Tag Archives: blinde vlek

Amerikaanse kranten tonen Bill Clinton bij historische mijlpaal voor vrouwen

De eerste vrouw ooit die officieel kandidaat is voor het Amerikaanse presidentschap? Je zou het niet zeggen als je de voorpagina’s zag van de krant in de V.S.. Bijna alle grote titels kwamen op de proppen met foto’s van Bill Clinton. Waarom doe je dat, redacties, als je het nieuws wil verslaan? Het nieuws was Hillary’s absoluut historische kandidatuur. Niet haar man Bill op een podium.

De Washington Post had tenminste nog het fatsoen om in de kop te melden dat het om Hillary ging:

Oooooh, díe Clinton! Bedankt voor de opheldering!

Sommige commentatoren, zoals Jezebel en Vox, toonden zich kritisch maar streken met hun hand over hun hart. Redacties kampen met strakke deadlines, Hillary staat pas op de laatste dag van de conventie echt op het podium, dus ze moesten wát.

Hillary gaf echter een videoboodschap, dus er was wel degelijk beeldmateriaal van haar tijdens dit historische moment. Los daarvan, je kunt toch gewoon haar foto gebruiken ter illustratie bij het nieuws? Zoals wegmagazine Salon benadrukt lukte het enkele andere media welThe New York Times dacht na en publiceerde een foto van enthousiaste vrouwen uit het publiek, die een bord omhoog hielden met de tekst “Girl Power.” Prima keuze. De Chicago Sun Times gebruikte een portretfoto van Hillary en USA Today gebruikte het beeld van Hillary’s videoboodschap én een beeld van vrouwen uit het publiek.

Kortom, het kan best, iets met Hillary of iets met vrouwen op de voorpagina. Maar nee, een blanke man domineerde. Dit gebrek aan beelden van Hillary is belangrijk, want, zoals Bitch samenvat, het doet ertoe of je zichtbaar bent of niet:

Representation matters. Newspapers would never dream of running photos of Melania Trump when announcing her husband’s nomination. The fact that so many major news outlets blithely plastered Bill Clinton’s mug all over papers announcing Hillary’s nomination not only implicitly credits him for her accomplishments, it also keeps the focus on male politicians—when this was a historic occasion precisely because it centered on women. In media, the images we see matter.

Dit voorbeeld is misschien wat extreem, maar wel degelijk symbolisch betekenisvol: je kunt doen wat je wilt, zelfs als eerste vrouw ooit de nominatie van je partij binnen slepen, maar dan nog loop je het risico dat je man op de voorpagina’s staat in plaats van jijzelf. Als samenleving roepen we vrouwen constant op dat ze minder bescheiden moeten zijn, dat ze zichtbaar moeten worden. Prima, maar de omgeving moet ook een beetje meewerken. En je niet vergelijken met een hyena als je een keertje lacht in het openbaar. Is dat zoveel gevraagd?

Gloria Wekker: lief zijn aub, anders maak je geen vrienden

Je kon er op wachten. Hoogleraar Gloria Wekker schreef een boek over racisme en de bochten waarin blanke mensen zich wringen om hun eigen racisme te ontkennen. Prompt volgt een opiniestuk in De Volkskrant met een tut-tuttend ‘Zo krijgt Wekker geen bondgenoten’. Het is een reactie die veel feministen bekend voor zal komen. Want ook wij krijgen dat regelmatig te horen. Niet zo naar doen feministen, anders krijgen jullie geen bondgenoten, en zeker geen mannelijke bondgenoten. Steun je bondgenoten, geef ze een pluim in plaats van zo kritisch te doen!

In het geval van de kwestie racisme neemt lector burgerschap en diversiteit aan de Haagse Hogeschool, de niet-jouw-bondgenoot-als-je-zo-naar-doet rol op zich. Na veel heen en weer gedoe komt er dit:

Door ‘witte’ antiracisten te verwijten dat ze de vermoorde ‘witte’ onschuld spelen, vervreemden ‘zwarte’ activisten veel potentiële bondgenoten van zich. […] In het streven naar een minder racistische, meer rechtvaardige samenleving kunnen bondgenootschappen alleen ontstaan voor zover we, voorbij de onschuld van ontkenning van een problematische geschiedenis en nog steeds bestaande privileges, bereid zijn om te geloven dat we tegenwoordig wel degelijk bepaalde belangen en waarden met elkaar delen.

Van iemand die openlijk zegt dat-ie geen zwartjes mot, weet je tenminste waar je aan toe bent. Het venijn zit ‘m bij de mensen die blinde vlekken hebben. Bonuspunten als ze daar bovenop expliciet zeggen dat ze anti-racist zijn en die ”bepaalde belangen en waarden” delen met Gloria Wekker. Dan kunnen de resultaten extra pijnlijk zijn.

Zo kende de top honderd van machtige vrouwen van tijdschrift Opzij nauwelijks niet-blanke vrouwen. Onder andere Hasna el Maroudi protesteerde – iemand die wél alert is, want zij heeft dagelijks te maken met grote en kleine vormen van racisme. Pas daarna organiseerde Opzij ijlings een alternatieve lijst vol vrouwen met een gekleurde huid.

In het zicht van dit soort veel voorkomende feitelijke situaties vind ik het nogal veel gevraagd om mensen van gediscrimineerde groepen op te roepen de dominante groep te vertrouwen, in het bijzonder zij die zichzelf progressief noemen en daarom per definitie vertrouwd zouden moeten worden als vanzelfsprekende bondgenoot. Het is niet vanzelfsprekend. Gloria Wekker is terecht kritisch. Wij zouden allemaal kritisch moeten zijn.

Juist als je jezelf als bondgenoot beschouwt (de blanke anti racist, de mannelijke feminist, enzovoorts), zou je beter de volgende stappen kunnen zetten:

  • erkennen dat onze Nederlandse samenleving doordrenkt is van seksisme en racisme
  • dat wij als mens deze fenomenen helaas verinnerlijkt hebben en niet altijd zien wanneer we ons schuldig maken aan racisme en seksisme
  • erkennen dat we blinde vlekken hebben
  • alert zijn, luisteren, observeren wat er gebeurt, kritisch onszelf bevragen
  • handelen naar onze nieuwe inzichten, onszelf actief bijsturen

Als je dat doet hoef je geen bezorgde opiniestukken te tikken van het type ‘Gloria Wekker zal geen bondgenoten krijgen’ als ze zulke nare dingen schrijft over anti racisten. Dan probeer je elke dag een beter mens te zijn, in plaats van te wachten op een uitnodiging van Wekker. Dan laat je je bondgenootschap niet afhangen van de vraag of  Wekker’s toon en gedrag wel ok zijn. Dan bén je haar bondgenoot. Gewoon. Uit jezelf.