Tag Archives: College voor de Rechten van de Mens

Bedrijven benadelen vrouwen structureel

Vrouwendiscriminatie, veel bedrijven komen er nog mee weg. Ze ontslaan vrouwen zodra die aangeven zwanger te zijn – en beroven ons zo van een inkomen en een baan. Heb je wel betaald werk, dan betalen werkgevers vrouwen minder loon voor hetzelfde werk. Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) is één van de weinige instanties in Nederland die dit soort wantoestanden in beeld brengt, toetst en oordelen uit spreekt. En die oordelen laten aan duidelijkheid niets te wensen over.

Een greep uit recente feiten:

Het College ontving een recordaantal klachten en meldingen in 2017. In ruim eenderde van de gevallen betrof het zwangerschapsdiscriminatie. Werkgevers hebben het met name gemunt op vrouwen met een onzeker arbeidscontract, oftewel stagiaires, trainees, uitzendkrachten, vrouwen met een nul uren contract en kortlopende contracten voor bepaalde tijd. Al die constructies maken het makkelijk van een contract af te komen of een contract niet te verlengen, toevallig net nadat een vrouw de mededeling deed.

De afgelopen tijd betrapte het CVRM diverse ondernemers op precies dit gedrag:

  • Het Centraal Bureau RijvaardigheidsbewijzenZie verder in dit artikel voor de houding van dit bedrijf.
  • Stichting Sociale Wijkteams Amersfoort. Klinkt sociaal, maar deze organisatie verlengde het tijdelijke contract van een vrouw niet toen zij zwanger raakte.
  • Bloem en Sfeer Producten BV gaf vier andere tijdelijke krachten een vast contract. Alleen een zwangere medewerkster viel zeer toevallig nét buiten de boot. Niet toevallig dus. Discriminatie, oordeelde het CVRM.
  • Canon Nederland BV besloot de vrouw de schuld te geven. Het bedrijf beweerde dat een zwangere werkneemster geen vast contract kreeg ”omdat er twijfels waren over haar capaciteiten in het licht van de toekomstige strategische ontwikkelingen binnen de organisatie”. Vreemd, want alle voorgaande keren kreeg de vrouw lovende beoordelingen. Pas toen ze aankondigde zwanger te zijn vond de organisatie haar opeens niet meer ok. Discriminatie, oordeelde het CVRM

Het College onderzoekt ook de salarissen van mannen en vrouwen. Een grondige studie bij drie sectoren wijst uit dat werkgevers vrouwen structureel op achterstand zetten. In algemene ziekenhuizen, in de verzekeringsbranche en op hoge scholen krijgen mannen meer geld dan vrouwen, zodra er sprake is van grijze gebieden of subjectieve criteria, constateren de onderzoekers. Alleen blijft dit feit vaak verborgen omdat niemand anders de situatie onderzoekt:

Vóór de drie onderzoeken van het College is slechts mondjesmaat onderzocht in hoeverre binnen Nederlandse organisaties sprake is van onrechtmatige beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.  De onderzoeken van het College leggen de valkuilen bloot, die vooral in het nadeel van vrouwen uitvallen.

Dat gebrek aan kennis is stuitend. Want ondertussen gaan werkgevers keer op keer al dan niet bewust de fout in. Bijvoorbeeld als ze de beloning af laten hangen van het laatst verdiende loon. Of als ze de inschaling baseren op de salarisonderhandelingen in plaats van de kennis, ervaring en opleiding van de kandidaat. Dan kun je zeggen ‘vrouwen, onderhandel fermer’, maar zo simpel is het niet. Zo’n beetje vanaf onze geboorte conditioneert onze cultuur vrouwen om bescheiden, helpend en troostend te zijn. Wij moeten lief zijn, niet assertief. Breken we met die norm, dan wijst onderzoek bij herhaling uit dat wij als samenleving vrouwen straffen. Wij vrouwen zijn geen idioten. We snappen hoe het zit. En zien vaak af van onderhandelen.

Soms doet een werkgever beiden tegelijk – zwangerschapsdiscriminatie en vrouwen financieel benadelen binnen de arbeidsrelatie. Zo besloot het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen een salarisperiodiek op te schorten omdat de werkneemster zwanger was geworden. Daarna verlengde het CBR haar tijdelijke contract niet, zodat ze helemaal geen inkomen meer had. Top, dat CBR.

De Nederlandse regering staat er ondertussen bij en kijkt er naar. Bedrijven moeten vooral zichzelf reguleren, heet het. Ja, vrouwen minder betalen mag niet, maar feiten verzamelen of straffen uitdelen ho maar. Wetgeving blijft vaak steken in krachteloze voornemens, beloftes en ‘geef ondernemingen de kans het zelf in orde te maken’. Het CVRM wordt daar doodmoe van en roept het kabinet op zaken met elkaar in verband te brengen en écht integraal aan te pakken. Want het schiet niet op zo.

Advertenties

College voor de Rechten van de Mens tikt overheid op de vingers

Mensenrechten maken expliciet deel uit van het buitenlands beleid, maar als het gaat om binnenlands beleid schiet de Nederlandse regering tekort. Dat stelt het College voor de Rechten van de Mens in een persbericht. Dit terwijl we bergen werk hebben op dit gebied. Zo discrimineren werkgevers zwangere vrouwen stelselmatig en betalen ze mannen meer salaris dan vrouwen voor het zelfde werk. Gemiddeld gaat het om 53 euro per maand. Dat levert een leuk bedrag op, gerekend over een hele loopbaan.

Het College vindt dat de Nederlandse overheid structureel aandacht moet besteden aan mensenrechten. Een punt van zorg vormt bijvoorbeeld zwangerschapsdiscriminatie. Volgens het CVRM krijgt 43% van de aanstaande moeders daar mee te maken. Vrouwen krijgen geen verlenging van tijdelijke contracten, oftewel ontslag. Of opleidingen en promoties gaan aan hun neus voorbij.

Vrouwen lijken moedeloos te worden van die structurele, stelselmatige, al decennia durende discriminatie. Volgens het CVRM daalde onze bereidheid om zwangerschapsdiscriminatie te melden van 26% in 2012 naar 14% dit jaar, omdat ‘dit toch niets uithaalt’.

Een ander punt van zorg vormen de decentralisaties van (zorg)taken. Die zetten mensenrechten op verschillende manieren onder druk. Zo komt veel onbetaalde zorgarbeid bij vrouwen terecht. Bovendien kunnen gemeenten hun eigen beleid voeren. Dat betekent grote onderlinge verschillen tussen de zorg aan en ondersteuning van mensen, afhankelijk van hun woonplaats.

Wat betreft de onderbetaling van vrouwen voerde het College de afgelopen jaren verschillende onderzoeken uit. Waar ze ook kijken, mannen krijgen meer. Werkgevers blijken namelijk criteria te hanteren die vrouwen op achterstand zetten. Ze bepalen het aanvangssalaris bijvoorbeeld op basis van salarisonderhandeling in plaats van op relevante werkervaring, geven een vrouw wel promotie maar niet of te weinig extra salaris, en/of gaan uit van het laatst verdiende salaris, zonder te kijken naar de vorige functie of naar de huidige baan.

Dit soort praktijken zorgen ervoor dat 4301 onderzochte vrouwen bij hogescholen gemiddeld €3.798 verdienden, terwijl hun 3218 mannelijke collega’s gemiddeld €4.258 per maand mee naar huis namen. Oftewel ruwweg 10% meer. In algemene ziekenhuizen bleek de loonkloof rond de 20% te liggen. Enzovoorts, enzovoorts.

Naast de oproep aan de regering stuurt het CVRM ook een rapport naar de Verenigde Naties over het gebrek aan aandacht voor mensenrechten in het Nederlandse binnenlandse beleid. De Mensenrechtenraad van de VN bespreekt de situatie in Nederland volgend jaar. Alles om druk te zetten. Want, stelt het College:

Meer ambitie voor het creëren van een echte infrastructuur om de implementatie van mensenrechten in Nederland te bevorderen, is te verwachten van een land dat zich internationaal profileert als een voorvechter van mensenrechten.

Of, in gewone mensentaal: je kunt niet Calvinistisch je vingertje vermanend opsteken bij andere landen, terwijl je in eigen huis de zaken totaal niet op orde hebt.

Werkgevers discrimineren zwangere vrouwen massaal

Het College voor de Rechten van de Mens ontving een record aantal klachten over zwangerschapsdiscriminatie. De organisatie riep vrouwen op hun ervaringen te melden. In tien dagen ontving het College 500 klachten. De oproep kwam nadat het CVRM voor de zoveelste keer werkgevers veroordeelde, zoals KPN en de gemeente Amsterdam.

Uit eerder onderzoek van het College bleek dat werkgevers zwangere vrouwen niet zien zitten. In bijna de helft van de gevallen volgen ontslag of demotie. Recente oordelen over zwangerschapsdiscriminatie tonen aan dat werkgevers vrolijk doordiscrimineren. We zitten bijna in 2016 en nog steeds botsen vrouwen stelselmatig aan tegen dit soort seksisme. Geen wonder dat het CVRM de situatie spuugzat is en een campagne begon om de bewustwording te vergroten.

Vooral vrouwen met tijdelijke contracten zijn kwetsbaar. Vaak gebruiken werkgevers (succesvol) smoezen zoals de economische crisis. Of werkgevers beweren dat de vrouw niet goed zou functioneren. Slechts een handjevol ontslagen vrouwen vindt de weg naar het CVRM. De drempel is hoog, en vrouwen bijten soms in het stof omdat ze de discriminatie niet hard genoeg maken. Het komt neer op het woord van de een tegen het woord van de ander. Ondertussen riekt de hele situatie echter naar grove discriminatie:

De vrouw was taalcoach en gaf taal- en rekenlessen. Een mannelijke collega van de vrouw, ook taalcoach, kreeg wel een vast contract. Omdat de collega geen onderwijsbevoegdheid heeft en de vrouw wel, vermoedt de vrouw dat zij vanwege haar zwangerschap geen nieuw contract kreeg. […] Volgens de vrouw reageerde de regiomanager op haar mededeling dat zij zwanger is met de opmerking: “dat heb je lekker gepland.” Ook zou haar verteld zijn dat haar beschikbaarheid de reden is dat zij geen nieuw contract kreeg. Capabel Taal betwist dit.

Ongegrond. Ondans zulke obstakels komt het College echter vaak genoeg tot het oordeel ”gegrond”. Recent liepen KPN, de gemeente Amsterdam en beveiligingsbedrijf G4S Aviation Security tegen de lamp. Vaak omdat de vrouw extra bewijsmateriaal kon overleggen, zoals een getuigenverklaring van een derde. Of omdat een werkgever duidelijk anders dan gewoonlijk handelde, in het nadeel van de werkneemster. En daar geen duidelijke verklaring voor kon geven.

Een groot struikelblok voor actie vormt de Hollandse gelatenheid. We zien seksistische speelgoedfolders die meisjes gelijk stellen aan poppenmoeders, en roepen dan massaal ‘tja, zo is het nou eenmaal’ (61% ten tijde van de raadpleging) of ‘ergerlijk, maar ik kan me er niet over opwinden’ (20%). Zo blijven meisjes en vrouwen gelijk staan aan wezens die thuis blijven om baby’s te verzorgen, en dat vinden we geen probleem.

Wat een verrassing, dat werkgevers vrouwen later naar huis sturen zodra zo’n baby zich aandient. En we als maatschappij een grote sociale druk op vrouwen uitoefenen om hun andere ambities vaarwel te zeggen zodra ze het blijde nieuws melden. Goh, hoe zou dat toch komen? Of nee, die vraag stellen we onszelf niet eens, wat zo is het nou eenmaal. Omdat het zo is. He, irritant onderwerp, ga weg, laten we het over iets belangrijkers hebben, aldus commentatoren.

Dat de loopbanen van duizenden vrouwen averij oplopen, doet er blijkbaar niet toe. Daarom is het goed dat meer dan 500 van hen gehoor gaven aan de oproep van het College en de campagne tegen deze vorm van discriminatie steunt. Dat we hier nog voor moeten strijden in 2015, bijna 2016… echt ongelofelijk.

Seksisme alarm: ’t is geen discriminatie, ’t is ‘de wachtrij’

Seksisme kun je op vele manieren ontkennen en versluieren, maar de Volkskrant brengt een wel heeeeel mooie variant. In een artikel over de loonkloof stelt de krant dat het te snel is om te zeggen dat allochtonen en vrouwen gediscrimineerd worden. Ze verdienen gewoon minder door een ‘banenwachtrij’.

Verderop in het stuk legt de krant bij monde van hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers uit hoe dat zit:

Die rij werkt als volgt: ‘Witte mannen tussen de 25 en de 50 jaar worden het eerst aangenomen. Daarna witte vrouwen in dezelfde leeftijd. Dan ouderen. Allochtonen staan wat verder in de rij.

Ja hallo, dan heb je het toch over seksisme en racisme? Nare woorden, maar zo heet dat als je vrouwen en mensen met een gekleurde huid stelselmatig achter stelt bij blanke mannen.

Het artikel noemt nog een paar andere redenen voor het feit dat vrouwen jaarlijks duizenden euro’s mislopen.  Zo zijn de salarissen in ‘’traditionele vrouwenberoepen’’ lager. Goh, Volkskrant, hoe zou dat komen? Het artikel zwijgt in alle talen. Je leest ook niks over het feit dat mannen in dezelfde minderbetaalde vrouwenberoepen meer salaris naar huis meenemen dan hun vrouwelijke collega’s.

Ook parttime werken keert terug als schaamlap voor de loonkloof. Opnieuw: hoe zou dat komen? Hint: bijna de helft van de zwangere vrouwen ondervindt discriminatie. Vooral met een tijdelijk contract weten werkgevers bijzonder snel argumenten te verzinnen om je te ontslaan. Probeer na de geboorte van de baby maar eens een fatsoenlijke baan te vinden.

Vrouwen krijgen daarnaast straf als ze zich niet gedragen volgens de rolpatronen. Zo staan vrouwen onder een grote sociale druk om andere ambities dan huishouden en moederschap op te geven, zodra de eerste kleine zich aandient. En als ze te stevig over hun salaris onderhandelen, vinden anderen hen daarna ‘moeilijk’ en onvriendelijk. Dat vertaalt zich vervolgens in negatievere beoordelingen en lagere promotiekansen.

Kortom, het is geen seksisme hoor, echt niet, ’t is gewoon de wachtrij. En vrouwen zelf. Die kiezen de verkeerde banen, onderhandelen niet goed genoeg over hun salaris, en werken om onverklaarbare redenen toevallig veel vaker parttime. Tsja. De Volkskrant slaagt er niet in om verder te kijken dan hun neus lang is. Ze hadden beter wat recente wetenschappelijke studies kunnen raadplegen, te luisteren naar wat vrouwen aangeven en even logisch na te denken.

Geen idee in welke wereld de Volkskrant leeft, maar met de realiteit heeft dit artikel weinig te maken. Gemiste kans….

UPDATE: Zelfs een beeldschone beroemdheid als actrice Jennifer Lawrence vindt het lastig te onderhandelen voor een passend salaris, onder andere vanwege de enorme druk op vrouwen om vriendelijk en inschikkelijk gedrag te vertonen.

Werkgevers discrimineren rustig verder

Of het nou gaat om een grote werkgever als Van der Valk, of een schoonmaakbedrijf, de uitkomst blijft hetzelfde: werkgevers discrimineren massaal zwangere vrouwen. Het kan zelfs riskant zijn om te laten blijken dat je een kinderwens hebt – dan gaat de baan aan je neus voorbij (ook al zag het College voor de Rechten van de Mens in dit specifieke geval discriminatie niet hard genoeg aangetoond.)

Een vrouw solliciteerde voor een administratieve baan bij een schoonmaakbedrijf. Tijdens het gesprek vroeg de werkgever naar haar kinderwens. Ze zei die wens te hebben, waarna de werkgever de procedure opeens niet verder voortzette. Discriminiatie of niet? Lastig:

Het College vindt de vraag naar een kinderwens om die reden niet relevant en dus ongepast. Maar dat is niet voldoende om aan te nemen dat de kinderwens een rol speelde bij de afwijzing. Partijen verschillen daarover van mening. Het College kan daarom niet vaststellen of de kinderwens in deze zaak een rol speelde bij de afwijzing van de vrouw.

Discriminatie hard genoeg aantonen lukt vooral als een vrouw daadwerkelijk zwanger is en de werkgever haar contract met een verdachte timing, namelijk na de aankondiging, ‘opeens’ niet verlengt of in haar nadeel verandert.

Zo tikte het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) Van der Valk op de vingers. Locatie Zwolle nam een vrouw aan met een tijdelijk contract, in principe voor een jaar. Tijdens de twee maanden proeftijd meldde de vrouw dat ze zwanger was. Prompt wijzigde Van der Valk het contract naar vijf maanden. Zodoende viel het einde van het dienstverband bijna samen met het begin van het zwangerschapsverlof. Een nieuw contract kon de vrouw wel vergeten.

Het omzetten van een arbeidsovereenkomst is volgens Van der Valk niet gebruikelijk, meldt het CVRM in haar vonnis: ”Hieruit leidt het College af dat er een vermoeden is dat dat de zwangerschap de reden is geweest voor de omzetting.” Beleefde taal voor: betrapt, stelletje vrouwenhatende eikels!

Ook een bedrijf als Zorg voor Mensen Huishoudelijke Hulp BV wil best voor mensen zorgen, maar niet als het om zwangere vrouwen gaat. Net als Van der Valk greep deze onderneming de proeftijd aan om een vrouw te ontslaan, die tijdens de eerste twee maanden van haar jaarcontract aangaf dat ze zwanger was.

Zorg voor Mensen ontkende dat de zwangerschap een rol speelde. De onderneming verwees naar  ‘bedrijfseconomische omstandigheden’, zoals bezuinigingen op de Wet Maatschappelijke Ondersteuning, als de ontslagreden. Een paar dagen later plaatste het bedrijf echter een nieuwe vacature voor thuiszorgmedewerkers. De bedrijfseconomische omstandigheden waren blijkbaar al weer opgelost. Discriminatie, oordeelde het CVRM.

Ook de NDC Mediagroep BV ziet zwangere vrouwen liever gaan dan komen. De directeur van dit bedrijf zocht een nieuwe manager en was in gesprek met een veelbelovende kandidate. In het zesde gesprek gaf de sollicitante aan dat ze zwanger was. Prompt begon het gelazer: ,,De directeur vindt dat de vrouw zijn vertrouwen schendt door pas aan het einde van het gesprek, waarin de planning aan de orde is, te vertellen dat ze zwanger is.”

De beste man vergeet even dat vrouwen helemaal niet aan hoeven te geven dat ze zwanger zijn. Werkgevers mogen er ook niet naar vragen. De reden? Het werkt discriminatie in de hand. Zoals de directeur zelf bewijst, want meteen na het nieuws ziet hij prompt af van een contract voor de kandidate. Verboden direct onderscheid op grond van geslacht vanwege zwangerschap, oordeelt het CVRM.

Zomaar weer een greep uit zaken waar vrouwen onomstotelijk bewezen banen en inkomens mislopen, omdat werkgevers massaal en systematisch discrimineren. Wil je de loonkloof dichten, dan zal de regering hier werk van moeten maken.

Verzekeraar Reaal discrimineert vrouw

Verzekeraars doen hun best om zo min mogelijk geld uit te keren. Ze grijpen daarbij alles aan wat hen van dienst kan zijn. Zoals iemands sekse. Man? Dan ben je hoofd van het gezin en kostwinnaar, dus moet je 100% letselschade uitkeren. Vrouw? O, die stoppen op hun 27ste tien jaar met werken en nemen daarna een parttime baantje, dus dan hoef je ook niet zoveel letselschade te vergoeden. Dat was de redenering van Reaal Schadeverzekeringen. Discriminatie, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens (CVRM).

Het college velt een snoeihard oordeel over de praktijken van Reaal. De verzekeraar boog zich over de casus van een vrouw, die als kind werd aangereden door een motorrijder. Ze hield daar zodanig hersenletsel en verlamming aan over, dat ze nooit zou kunnen werken. Zodoende moest de verzekeraar van de motorrijder een bedrag uitkeren om die schade te vergoeden.

Bij mensen die jong een ongeluk krijgen, is het moeilijk om te bepalen hoe hun leven eruit gezien zou hebben, schrijft het College. Je moet immers in een kristallen bol kijken en inschatten hoe iemands leven normalerwijze had kunnen verlopen op het gebied van kinderen krijgen, carrièreperspectieven, leveren van onbetaalde zorg, enzovoorts. Een grijs gebied, waar subjectieve factoren een rol kunnen gaan spelen.

Reaal keek naar onderzoeken over vrouwen als groep, met als enige specifieke branche de loopbanen van vrouwen in de kappersbranche. Vervolgens bedacht het bedrijf dat vrouwen collectief op hun 27ste stoppen met werken, om pas als hun kinderen tien jaar oud zijn weer ergens voor halve dagen aan het werk te gaan. Op die manier ontstaan enorme verschillen in de hoogte van de schade-uitkering. Bij fulltime werken tot het 67e jaar zou het gaan om een uitkering van 158.165 euro. Bij de variant fulltime kapster tot en met het 26e jaar, dan tien jaar niets, dan weer fulltime, loopt het bedrag al terug naar  46.241 euro letselschade. Bij parttime werken lopen de vergoedingen nog verder terug.

In haar oordeel schrijft het CVRM;

Het algemene beeld dat vrouwen kinderen krijgen, daarom tijdelijk stoppen met werken en vervolgens parttime werken, wordt toegepast op een individuele vrouw. Deze aannames hebben een aanzienlijk en negatief effect op de hoogte van de schadevergoeding van de vrouw. Een probleem dat een man in een vergelijkbare positie niet heeft. Daarom is dit discriminatie van vrouwen. […] Het College doet een dringend beroep op de verzekeringsbranche om voor mannen en vrouwen gelijke uitgangspunten te hanteren.

Zo simpel is het. Een verzekeraar die zo denkt, maakt zich schuldig aan discriminatie. Reaal dient de schade opnieuw vast te stellen, zonder vooroordelen en zonder voor vrouwen nadelige uitgangspunten te hanteren.

Hoera, acties tegen ongelijke beloning

Vrouwelijke managers verdienen twintig procent – minder dan mannelijke managers. Deze specifieke looonkloof nam tussen 2012 en 2013 toe met 2,5%. Geen wonder dat de protesten tegen ongelijke beloning toenemen. De recente aandacht voor dit oude probleem heeft effect. Er komen steeds meer acties en initiatieven om een einde te maken aan discriminatie.

Zo won ABN Amro eerste hulp bij beloningsbeleid. De prijs viel tijdens een bijeenkomst van Women Inc. Deze organisatie startte een campagne rond de vraag ‘waar is mijn 300.000 euro?’ Want dat is het geld wat vrouwen gemiddeld mislopen tijdens hun loopbaan. Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) gaat de bank adviseren over een aanpak hiervan.

Ook de politiek wordt wakker. Zo diende PvdA-Kamerlid Yücel een initiatiefwet in om het bewustzijn over ongelijke beloning te vergroten. Dat zou onder andere moeten gebeuren door ondernemingsraden een grotere rol te geven. Die moeten letten op sekseverschillen in het beloningsbeleid, en desnoods directies op het matje roepen als ze vrouwen afschepen met minder salaris.

Daarnaast kwamen zeventien algemene ziekenhuizen in actie tegen de loonkloof. Het CVRM onderzocht de beloning in deze  ziekenhuizen en constateerde dat vrouwen in alle onderzochte functiegroepen het onderspit dolven. Mannelijke collega’s verdienden meer – van een paar tientjes per maand, tot honderden euro’s. In reactie op die keiharde analyse hebben 17 van de 18 onderzochte ziekenhuizen het laatst verdiende salaris en het fenomeen ‘onderhandelen’  expliciet benoemd als subjectief. Juist deze niet-neutrale factoren in het personeelsbeleid zetten vrouwen op achterstand, dus het helpt als ziekenhuizen gewoon vasthouden aan bestaande functie indelingen.

Dat alles is natuurlijk niet genoeg. Aandacht voor discriminatie begint bij het begin, als vrouwen een opleiding volgen en bijvoorbeeld stage willen lopen. Via bewezen ongelijke beloning in allerlei sectoren op de arbeidsmarkt, gaat het verder met zwangerschapsdiscriminatie, waardoor vrouwen onevenredig vaak hun baan verliezen en helemaal geen inkomen meer hebben. Bonuspunten als de werkgever de vrouw ontslaat vanwege ziekteverzuim omdat ze een miskraam kreeg. En dan hebben we het nog maar niet over seksuele intimidatie en andere nare praktijken die vrouwen hun baan kosten, waarbij je met recht seksisme en ongelijke behandeling kunt vermoeden.

In ieder geval blijft het CVRM alert. De organisatie wil de loonsituatie onderzoeken in andere sectoren, zoals bij verzekeringsbanken. Als de harde, goed onderzochte feiten op tafel liggen, zoals bij de ziekenhuizen, kun je niet meer om dit type seksisme heen en wordt het moeilijk om passief achterover te leunen en te denken nou, pech, vrouwen. Leve het College voor de Rechten van de Mens!

College wil einde aan discriminatie zwangere vrouwen

Het College voor de Rechten van de Mens wil dat de regering een einde maakt aan de discriminatie van zwangere vrouwen. De organisatie roept minister Asscher van Sociale Zaken op om maatregelen te nemen. De oproep komt na een nieuwe golf oordelen van het CVRM over bedrijven die zwangere vrouwen werkloos maakten. Asscher heeft inmiddels positief gereageerd op de oproep. Hij wil nog dit voorjaar met voorstellen komen om een einde te maken aan dit soort misstanden.

Een woordvoerder van het CVRM houdt het netjes in de media en spreekt diplomatiek van onwetendheid:

‘We merken dat als we een zaak behandelen, dat het meestal leidt tot maatregelen binnen een bedrijf. Vaak hebben bedrijven de intentie helemaal niet om een zwangere werkneemster te discrimineren. Ze hebben soms gewoonweg niet door dat ze de wet overtreden’, volgens Marysha Molthoff van het College van de Rechten van de Mens.

Of dat echt zo is waagt de Zesde Clan te betwijfelen. De Consumentenbond is bijvoorbeeld geen amateuristisch clubje. Toch kreeg deze organisatie onlangs een flinke tik op de vingers van het CVRM. Ook lijken de zaken veel te veel op elkaar. Steeds opnieuw gaat het om vrouwen met tijdelijke contracten, die opeens afgeschilderd worden als onbetrouwbaar, of slecht functionerend, zodra ze hun zwangerschap aankondigen.

Dit geijkte patroon blijkt ook uit de vier meest recente oordelen. Stern Loopbaanadvies zou, gezien het accent op personeelsmanagement en werving, moeten weten dat je een vrouw niet mag vragen of zij zwanger is. Doe je dat toch, dan heeft een vrouw het wettelijk recht om geen antwoord te geven. Die wet dient ter bescherming van de werkneemster, maar helaas. Stern zag onmiddellijk af van een al aangeboden verlenging van een tijdelijk contract, toen alsnog bleek dat de vrouw in kwestie zwanger was. Mag niet, oordeelde het CVRM.

Bij twee andere bedrijven, te weten Infostrada Creative Technology en Logis P., bleek uit niets dat een vrouw niet goed zou functioneren. Als bij toverslag kwamen er echter klachten, geheel toevallig nét nadat de beide vrouwen hun werkgever het blijde nieuws verteld hadden. Het CVRM accepteerde die plotselinge ommekeer in de beoordeling van deze werkneemsters niet. Beide bedrijven werden schuldig bevonden aan genderdiscriminatie.

Stichting Sint Joris, een welzijnsinstelling, vuurde een dubbel salvo af. Het bedrijf wantrouwde niet alleen het functioneren van de vrouw, maar rekende haar ook af op haar ziekteverzuim. Dat mag echter niet als dat verzuim veroorzaakt wordt door de zwangerschap. Opnieuw verboden onderscheid op grond van geslacht, aldus het oordeel van het CVRM.

Deze zaken tonen aan dat er bar weinig is verbeterd sinds het College twee jaar geleden de schokkende resultaten publiceerde van een uitgebreid onderzoek naar zwangerschapsdiscriminatie. Bijna de helft van de vrouwen lijkt te hebben afgedaan als werkneemster, zodra ze het wagen zwanger te worden. Zeker bij een tijdelijk contract kun je fluiten naar je baan. Wat dat betreft kan Asscher niet snel genoeg komen met die aangekondigde maatregelen.

Consumentenbond discrimineert zwangere vrouw

De Consumentenbond maakte verboden onderscheid op grond van geslacht door een zwangere vrouw met een uitzendbaan na vier jaar geen vaste aanstelling te gunnen. Dit terwijl de bond verschillende passende vacatures open had staan. Dat oordeelt de Commissie voor de Rechten van de Mens, de opvolger van o.a. de Commissie Gelijke Behandeling.

De vrouw kreeg meteen vanaf het begin al te horen dat het voor haar geen zin had te solliciteren. Toen ze toch een poging deed, gesteund door het uitzendbureau, wees de Consumentenbond haar meteen af. Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) sprak een vernietigend oordeel uit over de zaak:

Door tussenkomst van het uitzendbureau mag de vrouw toch mee solliciteren. Tijdens het sollicitatiegesprek wordt ze direct afgewezen. Het uitzendbureau verklaart dat de Consumentenbond heeft gezegd de risico’s van de zwangerschap van de vrouw bij het uitzendbureau wil laten. De Consumentenbond zegt dat deze opmerking wel is gemaakt, maar niet in relatie tot de zwangerschap van de vrouw. Het College oordeelt dat de Consumentenbond jegens de vrouw verboden onderscheid heeft gemaakt op grond van geslacht.

Juist grote organisaties, die regelmatig in de publiciteit komen, hebben een voorbeeldfunctie en zouden beter moeten weten. Maar nee. Een vrouw die zwanger wordt? Lastig! Vervelend! Geen zin in! Daarmee reduceert de bond vrouwen tot tweederangs werknemers. De organisatie vergeet bovendien dat we er als samenleving baat bij hebben, dat een nieuwe generatie de oude op kan volgen. Schande dat de bond niet beter om gaat met haar werkneemsters.

Voor meer recente toevoegingen aan het Museum van Schande: de Stichting voor Interconfessioneel en Algemeen Bijzonder Voortgezet Onderwijs uit Rotterdam deelde een kandidate telefonisch mee dat ze aangenomen is. Als de vrouw laat weten dat ze zwanger is, besluit de onderwijsinstantie haar toch niet aan te nemen. Verboden onderscheid op basis van geslacht, oordeelt het CVRM.

Ook Koko Kinderdagverblijf heeft liever geen zwangere vrouwen in de buurt. Koko nodigde een vrouw  uit voor een sollicitatiegesprek, maar vroeg eerst of ze zwanger is. Verboden om te doen en vrouwen hoeven dit niet te vertellen. De vrouw zei echter eerlijk ‘ja’. Prompt zegde Koko het gesprek af. Het kinderdagverblijf maakte zodoende op meerdere manieren een verboden onderscheid naar geslacht.

Tot slot twee organisaties die de dans ontsprongen. Het CVRM kon niet tot een verboden onderscheid komen, omdat het bewijs te mager was. Beide organisaties volgen echter een uitgebreid gedocumenteerd patroon van discriminatie jegens zwangere vrouwen. Waarbij opvalt dat vooral vrouwen met een tijdelijk contract vogelvrij zijn. In die zin is het bijzonder toevallig dat Stichting ROC Mondriaan een medewerkster geen verlenging van haar tijdelijke contract gunde, nét nadat bleek dat ze in verwachting was.

Ook het Albeda College ‘won’ de zitting, maar heeft de schijn tegen. In dit geval kon het CVRM niet vaststellen dat een docente te horen had gekregen dat zij, vanwege haar afwezigheid in verband met zwangerschapsverlof, na 1 februari 2014 geen verlenging zou krijgen van haar tijdelijke contract. Uiteindelijk nam de vrouw zelf ontslag, in een sfeer van duidelijk verziekte arbeidsverhoudingen.

Bedrijven blijven zwangere vrouwen discrimineren

Bijna de helft (45%) van alle zwangere vrouwen in Nederland maakt mee dat werkgevers haar tijdelijke contract niet verlengen, haar taken uithollen, uren verminderen, of andere maatregelen nemen waaruit blijkt dat ze niet meer welkom zijn als serieuze werkneemster. Schokkende resultaten, want bedrijven maken op die manier verboden onderscheid naar geslacht. Werkgevers discrimineren echter ongehinderd verder, blijkt uit oordelen van het College voor de Rechten van de Mens.

Het ultieme schrikbeeld van Nederlandse werkgevers: een zwangere medewerkster. De horror! De horror!

Neem ArboNed B.V. Toch een organisatie waarvan je zou verwachten dat ze weten hoe het hoort. Nee dus. ArboNed verlengde het arbeidscontract van een casemanager met een jaar, omdat ze zo goed functioneerde. In dat tweede jaar waagde de vrouw het echter om zwanger te worden. Prompt deelde het bedrijf haar mede dat haar contract niet werd verlengd ‘vanwege bedrijfseconomische redenen’, én omdat ze niet goed zou functioneren.

Vreemd, want de vrouw had eerder te horen gekregen dat ze goed werk leverde. Ook stonden er binnen ArboNed verschillende vacatures voor de functie van casemanager open. Dus hoezo ‘bedrijfseconomische omstandigheden’? Het bedrijf zocht nota bene casemanagers. Zolang ze maar niet zwanger waren, blijkbaar. Kortom, verboden onderscheid op grond van geslacht, oordeelde het CVRM.

Projectwise B.V. maakte het nog bonter dan ArboNed. Tot twee keer toe stuurde het bedrijf dezelfde medewerkster de laan uit, toevallig steeds nadat ze vertelde dat ze zwanger was. Beide keren verlengde het bedrijf haar contract zonder opgaaf van redenen niet. Het bedrijf ontsloeg haar, om haar vervolgens zonder enige verklaring opnieuw in te huren. En weer te ontslaan. Het College moet niets van die werkwijze hebben:

Het College is van oordeel dat sprake is van een zodanige samenhang tussen het niet verlengen van de arbeidsovereenkomsten en de zwangerschappen van de vrouw, dat deze samenhang moet worden aangemerkt als een feit dat onderscheid op grond van geslacht vanwege zwangerschap kan doen vermoeden.

Het bedrijf probeerde nog onder een vonnis uit te komen door te beweren dat de vrouw niet goed functioneerde op haar werk. Als kamermeisje moest ze bijna vier kamers per uur schoonmaken en dat zou ze niet hebben gedaan. Projectwise B.V. kon die beschuldiging echter op geen enkele manier onderbouwen met wat voor bewijs dan ook. Kortom, schuldig. Verboden onderscheid naar geslacht.

Net als vrouwen met een tijdelijk contract, vormen stagiaires ook een kwetsbare groep. Bedrijven maken daar soms misbruik van. Je zou denken dat de organisatie die stagiaires plaatst, daar alert op zou zijn. iStage liet het er echter bij zitten en beschermde een vrouw onvoldoende tegen discriminatie door een bedrijf. De vrouw wilde, toen bleek dat ze zwanger was, haar stageperiode inkorten. Waarna het inlenende bedrijf besloot haar te weigeren. iStage ging daarin mee en liet de vrouw op die manier aan haar lot over. Verboden onderscheid naar geslacht, oordeelde het College.

De Arbeidsinspectie zou er goed aan doen het Nederlandse bedrijfsleven op de vingers te kijken. Er gebeurt veel, heel veel, wat totaal niet door de beugel kan. Waaronder het ontslaan van zwangere vrouwen. Tijd dat hier daadkrachtig tegen wordt opgetreden.

Bij deze bedrijven moeten vrouwen oppassen

Het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) doet regelmatig uitspraken in geschillen. De Zesde Clan besteedt aandacht aan die oordelen, omdat ze mooie praktische inkijkjes geven in de seksistische realiteit van alledag. Ze fungeren, waarschijnlijk onbedoeld, ook als waarschuwing. Dit zijn de bedrijven waar je als vrouw moet oppassen. Want ze ontslaan je als je zwanger bent en tolereren een seksistische bedrijfscultuur. Opvallend: soms is het ’t woord van de werkneemster tegen dat van de werkgever. In die situatie kan het CVRM moeilijk oordelen vellen. Terwijl je aan alle kanten wéét dat de zaak stinkt.

  • Latten Dienstverlening B.V. biedt een mooi voorbeeld van een bedrijf wat de dans ontspringt. De zaak heeft alle klassieke kenmerken van zwangerschapsdiscriminatie. Vrouw, tijdelijk contract, vrouw wordt zwanger en heeeeeej, opeens contract niet verlengd. De echtgenoot belde namens zijn vrouw en kreeg sterk de indruk dat Latten haar niet meer wil vanwege de zwangerschap. Het bedrijf ontkent. Het bedrijf beweert dat de vrouw niet goed functioneerde (nog zo’n bijzonder vaak voorkomende smoes), wat de werkneemster weer ontkent.  Geen oordeel want het is het woord van de een tegen het woord van de ander, dús is verder niet gebleken dat er opzet in het spel was. Tsja.
  • Protekta Plaagdierenbestrijding B.V. ontspringt de dans half. Een werkneemster kon niet overtuigend aantonen dat zij minder salaris ontving dan een mannelijke collega. Ze kon wél hard maken dat het bedrijf een man voortrok toen er een nieuw hoofd administratie moest komen. De vrouw had meerdere keren aangegeven dat ze in aanmerking wilde komen voor deze baan. Vervolgens stelde Protekta in het geniep een vacature open, en benoemde een man die de werkneemster nota bene zelf had ingewerkt. Verboden onderscheid op grond van geslacht, oordeelde het CVRM.
  • Eurofrigo B.V. geeft ranzige mannetjes alle kansen om aan hun trekken te komen. Een vrouw met een tijdelijk contract diende een klacht in over ongewenste intimiteiten. Ja, het bedrijf schorste deze man een paar weken, zonder doorbetaling van zijn loon. De dader ontving ook een schriftelijke waarschuwing. De vrouw vloog echter de laan uit, haar contract werd plotseling niet verlengd. Victimisatie, oordeelde het CVRM.
  • Stichting Kinderopvang Schoonhoven kreeg, in tegenstelling tot Latten Dienstverlening, wel een oordeel van verboden onderscheid aan haar broek. Ook hier betrof het een zwangere vrouw wiens tijdelijke contract ‘opeens’ niet werd verlengd. Waarom kon het CVRM in dit geval wél een oordeel uitspreken? De werkgever legde zelf, zwart op wit, een verband tussen de afwezigheid van de vrouw, die te maken had met haar zwangerschap, en het niet verlengen van haar contract. Schuldig! Opvallend: net als bij Latten wilde de stichting Kinderopvang ook doen alsof de vrouw niet functioneerde. Wat toevallig, al die niet functionerende vrouwen, net op het moment dat ze zwanger zijn geworden….

Kortom, heb je een tijdelijk contract? Wordt dan niet zwanger. Dien geen klacht in over seksuele intimidatie door een mannelijke collega. En als je wil aantonen dat je bedrijf een mannenbolwerk is waar vrouwen alleen getolereerd worden op het niveau van secretaresse, dan moet je van zeer, zeer goede huize komen om dat hard te maken. Al is het maar gedeeltelijk.

College voor Rechten van de Mens tikt regering op de vingers

Het realiseren van vrouwenrechten in Nederland is een hardnekkig probleem. Dat constateert het College voor de Rechten van de Mens (CVRM). Het aantal oordelen over verboden onderscheid op basis van geslacht steeg afgelopen jaar, en het loopt de spuigaten uit met de systematische achterstelling van zwangere vrouwen. Dit laatste probleem is zo hardnekkig dat het CVRM een aparte campagne heeft opgezet om zwangerschapsdiscriminatie aan te pakken.

… en dan hebben we het nog maar niet over de loonkloof.

Het CVRM opende een website, zwanger en werk, waar vrouwen hun ervaringen kunnen melden. Daarnaast kunnen vrouwen toetsen of zij een discriminatie-ervaring hebben en geeft het College voorlichting over dit onderwerp. Dat laatste is hard nodig. Werkgevers komen weg met hun gedrag omdat de overheid te weinig doet, maar ook omdat vrouwen zich soms niet bewust genoeg zijn van de situatie:

“Onder vrouwen is er veel onwetendheid: veel vrouwen geven aan een negatieve ervaring te hebben rondom een baan en zwangerschap, maar weten niet dat het om discriminatie gaat.”

Want we leven in 2013 en dan komt seksediscriminatie niet meer voor. Toch? Helaas. Het CVRM ziet dat anders. Voor meer discriminatie: zie onder andere de uitspraak in de zaak van De Ruwenberg BV, die liever geen vrouw als manager heeft, Sportcentrum L. Hollander BV, die een stagiaire met een hoofddoekje weert, en Grand Café The Corner, die 23 jaar eigenlijk al aan de oude (en lelijke) kant vindt voor serveersters. En dat is dan alleen nog maar bewezen discriminatie op het gebied van werk.

Rechter geeft definitie van discriminatie bij sollicitaties

Discriminatie bij een sollicitatieprocedure bewijzen? Ga er maar aan staan. Zelfs als de Commissie Gelijke Behandeling (nu: College voor de Rechten van de Mens CVRM) oordeelt dat er sprake is van verboden onderscheid naar geslacht, kan een rechter later alsnog vinden dat er niks aan de hand is. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechter in een zaak tegen de Universiteit van Amsterdam. Proefprocessenfonds Clara Wickmann is ondertussen wel blij met het feit dat er eindelijk een heldere definitie van vrouwendiscriminatie aan universiteiten op tafel ligt.

De rechter gaf namelijk in meer algemene zin toe dat er wel degelijk stront aan de knikker kan zijn. Eenzijdig samengestelde selectiecommissie? Ontbreken van een objectieve buitenstaander? Veranderingen gedurende de sollicitatieprocedure en ondervertegenwoordiging van vrouwelijke wetenschappers? Dat zijn duidelijke aanwijzingen voor discriminatie. Universiteiten die op deze manier wetenschappelijk personeel werven, moeten op hun tellen passen. De volgende keer zou het vonnis zomaar eens in het nadeel van de universiteit uit kunnen pakken. In die zin staan vrouwen bij volgende rechtszaken sterker dan voorheen.

Wat was er aan de hand? Econome Edith Kuiper maakte rare dingen mee toen ze bij de Universiteit van Amsterdam solliciteerde. Uiteindelijk bleek dat de selectiecommissie een deel van haar wetenschappelijke werk niet had laten meetellen, tijdens de procedure de criteria veranderde, en uiteindelijk een lager gekwalificeerde kandidaat aan nam. Een man. De CGB oordeelde dat de UvA discrimineerde. De universiteit trok zich daar niets van aan.

Samen met proefprocessenfonds Clara Wichmann besloot Kuiper de UvA voor de rechter te dagen. Want:

Uit onderzoek van Marieke Van den Brink ( 2010) blijkt dat de achterstand van vrouwelijke wetenschappers wordt veroorzaakt door onder meer de (louter mannelijke) samenstelling van beoordelingscommissies, schuivende selectiecriteria (die worden aangepast aan de kandidaat die de commissie toch al op het oog heeft) en het feit dat vrouwen veelal niet worden gezien bij de acquisitie van wetenschappers (“old boys’ network”). In de zaak van Edith Kuiper waren precies deze elementen aanwezig in de benoemingsprocedure die zij doorliep voor een aanstelling van universitair docent.

Dat de rechter het bewijs in dit ene geval blijkbaar niet overtuigend genoeg vond, kan. Dit gebeurt ook vaak zat met vrouwen die een tijdelijk contract hebben, melden dat ze zwanger zijn, en dan opeens geen verlenging van hun contract krijgen – en dus op straat staan. De ene keer oordeelt het CVRM wel verboden onderscheid naar geslacht, de andere keer niet. Maar in alle gevallen zie je hetzelfde patroon: de zwangere vrouw voldoet opeens niet meer, krijgt opeens negatieve beoordelingen, opeens moet het bedrijf bezuinigen, och gut, toevallig neemt een man of een niet-zwangere vrouw het werk over. Keer op keer hetzelfde liedje. Maar er moet maar net een werkgever zijn die net iets te openlijk is over z’n ware motieven, om discriminatie hard genoeg te maken.

Het proefprocessenfonds is het er overigens niet mee eens dat de UvA voldoende aannemelijk gemaakt zou hebben dat Kuiper net de uitzondering op de door Van den Brink vastgelegde regel was. Het fonds beraadt zich nog op een hoger beroep.

Delft mag vrouwen voorkeur geven

De Technische Universiteit Delft krijgt steun van het College van de Rechten van de Mens voor haar diversiteitsbeleid. Delft mag de komende tijd tien hoge(re) wetenschappelijke functies alleen voor vrouwen openstellen. De uitspraak geeft hoop voor de toekomst en zet een eerdere uitspraak van de Commissie Gelijke Behandeling(CGB) recht.

Koningin Beatrix bij de officiële presentatie van het nieuwe College van de Rechten van de Mens. Onder andere de Commissie Gelijke Behandeling ging op in deze nieuwe organisatie.

Opvallend hoe weinig aandacht de Nederlandse media besteedden aan deze uitspraak van het College. Toen de Commissie Gelijke Behandeling vorig jaar de Rijksuniversiteit Groningen voor iets vergelijkbaars op de vingers tikte, wemelde het in de media van de mensen die riepen ‘zie je wel’! Foute boel, dat diversiteitsbeleid! Onterechte achterstelling van mannen! Boe en nog eens boe! Terwijl toen al stemmen klonken dat de CGB ernaast zat met dit harde oordeel:

De Commissie Gelijke Behandeling hanteert een te beperkte interpretatie van de relevante Europese rechtspraak. Wat ook opvalt is het opmerkelijke gebrek aan gevoel van urgentie. […] Dat de Groningse universiteit geen mannelijke kandidaten had opgeroepen, was volgens de commissie een beslissende tekortkoming. Zo zou een ‘objectieve vergelijking’ met mannelijke kandidaten niet gemaakt kunnen worden. Deze redenering miskent echter het bijzondere karakter van de selectie van persoonsgebonden hoogleraarschappen, een categorie leerstoelen waarvoor speciale selectieprocedures gelden.

Krap een jaar later schrijft opvolger CVRM een diplomatiek commentaar, dat het eerdere oordeel van de CGB over Groningen intact laat, terwijl er tegelijkertijd steun komt voor Delft. Heel knap. Blijkbaar voelt dit college wél urgentie:

Eén van de belangrijke voorwaarden van voorkeursbeleid is dat de functie openstaat voor mannen en vrouwen en dat alleen bij gelijke geschiktheid de voorkeur naar een vrouw mag gaan. In dit bijzondere geval heeft de Technische Universiteit Delft zeer grondig aangetoond dat de achterstand zo hardnekkig is, dat het nodig is een aantal functies alleen voor vrouwen open te stellen om zo het aantal vrouwelijke universitaire (hoofd)docenten en hoogleraren te vergroten.

Voorkeursbeleid ligt onder andere zo gevoelig omdat het gaat om werk, geld en macht. Als 1 persoon een baan krijgt, krijgt de ander ‘m niet. Dat is een hard feit: het aanbod is beperkt. Geen wonder dat een mannelijke wetenschapper de zaak aanhangig maakte bij het CVRM. Hij was op zoek naar een zogenaamde tenure track positie, maar viste achter het net omdat Delft tien trajecten voor vrouwen reserveerde. Discriminatie op grond van geslacht! College, doe iets!

Maar nee. Want, zoals het College in haar oordeel schrijft:

Het probleem van de hardnekkige achterstand is vooral cultureel van aard en kan niet alleen met procedurele maatregelen worden doorbroken. Voorts is van belang dat de Europese wetgeving is veranderd sinds het HvJEU zijn arresten wees. Nu wordt niet meer getoetst of met de maatregel wordt beoogd gelijke kansen te creëren, maar of de maatregel noodzakelijk is om volledige gelijkheid tussen mannen en vrouwen in de praktijk te verzekeren. […] De vrouwen die op deze manier worden aangesteld dragen bij aan het vergroten van de diversiteit binnen de TU Delft en dienen als rolmodel voor toekomstige vrouwelijke studentes en wetenschappers.

Dit oordeel erkent dat vrouwen mede door een ons kent ons wereldje, en beeldvorming waarbij de succesvolle wetenschapper nog altijd gezien wordt als een (blanke) man, structureel op achterstand komen. Alleen harde maatregelen kunnen die vicieuze cirkel, zoals in kaart gebracht door Marieke van den Brink, doorbreken. Dat doet effe pijn, maar verrijkt op de langere termijn de wetenschap. Niet leuk voor die ene individuele man. Maar goed voor het collectief. Deze uitspraak geeft hoop voor de toekomst!

BONUS: De Universiteit van Amsterdam moet zich verantwoorden voor een sollicitatieprocedure waarbij een commissie van drie mannen uiteindelijk een man benoemde die niet voldeed aan de eisen, terwijl er een vrouwelijke kandidate was met betere papieren. De CGB oordeelde eerder al dat in deze zaak hoogstwaarschijnlijk sprake was van verboden onderscheid naar geslacht. De zaak komt binnenkort voor de rechter. Opvallend dat in mediaberichten over dit type sollicitatieprocedure niet verwezen wordt naar het eerder genoemde onderzoek van Marieke van den Brink, die haarfijn duidelijk maakt hoe informele, onduidelijke procedures vrouwen benadelen in dit soort academische kringen.

Verkeerde sekse kost Nederlander geld (deel 2)

Vrouw zijn is een kostbare zaak. Nadat de Emancipatiemonitor eind vorig jaar bekend maakte dat er een onverklaarbaar beloningsverschil bestaat van 8% in het nadeel van vrouwen, komt nu het College voor de Rechten van de Mens (CVRM) met het nieuws dat verzekeraars vrouwen financieel straffen voor het hebben van de verkeerde sekse. In vergelijkbare gevallen ontvangt een man soms een ton meer letselschade dan een vrouw, blijkt uit onderzoek.

Wie arbeidsongeschikt raakt, bijvoorbeeld door een ongeluk, kan een schadevergoeding ontvangen voor gederfde inkomens. De vaststelling van het bedrag voor letselschade pakt voor mannen echter veel hoger uit dan voor vrouwen in vergelijkbare omstandigheden. Want vrouwen gaan waarschijnlijk toch trouwen, kinderen krijgen, en stoppen met werken. Dus hoeven ze ook niet zoveel letselschade te krijgen.

Geen wonder dat zelfs het CVRM openlijk het woord discriminatie in de mond neemt. Die discriminatie vindt plaats omdat verzekeraars bij vrouwen standaard statistieken raadplegen, en bij mannen niet. Dat is om twee redenen oneerlijk. Ten eerste zeggen statistieken vooral iets over het verleden. Verzekeraars kijken naar een vrouw van vijftig en zeggen vervolgens dat een vrouw van twintig ook zo zal leven. De verzekeraars negeren daarmee allerlei maatschappelijke omwentelingen, zoals de toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen en de verdwijning van het kostwinnersmodel.

Vervolgens treden verzekeraars vrouwen ook in gesprekken anders tegemoet. Het CVRM schrijft:

Uit het onderzoek blijkt dat bij het vaststellen van de schade stereotype denkbeelden over mannen en vrouwen een rol kunnen spelen. […]  Volgens de geïnterviewde experts worden aan vrouwen vaker vragen gesteld over het hebben van een kinderwens en het combineren van zorg en werk. Dit kan ertoe leiden dat vrouwen zich dan moeten verdedigen ten aanzien van veronderstellingen over carrière en ambities waar een man dat niet hoeft.

Dit heet het omkeren van de bewijslast. Niet redelijk, oordeelde het Rotterdam Institute of Private Law:

Men kan hieruit afleiden dat het veeleer aan de aansprakelijke (of diens verzekeraar) is om aan te geven waarom op grond van statistische gegevens moet worden aangenomen dat hetgeen de benadeelde concreet heeft gesteld niet aannemelijk is. Het is aldus niet aan de benadeelde om te beargumenteren dat zij afwijkt van de statistieken, maar aan de aansprakelijke om te onderbouwen waarom de benadeelde in het concrete geval niet zou afwijken van die statistieken.

PvdA politicus John Kerstens heeft inmiddels samen met een collega Kamervragen gesteld over de discriminatie bij het vaststellen van letselschade.