Tag Archives: Brazilië

Brazilië krijgt 100% mannelijke regering

Voor het eerst sinds 1979 heeft Brazilië een regering zonder vrouwen. De gevarieerde, linkse ploeg van presidente Dilma Rousseff is vervangen door een rechts, voornamelijk blank en geheel mannelijk  bolwerk. De campagne die leidde tot deze eenheidsworst stond bol van seksisme en hypocrisie. De op Rousseff’s vrouw-zijn gerichte haat was zo intens, dat zelfs de Verenigde Naties protest aantekende.

BRAZIL ROUSSEFF IMPEACHMENT BYE DEAR 0511_standard

Rousseff maakte in 2011 furore toen ze het land ging leidde. Ze beloofde destijds een links beleid te voeren, met vrouwenrechten als speerpunt. In de jaren die volgden gooiden corruptieschandalen en een diepe economische crisis echter roet in het eten. Bovendien had en heeft Rousseff sterke vijanden die een diepe haat koesteren voor alles waar ze voor staat. Ze begonnen een campagne om haar ten val te brengen.

Dat lukte, zoals lezers van dit weblog in de Nederlandse media konden volgen. In de analyses van haar val gaat het vooral over de beschuldigingen van corruptie aan het adres van Rousseff, de slechte economie en andere ellende. Maar wat je niet leest is dat de campagne tegen Rousseff,  volgens onder andere New York Magazine, bol stond van het seksisme. De berichtgeving gaat niet verder dan dat Rousseff zelf zegt dat seksisme een rol speelt bij haar afzetting.

Voor een indruk van de totale hetze tegen haar, moet je naar buitenlandse media:

Crude, grotesque images of Rousseff have long circulated online and have been turned into car stickers that fit around the gas tank, depicting Rousseff with legs splayed and inviting drivers to penetrate her every time they fill up. One blogger, meanwhile, photoshopped an image of her covered in mud, emerging from the depths of the earth. The post called her “The Lying Prostitute of the Planalto (Brazil’s presidential palace),” a particularly ironic label given recent revelations of male politicians using state money to hire actual prostitutes.

De aanvallen op Rousseff’s vrouw-zijn nam zulke vormen aan dat de Verenigde Naties in maart dit jaar een persbericht rondstuurde om het seksistische politieke geweld tegen Rousseff aan de kaak te stellen. Vorig jaar deed een Braziliaanse vrouwenorganisatie hetzelfde – ook zij herkennen een heksenjacht als ze er eentje zien.

Dat vrouwenhaat een belangrijke rol speelt blijkt ook uit het eindresultaat. De nieuwe regering heeft een samenstelling die sinds de militaire dictatuur niet meer voor kwam – allemaal mannen, en ook nog eens blanke mannen uit zeer rechtse milieus. Dat riekt naar backlash, een vijandige tegenreactie op ieder teken dat vrouwen teveel macht zouden krijgen. Je herkent die backlash  ook aan het gejuich van de mannen en de plakkaten die ze omhoog houden met, in snerend BraziliaansTchau Querido, oftewel ‘doei, schatje’.

Vanwege de hypocrisie en de aard van de mannen die Rousseff opvolgden, identificeren steeds meer mensen en media de val van Rousseff inmiddels als een staatsgreep. Eentje zonder fysiek geweld en met zogenaamd legale middelen, maar ondertussen. Na een vrouwelijk linkse onderbreking heeft mannelijk rechts en extreem corrupt de teugels weer in handen, op zeer dubieuze gronden.

Of deze mannenploeg het beter zal doen dan Rousseff? Gezien de staat van dienst van de leden, de vele corruptieschandalen waar deze heren zelf in zijn verwikkeld, en hun hatelijke uitlatingen, vrees ik het ergste.

Verder lezen over seksisme in de politiek: de situatie in Nederland mag vriendelijker lijken, maar is beslist niet gunstiger voor vrouwen. Mannelijke voorzitters nemen hun vrouwelijke nummer twee niet mee naar formatiebesprekingen, we hebben maar 1 vrouw aan het hoofd van een partij, en we coderen politiek als iets van mannen, voor mannen, door mannen. Ook in andere landen nemen politici vrouwen op seksistische wijze onder vuur. Zie verder ook de speech van de Australische premier Julia Gillard, het initiatief van zeventien hooggeplaatste vrouwen om seksisme in de Franse politiek te bestrijden, negen standaard manieren waarop de media en collega’s politici naar beneden halen op grond van hun sekse – zie voor de situatie in de V.S. Name it, Change it en vele studies, onderzoeken en analyses over de manieren waarop we vrouwen in de politiek marginaliseren. Rousseff staat niet op zichzelf…..

Brazilië beleeft nieuwe feministische golf

Een evangelische president die abortus nóg moeilijker wil maken dan het al is, structureel seksisme, een hoger percentage vrouwen met een goede opleiding, de opkomst van sociale media, die combinatie zorgt er volgens magazine The Atlantic voor dat het feminisme met kracht opleeft in Brazilië. Vrouwen houden demonstraties, pakken via Twitter publieke uitingen van seksisme aan, en vechten steeds massaler voor hun rechten. NRC spreekt al van een Braziliaanse Lente.

Actrice noemt het beestje bij z'n naam

Feminisme is niks nieuws in Brazilië en, breder, Latijns-Amerika. In het begin deden vrouwen vooral vanuit de moederrol een beroep op rechten. Vanaf de jaren zeventig kreeg het revolutionaire gedachtegoed van linkse bewegingen landen in hun greep. Ook vrouwen namen dat als basis voor de roep om hervormingen en meer rechten voor vrouwen. Vanaf 1981 komen feministische organisaties uit allerlei landen bijeen in zogenaamde Encuentros. Die congressen zijn enorm belangrijk voor het ontwikkelen van netwerken en het benoemen van belangrijke strijdpunten.

De Braziliaanse Lente komt dus niet uit de lucht vallen. Het land kent volgens tijdschrift Lover twee grote feministische bewegingen. The World March of Women, die zich richt op antikapitalisme en straatprotesten. En The Articulation of Brazilian Women, die lobbyen centraal stelt en zich bezig houdt met wetgeving.

Neem seksueel geweld. Het Braziliaanse onderzoeksinstituut IPEA berekende dat er 1.500 verkrachtingen per dag plaatsvinden. In 90% van de gevallen zijn vrouwen het slachtoffer (en is de dader een man). In die context wekt het zeer veel woede op dat de Braziliaanse president, de conservatief Eduardo Cunha, de beschikbaarheid van anticonceptie wil inperken en abortus in geval van verkrachting alleen nog wil toestaan als de vrouw aangifte doet en zich lichamelijk laat onderzoeken.

Daar komt het Zika-virus nog bovenop. Wil je zwangere vrouwen echt dwingen om een zwaar gehandicapt kind ter wereld te brengen? De epidemie is vreselijk, maar zorgt er wel voor dat het abortusdebat opnieuw oplaait. Opnieuw blijken beslissingen rondom het recht op baas in eigen buik niet zo zwart-wit als de pleiters voor gedwongen baren doen voorkomen.

De positie van mannen bij dit alles is lastig. Zolang ze hun houding en gedrag niet veranderen, zien veel voorvrouwen weinig ruimte voor mannen binnen hun beweging en breder, bij de emancipatie:

”Some people call this the spring of the woman,” said Silviana Bahia, who has also been involved in a burgeoning black women’s protest movement in the country. “Men need to change the way they look at women.” […] They hear men say things like, “a feminist is a woman who doesn’t want to be married,” and they fear that men, if invited in, will dominate feminism like they do other spheres of life. “In our movement, men don’t sign the papers,” said Thais Alves Pinto. “It’s not that men are horrible,” Lopez interjected. “I love men! But sexism is socialized in the man from the time that he’s a young person.”

Om die reden richten veel feministen zich breder op de gehele cultuur van de Braziliaanse samenleving, en zoeken ze naar manieren om die vrouwvijandige socialisering te doorbreken. Ook intersectionaliteit heeft een plek binnen de beweging, bijvoorbeeld in de favelas, de sloppenwijken die veel grote steden domineren.

Hoe dan ook, het borrelt en bruist in Brazilië. En da’s goed nieuws.

Dilma Rousseff neemt vrouwenemancipatie serieus

Dilma Rousseff, de president van Brazilië, beloofde bij haar verkiezing vorig jaar zich in te zetten voor vrouwenemancipatie. Nu, ruim een jaar later, blijkt ze die belofte serieus te nemen, signaleert The Guardian. De presidente pakt corruptie binnen de regering aan, nam eenderde vrouwen op in haar kabinet, en presenteert zich als inspirerend voorbeeld voor vrouwen. Dat heeft effect. In haar deelstaat van herkomst Minas Gerais stelde een record aantal vrouwen zich kandidaat voor de verkiezingen van 2012.

Waarnemers in Minas Gerais zien een direct verband tussen de vele vrouwelijke kandidaten en de regering van Rousseff:

“We believe that there is now a greater stimulus for women to take part in the elections with the expectation of winning,” Lenita Norman, the PSDB’s regional head told Estado de Minas. “We have a female president in a world where this is a rarity and that shows that Brazil is leading the way.”

Kortom, het optimisme regeert. Dat is niet voor niets. Rousseff heeft in een jaar tijd de reputatie opgebouwd dat je niet met haar moet klooien, en dat werpt z’n vruchten af. De presidente biedt niet alleen een positief voorbeeld aan vrouwen. Rousseff scoort 71% positief bij Brazilianen. Slechts één persoon scoorde ooit hoger, en dat was haar voorganger Lula da Silva. De Braziliaanse media kroonden haar deze maand ook tot Vrouw van het Jaar. En afgelopen september was ze één van de eerste vrouwen die ooit de algemene vergadering van de Verenigde Naties mocht openen.

Een jaar is echter tekort om een einde te maken aan patronen en ongelijkheden die al decennia lang in de basis van de maatschappij verankerd liggen. Rousseff zorgde voor zichtbare vooruitgang, maar Braziliaanse vrouwen bevinden zich nog overal in een achterstandspositie, meldt de New York Times:

“Brazil has made advances on women on closing health and education gaps,” said Saadia Zahidi, senior director of the World Economic Forum and co-author of the Global Gender Gap study. But the survey revealed continuing gaps in the labor force, in wages, at the uppermost levels of business and in the rate of women’s unemployment, which is twice that of men.

Het scheelt echter dat de regering die situatie niet langer stilzwijgend accepteert. Onder Rousseff krijgen vrouwen kansen, en dat is goed nieuws voor Brazilië en de wereld.

Braziliaanse presidente geeft vrouwen een kans

Dilma Rousseff, de nieuwe president van Brazilië, beloofde dat ze een belangrijk punt zou maken van de emancipatie van vrouwen. In een toespraak gaf ze aan:  ‘ik wil deuren openen, zodat andere vrouwen in de toekomst ook president kunnen worden’. Dat het haar ernst is blijkt om te beginnen uit haar benoemingen. Van de 38 ministers van haar kabinet zijn er nu tien vrouw. Rousseff wil uiteindelijk minstens 30 procent vrouwen in haar kabinet hebben.

Rousseff benoemde pas geleden nog twee vrouwen op belangrijke posten. Ze koos Gleisi Hoffmann als ‘chief of staff’ en Ideli Savatti als minister van Institutionele Relaties. Nederland kent deze laatste functie niet, maar in Brazilië is deze minister de rechterhand van de president en voornaamste link tussen de president en het Congres. Het is één van de sleutelposities in de regering.

Rousseff wil nog twee vrouwelijke functionarissen zoeken om tot het aandeel van 30% te komen. Het is voor het eerst in de geschiedenis van Brazilië dat vrouwen in voldoende mate deelnemen aan een regering om ook echt effect op de gang van zaken te krijgen. De veranderingen vallen op bij Braziliaanse journalisten. Persbureau IPS:

The changes have led the Brazilian media to dub Planalto the “Women’s Palace” or “Palace of the Amazons,” while coalition senators like Roberto Requião greeted the new development with the words: “Long live Dilma’s matriarchy!”

De vrouwelijke ministers krijgen krediet bij de bevolking. Veel Brazilianen zijn de graaiende politici van voorgaande regeringen zat. Voorbeeldje: de voorganger van Hoffman, Antonoi Palocci, moest aftreden op beschuldiging van corruptie. Hij moet nu aan de rechter uitleggen hoe het komt dat zijn persoonlijke rijkdom opeens vertwintigvoudigde, toevallig net nadat hij minister werd. De Brazilianen verwachten nu, terecht of onterecht, dat de duidelijke aanwezigheid van vrouwen remmend werkt op dit type verrijking en misbruik.

Tot slot: Open Democracy publiceerde een goede analyse van de eerste honderd dagen van de regeringsperiode van Rousseff. Het blijkt dat de presidente interne problemen binnen haar regeringsploeg snel aanpakt. Ze vaart een eigen koers. En ze valt in positieve zin op bij de Brazilianen, omdat ze in tegenstelling tot veel van haar voorgangers respectvol omgaat met haar politieke tegenstanders en niet constant media aandacht zoekt. Haar populariteit is enorm. Goed nieuws uit Brazilië dus.

Brazilië accepteert eerste vrouwelijke president

Dilma Roussef begon het nieuwe jaar goed. In de jaren zeventig zat ze nog drie jaar in de cel vanwege haar verzet tegen het toenmalige militaire regime, maar deze week legde ze de eed af om als eerste vrouw president van Brazilië te worden. Zowel na haar verkiezing door de bevolking, als tijdens haar beëdiging, beloofde Rousseff werk te maken van de rechten van vrouwen. Zij is daarmee één van de weinige presidenten die gender expliciet opneemt in haar regeringsplannen: ,,Ik wil dat ouders hun dochter kunnen vertellen: yes, a woman can”.

Dilma Rousseff, eerste vrouwelijke president van Brazilië.

Braziliaanse presidente maakt speerpunt van vrouwenrechten

Nederlandse kranten gaven terecht ruimte aan het nieuws dat Brazilië voor het eerst een vrouw als president heeft gekozen: Dilma Rousseff. Voor wat Rousseff wil moeten we echter uitwijken naar andere kranten, zoals de Guardian. Die krant ging in op haar overwinningstoespraak en daarin zegt de presidente overduidelijk: zonder gelijke rechten voor vrouwen is er geen democratie. Dus ik ga vechten voor hun rechten, zodat het straks de gewoonste zaak van de wereld is dat een vrouw president kan worden.

Dilma Rousseff viert haar overwinning.

Wauw! Verschillende commentatoren wijzen erop dat er nog nooit een president in Brazilië is geweest die gewoon hardop zegt: zonder gelijke rechten voor vrouwen geen democratie. Met andere woorden: het is geen geïsoleerd gezeur van een paar feminazi’s, maar een een politieke kwestie die het hart raakt van het functioneren van een moderne samenleving. Rousseff gaf in haar toespraak aan dat ze de mogelijkheden voor vrouwen wil vergroten. Braziliaansen moeten meer mogelijkheden krijgen om te leren, werken en te regeren. Er moet structurele aandacht komen voor wat vrouwen willen en kunnen.

Daar gaat aan gepaard dat je helaas ook moet kijken naar wat vrouwen nog steeds tegenhoudt en inperkt. Het Braziliaanse rijtje klinkt erg bekend. Net als elders op de wereld zijn vrouwen meer dan mannen hun leven niet zeker. Huiselijk geweld is een ware plaag, die speciale wetgeving vergde. Desondanks sterven volgens de krant Het belang van Limburg nog steeds tien vrouwen per dag. Abortus is uit den boze, zelfs in gevallen van incest of verkrachting. Vrouwen in de favela’s, de sloppenwijken in Braziliaanse steden, hebben daarnaast ook nog eens te kampen met het geweld tussen bendes. Onder andere Amnesty International wijst daarop. Mannen schieten elkaar dood en voor zover ze zelf niet geraakt worden door een verdwaalde kogel moeten de vrouwen zonder enige steun of voorzieningen maar zien hoe ze hun gezinnen in leven houden.

Brazilië heeft daarnaast een conservatief klimaat, waarbij de kerken een belangrijke rol spelen. Zo vond de katholieke kerk dat een 9-jarig meisje best een zwangerschap kon voldragen, want het leven is immers heilig. Verder moeten vrouwen zich vooral wijden aan huishouden en gezin, en geen gekke dingen willen zoals president van Brazilië worden. Worden ze toch actief buitenshuis, dan hebben ze volgens vakbond La Ruta meer dan mannen te maken met seksuele intimidatie, minder loon voor gelijkwaardig werk, en minder kansen op promotie. Ook blijven veel vrouwen steken in de informele economie, waar ze werken onder slechte omstandigheden.

Kortom, als Rousseff per 1 januari 2011 aan de slag gaat, ligt het werk voor het oprapen. Want vrouwenrechten hebben tot nu toe niet de aandacht gekregen die ze verdienen. Goed dat dit eindelijk gaat veranderen.