Tag Archives: beste boeken

Lekker lezend het nieuwe jaar in

2018 was een veelbewogen jaar, en dat leverde vele mooie artikelen, essays en analyses op. Hieronder een totaal niet representatieve greep uit de goudberg, om heerlijk lezend en denkend het nieuwe jaar in te gaan. Veel plezier!

  • Weblog De Tweede Sekse bestond in november tien jaar. Gezien het gure klimaat waarin feministen moeten opereren, is dat een hele prestatie. In een terugblik schrijft de redactie dat er destijds geen enkele Nederlandstalig feministisch blog bestond, ”dus begonnen we er eentje”.  Het allereerste artikel ging in op goedaardig seksisme. Denk ‘o, vrouwen zijn zo geweldig met kinderen’, waarna je als vrouw onderbetaald wordt, minder vaak promotie krijgt, en mensen je prestaties niet serieus nemen want waarom blijf je niet bij je kinderen. Dat genre. Gewone media hebben nog steeds veel te weinig aandacht voor dit soort vormen van seksisme, dus het werk van het weblog blijft broodnodig.
  • Eidolon magazine gooide dik een jaar geleden het roer om en besloot de Griekse en Latijnse klassieken vaker te bespreken vanuit andere invalshoeken. Denk feministisch, antiracistisch, enz. Dat leidt onder andere tot mooie besprekingen van romans waarin auteurs het personage van Briseis uit de Ilias centraal stellen. En aandacht voor de lange, lange geschiedenis van mannen die tekeer gaan tegen echtgenotes.
  • Marie Claire gaf in 2018 ruimte aan een longread over feminisme. Met als conclusie: ”We moeten niet proberen om het probleem op te lossen door vrouwen te ‘fixen’, te ‘wapenen’. Vrouwen veranderen heeft geen zin. Je kan ze eindeloos weerbaar maken tegen geweld, maar het houdt pas op als mannen ermee ophouden.”
  • #metoo, de door Tarana Burke opgezette campagne om solidariteit te tonen met vrouwen die het doelwit werden van seksueel geweld, maakte een doorstart. De beweging gooide in 2018 vanalles overhoop. En bracht wat Moira Donegan betreft een verschil in visie aan de oppervlakte. Een kloof tussen mensen die feminisme beschouwen als een individuele zelfredzaamheidsbeweging, en mensen die uitgaan van collectieve, verbindende idealen. Jezelf bij je schoenveters uit het moeras trekken, versus structuren en patronen radicaal veranderen.
  • In Plot Magazine, vakblad voor scenarioschrijvers, vraagt Mirjam Groen aandacht voor vrouwen in de Nederlandse film en televisiewereld. Uit de V.S. komen tegenwoordig allerlei producties die een feministisch bewustzijn tonen en tegenwicht bieden aan de mannelijke kijk op zaken en vrouwen. ”In Nederland lijkt de tijd qua films en series echter stil te staan”, constateert ze. ,,Ons belangrijkste vrouwelijke personage van de afgelopen filmjaren is Soof, die in al haar in bloemenjurkjes gestoken onhandigheid en warrigheid geruststellend niet-bedreigend is voor de status quo.” Groen roept op om andere verhalen over vrouwen te durven vertellen. De markt is er, nu de makers nog…..
  • Wat betreft film en televisie: de Graveyard Shift Sisters richten zich al een aantal jaar op de rollen van en verhalen over mensen met een gekleurde huid in het horror genre. Er gaat een wereld voor je open als je hun stukken leest. Kende je bijvoorbeeld Stephanie Jeter al? Of Sloan Turner? Of Justina Ireland? Allemaal regisseurs en auteurs, werkzaam in het genre. Leuk om kennis te maken met hun werk en een indruk te krijgen van de thema’s die hen bezig houden.
  • De Belgische feministe Ida Dequeecker blikte in mei 2018 terug op de tweede feministische golf in Vlaanderen. Ze kan dat doen vanuit een schat aan ervaring – Dequeecker speelde een belangrijke rol in die tweede golf en denkt na over feminisme toen en nu.
  • Hórmónar is de feministische punkband die we nú nodig hebben, kopte het blad Best Fit in oktober. Zangeres Brynhildur Karlsdóttir schrijft de teksten en legt uit dat ze allemaal op de een of andere manier gaan over hoe het is om opgevoed te worden tot vrouw in een patriarchale cultuur. Dat levert een feest aan herkenning op voor de fans: ,,“Trying to be a woman in a patriarchal society is enough to drive you mad, and punk offers an avenue to express justified anger about an unfair world. It is, after all, a tool to rebel against something, to stand in opposition to something morally wrong. I think that’s why women are flocking to punk these days‘.’
  • Feministe en auteur Laurie Penny schreef een essay over de effecten van internet. Internet haat vrouwen niet, stelt ze. Mensen haten vrouwen. Internet geeft hen alleen een middel om dat massaler, sneller en feller te doen. Of om zichzelf op te peppen voordat ze de straat op gaan en vrouwen dood schieten.
  • Autostraddle zette de 50 beste feministische boeken van 2018 op een rijtje. In de lijst staan een aantal titels die gelukkig al in het Nederlands vertaald zijn. Zoals Mijn jaar van rust en kalmte, geschreven door Ottessa Moshfegh. Of Circe, van Madeline Miller, bekroond met de Hebban lezersprijs. Rode Klok, van Leni Zumas. Andere boeken wachten nog op de vertaalslag. Zoals She Would Be King van Wayétu Moore, over de eerste jaren van wat nu de staat Liberia is.
  • Lithub publiceerde in 2018 talloze lezenswaardige artikelen. Ik heb al vaker aandacht besteed aan deze site omdat er zoveel interessants te vinden is. Zoals analyses van ophef over #metoo – ‘ze’ gaan te ver! Eh… nou nee. Het blad besteedt regelmatig aandacht aan poëzie van vrouwen uit inheemse gemeenschappen. Een mooie manier om kennis te maken met het werk van dichters zoals Abigail Chabitnoy, Tria Blu Wakpa, Heather Cahoon, and Sara Marie Ortiz, om er maar een paar te noemen. Maar ook politieke onderwerpen, zoals de impact van politiegeweld op zwarte vrouwen. En hoe mannen betere feministen kunnen worden. En wat te doen met bedrijven die feminisme gebruiken om spullen te verkopen, het zogenaamde ‘commerciële feminisme‘.

2019 brengt vast ook weer talloze mooie artikelen en essays vol nieuwe inzichten. Maak er een goed jaar van!

Vijftien levens die de aandacht vasthouden

Wat heerlijk, een boek waar je aan begint en die je vervolgens in twee zittingen ademloos uit leest. Waarna je eigenlijk meteen opnieuw wil beginnen. Zo’n soort verhaal schreef Claire North met De Eerste Vijftien Levens van Harry August.

Toen de roman verscheen, ging al snel het gerucht de ronde dat ‘Claire North’ een pseudoniem is. Wie zou de echte auteur zijn? Clive Barker misschien? Maar nee. Catherine Webb blijkt verantwoordelijk voor De Eerste Vijftien Levens. Webb heeft al een aantal boeken op haar naam staan. Slechts eentje daarvan, Spiegeldromen, werd in het Nederlands vertaald. Maar nu Harry August zoveel succes boekt, durven uitgeverijen de vertaling van haar andere romans misschien eindelijk aan.

Ik wil niet teveel weggeven van het verhaal, maar de achterflap verraadt al dat de hoofdpersoon, Harry August, na zijn dood opnieuw op de wereld komt. In dezelfde situatie, met dezelfde volwassenen om hem heen, op dezelfde plek. En met zijn herinneringen aan zijn eerste leven intact. Da’s schrikken! Leven twee duurt dan ook kort: de arme jongen denkt dat hij gek is geworden en pleegt zelfmoord in een psychiatrische inrichting.

Pas tijdens zijn derde leven stabiliseert hij en raakt hij gewend aan het feit dat hij nooit echt sterft. Hij keert gewoon terug naar zijn geboorteplek en begint aan een volgend leven, met de ervaringen van de vorige keren. Zo kan hij iedere keer andere keuzes maken. Wel met beperkingen. Zoals: probeer NOOIT de koers van de wereldgeschiedenis te veranderen. Nooit. Want meestal leidt dat tot de ondergang van de wereld. En dan kom je in aanraking met de Cronos Club, een organisatie van soortgelijke bijna-onsterfelijken, en die drukken zulke pogingen de kop in. Met geweld, als dat moet.

Uiteraard duiken er tóch mensen op die hun kennis willen gebruiken om de wereld te veranderen. Aan iemand zoals de hoofdpersoon, Harry, de eer om dat tegen te gaan en de wereld te redden.

Het verhaal heeft soms een wat afstandelijke toon. North/Webb lardeert haar relaas echter met grapjes, mooie details en ontroerende situaties. Ook voorkomt ze gelatenheid – een risico, want als er iets mis gaat wordt de hoofdpersoon opnieuw geboren. Dus wat maakt het uit. Nou, het maakt uit. Ten eerste zijn mensen zoals Harry niet onsterfelijk. Er kan wel degelijk iets gebeuren waardoor er een einde komt aan hun reeks levens. Ten tweede staat de toekomst van de mensheid op het spel. Dat houdt iedereen bij de les.

Toch een punt van kritiek? Nou, vooruit. North/Webb doet wat wel meer schrijfsters doen om succes te hebben. Ze neemt dan wel geen mannelijk pseudoniem aan, zoals nog teveel collega’s doen, maar in haar verhaal richt ze zich op de mannelijke personages. Vrouwen  zijn bijfiguren in de marge van het centrale conflict. Ze reageren op de gebeurtenissen om hen heen en dienen vooral als steun en toeverlaat van de mannelijke hoofdpersoon.

Dat betekent niet dat het verhaal opeens niet meer interessant zou zijn, maar de beperkte rol van de vrouwelijke personages valt op. Zeker omdat het verder zo’n fantasievol, afwisselend en speels boek is. Ik zou daar iets van zeggen als de auteur een man was, en ik zeg er ook iets van als de auteur een vrouw is.

Laat je door dat ene kritiekpunt echter niet weerhouden. Goed boek, warm aanbevolen.

Jaaroverzichten: vrouwen centraal

Jaaaaa, rond de jaarwisseling verschijnen de overzichten. Jaarhoroscopen, de Belangrijkste Momenten, mijlpalen, gezichtsbepalende gebeurtenissen, enz enz. Bij de Zesde Clan staan vrouwen centraal. Dus verzamelden we jaaroverzichten die gender en/of vrouwen als leidraad nemen. Plus: de grootste feministische staking ooit (en geen krant schreef erover).

Feministische opstand ‘Vaga de Totes’ in Barcelona, 2014. Met deelname van 600 vrouwenorganisaties.

Op naar de overzichten! Tijdschrift Opzij stelde een feministisch jaaroverzicht samen met veel aandacht voor het buitenland, zoals de misdaden van Boko Haram, maar ook nieuws uit eigen land. Zoals de Opzij Literatuurprijs voor Saskia de Coster en de controverse rondom Thierry Baudet, een volgeling van dating-goeroe Julien Blanc.

Ook tijdschrift Lover besteedde aandacht aan een overzicht van feministische hoogtepunten in 2014. Nederland komt nog (stavaza 30 december), maar het blad constateert alvast dat het een goed jaar was voor het Britse feminisme. UPDATE: Het Lover-jaaroverzicht. Het tijdschrift kon maar vier hoogtepunten bedenken, waarvan één het eigen jubileum betrof. Voor de rest:

een lijst met feministische dieptepunten in Nederland schreef zichzelf bijna.

2014 was ook het jaar waarin vrouwenemancipatie best ruimte kreeg in Nederlandse media, als het maar ging om kritiek op ‘het’ feminisme. (Iedere keer als iemand praat over ‘het’ feminisme denkt De Zesde Clan: snel, waar ligt hét Feministische Hoofdkwartier? Waar is hét Ultieme Handboek? Waar kan ik dé Zestien Principes van de Enige Ware Feministe ondertekenen? Maar goed, ‘het’ feminisme dus). Feminisme is gevaarlijk, volgens Marije Vonk. Het feminisme is tandeloos, riep Sebastien Valkenberg. Feministen zijn laf en apologetisch, aldus Sophie Merle. Oh, en wisten we al dat de emancipatie af is? Klaar, voltooid, punt.

Boodschap begrepen. ‘Het’ feminisme was in 2014 weer eens helemaal kapot. En totaal overbodig geworden, want mannen zeggen dat de emancipatie voltooid is. Dus dan is dat zo. Aan diverse helder denkende mensen de taak om de stinkende brei van misdaden tegen de logica in te dammen. En gelukkig redde Beyoncé de situatie. Zodat Het Parool eind oktober een pleidooi kon publiceren over scholen. Die moeten aandacht besteden aan het belang van feminisme:

Ik leerde tot mijn verbazing dat zowel mannen als vrouwen feminist kunnen zijn en dat het feminisme niets anders betekent dan sociale, politieke en economische gelijkheid voor mannen en vrouwen. Zoals Emma Watson ons laatst duidelijk uitlegde: ‘Het feminisme gaat niet over vrouwen die mannen haten, het gaat over gelijkwaardigheid voor zowel mannen als vrouwen.’

Ja, echte eye-openers, mensen… Zie ook: Feminisme is voor iedereen, van bell hooks.

Enfin, jaaroverzichten. Women&Hollywood richtte zich op het witte doek. Wat waren de beste films over vrouwen in 2014? Het weblog opent de lijst met 1.000 times good night, een film over een oorlogsverslaggeefster. Ook rolprenten zoals Maleficent, horrorfilm The Babadook en tekenfilm The Tale of Princess Kaguya haalden het.  Naast films maakte Women&Hollywood ook een overzicht van de beste, door vrouwen geregisseerde documentaires van 2014.

Literair tijdschrift Tzum stelde een overzicht samen van de beste boeken van 2014. Tzum is een van de weinige bladen die oog heeft voor gender en schrijfsters een serieuze kans geeft. Dat blijkt ook uit dit overzicht. Veel schrijfsters mogen hun favoriet noemen, en onder de voorgedragen werken komen relatief veel boeken van schrijfsters voor. Zoals Roxy van Esther Gerritsen, Niña Weijers‘ debuutroman De consequenties (meerdere keren genoemd), en Honderd uur nacht van Anna Woltz.

Nog meer cultuur bij Buzzfeed. Wat waren de beste feministische nummers van 2014? Op 1 komen Beyoncé en Nicki Minay met Flawless (remix). Ook Mary J. Blige, Lorde en Taylor Swift scoren hoog. Natuurlijk kan een rebels lied over taboe-onderwerp menstruatie niet ontbreken:

Engelstalige media zoals Mic bekeken het jaar door een Amerikaanse lens en maakten een overzicht van de 39 meest iconische feministische momenten. Net als Opzij hier veel aandacht voor de Nobelprijs voor Malala Yousafzai, maar ook de honderdste vrouw in het Amerikaanse congres en een vent die vrouwen naroepen op straat probeerde goed te praten op een Amerikaanse televisiezender. Hij kreeg fantastisch weerwoord van cabaretier Amanda Seales.

Beheers je het Spaans? Neem dan eens een kijkje bij mannen die zich in 2014 aan de zijde van het feminisme schaarden, zoals Miguel del Arco, een lijstje met de nieuwe gezichten van het Spaanse feminisme, zoals Nerea Loron, feministisch actievoeren via internet. Oh, en ook in Spanje moeten mensen moeite doen om akelige vooroordelen een halt toe te roepen.

Tegelijkertijd, ondanks die vooroordelen, was Spanje het toneel van de grootste feministische staking ooit. In Barcelona gingen dit jaar tienduizenden mensen de straat op:

it literally affects half the Spanish population, and not many news sources thought it was “newsworthy”. We first saw the story on Mic and then on the Demotix. But we were hard pressed to find it elsewhere on the web. These groups were protesting for women’s rights such as maternity leave and abortion clinics, violence against women, labor reforms that deepen inequality already faced by women, and the cuts to social welfare and utilities that increase the hours women devote to the care and attention of people. The protesters were made up of over 600 feminist organizations, which took place after a recent 3-day student strike.

600 feministische organisaties. Die met hun tienduizenden in actie kwamen rondom zaken zoals bezuinigingen, geweld tegen vrouwen, reproductieve rechten, de situatie van vrouwen op de arbeidsmarkt en in de zorg. Maar nee, niet nieuwswaardig…..?????

Kortom, er is nog veel werk aan de winkel. Op naar een feministisch 2015!

Zoveel vrouwen, zoveel verhalen

2014 is het jaar van Read Women, ‘lees vrouwen’. Zoveel schrijfsters uit zoveel landen hebben zoveel prachtige boeken geschreven, en daar besteden we bij de Zesde Clan graag aandacht aan. Want hoe goed moet een schrijfster zijn, voordat het geen ‘vrouwenfictie’ meer is maar gewoon een goede roman?  Schrijfsters kunnen wel wat solidariteit gebruiken…Dat doen we met artikelen over boeken, genres, schrijfsters, het ontwikkelen van je eigen stem, en door af en toe tips onder de aandacht te brengen die voorbij komen op twitter. Onderstaande links en suggesties staan hopelijk weer garant voor dagen leesplezier. Enjoy!

  • De wereld is groots en wijds. Waarom zou je je beperken tot je eigen land of ‘westerse’ boeken? Neem eens een kijkje bij zeven grootse romans van zeven Afrikaanse auteurs. Of deze lijst. Voor iedere maand een boek van een Arabische schrijfster. En kende je Qaisra Shahraz al?
  • Hoera, detectives! Dorothy Uhnak (1930-2006) was er vroeg bij. Deze Engelse schreef als een van de eerste auteurs ooit een scherpe politieroman met een vrouwelijke hoofdpersoon. Zelf werkte ze jarenlang bij de politie. Ze kreeg in de loop van haar carrière twee keer een onderscheiding voor moed.
  • Over pioniers gesproken. Voor het Nederlandstalig gebied: ,,Wie weet dat de eerste Nederlandse brievenroman geschreven werd door twee vrouwen (Wolff en Deken)? Wie weet dat de eerste Nederlandse historische roman op naam staat van een vrouw (Margaretha de Neufville)? Wie weet dat de eerste romans over homoseksualiteit door vrouwen werden geschreven (Anna Blaman)? Wie weet dat de eerste Nederlandse postmoderne roman door een vrouw is geschapen (Hella S. Haasse)?” Dat en meer bij Het Plankje van FS, in een essay over 2014, het jaar van de schrijfsters.
  • Prijzen uitreiken is hard werken. Als jurylid moet je je bijvoorbeeld in 16 weken door 158 boeken heen werken om te komen tot nominaties. Hoe doe je dat? Helen Fraser, voorzitter van de Baileys Women’s Prize for Fiction 2014, geeft tips en legt uit hoe ze trends en ontwikkelingen uit de woordenberg destilleert. Dit jaar veel historische romans – 57, zeg maar eenderde van het totaal. De andere 101 richtten zich opvallend vaak op de tweede helft van de vorige eeuw. Onder andere Hannah Kent en Chimamanda Adichie haalden de shortlist.
  • Ook weblog Overgangstergirls doet mee aan readwomen2014. Hun eerste tip is Thriller van Suzanne Hazenberg: ,,Een huiveringwekkend, heerlijk boek, dat je niet wilt wegleggen.”
  • Clare Wright won de Stella Prize voor haar studie naar de vrouwen van een Australische mijnwerkerskolonie rond 1850. In The Forgotten Rebels of Eureka behandelt ze een gevoelige mijlpaal, een opstand van mijnwerkers die af wilden van toenemende overheidscontrole. Zowel de kolonie als die opstand zijn altijd weergegeven als een zaak van mannen, voor mannen en door mannen. Onnodig te zeggen dat historici het een en ander over het hoofd zagen. Wright vertelt de andere helft van het verhaal en ontkracht zodoende diverse mythes.
  • The Huffington Post noemt 18 boeken die veranderden hoe vrouwen zichzelf zagen. In het lijstje onder andere The Bluest Eye van Toni Morrison, Witte Oleander van Janet Finch, en de gedichten van Emily Dickinson.
  • De #readwomen2014 campagne komt uit de koker van journaliste en auteur Joanna Walsh. Ze beveelt graag vijf romans aan, die voor een deel niet meer in druk zijn. Penguin geeft één titel, Swallowing Geography van Debora Levy, echter opnieuw uit. Zodoende kunnen lezers mee op ontdekkingstocht. Wie weet volgt er meer.
  • Opzij zorgt met haar Literatuurprijs ieder jaar weer voor een lijstje vol hoogtepunten uit de Nederlandstalige literatuur. Dit jaar won Saskia de Corte met haar roman ‘Wij en ik’. Maar de shortlist leverde meer tips op: Hanna Bervoets met Alles wat er was, Margriet de Moor met Mélodie d’amourHet lam van Jannie Regnerus en De duimsprong van Mieke Zwamborn (Van Oorschot).
  • Vergeet ook Ieneke Riem niet, die dit jaar de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs won met de verhalenbundel Zeven pogingen om een geliefde te wekken. Onder de genomineerden die nét niet wonnen, zaten Aukelien Weverling met Het land, en Saskia Maaskant met Kieuw.
  • Jaja, Jack Kerouac’s Onderweg (on the road) kennen we nu wel. Schrijfsters beheersen dit genre ook. Wat dacht je van Edith Wharton’s boek over haar motorreis door Frankrijk? En nog elf andere aanbevolen werken waarbij vrouwen en vrouwelijke personages te voet, per motor, en met de auto door landen trekken en vanalles beleven.
  • Novella’s, essays, boeken voor kinderen en tieners… The Hairpin gaf een lijstje met suggesties voor de maand april. Ook handig voor de andere maanden van het jaar. Met essays over pijn, een boek vol brieven aan overledenen, grappige kinderavonturen en de Tovenaar van Oz, maar dan heeeeeel anders.
  • Elena Poniatowska won de Cervantes Literatuurprijs, zo’n beetje de allerhoogste eer voor Spaanstalige auteurs. Ze nam de prijs op 23 april in ontvangst met een poëtische, ontroerende toespraak. Tot nu toe wonnen 35 mannen en drie vrouwen – Poniatowska is nummer vier. Vooruitgang…
  • Judith Visser stond een week lang centraal bij de site Crimezone. Ze beantwoordde onder andere vragen van lezers en gaf een interview. Vanaf mei 2014 draait de verfilming van haar roman Stuk in de Nederlandse bioscopen.