Tag Archives: combinatie werk en gezin

Emancipatiebeleid: vrouwen moeten zich schuldig voelen

Vrouwen teren teveel op de zak van hun man, vindt de Nederlandse regering. Om het aantal financieel zelfredzame vrouwen te vergroten, zouden ze volgens minister Bussemaker af moeten van dat eeuwige schuldgevoel over hun gezin. ”Ze zouden zich eerder schuldig moeten voelen over het feit dat de overheid zoveel in ze heeft geïnvesteerd”, aldus de minister. Ja! Laten we dat doen! Vrouwen zichzelf schuldig laten voelen!

Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, maakte haar opmerkingen in dagblad Trouw, als startschot voorhaar nieuwe nota over emancipatie. We willen allereerst benadrukken dat ze wel degelijk zinnige problemen aankaart. Maar liefst 52% van de Nederlandse vrouwen is afhankelijk van een partner, familie of de overheid. Rooskleurige denkbeelden, stevig gestimuleerd door bladen als Libelle en Margriet, zorgen ervoor dat veel vrouwen niet willen of kunnen inzien hoeveel risico’s ze lopen. Hier ligt een bak werk, ook voor vrouwen zelf.

Daarnaast veerden we op bij de krachtdadige houding van de minister:

“Soms wordt het thema emancipatie als niet meer relevant beschouwd”, zegt Bussemaker. Maar, zo schrijft ze, als het geen onderwerp van gesprek meer is, dan verdwijnen idealen: zelfs wie is opgegroeid in een gezin waar een gelijke taakverdeling tussen man en vrouw als normaal werd beschouwd, past dat lang niet altijd zelf ook toe. […] Bussemaker: “Emancipatie heeft voortdurend onderhoud nodig. Ik ben niet van de school van: het gaat heel goed, als we nu rustig afwachten komt het moment waarop alle vrouwen werken vanzelf. Ik ga niet wachten tot 2075, als misschien alle vrouwen werken.”

Precies! Emancipatie is een kwestie van frappé, frappé toujours. Zelfs hard bevochten overwinningen, zoals baas in eigen buik, kunnen bij het minste of geringste weer onder vuur komen te liggen. Bussemaker snapt dat en wil actie. Prima.

Maar. Nu  de punten die maken dat Bussemakers opinie nogal wat stof doet opwaaien. Sinds wanneer staat ‘emancipatie’ gelijk aan ‘betaald werk’? Sinds wanneer staat ‘vrouw’ gelijk aan ‘moeder met een gezin’? En hoe feministisch is het, om vrouwen op te zadelen met nog meer schuldgevoelens?

De Zesde Clan moet haar nota nog lezen. We horen de minister tot nu toe echter alleen praten over vrouwen en betaald werk.  Tweede maar: het lijkt allemaal te draaien om vrouwen met kinderen en een partner. Alsof dat de enige vrouwen zijn die behoefte hebben aan een stevig emancipatiebeleid. Wat doet de minister voor alleenstaanden? Of voor lesbische vrouwen? Voor vrouwen die om wat voor reden dan ook, bijvoorbeeld vanwege een chronische ziekte of handicaps, niet mee kunnen doen aan die riedel van betaald werken en economische zelfstandigheid? We horen er op dit moment niks over.

En tot slot: waarom moet de individuele vrouw zich schuldig voelen? Denkt Bussemaker dat die gevoelens vrouwen meer zelfvertrouwen geven of assertiever maken? Psychologisch gezien hebben schuldgevoelens juist vaak een verlammend effect op mensen. Iemand schuldgevoelens aanpraten staat daarom haaks op de geest van vrouwenemancipatie. Bovendien is inspelen op schuldgevoelens op de lange duur schadelijk voor de relatie. Zie ook: overheid ziet burger als aspirant-profiteur.

De nadruk op schuldgevoel van en bij vrouwen lijkt daarnaast nogal beperkt. Als de minister op de Calvinistische toer gaat, dan weten wij nog veel meer partijen die zich flink schuldig mogen voelen. Bedrijven die vrouwen ontslaan zodra ze het wagen zwanger te worden. De groep mannen die het wel makkelijk vindt, zo’n huisvrouw die opdraait voor de was en de poepluiers. De regering, die er al jaren voor zorgt dat individuele vrouwen het nakijken hebben bij de inkomenspolitiek, en traditionele rollenpatronen stimuleert door een combinatie van belastingen en bezuinigingen. Speelgoedwinkels, met hun roze en blauwe tweedeling in de schappen. Zo kunnen we nog wel even door gaan.

De veel te grote nadruk op individuele vrouwen geeft conservatieve haters bovendien alle ruimte om de structurele marginalisering van vrouwen te ontkennen, en hen aan te vallen. NRC huisseksist Steven de Jong bijvoorbeeld, die meteen roept dat vrouwen die thuis zitten met een diploma, de kosten van hun studie terug moeten betalen en een sollicitatieplicht moeten krijgen. Waarbij hij flink gebruik maakt van termen zoals ‘gediplomeerde poetsdames’, en een vijandbeeld schetst van vrouwen die alleen denken in termen van rechten, die werken zien als een leuke hobby, zich ‘er’ gemakkelijk vanaf willen maken, de luie loeders.

Dat zoveel vrouwen (economisch) kwetsbaar zijn, vormt het eindresultaat van een scheefgegroeide structuur. Je kunt de rekening van maatschappelijke ongelijkheid niet eenzijdig bij individuele vrouwen neerleggen. En nogmaals, je kunt emancipatie niet reduceren tot de financiële zelfredzaamheid van moeders.

Tot zover de eerste gedachten omtrent het beleid en de uitspraken van Bussemaker. Wordt vervolgd!

Advertenties

Amerikaans debat geeft kijkje achter de schermen bij benoeming van vrouwen

Nederland staat niet alleen in ongemakkelijke discussies over de benoeming van vrouwen op hoge functies. Het Amerikaanse debat tussen Romney en Obama, die allebei de volgende president van de V.S. willen worden, leverde een zeer interessante discussie op over dit thema. Het blijkt dat mannen in de V.S. net als in Nederland volautomatisch aan mannen denken als ze hoge functies te vergeven hebben. Dat ze uiteindelijk ook vrouwen benoemen, komt vaak vanwege druk van buitenaf.

Volgens Romney trok hij als baas van de staat Massachusetts zelf aan de bel omdat hij zag dat benoemingen naar mannen gingen. Hij vroeg om een map met gekwalificeerde vrouwen:

I had the chance to pull together a cabinet and all the applicants seemed to be men. And I — and I went to my staff, and I said, “How come all the people for these jobs are — are all men.” They said, “Well, these are the people that have the qualifications.” And I said, “Well, gosh, can’t we — can’t we find some — some women that are also qualified?” And — and so we — we took a concerted effort to go out and find women who had backgrounds that could be qualified to become members of our cabinet. I went to a number of women’s groups and said, “Can you help us find folks,” and they brought us whole binders full of women.

Met die map in de hand loodste onze held Romney vrouwen naar binnen. Probleem: hij loog. Hij vroeg niet zelf om namen van gekwalificeerde vrouwen, maar ontving ongevraagd een lijst omdat allerlei sociale organisaties het belachelijk vonden dat hij vrouwen oversloeg. Toen hij eenmaal een namenlijstje had, benoemde hij alsnog vrouwen. Hij maakte hen echter verantwoordelijk voor de onderwerpen waar hij niets mee wilde:

Romney did appoint 14 women out of his first 33 senior-level appointments, which is a reasonably impressive 42 percent. However, as I have reported before, those were almost all to head departments and agencies that he didn’t care about — and in some cases, that he quite specifically wanted to not really do anything. None of the senior positions Romney cared about — budget, business development, etc. — went to women.

Bovendien daalde het percentage vrouwen in de loop van zijn regeringstermijn weer van 42 naar afgerond 28%. Pas toen Romney het veld ruimde, steeg het aantal vrouwen op hoge posities weer in een rap tempo.

Los van dit alles merken critici nog dit op:

…note that in Romney’s story as he tells it, this man who had led and consulted for businesses for 25 years didn’t know any qualified women, or know where to find any qualified women. So what does that say?

Inderdaad. Inmiddels is Romney’s woordkeuze, ‘een map vol vrouwen’, een eigen leven gaan leiden. Internet creatievelingen buitelen over elkaar om deze uitspraak visueel gestalte te geven. Terwijl het debat aan de gang was, nota bene. The Guardian snapt wel waarom de woorden ‘mappen vol vrouwen’ zo hard aan kwamen:

Because it was tone deaf, condescending and out of touch with the actual economic issues that women are so bothered about. The phrase objectified and dehumanized women. It played right into the perception that so many women have feared about a Romney administration – that a president Romney would be sexist and set women back. And it turns out the way Romney presented it – that he asked for a study of women in leadership positions – wasn’t true anyway.

Onder andere webmagazine Jezebel, waar de auteurs de presidentiële debatten zeer kritisch volgen, juicht de acties op internet van harte toe:

Internet, sometimes you are the greatest and those sometimes are right now. Three-hole punch me, I’m done! Does this remind anyone else of those binders that polygamists choose their wives out of? Or is that just a Big Love thing? I’m gonna assume that show’s a mockumentary based on Romney’s life, tell everyone you know! (JK JK) (Kind-of)

Romney deed ook andere uitspraken die blijk geven van een wel zeer aparte kijk op werkende vrouwen. Zo liet hij zich erop voorstaan dat hij een vrouwelijke medewerker op tijd naar huis liet gaan, zodat ze thuis het eten op tafel kon zetten voor haar man en kinderen. Het paternalistische ‘kijk mij eens aardig en begripvol zijn voor de vrouwtjes’ druipt er vanaf. Twitter legde die houding van subtiel seksisme genadeloos bloot:

Dominant verhaal houdt mannen en andere alternatieven buiten beeld

Opvallend. Goede feministische analyses halen bijna nooit Nederlandse kranten. Maar als het gaat om een oerconservatief verhaal over carrièrevrouwen die niet alles kunnen hebben, haalt NRC opeens alles uit de kast om dat artikel te vertalen en onder de lezers te verspreiden. Behalve de valse voorstelling van zaken die zulke verhalen geven – zie ons vorige artikel hierover – wijst de Zesde Clan er graag op dat dit dominante discourse minstens twee belangrijke aspecten buiten beeld houdt. De rol van mannen, en de rol van kinderen. Als in: niet iedereen wil per se kinderen. Dat kan en mag anno 2012. Dan wordt het opeens een heel ander verhaal…

Hoe mannen gezin en loopbaan combineren? Meh, saaaaaai, laat maar, daar hebben we het niet over. Het gaat om vrouwen en hun  hartverscheurende of-of dilemma’s. Heel vreemd, vinden ze tot in Canada aan toe. Jongens moeten net als meisjes te horen krijgen dat ook zij niet alles kunnen hebben, vindt Jim Power, directeur van een jongensschool in Canada. Waarbij hij een journaliste van de krant Globe and Mail citeert:

it’s a disservice to us all to frame the issue with gender-polarizing questions about whether women, specifically, can have it all. As The Globe’s Elizabeth Renzetti wrote recently, “It’s not women (or men) who are to blame, but a system that is ‘time macho’ – obsessed with hours at the desk – and fails to prioritize family life.” It’s society’s issue, not a women’s issue – and needs to be addressed with utmost concern in the school system. Education is a fundamental for an evolved family unit in which both parties shoulder the parenting burden.

De enige reden dat mannen het makkelijker leken te hebben was omdat zij vroeger konden beschikken over een huisvrouw. Zolang ze zondag het vlees maar konden snijden bleef hun status als goede vader intact. Maar de tijden veranderen. Zorg voor huis en kinderen kan niet langer beschouwd worden als het exclusieve terrein van vrouwen, iets waar zij zich mee bezig houden terwijl mannen buiten de deur de wereld regeren en de economie om zeep helpen:

Once upon a time, it was the norm for a successful man to have a wife who gave up her career, if she had one to begin with, to take care of the children. Nowadays, most professional men are married to women with careers of their own. […]  there’s no reason men can’t take breaks in their careers — even just dialing it back a few notches and working from home — while their wives get back into career mode.

Dat heet het moderne leven, vooruitgang. Waarbij meer feminisme enorm zou helpen, omdat die beweging een sociale revolutie voorstaat waarbij mensen als mens centraal staan en er veel meer flexibiliteit kan komen in wie wat doet, wanneer, onder welke voorwaarden en omstandigheden.

De andere groep die niet aan het woord komt, zijn de echtparen of alleenstaanden zonder kinderen. Want het hele verhaal draait om de noden van gezinnen versus het moderne bedrijfsleven. Met de achterliggende overtuiging dat alle vrouwen altijd kinderen willen, want zonder kinderen is het leven natuurlijk niet de moeite waard. Dat is nogal een vooronderstelling. Sinds ongeveer een halve eeuw kunnen we voorbehoedsmiddelen gebruiken, zijn vrouwen niet langer willoos overgeleverd aan hun biologie, en begint de samenleving eraan te wennen dat een groep mensen andere keuzes maakt dan het klassieke hetero gezinsmodel:

Slaughter’s article is aimed in large part at twenty- and thirtysomething women who are currently facing critical decisions about careers and families — and if you’re one such woman who has kids or knows she wants them, Slaughter’s got some good advice. But for women who aren’t convinced that motherhood must be a part of their future, I have some different advice: Instead of just asking, “Can I have it all?,” start by asking, “Do I actually even want it all?” And step it back even further: “What does ‘it all’ mean for me?” […] Isn’t it time for women to feel free to choose any reproductive path, just as we’re free to pursue any career path?

Vragen, vragen…. Tsja, dan wordt het opeens een heel ander verhaal. De groep mensen die geen kinderen heeft, groeit gestaag, ondanks het sociale stigma wat hieraan vast kleeft. Mannen kunnen zich niet langer verschuilen achter het ideaal van de mannelijke kostwinner, want vrouwen breken los uit hun keurslijf en denken na over wat zij zelf willen. Veelzeggend dat het NRC die twee aspecten compleet buiten beschouwing laat. Blijkbaar is het veel leuker vrouwen onder hun neus te wrijven dat ze weer eens iets niet kunnen. Bedankt, NRC…

Mannenraad Tubbergen wringt zich in bochten

Oei, dat kwam hard aan. Moeten verklaren waarom de ene na de andere vrouw uit de gemeenteraad van Tubbergen verdwijnt, zodat anno 2012 louter mannen nog actief zijn in de lokale democratie. Tegelijkertijd is het een teken van vooruitgang dat de heren zich zo zorgelijk achter hun oren krabben. In tegenstelling tot honderd jaar geleden ervaren ze het namelijk als een probleem. Waar zijn de vrouwen, en hoe krijgen we ze terug?

Voormalig stadhuis, Tubbergen.

Tubbergen deed het niet altijd zo slecht. In de vorige raadsperiode zat er een vrouw op zes van de negentien zetels. Een paar van hen moesten echter weg omdat ze drie termijnen vol hadden gemaakt. Zodoende bleven drie vrouwen over. Die hebben echter alledrie besloten weg te gaan. In de berichtgeving noemt Tubbergen een aantal verklaringen voor het besluit van deze drie:

Baan en gezin trekken een te zware wissel. ‘Ze willen wel meedraaien in commissies, maar niet in de raad.’ Maar mannen hebben toch ook een baan en een gezin? ‘Ja, maar van een vrouw wordt toch meer verwacht thuis. Zo gaat dat toch.’

Okeeeeee, zo gaat dat toch….?  De raad is inmiddels druk bezig met het opstellen van een actieplan om opnieuw vrouwen in de raad te krijgen. Het is de vraag of dit een cultuur kan doorbreken waarin vrouwen nog vooral thuis achter het aanrecht behoren te staan, volgens de verwachtingen van de omgeving. Vanuit de raad zal de revolutie in ieder geval niet beginnen. Ondanks het actieplan verwacht een woordvoerder namelijk niet dat er deze raadsperiode nog iets verandert aan de situatie:

“We hebben nog wel 2 vrouwen op het oog in commissies. De regel is echter dat je de eerstvolgende kandidaat op de kieslijst benaderd. Dat is een man.

Zij heeft last van een ongeïnteresseerde man

Wat een kop in Intermediair: ‘Zij heeft last van het drukke bestaan als fulltime werkende ouder’. Laat dat nou totaal niet de indruk zijn die de Zesde Clan overhoudt aan dit portret van een werkend stel met twee kinderen. Als de vrouw uit het artikel ergens last van heeft, is het wel van haar ongeïnteresseerde man, die het fijn vindt om kinderen te hebben, maar verder niet wil dat zijn ritme daardoor verstoord wordt.

Lees maar mee wat ‘Frank’, die veertig uur in de week betaald werk verricht, over zichzelf vertelt in Intermediair:

‘Mensen vragen wel eens: heb jij geen papadag? Dan zeg ik gewoon: nou nee, daar heb ik geen zin in. En dat ik nu eenmaal het hoogste salaris heb van ons beiden. Wat inderdaad ook een reden is, maar de voornaamste reden is dat ik gewoon fulltime wil werken. Dat ben ik zo gewend, dat bevalt me goed. Ik word liever niet uit dat ritme gehaald.

In het verdere verhaal gaat het vooral om Frank, de dingen die Frank wil, en zijn lieve vrouw die Frank dat allemaal best gunt:

Wat misschien een beetje meespeelt, is dat ik bij een Amerikaans bedrijf werk en graag hogerop wil. Ruim een jaar geleden hebben ze me gevraagd of ik zin had in een baan in Amerika. […] We waren al naar huizen aan het zoeken, of tenminste, ik was daar al mee bezig, maar het is uiteindelijk niet doorgegaan. Ik was behoorlijk teleurgesteld, maar ook een beetje opgelucht. Je laat toch alles achter en mijn vrouw zou er best een geïsoleerd leventje krijgen. Het zag er niet naar uit dat ze een werkvergunning had kunnen krijgen en dan zit je dus iedere dag thuis met de kinderen. Dat idee vond zij wel eng. Maar ik denk dat ze toch wel meegegaan was. Omdat ze nieuwsgierig is en omdat ze mij zo’n kans wel had gegund.

De lieverd! Wie is die engel in huis, die zo goed voor de kindjes zorgt en alles op wil geven om haar man te volgen? Katinka, die net als Frank veertig uur in de week betaald werk verricht:

Ik zit ’s avonds uitgeblust op de bank tv te kijken en kom niet aan persoonlijke dingen toe. Die stel ik uit tot het weekend. Net als de was. Ook qua opruimen ben ik meestal de pisang. Voor de rest hebben we de taken behoorlijk eerlijk verdeeld. Ik zou geen man willen die vindt: ik verdien de kost en verder doe ik niks. Frank is niet te lui om iets te doen. Al plant hij dagjes of weekendjes weg altijd zónder de kinderen. En ik altijd mét. Mannen kunnen kennelijk toch makkelijker afstand nemen. Binnenkort gaat hij zelfs een weekje snowboarden.

Ook zonder de kinderen, gokt De Zesde Clan. Die blijven lekker bij moeder, zodat zij voor ze kan zorgen, en de was kan doen terwijl haar Frank gezellig van sneeuwhellingen af glijdt. Geen wonder dat zij het drukker heeft dan hij. Intermediair, graag wat beter lezen en wat dieper graven, voordat je in grote koppen roept dat het probleem van de combinatie van betaald en onbetaald werk bij haar ligt. Dat is namelijk letterlijk slechts de helft van het verhaal. Dank u!