Tag Archives: biografie

Geschiedenis is een feestje van en voor mannen

Geschiedenis? Een genre van mannen, voor mannen, over mannen. Dat beeld rijst op uit een onderzoek van magazine Slate. Het blad bekeek 614 boeken van tachtig Amerikaanse uitgeverijen, gepubliceerd in 2015, en merkte dat de auteur in 75,8% van de gevallen tot de mannelijke sekse behoorde. In het geval van biografieën schrijven deze mannen zelden over het leven van een vrouw. Slechts 6% deed dat. Aandacht voor vrouwen komt vooral van andere vrouwen….

gender_discrimination_resized

Dagblad The Guardian signaleert dat de situatie in Engeland net zo scheef zit. De top vijftig van best verkochte geschiedenisboeken bestaat uit 46 mannen en slechts vier vrouwen. Publicatielijsten uit 2015 kondigen 57 boeken aan. Slechts dertien uitgaven zijn geschreven door een vrouw.

Dit heeft gevolgen voor het beeld van de geschiedenis. De mannen die over mannen schrijven concentreren zich op ‘mannelijke’ terreinen zoals sport, koningen, oorlogen en nog meer oorlogen. De schaarse vrouwelijke auteurs hebben de neiging zich te richten op als ‘vrouwelijk’ gecodeerde terreinen. Bij de biografieën zie je een inhaalslag: bijna zeventig procent van de biografes kiest een vrouwenleven als onderwerp, omdat veel interessante verhalen zo lang ongehoord bleven.

Goede cijfers over de situatie in Nederland heb ik niet gevonden – kan aan mijn zoekmethoden liggen, dus als iemand de link heeft naar een goed onderbouwde cijfermatige analyse zou ik zeggen: mail! Een lijst van zeventig geschiedenisboeken van het Historisch Nieuwsblad wemelt in ieder geval van de boeken van mannen. Tussen alle Jannen en Joosten en Maartens is het flink zoeken naar een Hella S. Haasse of Els Kloek.

Ook duikt in Nederland hetzelfde patroon op als in Engeland en de V.S. Mannen schrijven niet vaak over vrouwen. Als een geschiedenisboek vrouwen een prominente plek geeft, is de auteur meestal een vrouw. Els Kloek stond bijvoorbeeld aan het hoofd van 1001 Vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Bij biografieën over mannenlevens is de auteur meestal een man. Biografieën over vrouwen komen meestal uit de koker van een schrijfster. Zie de boeken over danseres Olga de Haas, feministe Joke Smit, Koningin Juliana, enzovoorts.

Hoe komt dat? Veel mensen uit het boekenvak reageerden op deze totaal scheve balans, zoals in kaart gebracht door Slate en The Guardian. Een van de verklaringen luidt dat de markt zich richt op feestdagen zoals Kerstmis. Uitgeverijen publiceren rond die tijd boeken die mensen cadeau kunnen geven aan pap, opa of een ander mannelijk familielid. Met dat idee in het achterhoofd neigt de onderwerpskeuze vanzelf naar thema’s die mannen geacht worden interessant te vinden, zoals oorlogen en biografieën over leiders.

Daarnaast speelt de link met media zoals de televisie een rol. Het zijn voornamelijk blanke mannen die een geschiedenisserie in de wacht slepen en afleveringen lang over een bepaald onderwerp mogen praten. Dit bevordert vervolgens de verkoop van hun geschiedenisboeken, waarna deze mannen een groter podium hebben om van hun volgende boek een bestseller te maken. Zo krijg je vanzelf een elitegroep die de toon zet – en die toon is mannelijk gecodeerd.

Uitgeefster Lara Heimert wil ook naar de bredere sociologische context kijken:

“We have a real problem in publishing, but it’s not just a publishing problem,” Heimert wrote. “What is it about the way we educate our children that channels women toward literature departments and men toward history and politics departments? What are our assumptions—and by ‘our’ I mean publishers, booksellers, book reviewers &c—that lead us to publish history books for Father’s Day and fiction and memoir for Mother’s Day? Are these based on data or merely stereotypes?

Kortom, we hebben nog een lange weg te gaan…..

Rondje boeken

Heb je, net als de Zesde Clan, geen zin om te wachten totdat een uitgeverij tijd heeft voor een Nederlandse vertaling? En vind je het prima om in het Engels te lezen? De Zesde Clan loopt regelmatig een boekhandel binnen en komt dan nog wel eens iets leuks tegen. Daarom vanaf nu op gezette tijden een rondje boeken.

Deze keer drie boeken:

Notes from the cracked ceiling. Auteur en journaliste Anne E. Kornblut zat in 2008 op de eerste rij toen Hillary Clinton een gooi deed naar het presidentschap. In haar positief ontvangen boek analyseert ze hoe die campagne verliep, wat er goed en fout ging, en hoe gender een zeer nadelig effect had op Clinton’s kansen. In het tweede deel van het boek analyseert Kornblutt wat er voor nodig zodat vrouwen wél verkiezingen winnen in een eerlijk verlopen race. Ze sprak hierbij onder andere met grootheden zoals Janet Napolitano en Nancy Pelosi. Zie ook deze special over het boek in de Washington Post.

James Triptree Jr. – The Double Life of Alice B. Sheldon, van Julie Phillips. Toch een Hollands tintje, want auteur Julie Phillips woont en werkt in Amsterdam. Ze schreef een prachtige biografie over science fiction schrijfster Alice Sheldon, die furore maakte onder een mannelijk pseudoniem. Wat bracht deze vrouw ertoe zich te hullen in geheimzinnigheid en onder een mannennaam te opereren? Welke thema’s behandelen haar boeken, en hoe verhield zich dat tot het leven van de auteur? Een prachtig portret van een pionier in het sf genre. Phillips won met dit boek in 2007 een Hugo Award in de categorie beste secundaire literatuur.

Living Dolls, the return of sexism, van Natasha Walter. De enige klacht over dit boek was dat Walter nog véél verder had kunnen gaan. De auteur analyseert het ondermijnende effect van het schoonheidsideaal op vrouwen en meisjes. Die staan onder een constante, enorme druk waarbij alles draait om hun uiterlijk. Ze moeten afvallen, sexy zijn, een loopbaan als fotomodel als het hoogst haalbare zien, al hun tijd besteden aan het uitzoeken van de juiste kleding en de juiste make up omdat ze anders niet acceptabel zijn voor hun omgeving.

Natasha Walter, de auteur van Living Dolls.

In de recensie van The Guardian:

Walter is especially scathing about the way that our culture’s antagonism towards women is being framed, of all things, as feminist. One woman who became a prostitute tells Walter: “I believed what everyone said, that all this promiscuous sex was so empowering.” It is when focusing on our hypersexualised culture that Walter truly shines. She debunks the popular myth that pole and lap dancing are simply empowered “choices” through interviews with, and stories of, young women who are living those choices. Any doubts about whether our sex culture hurts women are shot down by the reality Walter details.

Alledrie van harte aanbevolen. Veel leesplezier!