Tag Archives: Bechdel test

Resident Evil laat verrassend feministische erfenis na

”Jovovich heeft haar niche gevonden als de Brünnhilde van de film, de schildmaagd, de sterke en alerte Walküre die geen enkele man nodig heeft om de wereld te redden, tot de volgende apocalypse”. Met die woorden vat filmrecensente Thelma Adams het werk samen van actrice Milla Jovovich en de Resident Evil serie. Die bereikt met deel zes een einde – hoewel je dat nooit zeker kunt weten met zombies. Tijd voor een terugblik, met vrouwen centraal en een focus op gender. Hoe pulperig ook, de reeks films bevat verrassend veel feministische elementen.

Resident Evil begon als een computerspel. Een sinistere onderneming, de Umbrella Corporation, voert experimenten uit die leiden tot een zombieplaag en (bijna) het einde van de wereld. Slechts een paar mensen hebben door wat er gebeurt en proberen de Umbrella Company te bestrijden, terwijl ze zich tegelijkertijd de zombies van het lijf moeten houden. Deze beknopte samenvatting doet absoluut geen recht aan de serie games, dus lees vooral dit type dossier over het hoe en wat, met alle details.

Regisseur Paul Anderson besloot de succesvolle games in 2002 om te zetten naar een film. Met een vrouw in de hoofdrol. Dat beschouwden Amerikaanse studiobazen, ondanks de Alien reeks met Sigourney Weaver, als een te groot risico. Anderson produceerde deel 1 daarom buiten het Hollywood systeem om.

Dat een vrouw centraal staat in de Resident Evil films mag bijzonder heten, want zoals Gender and Genre constateert, begon de zombiefilm als een nogal vrouwvijandig genre. De verhalen straften getrouwde vrouwen die vreemd gingen met andere mannen. Op naar zombieland, slet! Regisseur George Romero gaf vrouwelijke personages meer ruimte, maar volgens Gender en Genre moesten ze hun vrouw-zijn grotendeels bij de voordeur achterlaten, net zoals moderne loopbaanexperts nog steeds adviseren.

Met de Resident Evil serie kreeg je op het eerste gezicht een ander stereotype. De films kregen een vrouwelijke hoofdpersoon, Alice, die er op het eerste gezicht uitziet als de sterotiepe sexy chick die zombies bevecht met allerhande wapentuig, gekleed in zoiets als een rode jurk en laarzen met hoge hakken. Tussen de bedrijven door deden de films echter wel degelijk iets wat je niet vaak ziet. Het verhaal van de eerste aflevering in de serie draaide bijvoorbeeld om twee vrouwen:

The conventional wisdom has always been that video games pull a male audience, and the movies would, too. Anderson, a teenage admirer of Sigourney Weaver’s Ripley, simply ignored that old saw, reasoning that men liked an adventurous heroine as much as women did. He described the first movie as being driven “the relationship between two women, Alice and Rain,” the commando leader played by Michelle Rodriguez.

De serie zette die lijn voort in de daaropvolgende delen. Vrouwen spelen belangrijke rollen, en de centrale heldin opereert in een zeer divers universum. Niet alleen telt haar team meestal meerdere vrouwen, maar ook meerdere mannen met een niet-blanke huidkleur. Bovendien maken de films zich niet schuldig aan het kwetsbare vrouwen syndroom. In iedere film sneuvelen personages, maar vaak gaan er meer mannen dan vrouwen dood.

De serie haalt vanwege de verfrissende diversiteit van de cast meerdere mijlpalen. De Bechtel test: de verhalen kennen meerdere bij naam genoemde vrouwelijke personages, die over iets anders praten dan een man. De Sarkeesian Corollary: als hierboven, met de toevoeging dat de vrouwen langer dan een minuut aan het woord zijn. En de toevoeging dat ditzelfde gebeurt rondom personages met een niet-blanke huidkleur. Tot slot haalt de serie ook de Ripley Test, namelijk dat de sekse van personages er in de kern niet toe doet voor hun functie in het verhaal. Ze doen hun werk, proberen te overleven, ze gedragen zich ‘gewoon’, als mensen.

Wat ook opvalt is dat de meeste vrouwelijke personages samenwerken en elkaar steunen in de strijd – meestal een strijd tegen mannelijke schurken. Actrice Ali Larter hierover in een interview:

“Milla has really spearheaded, and was one of the first women to frontline any action movies,” Larter continues. The fact that we’re now in our sixth one and still female-led, that’s the real story for me. And the fact that we haven’t been pitted against each other, that we haven’t fallen into those traps. We build each other up. We’re there to support each other. And I think that’s something that makes it different and really special.”

Kortom, bloederige pulp van soms twijfelachtige kwaliteit, maar met het hart op de juiste plek en zeer vrouwvriendelijke casts en verhaallijnen. Je kunt het slechter treffen in Hollywood. Om al die redenen tonen filmrecensenten zich enigszins weemoedig, nu het laatste deel in de bioscopen komt:

We all probably wish they were a bit better; that there was better character drama to go with the immersive visuals and bonkers action, but the films deserve some credit too. Not just for the spectacle, but for delivering some good zombie action before it was a commercial craze and for delivering one kickass action heroine after the next. Sure, Alice always has her thighs out for some reason (Alice’s Road Warrior garters in Extinction are an all-timer of stupid sexy costuming) and it would be nice to see women with that kind of training dress a bit more tactically, but you’d be hard-pressed to find another franchise that is overflowing with so many female characters who call the shots and save the day.

Advertenties

Zomerfilm top tien ziet meer vrouwen dan voorheen

Van de vijftig commercieel gezien meest succesvolle films, die tussen januari en juni 2015 in de V.S. in premiere gingen, slagen er 21 niet voor de Bechdel test. De andere 29 kregen het gelukkig wél voor elkaar twee met name genoemde vrouwelijke personages in het verhaal voor te laten komen, die spraken over iets anders dan een man. De top tien vertoont een opmerkelijke verbetering ten opzichte van 2014. Negen van de tien haalden de Bechdel test in ieder geval op onderdelen.

Mad Max droeg bij aan een vrouwvriendelijkere top tien. Verder grijp ik gewoon ieder excuus aan om beelden uit die film te tonen 😉

In 2014 kwamen de tien meest succesvolle films in diezelfde periode niet verder dan een schamele 50%. Van vijftig naar negentig procent betekent een grote vooruitgang. Een productie als Pitch Perfect 2 grossierde in vrouwenrollen. En Mad Max Fury Road kende dan wel weinig dialoog, maar met een groot aantal vrouwelijke personages kwam het totale plaatje er toch zeer gunstig uit te zien. Dat soort films haalden het gemiddelde behoorlijk omhoog.

De relatief gezien vrouwvriendelijke top tien behoeft wel enige nuancering. Ten eerste let de Bechdel test niet op de duur van gesprekken. De top tien van 2014 kende een hoog gehalte superheldenfilms, zoals Captain AmericaX-Men, en Amazing Spider-Man 2. De vrouwelijke personages in al die films gezamenlijk hadden samen nog geen tien regels tekst in onderlinge ‘gesprekken’. Een keer met je ogen knipperen en je had het Bechdel-moment al gemist. In 2015 keert in grote lijnen dezelfde situatie terug.

Daarnaast zegt de Bechdel test niets over al dan niet progressieve denkbeelden over gender. Neem Jurassic World. Die haalde de test, onder andere omdat twee zussen over iets anders dan een man praatten. Maar deze film kwam in opspraak vanwege een hoog gehalte aan seksisme. Het origineel, Jurassic Park, getuigde in 1993 van een veel progressievere houding rondom vrouwen en werk. Onder andere de New York Times vatte de genderproblemen van Jurassic World als volgt samen:

Owen may be a parody of a hunk, what with his greasy workingman hands, shirt-busting arm muscles and nicely coiffed chin hair, but at least he does cool stuff like wrangle raptors and, spoiler alert, Claire. She mostly just schemes and screams, before Owen melts her like an ice cube on a hot griddle, proving that, yes, she’s every bit as bad as Joss Whedon thought when on Twitter he called out “Jurassic World” as sexist: “She’s a stiff, he’s a life-force — really? Still?” Yes, still.

Enfin, Vox geeft graag een overzicht van deze controverse, met tijdlijn en al.

Fijn dat vooruitgang zichtbaar is. Bonus: financieel gezien hebben filmstudio’s ook geen enkele reden om te vegeteren op een dieet van mannenensembles en eenzame smurfinnen. Dus Hollywood, waar wacht je op?

Films met vrouwen maken winst

Films waarin vrouwen een rol van betekenis hebben, doen het wereldwijd beter dan films waarin vooral mannen voorkomen. Als iemand 1 dollar investeerde, kreeg die persoon 2,68 dollar terug met films die de Bechdel test haalden. Zakte een film voor die test, dan kreeg iemand 2,45 dollar terug. Dat loopt op als je het hebt over omzetten van ettelijke miljoenen.

Mensen van website FiveThirtyEight analyseerde de financiële gegevens van 1,615 films, uitgebracht in de periode van 1990 to 2013, afgezet tegen de Bechdeltest. Hoe vaker minstens twee vrouwen met elkaar spraken over iets anders dan een man, hoe vaker investeerders per dollar meer terugkregen. Het verschil bleef structureel zichtbaar, niet alleen binnen de Amerikaanse markt, maar ook als je keek naar de internationale distributie.

Deze keiharde cijfers maken gehakt van mythes die studiobazen van elkaar overnemen. Zo zouden films met vrouwen het niet goed doen. Klopt niks van. Of, andere mythe: jongens en mannen zouden geen films willen zien met vrouwen in de hoofdrol. Klopt ook niets van. Bij de meest recente Hunger Games film bestond het publiek gemiddeld voor 46% uit mannen, terwijl een heldin toch echt het scherm domineerde.

Voeg daaraan toe dat vrouwen iets meer dan de helft van de kaartjes kopen, en je zou zeggen dat Hollywood de helft van de wereldbevolking serieus moet nemen. Op dit moment gebeurt dat totaal niet. Van alle belangrijke personages is slechts 15% vrouw, en als je alle rollen meeneemt, ook de serveerster met één regel tekst, kom je nog steeds niet verder dan een magere dertig procent. Er bestaat zodoende een kloof tussen de samenstelling van het publiek, en dat wat je op het scherm ziet (vooral jonge blanke mannen).

De auteurs van de financiële analyse denken dat het een kwestie van tijd is. Vrouwen kopen kaartjes + films met vrouwen doen het goed = meer films waarin vrouwen belangrijke rollen spelen.

Women & Hollywood vreest echter dat het niet zo snel goed komt:

Let’s be real. The people who run Hollywood know these numbers. They get data breakdowns on every film they have. They know what’s making money and what’s not. But they are all invested in these big-budget tentpole action and superhero films that star men. That’s how they think. We can only hope that seeing women be successful in big blockbuster films will help break through the sexism that pervades Hollywood. I am hopeful, but I am also realistic. They’ve been leaving dollars at the door for years, and yet they still double down on male superheroes. Go figure.

Vrouwen zien door een verwrongen lens – letterlijk

De wereld bekijkt vrouwen vaak door een verwrongen lens. Met name bij films krijgt dat probleem een zeer letterlijke betekenis. Neem Blue is the Warmest Color. Deze rolprent wint op dit moment prijzen, maar krijgt ook bergen kritiek, omdat de male gaze ieder beeld domineert. Dat valt op, zeker als je een verhaal wilt vertellen over een lesbische relatie. Om nog maar te zwijgen over films die vrouwen domweg uit het verhaal houden.

Vrouwen vormen de helft van de wereldbevolking. Dat zou je echter niet zeggen als je naar de bioscoop gaat. Films marginaliseren vrouwen en meisjes zo structureel, dat Zweden inmiddels over ging tot een opvallende stap. Het land verheft de Bechdel test tot norm en gaat in beoordelingen aangeven of de rolprent die test haalt, of niet. Een film waar op z’n minst twee met name genoemde vrouwen in voorkomen, die met elkaar praten, over iets anders dan een man, krijgt een positieve keuring voor dat onderdeel.

Zodra je de Bechdel test opneemt in je beoordeling, valt pijnlijk op hoe heftig de reacties zijn als je aan die status quo wil morrelen. Al is het maar door er op een ludieke manier aandacht voor te vragen. Een krant als The Independent verdedigt het Zweedse initiatief:

remember that nobody is actually burning films that ignore half of the population, just humorously drawing attention to them.

De Zweedse filmkeuring zal Blue is the Warmest Color vast het groene licht geven voor het onderdeel gender, want die haalt de Bechdel test met vlag en wimpel. De film laat echter meteen zien hoe makkelijk het is om te voldoen aan de Bechdel test, en dat die test niets zegt over het al dan niet vrouwvriendelijke of feministische karakter van het verhaal en de beelden. De regisseur, Abdellatif Kechiche, leverde namelijk een vervreemdende kijkervaring op:

the film is inherently about a homosexual relationship. It’s this lack of acknowledgement that takes away from the storytelling and imposes his ideals onto Adèle and Emma’s relationship. Kechiche wanted to tell a raw, honest, and beautiful story of a couple, but without removing his hetero, male perspective, he greatly hindered the depths the film could have achieved. There’s a responsibility that comes with representing both another gender and sexual preference, one Kechiche did not uphold, and one that reduces the film to an idealistic and voyeuristic portrayal of women.

Hij bekeek vrouwen op die manier letterlijk door een verwrongen lens.

Die verwrongen houding kwam ook tot uiting in de manier waarop de regisseur om ging met zijn actrices. Wat hij wilde stond voorop. Dat hoort bij films, maar het is ook gebruikelijk om als regisseur, ondanks je leidende positie, toch respectvol om te gaan met de acteurs die je rolprent moeten dragen. Naar verluidt gebeurde dat hier niet. Beide hoofdrolspeelsters gaven aan nooit meer met deze man samen te willen werken, omdat ze zich gebruikt voelden:

Seydoux and Exarchopoulos said that the shooting had been unbearable and they would never again work with Kechiche. The French union representing the film industry spoke of deplorable conditions for the crew. Seydoux, who plays Emma, said she felt like a “prostitute.” Exarchopoulos described a “horrible” continuous take in which Seydoux hit her over and over, leaving her raw.

De regisseur wil beide actrices voor de rechter slepen, omdat de vrouwen zouden liegen, overdrijven, en zich zouden gedragen als verwende kinderen. Kortom, verstoorde arbeidsverhoudingen. En een eindresultaat waar veel vrouwen niets mee kunnen. Daarom is het niet zo vreemd dat Zweden besluit de manier waarop films vrouwen tonen, onderdeel te maken van de keuring. Als bij Bechdeltest een min staat, weet je in ieder geval dat zelfs de meest basale vertegenwoordiging ontbreekt. Kun je jezelf alvast mentaal voorbereiden. Want dat films zelfs die eenvoudige drempel niet halen, komt vaker voor dan je denkt.

De Gereedschapskist: de Mako Mori test

Liefhebbers van verhalen kenden hopelijk al de Bechdel test, een manier om te beoordelen of vrouwen voldoende aan bod komen in een verhaal. De test is eenvoudig en kent daardoor beperkingen. Naar aanleiding van de film Pacific Rim bedachten feministen een nieuwe test, ter aanvulling. De Mako Mori proef. Met deze methode kun je bepalen hoeveel autonomie een vrouwelijk personage krijgt.

Mako Mori, inspiratiebron voor de gelijknamige test.

Even het geheugen opfrissen: striptekenares Alison Bechdel tekende de serie Dykes to Watch Out For. Op een gegeven moment voert ze twee vriendinnen op die over films praten. Eén van hen verklaart dat ze alleen nog maar naar films wil

  1. waar tenminste twee vrouwen in voorkomen,
  2. die bij name genoemd worden,
  3. en over iets anders praten dan een man.

Dat gebeurde in 1985. De Bechdel test was geboren. Inmiddels zijn we bijna dertig jaar verder. De Bechdeltest voldoet nog steeds prima om kwantiteit te meten. Het zegt echter weinig over kwaliteit. In de praktijk mis je daardoor nuances. Het kan gebeuren dat een film bol staat van regressieve vrouwbeelden, maar toch slaagt omdat twee bij name genoemde vrouwen vijf seconden over appeltaart praten. Terwijl een bijzonder feministische film zakt, omdat er slechts één vrouw in voorkomt.

De Mako Mori proef voorziet in de roep om een extra toets. Net als de Bechdeltest zijn er drie criteria:

  1. de film bevat op z’n minst 1 vrouwelijk personage
  2. die haar eigen verhaal heeft
  3. waarbij het niet gaat om het ondersteunen/helpen etc. van een mannelijk personage

Het personage Mako Mori uit Pacific Rim inspireerde de bedenker, Chaila. Mori speelt namelijk een zeer belangrijke rol:

Mako Mori is one of the film’s heroes. She’s a survivor, she’s clever, she’s both mentally and physically strong, she isn’t objectified and she has the most awesome Kaiju-killing moment in the entire film. While it’s true that she doesn’t talk to another woman in the course of the movie, she has her own distinct narrative and goes through the traditional hero’s journey arguably just as much as any other character in the film.

Vandaar. Chaila benadrukt dat de Mako Mori test niet in plaats van de Bechdeltest komt. Integendeel, beide zijn nutiige methoden om te analyseren hoe verhalen, zowel films als romans, omgaan met de vrouwelijke personages. Vaak schrik je van de uitkomsten van beide tests, want Hollywood negeert vrouwen:

It’s a constant frustration to me how one-dimensional the characters are in the scripts I get handed. They are just either a mother or a wife. Women usually remain constant and unchanging in film and support the man on his journey.’

Zulke verhalen vallen genadeloos door de mand, dankzij het werk van feministes. En da’s maar goed ook.

Oscarnominaties 2012 zakken voor Bechdeltest

Dat zegt de Zesde Clan niet, dat tonen de genomineerde films zelf aan. Kijk en huiver:

Moeite met het gesproken woord? De Engelse tekst staat hier volledig uitgeschreven. Zoals gewoonlijk komt Anita Sarkeesian, het genie achter dit feministische videokanaal, met goeie aanvullingen. De Bechdeltest kan uitgebreid worden: de twee met name genoemde vrouwen praten over iets anders dan een man, gedurende tenminste 60 seconden (verdeeld over de hele film). Dan heb je geen problemen meer met films die alleen op technische gronden slagen omdat twee vrouwen ieder 1 zinnetje uitspreken. Je kunt de test ook uitbreiden naar huidskleur: twee met name genoemde personages die over iets anders dan een blank persoon praten. Dan zie je pas goed hoe zeldzaam dat is. Werk aan de winkel, Hollywood!

Nieuw: de Bechdel Test filmlijst

Een film waarin 1. tenminste twee vrouwelijke personages met een naam voorkomen 2. die met elkaar praten 3. over iets anders dan een man. Dat is de beroemde Bechdel Test, genoemd naar een Amerikaanse cartooniste. Het viel Bechdel op dat veel films vrouwen negeren en/of behandelen als geïsoleerde eenlingen. Als ze al met elkaar praten, hebben ze het over een man. Welke film geeft vrouwen wel een beetje ruimte? Dat kun je nu zelf nakijken aan de hand van de door haar opgestelde criteria, op de Bechdel Test Movie List.

De lijst maakt zichtbaar hoe scenarioschrijvers en regisseurs vrouwen behandelen. Ongeveer de helft van de tot nu toe beoordeelde films  voldoet aan alle drie de criteria. Dat is fijn. Maar we moeten wel bedenken dat de Bechdel Test erg ruimhartig is. Twee vrouwen die samen welgeteld drie zinnen uitwisselen over een recept voor appeltaart en je bent al geslaagd.

Gezien deze lage drempel is het erg dat bijna veertig procent van de films zelfs die marginale aanwezigheid van vrouwen niet waar kan maken. Ruim tien procent faalt zelfs volledig. Dit zijn producties waarbij scenarioschrijver en regisseur vrouwen domweg geëlimineerd hebben.

Het jaar 2011 belooft wat dat betreft geen vooruitgang. De site beoordeelde tot nu toe 52 titels. Daarvan voldoen er achttien aan de drie criteria van de Bechdel Test – minder dan de helft. Over een aantal andere films loopt echter nog een discussie. Onder andere Thor zou volgens sommigen niet slagen voor de Bechdel Test. De Zesde Clan heeft deze film zelf gezien en kwam tot de conclusie dat dit juist één van de verhalen is waarin vrouwen wel degelijk namen hebben en samen over iets anders praten dan een man. Meerdere keren zelfs.

Zo lopen er meer discussies op de site. Altijd interessant én leuk om te lezen. Als de vrijwilligers die de films beoordelen eruit zijn, zou de uiteindelijke oogst van 2011 nog wat positiever uit kunnen vallen.

Thor haalt Bechdeltest met gemak

Er zijn meer dan twee vrouwen met een naam in superheldenfilm Thor van regisseur Kenneth Branagh. Ze praten zowaar met elkaar. Over iets anders dan een man! Thor haalt de Bechdeltest met gemak. Sterker nog: de film toont een wetenschapster en een krijgsheldin en zegt niet alleen dat ze goed zijn in hun werk, maar laat dat ook daadwerkelijk zien aan de kijker. Ongehoord binnen het genre.

Films in het algemeen laten vrouwen zo erg links liggen dat de Zesde Clan echt aangenaam verrast was met deze meevallertjes. Normaal gesproken hebben vrouwen in blockbusters namelijk niet meer dan 33% van de spreektijd, en worden ze acht keer zo vaak dan mannen halfnaakt of supersexy aan de kijker getoond. Superheldenfilms komen er vaak nog slechter uit als het gaat om de vrouwen. De Chicago Tribune vatte het als volgt samen: het liefje van de superheld kan verwachten dat ze lange, lange periodes moet wachten op haar held. Als ze niet eenzaam en alleen is, verkeert ze in levensgevaar. Zelf behorend tot de superhelden? Dan loop je een grote kans dat je je krachten verliest, sterft, of dat je de enige vrouw bent tussen de mannen.

Dan Thor. Aan de ene kant voldoet deze film helaas wel aan dit patroon. De godenwereld waarin Thor thuishoort kent tussen al die mannen maar twee vrouwen: de trouwe echtgenote van Odin, (René Russo in een rol waarin ze alleen maar koninklijk mag staan en zuchten als er iets met haar man gebeurt). En Sif, een strijdster. Beiden praten aan het einde van de film even met elkaar, maar dan hebben ze het over de gevoelens van Thor en hoe het met Hem is, en dat is dus precies waar de Bechdel test op wijst: dat als twee vrouwen met elkaar spreken, het zo vaak over een vent gaat, niet over henzelf of andere belangrijke dingen.

Aan de andere kant verwijst Thor in een gesprekje met Sif naar het feit dat het voor vrouwen bijna ongehoord is om krijgsheldin te worden. Sif zegt dat ze altijd in zichzelf geloofde, en Thor geeft enigszins egotrippend aan dat hij altijd achter haar heeft gestaan. Later in de film vinden er gevechten plaats waarbij Sif inderdaad als volmaakte krijger onbevreesd de vijand tegemoet treedt en het zwaard hanteert. Sterker nog: bij één gevecht geeft zij de mannen bevelen. Zij moeten het ding afleiden zodat zij het gevaarte met een spectaculaire aanval tot staan kan brengen. Hoera!

Krijgsheldin Sif hanteert het zwaard op professionele wijze, en loopt rond in een fatsoenlijk harnas.

Op Aarde is de situatie beter. Hier hebben we Nathalie Portman als Jane, met haar assistente Darcy. Samen met een man vormen ze een team wetenschappers. Meteen de eerste seconden van de film sleept Thor de Bechdeltest binnen. Jane is namelijk de leider van het team. Ze zijn op locatie om metingen te verrichten naar rare atmosferische storingen. Die storingen hebben te maken met een strijd in de godenwereld, en Jane en haar assistente praten daarbij met elkaar om het onderzoek goed te doen en vreemde omstandigheden het hoofd te bieden. Hoera!

Terwijl ze bezig zijn met hun onderzoek gaan de storingen van kwaad tot erger, totdat er opeens uit een tornado van wervelende winden en bliksem een man op aarde neerstort. Jane rijdt hem bijna aan met haar truck. Het is Thor, die na een conflict door zijn vader beroofd is van zijn krachten en verbannen is naar de Aarde. Aan Jane de taak om uit te zoeken wat er speelt, en aan Thor de taak om zijn krachten te herwinnen en de godenwereld te redden. Bij dit alles blijft het trio onder leiding van Jane als team opereren. Hier geen geïsoleerde eenlingen, maar vrouwen die deel uitmaken van een geheel en hun eigen werk hebben.

De film geeft zelfs een draai aan dat liefje van de superheld gedoe. NIET VERDER LEZEN ALS JE DE FILM NOG WIL ZIEN!

SPOILER ALERT!

Ben je er nog? Okee dan. Zoals de Zesde Clan aan het begin vertelde heeft het liefje van de held vaak de ondankbare taak om te wachten op haar man. Hier gebeurt er ook iets waardoor held en liefje van elkaar gescheiden worden. Maar het is Thor die passief afwacht, en het is wetenschapster Jane die op zoek gaat naar hem en daarvoor de sleutel in handen heeft: haar wetenschappelijk onderzoek. De laatste beelden van Jane zijn dan ook: zij met haar assistent en assistente in haar lab, aan het werk, terwijl Thor maar een beetje rondhangt in de godenwereld.

Kortom, Thor is een heerlijke pulpfilm en binnen het genre verrassend lief voor vrouwen. Da’s ook wel eens een keer fijn.

Makers van Toy Story 3 erkennen psychologische schade bij wormvormig aanhangsel

Okee, de bron is een weblog met de naam Ik Geef Het Patriarchaat De Schuld, dus nou niet gaan steigeren vanwege het taalgebruik als je het origineel leest. De auteur, die zichzelf Spinster Aunt noemt, nam de moeite om een podcast uit te tikken waarin twee makers van Toy Story 3 geinterviewd worden. Op een gegeven moment praten de heren over het personage van Ken, en de mogelijkheden die ze hadden om deze pop een innerlijk leven te geven in de film. Ze hoefden alleen maar aan te haken bij zijn status als aanhangsel van Barbie. Want daar moet je wel een complex van krijgen.

Ken poppen krijgen er een complex van. Altijd maar het wormvormig aanhangsel zijn van Barbie levert psychologische schade op!

Waarop de conversatie min of meer als volgt gaat – lees het originele stuk op Iblamethepatriarcy.com:

Man 1: ja weet je, Ken is toch een beetje het wormvormig aanhangsel van Barbie. Barbie staat centraal, Ken hangt er maar zo’n beetje bij. Echt heel lullig, je bent een vent en dan spelen er alleen maar kleine meisjes met je, je bent eigenlijk een soort mietje, ongeveer even belangrijk als een paar schoenen of een andere accessoire, heel erg gewoon, je wéét gewoon dat je daar een complex van krijgt.

Man 2: ja, daarom is het zo fijn om aan een film te werken, want dan kun je nadenken over de dingen waar een personage mee worstelt. Waar ligt hij ’s nachts wakker van. Dan kom je al snel uit bij het feit dat hij misschien onzeker wordt omdat hij eigenlijk een speledingetje van de meisjes is, en dat hij die onzekerheid probeert te ontkennen.

Spinster Aunt heeft aan de hand van de Bechdel test net laten zien dat veel programma’s en films juist vrouwen behandelen als het speledingetje van mannen. Ze komen nauwelijks in de verhalen voor. En als ze al voorkomen, dan meestal in de marge,  als de stoeipoes, of de echtgenote van. Kortom, het wormvormig aanhangsel. Goh, lijkt dat niet een beetje op de situatie van Ken, vraagt ze zich terecht af:

It is obvious to them that relegating a sentient being to the role of one-dimensional second banana degrades that sentient being, which sentient being would then logically suffer psychological damage as a result (Ken’s “complex”). Yet it eludes them that this is precisely the condition they have imposed on the female characters in their own film, much less that it’s the condition overwhelmingly imposed on female characters in most other films, as well as the condition imposed on all actual live women. Does Mrs Potato Head lie awake at night pondering the horror of existing only as an afterthought to, and entirely in terms of, Mr Potato Head? Not in “Toy Story 3!”

Grappig, hoe dat werkt. Mannen die de psychologische schade van een situatie pas beseffen als het om henzelf gaat… in de vorm van een Ken pop….. Nou, hopelijk gaat er een keer een lampje branden bij de heren en geven ze meer vrouwelijke personages meer te doen in hun volgende films.

De Bechdel test voor beginners

Weinig films doorstaan Bechdel test

Hoe relevant zijn de vrouwelijke personages in een film? De Zesde Clan is een grote fan van de Bechdel test om die vraag te beantwoorden.

Striptekenares Alison Bechdel ontwierp de test in de jaren tachtig en stelde drie eenvoudige criteria op. 1. Komen er twee of meer vrouwen voor in de film? 2. Praten ze met elkaar? 3. Over iets anders dan een man of mannen? Ze legde de lat niet hoog – het maakt niet uit of er mannen aanwezig zijn als de vrouwen praten, en als de vrouwen twee zinnen uitwisselen over de perfecte appeltaart is het ook al goed. 

Toch faalt film na film de Bechdel test. Shutter Island. Sherlock Holms. The Lord of the Rings. Misschien zijn er wel meer dan twee vrouwelijke personages in die films, maar ze praten niet met elkaar. Of ze praten alleen over hun relatie met een man.

Scenarioschrijvers beginnen zich inmiddels bewust te worden van het gebrek aan uitgewerkte vrouwenkarakters in film en televisie. Ze onderwerpen hun eigen scripts aan de Bechdel test en denken na over de manier waarop ze over vrouwen schrijven. Dus dat biedt hoop.

Aan de andere kant kreeg deze studente aan de Amerikaanse filmschool ACLU van haar docenten te horen dat ze in haar scenario’s blanke heteromannen centraal moest stellen, anders zou geen enkele Hollywoodstudio met haar verhaal in zee willen gaan. Er is dus duidelijk nog een lange weg te gaan….

Alison Bechdel, de uitvinder van de Bechdel test