komt in juni 2017 eindelijk Wonder Woman in de bioscopen. Studio Warner Bros. benutte een grote conventie, Comic-Con, in San Diego, om fans een allereerste voorproefje te geven. Ik kan niet wachten:

Met Wonder Woman krijgen we voor het eerst in ruim tien jaar weer een Hollywoodfilm rondom een superheldin. Pas in 2019 kunnen we een volgende verwachten, Captain Marvel. Die film zou eerst in 2018 uitkomen, maar studio Marvel besloot voorrang te geven aan een vervolg op Ant Man ”dus” het werd ”natuurlijk” een jaar later.

Kortom, vrouwelijke fans en fans van superheldinnen in het algemeen komen er bekaaid vanaf. Joehoehoehoehoe, juichte website Jezebel dan ook na het zien van de Wonder Woman trailer:

This is a biased assessment, because Gal Gadot has maintained a death grip on my heart ever since she first appeared as Gisele in the Fast & Furious. But setting that aside: This new trailer for Wonder Woman totally slays. […]  “I can’t let you do this,” the soldier says, right before several smash cuts of our heroine taking on what appears to be an entire battalion with gritty panache. “What I do is not up to you,” she replies coolly, a response that caused my fist to involuntarily punch the air in a fit of girl-power solidarity.

Het lijkt erop dat regisseuse Patty Jenkins recht doet aan Wonder Woman’s geschiedenis als feministisch icoon. Ook andere media, zoals webmagazine Slate, reageerden positief op de trailer. Kan het beter? vroeg The Mary Sue zich af met een retorische vraag. We weten het in juni 2017. Zucht…..

Mooie achtergrondverhalen om eens rustig te lezen

Internet biedt talloze prachtige essays, beschouwingen en achtergrondverhalen. De Zesde Clan zet graag wat analyses en longreads voor je op een rijtje, om een keer rustig te lezen, of om meteen in te duiken. Opties genoeg: vrouwen met shell shock tijdens de Eerste Wereldoorlog, de verborgen geschiedenis van Wonder Woman, mannen die geen boeken van schrijfsters lezen, vrouwelijke revolutionairen, feminisme, en nog veel meer.

UPDATE/NEWSFLASH: als je toch aan het lezen bent, lees dan dit Van de Redactie stuk van Maureen Ryan. Zij reageert op het schokkende nieuws dat feministe Anita Sarkeesian wegens doodsbedreigingen een lezing moest afzeggen, met een weldoordacht, kritisch essay over vrijheid van meningsuiting en het terroriseren van feministen. Voorzien van talloze links naar essays, onderzoeken en opiniestukken. Van harte aanbevolen. De Zesde Clan is solidair met Anita Sarkeesian!

  • The Atlantic besteedt aandacht aan de Eerste Wereldoorlog, die honderd jaar geleden begon. Artsen en psychologen worstelden met getraumatiseerde mannen. Maar hoe zat het eigenlijk met de vrouwen? Die bleken ook de lijden onder oorlogstrauma’s…. Wat te doen…?
  • Che Guevara siert koffiemokken en posters. Die revolutionair kent bijna iedereen. Maar Constance Markievicz? Petra Herrera? Lakshmi Sahgal? Ook zij kwamen in opstand. En ze stonden niet alleen.
  • De voortdurende minachting voor  en vooroordelen over het feminisme blijven niet zonder gevolgen, signaleert weblog De Tweede Sekse. In hun streven om respectabel te blijven, zetten sommige vrouwen zich af tegen anderen. Die anderen passen in stereotypen, maar zijzelf niet hoor, zij zijn Goede Feministen. Maar van wie moet dat respect komen, en ten koste van wat?
  • ‘Vrouwen die mishandeld worden moeten niet zeuren en gewoon bij hem weggaan’, heet het vaak. Maar zo eenvoudig is dat niet. Onder de Twitter hashtag #whyistayed geven vrouwen inzicht in de complexe situatie waarin ze zich bevinden of bevonden. Verlamming door angst, eenzaamheid en schaamte, geen steun van anderen, vasthouden aan het idee dat je hem kunt veranderen, de dreiging van dakloosheid, financiële obstakels, dat alles en meer maakt het moeilijk om uit een ondermijnende geweldssituatie los te breken.
  • Wat als de Troonrede vanuit een vrouwelijk perspectief zou worden geschreven? Opzij doet een poging en komt met een alternatieve rede. Met onder andere ferme plannen voor de participatiemaatschappij en harde actie tegen seksistische werkgevers. Mooie bonus: een factsheet over vrouwen in de politiek. Nee, dat gaat niet over die verdomde hoedjesparade met Prinsjesdag.
  • Comics behandelen vrouwelijke personages vaak als seks object. En bij het begrip ‘zwarte superheldin’ komen mensen meestal niet verder dan Storm van de X-men. Toch gebeuren er ook positieve dingen. Zo zijn er veel meer zwarte superheldinnen dan je zou denken, toont dit overzicht. En mensen leveren steeds meer kritiek op alle excuses om seksisme in strips goed te praten. Minder seksisme. Meer zwarte superheldinnen, graag.
  • Over superheldinnen gesproken: de New Yorker publiceerde een interessant verhaal over de ontstaansgeschiedenis van Wonder Woman. Wie weet komt ze als personage eindelijk ook weer eens voor op het witte doek. Alhoewel: ,,One critic tweeted this suggestion for a title: “BATMAN VS. SUPERMAN WITH ALSO SOME WONDER WOMAN IN THERE SO SIT DOWN LADIES WE’RE TREATING YOU FINE: THE MOVIE.” Warner Bros. has yet to dispel this impression. In May, the company announced that the film would be called “Batman v. Superman: Dawn of Justice.” 
  • Schrijfster Robin Back hield een signeersessie en trof man na man die haar boek niet zelf wilde lezen. Ze kochten haar roman alleen om vervolgens aan een vrouw te geven. Black had leuke gesprekken met deze aardige mannen die zeiden dat hun vriendin of vrouw haar werk vast zou waarderen. Maar vreest dat er iets duisters achter deze leesstaking schuilt: ,,Is it credible that fiction occupies a unique place? Credible that men who dismiss what female storytellers have to say as irrelevant to them, aren’t also inclined to dismiss – albeit unconsciously – what females of every variety have to say?  To think it somehow less relevant than what the other men say?”
  • Sam Mills boog zich ook over de situatie van vrouwelijke auteurs, de verwachtingspatronen waar ze tegenaan botsen, hun literaire fictie en de kloof tussen wat ze schrijven en wat ze volgens anderen zouden moeten schrijven. Haar ervaringen en analyses leveren een prachtig tweedelig essay op. Aanbevolen!
  • Een mooie analyse van de situatie van vrouwen bij kranten en andere media. Ja, vrouwen kiezen voor beroepen als journalist, eindredacteur, enzovoorts, maar ze stromen ook weer massaal uit. Nieman Reports constateert een vicieuze cirkel: mannen domineren en promoten andere mannen. Vrouwen zien dat  en komen daar bovenop nog allerlei andere ontmoedigende vormen van expliciet en impliciet seksisme tegen. Vrouwen zoeken hun heil elders. Mannen blijven domineren. Mannen schuiven mannen naar voren. En dan begint de cirkel weer opnieuw.
  • Dat heeft gevolgen, want als mannen de toon aangeven in de media, wat gebeurt er dan? Dan krijg je kranten die een vrouw cadeau geven aan een mannelijke lezer. Dan krijg je een kijk op de wereld waarin het verhaal van vrouwen niet meer is dan de voetnoot bij het veel belangrijkere verhaal van een man. Dat is op allerlei manieren problematisch, betoogt opinieblad The New Statesman.
  • Hoe kom je erachter dat je vrouwen haat? Test jezelf. Als je bijvoorbeeld een gefilmd incident ziet waarbij een man huiselijk geweld pleegt jegens zijn vriendin, en alle vragen die je stelt gaan alleen over haar en haar gedrag, dan voel je een enorme minachting voor vrouwen, betoogt webblog Feministing.
  • Tot slot: ervaringen en nog meer ervaringen. Weblog Feminist Philosophers biedt diverse links, waarna werelden voor je open gaan. Hoe is het om een vrouwelijke krijgshistoricus te zijn? Een vrouwelijke cartoonist? Een vrouw die filosofie wil studeren? Een vrouw met een gekleurde huid en de positie van ‘de enige in de ruimte’? Een vrouwelijke toneelschrijver? Een academica in de Aardwetenschappen? De wereld ziet er anders uit vanuit een vrouwelijk perspectief….

DC Comics krijgt klop van lezers

DC Comics heeft het verpest bij grote groepen lezers. Het Amerikaanse concern publiceert nieuwe reeksen superheldenstrips. De vrouwelijke personages komen daarin echter op een manier aan bod die zelfs een zevenjarige ziet als problematisch. Het lijkt vooral te draaien om hun borsten en billen en met hoeveel mannelijke personages ze de koffer induiken. Dat lijkt heel bevrijdend, maar is eigenlijk seksisme ten top. Zoals comics criticus Andrew Wheeler samenvat‘let me empower myself for your pleasure, master’.

Dit is hoe DC Comics een mannelijke held afbeeldt, en een vrouwelijke. Bedankt, heren!

DC Comics publiceert sinds afgelopen september 52 nieuwe series, waarin de verhalen van superhelden zoals Batman en Catwoman een geheel nieuwe doorstart krijgen. Superman deelt opeens het bed met Wonder Woman, helden uit verschillende series komen bij elkaar in één nieuw verhaal, sommige helden verdwijnen en andere personages, die eerst aan de zijlijn stonden, krijgen de hoofdrol in een geheel nieuwe reeks.

Bij al die veranderingen valt het lezers steeds meer op dat veel superheldinnen er heel slecht vanaf komen. De tekenaars beelden Catwoman bijvoorbeeld pagina’s lang af zonder hoofd. De plaatjes zoemen alleen in op haar borsten, benen en billen. Komt ze eindelijk in beeld, dan valt haar borst uit haar strakke pakje. Deze behandeling reserveren de makers alleen voor Catwoman (en haar vrouwelijke collega’s). Batman (en met hem de andere heren) verschijnt op een stoere manier in beeld en mag zijn kleren gewoon aanhouden, om maar eens een voorbeeld te noemen.

Een ander, in Nederland minder bekend personage, genaamd Starfire, was vanouds een buitenaardse vrouw die de zwakkeren beschermde en een loyale bondgenoot was van andere helden. In het nieuwe verhaal verliest ze haar geheugen en doet niet meer dan halfbloot poseren voor mannen en ze meenemen om seks mee te hebben.

Starfire poseert als pornoster.

Die kritiek levert de nodige tegenreacties op. Zoals ‘als je het niet leuk vindt, lees je die strips toch gewoon niet?’ Of ‘tsja, weet je, zo is het altijd al geweest, dus waar maak je je druk om’. Ms Snarky fileert dat soort logisch klinkende, maar in wezen seksistische redenaties. Het komt allemaal neer op hou toch gewoon je kop, en dat gaat anno 2011 niet meer lukken, schrijft ze:

the underlying message is that all us hysterical women are just freaking out for no reason. What we just don’t understand is that men like what they like, and so we have to smile and put up with a little objectification now and then if we’re going to be comic book readers. You know what? No. I am sick and tired of being told that what I want and need from my comics comes second to what men want to read.

DC Comics begint langzaam door te krijgen dat ze een enorme marketingblunder begaan door lezeressen zo van zichzelf te vervreemden. Het is op de lange termijn geen winstgevende strategie om alles te richten op louter jongemannen van 18 tot 34 jaar en alle andere mensen links te laten liggen. Het bedrijf  beloofde zodoende onlangs meer vrouwen op te nemen in de teams tekenaars en scenaristen die de nieuwe series produceren. En in Engeland lanceerde DC Comics een nieuw magazine, Minx, specifiek gericht op de vrouwelijke lezers van comics.

Of dat voldoende is zal moeten blijken. De albums die nu op de markt komen hebben nog niet kunnen profiteren van meer vrouwen aan de tekentafel. Het seksisme druipt er nog steeds vanaf. Eén ding is zeker: DC Comics viel door de mand, en talloze lezers, weblogs en andere media houden scherp in de gaten hoe het verder gaat met de vrouwelijke personages in de superheldenstrips van dit bedrijf.

Voor een meer diepgravende analyse van het probleem van de zogenaamd bevrijde sexy vrouwen, zie Ariel Levy met haar uitstekende boek Opkomst van de Bimbocultuur. Of Living Dolls, van Natasha Walter.

Vrouw versus stereotype: dood in de koelkast

Weten jullie nog, de populaire televisieserie Lost? Twee belangrijke vrouwen sneuvelde in die serie, puur om twee mannelijke personages iets te doen te geven en diepte aan te brengen in hun personage. Dat cliché heet in de Verenigde Staten ‘Women In Refrigerators’, oftewel vrouwen in de koelkast. Het vindt z’n oorsprong in de wereld van de superhelden strips. Superheld The Green Lantern treft zijn vriendin dood in de koelkast aan. Gelukkig, nu konden er weer albums vol getekend worden met zijn dramatische belevenissen. Het verdriet! De pijn! Neemt hij wraak of niet? Over de vrouw in de koelkast geen woord meer, zij heeft haar functie vervult. 

Over naar Feminist Frequency, in samenwerking met Bitch Magazine:

Feminist Frequency heeft de uitgesproken tekst van de video hier uitgeschreven, kun je het op je gemak nalezen. Een paar interessante links bij deze video: de hele lijst van Gail Simone, met toevoegingen van andere alerte cultuurconsumenten, staat hier.  De site Topless Robot haalde uit deze lijst de tien ergste voorbeelden van geweld tegen vrouwen in de comics, met achtergrondinformatie over de verhaallijn. Ter aanvulling hier ook de lijst van Dead Men Defrosting, zoals genoemd in de video die je net zag: ze maken ook genoeg ellende mee, maar komen sterker dan ooit terug, of sterven een indrukwekkende heldendood om de wereld te redden. Er is een verschil….