Tag Archives: Australië

Curatoren stellen erfgoed Australische filmmaaksters veilig

Vrouwen lopen een groot risico om in de vergetelheid te belanden, hebben mensen als Els Kloek, Germaine Greer, Gerda Lerner en Elaine Showalter keer op keer aangetoond als het gaat om onder andere kunstenaressen, schrijfsters en vroege feministen. Maar er is vooruitgang. Zo zorgt een groep curatoren ervoor dat het werk van vooruitstrevende filmmaaksters uit Australië bewaard blijft.

De jaren negentig van de vorige eeuw waren een opwindende tijd voor de filmproductie in Australië. En vrouwen speelden een grote rol. Ze experimenteerden met vorm, kleur en cameravoering. Ook inhoudelijk baanden ze nieuwe wegen, door aandacht te besteden aan de ervaringen van vrouwen, transgenders, homoseksuelen en lesbiennes. Hun films bereikten festivals zoals Cannes en daarnaast produceerden regisseuses talloze korte films, die vertoond werden bij lokale filmevenementen.

Maar daarna verdwenen de regisseuses en hun werk. De jaren negentig staan inmiddels te boek als een ‘vergeten tijdperk’ en de regisseuses kregen het etiket ‘over het hoofd gezien’ achter hun naam. Jacqueline Millner, Jane Schneider en Deborah Szapiro moesten anno 2016 goed zoeken naar de films:

We’ve spent the past year curating an exhibition of films by women from this era – some of which have languished for decades in VHS or Beta format, while their playback platforms all but disappeared. For instance, a Beta version of acclaimed director Samantha Lang’s short film Out (1995) – a delightful work that came early in her career – was in the Australian Film, Television and Radio School student film archive, but not even the film-maker had seen it in 20 years. Other films we found had not even made it as far as an archive, but remained in unplayable formats in personal storage.

Daar heb je de situatie in een notendop. Werk van vrouwen haalt de archieven niet. Films liggen te verstoffen in persoonlijke collecties. Of de techniek ontwikkelt zich, zodat werk technisch gezien niet meer te vertonen valt en vergeten wordt. Pas als je gericht op zoek gaat met de wil om de creaties van vrouwen wél te behouden voor het nageslacht, omdat het belangrijk is en waarde heeft, verandert dat.

De curatoren zetten films over naar afspeelbare formats, digitaliseerden ze en ontwikkelden er een tentoonstelling omheen. Tijdens Femflix kreeg een nieuw publiek de kans om kennis te maken met de verhalen van deze vrouwen. Daarnaast zetten Millner, Schneider en Szapiro een aantal gedigitaliseerde korte films op Youtube. Zoals Kitchen Sink van Alison McLean, een Gothic kijk op huishoudelijke zaken.

Super dat dit gebeurt! Waar zijn de vrouwen? Overal. Als je ze wilt zien.

De lezing van…. Anne Summers

Anne Summers is een Australische auteur en journalist, die de media aandacht voor de Australische minster president Julia Gillard nauwlettend volgt. In een speech ter gelegenheid van de Human Rights and Social Justice Lecture 2012, bij de Universiteit van Newcastle, ging ze in op de onevenredig vuile en lage seksistische aanvallen die Gillard te verduren kreeg. In Her Rights At Work zet ze de aanvallen op een rijtje, gaat in op onderliggende patronen en motieven, en analyseert hoe het seksisme in dit geval gestalte krijgt.

Gillard reageerde na lang stilzwijgen op het tegen haar gerichte seksisme. Haar speech ging de wereld over.

De resultaten heeft Summers voor de gelegenheid geklassificeerd zoals de filmkeuring. R wil zeggen ‘voor boven de 18’. Wie liever niet teveel nare scheldwoorden hoort of leest, kan ook terecht bij de gekuiste versie.

Geen andere politicus kreeg zoveel seksueel getinte ranzigheid en bedreigingen met moord en verkrachting naar zijn/haar hoofd geslingerd als Gillard. Wat Summers opvallend vond was dat iedereen donders goed wist wat er gebeurde, maar dat niemand er iets van zei:

Surely it is newsworthy that Australia’s first female prime minister is under such constant illustrated attack. Surely it is noteworthy that the portrayals of her are obscene and indisputably sexist. Surely it would merit a report somewhere in the media by one of the journalists who churn out stories daily from Canberra. Instead we have had what one might almost call a conspiracy of silence.

Die stilte is precies wat Summers met haar lezing wilde doorbreken. Ondanks oproepen om vooral te blijven zwijgen:

Some people counseled me not to show it. Ignore it, delete it, don’t reinforce it, I was told.  I disagree. I think that by shining a light on what is out there, on the ways in which our country’s leader is being demeaned and destabilized, and our country and its population is degrading itself, we might be able to shame the more decent among us into not going along with it any more. We have to do this because I am alarmed that we have created a climate of misogyny that is widespread and contagious.  It taints all of us, makes all women vulnerable and it is likely to act as a deterrent to young women thinking about a career in politics.

Op die manier fungeert de haat als een obstakel voor democratie. Het hindert vrouwen, de helft van de bevolking, om volwaardig mee te doen. Het zorgt voor zo’n vijandig klimaat dat alleen de allersterksten overleven. Waarmee een nieuwe vorm van seksisme ontstaat, want vrouwen moeten drie keer zo goed en zo sterk zijn als mannen om iets voor elkaar te krijgen in de politiek.

Vrouwen floreren niet in vijandig machoklimaat

Goh, wat een verrassing. Vrouwen bloeien en groeien niet in een giftige omgeving. Nadat eerder onderzoek al aantoonde dat een vijandig klimaat vrouwen uit de techniek jaagt, ligt er nu een rapport op tafel over de situatie van vrouwelijke militairen in het Australische leger. Deze organisatie staat ambivalent tegenover de aanwezigheid van vrouwen en heeft geen oog voor structurele hindernissen die maken dat vrouwen slechts langzaam vooruitkomen in het leger, meldt deze studie. Eén van die hindernissen is structureel (seksueel) geweld tegen vrouwen.

Australische soldates. Vrouwen willen wel, nu de organisatie nog.

Stephen Smith, de Australische minister van Defensie, heeft inmiddels in een verklaring laten weten dat hij alle aanbevelingen uit het onderzoeksrapport ‘in principe’ wil overnemen. Die conclusies en voorgestelde maatregelen omvatten nogal wat. Want als het gaat om de positie van vrouwen komen alle bekende factoren voorbij:

From the extensive consultations and research conducted during the Review a number of barriers were identified. These included: the lack of critical mass of women in the ADF, stemming from attraction and retention difficulties; the rigid career structures and high degree of occupational segregation; the difficulties combining work and family; and a culture still marked, on occasion, by poor leadership and unacceptable behaviour including exclusion, sexual harassment and sexual abuse. An analysis of the data relating to senior leadership levels in the ADF demonstrated just how difficult it is for women to succeed, particularly women with children. While 88.9% of men in the star ranks have children, only 22.2% of women do.

Werkgevers komen vaak met mooie, sociaal wenselijke praatjes. De feiten spreken echter een andere taal. Dit rapport zorgt voor de zoveelste bevestiging van het bekende patroon van discriminatie en geweld.

Om taaie structuren te doorbreken adviseert het rapport dat de verschillende legeronderdelen streefcijfers formuleren om meer vrouwen aan te nemen en te behouden, dat geweld tegen vrouwen hard aangepakt wordt, dat leiders binnen het leger stelling nemen en veranderingen doorvoeren om een militaire loopbaan toegankelijker te maken voor vrouwen, en meer flexibiliteit. Dan kunnen vrouwen hopelijk ook kind en carrière combineren, net als de mannen. Meer diversiteit aan de top zou ook helpen, noteren de opstellers van het rapport droogjes.

Eén ding staat voor het onafhankelijke Amerikaanse onderzoeksbureau Catalyst voorop. Als de mannen die de macht hebben niet meebewegen, kunnen minderheden wel aan de poorten rammelen, maar komen ze niet echt verder. Daarom is het positief dat het Australische rapport ook de top in het leger aanspreekt. Zij moeten de toon zetten en het goede voorbeeld geven. Wie weet krijgen vrouwen dan eindelijk een eerlijke kans.

UPDATE: Nog een voorbeeld van vrouwen die afhaken als het werk steeds minder kansen biedt. Een Belgische sociologe volgde de loopbanen van 800 vrouwen gedurende langere tijd. Hun arbeidsleven verliep ok totdat ze een kind kregen. Vrouwen haakten af omdat na die gebeurtenis de situatie op hun werk verslechterde, concludeert ze:

De conclusie van Laurijssen is dat het werk van vrouwen gemiddeld genomen minder uitdagend wordt na de geboorte van een kind. “Ze mogen minder zelf beslissen, ze hebben minder vrijheid en ze moeten minder creatief zijn”. Na de baby ervaren vrouwen ook meer stress op het werk. Niet zozeer de combinatie werk-gezin speelt parten, maar de veranderende inhoud van het werk.

Vanwege de gereduceerde mogelijkheden gaat de lol er op een gegeven moment af en wordt de stress te hoog. Waarna vrouwen afhaken, door in deeltijd te werken of het zelfs helemaal voor gezien te houden. Zo loop je als samenleving talent en kennis mis. Jammer.

Premier van Queensland wint harten Australiërs

Anna Bligh vervult sinds 2007 het ambt van premier van Queensland. Als hoofd van deze Australische deelstaat had ze tot nu toe een status die veel vrouwen in hogere functies treft: mensen vonden haar wel competent, maar niet aardig of warm. Tot nu toe. Want nu overstromingen Queensland treffen, blijkt Bligh zich te ontpoppen als een perfecte crisismanager die overal het juiste zegt en mensen inspireert en nieuwe moed geeft. De Sydney Morning Herald noemt haar tegenwoordig de Kapitein, en Australiërs lopen opeens met haar weg.

Het onvermoeibare optreden van Anna Bligh zorgt ervoor dat Australiërs haar opeens in hun harten sluiten.

Feministing.com publiceerde de reactie van Jessica Rudd, die opgroeide in het gebied:

When disaster strikes, as it has with mindboggling force in Queensland, we depend on a good leader to shepherd us through it and boy, do we have that in Anna Bligh. I hope my fellow Queenslanders realise the rest of the country is jealous of us. Even hardened political hack friends of mine down south can’t help but gush about Anna.

De noodtoestand in Queensland is verschrikkelijk. Bij al dat leed is de populariteit van het hoofd van een deelstaat niet het belangrijkste onderwerp. Maar dit toont wel aan dat mensen hun mening kunnen bijstellen over vrouwelijke leiders. En dat er bijzondere omstandigheden nodig zijn voordat de publieke opinie doorkrijgt dat ze boffen met de vrouw aan het roer.

Nieuwe heilige stelde kindermisbruik aan de kaak

Het Vaticaan wil op 17 oktober de Australische non Mary MacKillop heilig verklaren. Ze wordt dan de eerste ‘eigen’ heilige van Australië. Pikant detail: MacKillop waarschuwde haar parochie dat een priester kinderen misbruikte. De priester moest terug naar zijn geboorteland Ierland, maar als dank voor haar moedige optreden werd MacKillop uit de katholieke kerk gegooid en afgeschilderd als een dronkelap.

Mary MacKillop.

Dagblad The Guardian meldt dat het niet duidelijk is of het Vaticaan rekening had gehouden met deze geschiedenis. De kerk ligt zwaar onder vuur, nu het ene na het andere schandaal rond kindermisbruik in de openbaarheid komt. Steeds weer blijkt dat katholieke machthebbers priesters overplaatsten en slachtoffers opdroegen hun mond te houden. De situatie rond MacKillop brengt aan het licht dat die houding ook al bestond in de negentiende eeuw.

MacKillop werd in 1842 geboren in Melbourne, en begon haar loopbaan als docent. Ze vond dat Australische kinderen beter onderwijs moesten krijgen. Daarom richtte ze een kloosterorde op, de Zusters van Sint Jozef. Ze kwam regelmatig in aanvaring met de plaatselijke bisschop. Die vond dat de nonnen naar de bischoppen moesten luisteren , terwijl MacKillop alleen verantwoording af wilde leggen aan Rome.

Dit conflict kwam op scherp te staan toen MacKillop rond 1870 signalen kreeg dat een priester van een nabijgelegen katholieke school kinderen misbruikte. Ze waarschuwde de bisschop en pleitte voor het nemen van maatregelen. Dat gebeurde: de priester, Patrick Keating, moest Australië verlaten. Hij keerde terug naar Ierland. Maar hij bleef priester. MacKillop daarentegen werd in 1871 de kerk uitgezet.

Maanden later trok de katholieke kerk die excommunicatie weer in. MacKillop mocht terugkeren. Pas in 2009, honderd jaar na haar dood, bood de aartsbisschop van Adelaide namens de kerk zijn verontschuldigingen aan voor de harde en onterechte straf die MacKillop ogelegd kreeg. En nu, in 2010, wil de kerk haar heilig verklaren. Het Vaticaan erkent namelijk een paar wonderen: een vrouw met leukemie en een vrouw met kanker genazen nadat ze de rebelse non om hulp smeekten.