Tag Archives: beste science fiction

SF auteur Sheri Tepper overleden

Ik voel een grote behoefte opkomen voor nóg een plaatje van een schattig katje, om het leven te verzoeten, want na het nieuws dat blanke Amerikanen een racistische seksist tot president kroonden kwam ik erachter dat auteur Sheri S. Tepper eind oktober overleed. Ze zag het levenslicht in 1929 en debuteerde in de jaren tachtig met haar eerste SF roman voor volwassenen. Al snel ontwikkelde ze zich tot een auteur van zeer originele SF en leverde de ene na de andere klassieker af.

Onder andere uitgeverij TOR classificeert Tepper als een auteur die je óf haat, óf steengoed vindt. Ook lezers laten regelmatig weten dat ze zich nog steeds uitgedaagd voelen door Tepper’s science fiction:

It’s pretty much a guarantee when I pick up one of her books, that I’m going to read something strange, perhaps astonishing, maybe even offensive – but the originality; the uniqueness, is the true pay off. I love that when I read her books I’m not delving into something that’s been done a million times before.

Onder andere haar roman Grass (vertaald als Heren van Gras) staat hoog op mijn lijstje van iconische science fiction. Website Infinity Plus noemt dit boek een van de meest veelbetekenende romans van de jaren tachtig, vol literaire invloeden uit Moby Dick en de gedichten van Walt Whitman.

Het verhaal van Heren van Gras speelt zich af op een planeet waar grasvlakten overheersen – niet vreemd voor een vrouw die opgroeide in een prairiestaat in de V.S. Een elite van grootgrondbezitters lijkt de planeet te domineren, maar is dat wel zo? Steeds meer tekenen wijzen erop dat een inheems ras domineert en de mensen inzet voor eigen doeleinden. Het verhaal is een mengsel van ‘vreemde wereld ontdekken’, ecologie, horror, religieus fundamentalisme en vrouwenemancipatie.

Grass is daarmee een van de SF-romans waarin Tepper kwesties verwerkte die haar nauw aan het hart lagen, zoals racisme en seksisme. Die bevlogenheid droeg ze ook uit in het ”echte leven”. Zo begon ze in 1962 bij Planned Parenthood, een organisatie die medische zorg aan vrouwen levert. Ze droeg bij aan de groei van klinieken in Colorado en Wyoming, ontwikkelde een systeem om anticonceptie aan huis te bezorgen bij plattelandsvrouwen met een laag inkomen, en deed er alles aan om vrouwen baas in eigen buik te laten zijn. In interviews vertelde ze dat ze zichzelf ziet als een ecofeminist.

Onder andere collega SF auteur John Scalzi betreurt haar overlijden én de neiging van mensen om haar romans niet geheel op waarde te schatten:

she was one of my favorite science fiction and fantasy writers, and an influence on my thinking about SF/F writing, so to have her gone on is still a deeply depressing thing. Also a bit depressing: That Tepper, while well-regarded, is as far as I can tell generally not considered in the top rank of SF/F writers, which is a fact I find completely flummoxing. Her novel Grass has the sort of epic worldbuilding and moral drive that ranks it, in my opinion, with works like Dune and Perdido Street Station and the Earthsea series; the (very) loose sequel to GrassRaising the Stones, is in many ways even better, and the fact that Stones is currently out of print is a thing I find all sorts of appalling. […] Farewell, Ms. Tepper. Your voice will be missed. I’ll keep reading what you have left us.

Locus Awards zien vrouwen staan

De winnaars van Locus Awards zijn bekend, en schrijfsters deden het goed. Zowel de eer van de beste SF -als Fantasyroman ging naar een vrouw, net als het beste korte verhaal en het beste non-fictie werk. Alleen bij Young Adult, een genre waar schrijfsters domineren, kreeg vreemd genoeg geen enkele vrouw eer van haar werk. Hoe dan ook, zoek je een goed boek om je zomervakantie op te fleuren, dan leveren dit soort prijzen fijne tips op. Lees je mee?

Ann Leckie is hopelijk een beetje bekend bij fans van het SF genre. Ze schreef een trilogie rond een hoofdpersoon die eigenlijk een groot oorlog-ruimteschip was, maar het door omstandigheden moet doen met een menselijk lijf. Dit terwijl ze een interplanetair conflict moet beslechten. Haar werk is in het Nederlands vertaald, met titels als ‘Het Bewind van de Radch’. Ze won voor eerdere delen de Hugo Award. Voor Ancillary Mercy, het slotstuk, ontving ze nu de Locus voor beste SF roman.

Ook in het Fantasygenre konden schrijfsters op lof en eer rekenen. Naomi Novik won met Uprooted een Locus. Haar verhaal draait om een Pools aandoend gebied waar meisjes mee moeten doen aan een loterij. Wie ”wint” gaat het bos in om daar tien jaar bij een geheimzinnige tovenaar te verblijven. Actrice en producente Ellen DeGeneres heeft inmiddels de rechten gekocht en wil het verhaal verfilmen.

Kattenplaatjes, asjeblieft, komt uit de koker van Naomi Kritzer. Ze schreef een komisch kort verhaal over een kunstmatige intelligentie (A.I.) die mensen behulpzaam wil zijn op een geheel eigen manier. Lezers konden dat wel waarderen:

The narrative is absorbing. We’re drawn into their lives and feel the AI’s frustration when things don’t work as expected. This is also that rare bird, the completely positive story. I’m going to give it four and a half stars. […] An interesting question: Does humor ever win the Nebula? The Hugo?

In ieder geval wel de Locus.

Vrouwen deden het daarnaast ook goed bij de non-fictie boeken over het genre. Redactrices Alisa Krasnostein en Alexandra Pierce wonnen een Locus met de bundel ‘Brieven aan Triptree’. Het gaat zowel om ‘echte’ brieven, die diverse auteurs in hun tijd aan Triptree stuurden, als om fictieve brieven die huidige auteurs postuum aan haar opdragen. Bij de kunstboeken kreeg Julie Dillon een Locus, voor haar overzichtswerk Julie Dillon’s Imagined Realms, Book 2: Earth and Sky

Andere boeken haalden het net niet, maar kregen wel een nominatie. Zoals  Women of Wonder: Celebrating Women Creators of Fantastic Art, onder redactie van Cathy Fenner. Nancy Kress viel ook bijna in de prijzen, met een collectie van haar verhalen (The Best of Nancy Kress).

Bij de categorie Beste Fantasyroman waren, naast de winnares, ook alle genomineerden schrijfsters. Dat klopt met de verhoudingen in dit genre, waar vrouwen domineren. Elizabeth Bear kreeg net geen Locus voor haar boek Karen Memory. Evenals Elizabeth Hand met Wylding Hall, de door mij zeer bewonderde N.K. Jemisin met The Fifth Season en Aliette de Bodard met The House of Shattered Wings.

In de categorie Young Adult gebeurde opvallend genoeg iets anders. Hoewel dit genre, net als Fantasy, wordt gedomineerd door schrijfsters, won een man en kregen diverse andere mannen een nominatie. Dat leidde tot gefronste wenkbrauwen:

“YA, including YA fantasy, is a vastly female-dominated age category, but there’s a history of male authors being picked out for awards or heralded as champions of the age category,” Katz expanded on her argument to me via email. “Yet another all-male slate reinforces the message that an art form primarily practised by women and girls only becomes noteworthy when a man gets in on it.”

Wil je Fantasyschrijfsters lezen, kijk dan vooral even naar de lijst in dit artikel. Want er is genoeg.