Tag Archives: Chili

Chileens feministisch protest gaat viraal

Overal duiken ze op. In Londen, in Mexico Stad, Berlijn, zelfs al in Amsterdam: groepjes vrouwen die op een strakke technobeat danspassen maken en een krachtige tekst tegen verkrachting spreek-zingen. De bron? Een Chileens feministisch collectief, LaTesis Colectivo, uit Chili. Inmiddels een week geleden voerden circa 200 vrouwen de performance voor het eerst uit op diverse plekken in de hoofdstad Santiago. Hun protest tegen geweld tegen vrouwen gaat de hele wereld over. Hier is het origineel waar het allemaal mee begon:

De Chileense krant La Tercera sprak met de vier vrouwen die aan de basis staan van de protestactie. Dat zijn theatermaaksters Daffne Valdés Varga, Sibila Sotomayor Van Rysseghem, Paula Cometa Stange en Lea Cáceres Díaz, uit de havenstad Valparaíso. Ze worden dagelijks geconfronteerd met agressie tegen hun seksegenoten, van straatintimidatie tot aan verkrachting en moord, en zagen hoe het geweld piekte tijdens de protesten die onder andere de hoofdstad Santiago de laatste weken in hun greep hielden.

Die protesten begonnen in oktober dit jaar, nadat de metro maatschappij de prijzen voor de kaartjes verhoogde, maar mondden al snel uit in een algemeen, landelijk protest tegen armoede en een neoliberaal beleid waardoor de prijzen van drinkwater, elektriciteit en gas de pan uit rijzen. De overheid greep hard in, met doden tot gevolg. Onder de honderden opgepakte demonstranten bevinden zich veel vrouwen, en al snel bleek dat agenten, militairen en andere ordehandhavers hun macht onder andere gebruikten om die vrouwen massaal aan te randen en te verkrachten.

Varga, Van Rysseghem, Stange en Díaz besloten dat ze dat seksuele geweld niet pikten – het politiegeweld was de druppel die de emmer over liet lopen – en bedachten hun protest zang en dans. De groep kreeg overal steun en kon bij haar debuut op 25 november rekenen op een grote groep medestandsters, die samen de tekst instudeerden en samen de straat op gingen om te betogen tegen het seksuele geweld. Voor de inhoud van de tekst gingen de vier oprichters van het collectief te rade bij analyses van wetenschappers, waaronder feministe en antropologe Rita Segato. Vandaar ook de naam LaTesis Colectivo – tesis betekent in het Spaans onder andere scriptie, of (wetenschappelijke) stelling.

Al snel klikten duizenden mensen op Youtube filmpjes met de performance. LaTesis Colectivo kreeg binnen een paar dagen navolging in allerlei landen. De tekst van de protestdans is zelfs al vertaald in gebarentaal, en CQ magazine publiceerde de handleiding met de tekst in het Spaans en in de Engelse vertaling, zodat iedereen de dans en zang makkelijk kan leren. Per land passen vrouwen de tekst aan. Voor ‘politie’ gebruiken Chilenen het woord ‘Paco’, ‘los Pacos’. In Mexico gebruiken ze het woord ‘tira’, als in ‘La Tira’, dus vervingen ze los Pacos door la Tira en dan klopte het voor het land waar vrouwen de protestdans uitvoeren.

Raak je geïnspireerd? Alles wat je nodig hebt zijn een groep vrouwen, zin/wil, en iemand die een technobeat op een trommel kan slaan….

Chileense vrouwen maken grote kans op baas in eigen buik

Eindelijk, na jaren demonstreren, debatteren, en gedoe aanhoren van conservatieve en religieuze partijen, maken Chileense vrouwen kans op het recht van baas in eigen buik. Nadat dictator Pinochet abortus totaal verbood, mogen vrouwen nu zwangerschappen af laten breken als de foetus niet levensvatbaar is, het leven van de moeder gevaar loopt of als de zwangerschap een gevolg is van verkrachting. Als de Senaat tenminste niet alsnog roet in het eten gooit….

De lezing van.... Michelle BacheletMichelle Bachelet, heldin.

Michelle Bachelet, die voor de tweede keer als president het land leidt, had een fatsoenlijkere abortuswetgeving hoog op haar lijstje staan. Het totale verbod op het afbreken van ongewenste zwangerschappen kwam uit de koker van haar aartsvijand, ex-dictator Pinochet. Deze generaal en schender van de mensenrechten nam nog even snel een wet aan, voordat hij het veld moest ruimen. Bachelet probeerde dat verbod al eerder terug te draaien en abortus opnieuw mogelijk te maken.

In 2014 zette ze het onderwerp opnieuw op de agenda. Vanaf mei 2015 voerden voor- en tegenstanders van een soepelere abortuswet een felle strijd, onder andere  via Youtube. Conservatieve artsen zeiden in filmpjes dat vrouwen niet op hen moesten rekenen, als ze een zwangerschap af wilden laten breken. Voorstanders stelden het ironische feit aan de kaak dat vrouwen volgens de wet alleen onschuldig zijn, als de abortus het gevolg was van een ongeluk. Ze plaatsen allerlei sarcastische video’s op Youtube met tips om zo’n ongeluk voor elkaar te krijgen:

‘Als het licht oranje wordt, geven veel auto’s extra gas’, legt de zwangere vrouw uit. ‘Dat is een goed moment om te springen. Zorg ervoor dat je gezicht naar de auto toewijst, zodat de bumper vol tegen je buik aanbotst.’

Ook schandalen, zoals 11-jarige kinderen die gedwongen moesten bevallen van een ongewenst kind, zorgden voor opschudding. Bachelet kreeg steeds meer steun. En nu, 26 jaar nadat Chili terugkeerde naar de democratie, kunnen vrouwen in een aantal situaties eindelijk legaal besluiten dat ze een abortus willen.

Onder andere het blad Knack wijst erop dat de versoepeling van de wet nog niet honderd procent zeker is. De Senaat kan de wet nog inperken, maar de regering van Bachelet heeft daar de meerderheid. Dus, duimen maar! En hopen dat andere Latijns-Amerikaanse landen Bachelet’s voorbeeld volgen.

Spanje worstelt met strenge wet tegen abortus

Spanje werkt al maanden aan een wet die de reproductieve rechten van vrouwen decennia terugdraait. Zelfs sommige politici die om het hardst riepen om meer beperkingen, komen er echter achter dat ze onrecht in de hand werken. Daarom komen er allerlei nieuwe voorstellen voor wijzigingen. Bijvoorbeeld: als een foetus niet levensvatbaar is, willen ze abortus toestaan. Verder mag abortus alleen nog na verkrachting of als de zwangerschap de moeder in gevaar brengt. Human Rights Watch liet al weten dat deze wet de mensenrechten zal schenden. Precies om dat soort redenen wil Chili abortus juist weer toestaan, omdat de vele verboden zoveel ellende en onrecht veroorzaakten.

Naast het ‘oeps, als de foetus niet levensvatbaar is’ gedraai, zorgt de wetgeving voor een groeiende kloof tussen katholieken. De bisschoppen en andere machthebbers binnen de kerk steunen de regering, terwijl ‘gewone’ katholieken fel tegen inperkingen van de rechten van de vrouw zijn. En wat doe je met ongewenst zwangere tieners? Wil je die echt dwingen hun ouders te informeren, en een officiële verklaring laten regelen voordat ze een abortus mogen? Dat is nu namelijk wel het idee. En het is een bijzonder slecht idee als een tiener een slechte band heeft met haar ouders, of als die een oorzaak van het probleem zijn.

In een vlijmscherp stuk voor El País zet Laura Freixas daarnaast op een rijtje dat de voorstanders zwijgen over de situatie van vrouwen, vaders, en moeders. De strengere abortuswet dwingt alle vrouwen een ongewenste zwangerschap voort te zetten. Over vaders geen woord. Zij kunnen zonder enig probleem afzien van vaderschap. Hoe dan ook ademt de wet een straffende houding die ook zichtbaar is in andere landen waar mensen baas in eigen buik willen afschaffen, zoals de Verenigde Staten. En wat moet de moeder doen als het ongewenste kind eenmaal is geboren? Over steun of voorzieningen hoor je geen enkele Spaanse politicus.

Kortom, een hoofdpijndossier. Chili kan erover meepraten. Onder het militaire regime besloot dit land vrouwen tot slaaf van hun biologie te maken. Daarna kwamen de drama’s. Zoals de verkrachte 11-jarige die toch haar kind ter wereld moest brengen. Ja, dat leest u goed. Nu pas, nu Michelle Bachelet voor de tweede keer aan het hoofd van het land staat, acht zij de tijd rijp om de mogelijkheden voor het afbreken van een ongewenste zwangerschap drastisch uit te breiden. Nog dit jaar wil Bachelet een wetsvoorstel indienen om dat mogelijk te maken. Misschien kan Spanje iets van Chili leren….?

Chileense vrouwen staken in mijn tegen werkloosheid

Werkgelegenheidsprojecten schrappen zodat duizenden mensen zonder inkomen zitten? Over ons lijk, dachten 33 Chileense vrouwen. Ze begonnen een staking. Dat gebeurt wel vaker, maar deze keer kozen de vrouwen een originele aanpak. Volgens Belgische kranten haakten de vrouwen in op de publiciteit rondom 33 mijnwerkers die weken vastzaten onder de grond. Ze hebben zich opgesloten in een verlaten steenkolenmijn en willen er pas uitkomen als de Chileense regering afziet van de bezuinigingsplannen.

Lota, februari 2010. Een hevige aardbeving zette het leven in de regio volledig op z'n kop.

De vrouwen komen uit een streek in het Zuiden van Chili, rondom de stad Lota. Deze regio werd begin dit jaar zwaar getroffen door aardbevingen. Een paar maanden later kwam daar een ramp bovenop: de regering zette een werkgelegenheidsproject stop die aan bijna 8000 mensen een baan en een inkomen verschafte. Alsof dat nog niet genoeg was kondigde de regering onlangs de stopzetting aan van een ander, soortgelijk programma. Daardoor zouden nog eens 10.000 mensen werkloos raken.

De maat is vol, wat de 33 vrouwen betreft. Ze doken een verlaten steenkolenmijn in en eisen nu dat de regering hen te hulp komt, net zoals ze de mijnwerkers in het noorden van het land te hulp schoten toen die in nood verkeerden. Ze roepen de katholieke kerk op om te bemiddelen in het conflict.

VN Vrouwen krijgt gezicht van Chileense ex-presidente

Michelle Bachelet, voormalig president van Chili, komt aan het hoofd van VN Vrouwen. Dat maakte de secretaris generaal van de VN, Bang Ki-moon, vandaag bekend. VN Vrouwen bundelt verschillende organisaties binnen de Verenigde Naties. Die bundeling van krachten moet leiden tot een effectiever beleid om gendervraagstukken en de positie van vrouwen wereldwijd hoog op de agenda te krijgen.

Michelle Bachelet.

De VN stemde in juli unaniem voor de totstandkoming van deze nieuwe organisatie. En met de benoeming van Bachelet krijgt VN Vrouwen nu een leider. Persbureau IPS vroeg vorig jaar aan Chileense vrouwen wat zij van hun president vonden. De vrouwen toonden zich toen gematigd positief. Onder het militaire regime van Pinochet moesten vrouwen zien te overleven onder zwaar conservatieve omstandigheden. Daaropvolgende burgerpresidenten hadden geen aandacht voor vrouwen. Maar met de verkiezing van Bachelet veranderde dat. IPS meldt:

“Het meest positieve is dat nog nooit een regering het thema van de gelijkheid en niet-discriminatie van vrouwen zo ernstig nam”, zegt sociologe Teresa Valdés, coördinator van de organisatie Observatorium voor Gender en Gelijkheid. “Dat blijkt uit de s teun en de voortdurende vermelding en zichtbaarheid van het thema door de president zelf. Men heeft er een prioriteit aan gegeven die we nog niet eerder gezien hadden.”

Bachelet pakte onder andere het pensioensysteem aan en zorgde ervoor dat oude vrouwen het financieel wat breder kregen. Ook zorgde ze voor nieuwe wetgeving, waardoor huishoudelijk personeel een betere rechtspositie kreeg en bazen hun winkelpersoneel voldoende rust moesten geven. Ook kwam er voor het eerst structurele aandacht voor huiselijk geweld, met campagnes om Chilenen bewust te maken van deze problematiek.

Dat vrouwenorganisaties gematigd positief zijn, komt vooral door alles wat er nog is blijven liggen. Het Chileense familierecht is zwaar in het voordeel van mannen ingericht, en baas in eigen buik is een slogan waar Chilenen nog nooit van gehoord hebben. Het is aan de huidige president om hier mee verder te gaan. Bachelet kan in ieder geval aan de slag bij de VN. Ze zal het druk genoeg krijgen.