Tag Archives: Arabische Lente

Voor Egyptische vrouwen moet de eerste revolutie nog beginnen

Tahrirplein viert tweede revolutie, kopt De Volkskrant over de recente politieke omwentelingen in Egypte. De titel maakt weer eens overduidelijk dat we leven in een wereld voor mannen, door mannen, waarbij mannen schrijven over de stand van zaken vanuit een mannenstandpunt. Want iedereen die de ontwikkelingen in Egypte een beetje gevolgd heeft vanuit het standpunt van vrouwen, wéét dat voor de helft van de bevolking de eerste revolutie nog niet eens is begonnen.

Egyptische vrouwen namen twee jaar geleden vol hoop deel aan massale protesten in Cairo. Ze hoopten op een Arabische Lente. Ze hoopten op meer rechten voor vrouwen als het regime van Mubarak viel. Ze hoopten dat democratie ook voor hen een betekenisvol begrip zou worden. Ze hoopten dat zij aan zij met de mannen strijden voor verandering, iets op zou leveren. Meer respect, bijvoorbeeld.

Niets was minder waar. Vrouwen belandden in de marge toen het ging om een nieuwe grondwet, en de Moslim Broederschap liet al snel na het aantreden weten dat het enige recht van een vrouw het aanrecht is. En in die keuken mag een man haar gewoon mishandelen, als hij daar zin in heeft. Vorig jaar lieten vrouwen dan ook verbitterd weten dat ze beter af waren onder Mubarak.

De Verenigde Naties onderzochten de situatie en bevestigen dit. Egyptische vrouwen hebben onder het juk van de moslim Broederschap en het leger extra te lijden onder maatschappelijke beperkingen en seksueel geweld. Vooral de stroming van het Wahhabisme staat bijzonder vijandig tegenover vrouwen.

Recente gebeurtenissen bekrachtigden die negatieve tendenzen. De verbroedering (verzustering? Iek, nee, dat klinkt niet…) van die paar magische weken op het Tahrirplein lijkt verder weg dan ooit. Alleen al in de afgelopen week verkrachtten groepen mannen meer dan honderd vrouwen op deze locatie in de hoofdstad. Hadden ze maar niet de straat op moeten gaan om hun stem te laten horen. Dit structurele seksuele geweld haalde onze kranten alleen, omdat dit geweld ook een Nederlandse vrouw trof.

De Moslim Broederschap zette de klok terug, en het is de vraag of de hernieuwde onrust vrouwen nieuwe kansen biedt om alsnog invloed te krijgen op de ontwikkelingen in Egypte. Alleen al gezien het alomtegenwoordige geweld tegen vrouwen, lijkt die vraag met nee beantwoord te moeten worden.

Advertenties

Technologie helpt vrouwen vooruit

Actrice Geena Davis ontvangt 1,2 miljoen dollar van Google om software te ontwikkelen. Het programma zal in staat zijn om de beeldvorming rondom vrouwelijke personages te analyseren in media gericht op kinderen. Denk aan televisieprogramma’s en jeugdfilms. In plaats van langdurig en voor een deel handmatig turven, krijgt het Geena Davis Instituut straks binnen een paar uur de harde feiten op tafel.

Deze analytische software is één van de manieren waarop technologie vrouwen vooruit helpt. Want iedere keer als mensen seksisme aan de kaak willen stellen, volgen de minachtende opmerkingen. O hou toch op, je beeld je iets in, zo erg is het niet. Zo erg is het wel? Bewijs het. Bewijs het! En dat is precies wat Davis doet, en over een jaar of twee nog beter kan doen:

“If we’re able to have a software tool, that means we’re able to speed up a manual, and time-intensive process of assessment and data collection,” Di Nonno said in an interview with Wired. “Why we think this is important is because that only by having the facts can we put a spotlight on how females are portrayed.”

De cijfers en percentages die al wel bekend zijn, wijzen uit dat meisjes en vrouwen er slecht vanaf komen in medialand. Ze krijgen hooguit eenderde van de spreektijd en komen vaak voor in stereotiepe, geseksualiseerde rollen. Dit is iets wat je min of meer objectief kunt turven – script analyseren, wat zeggen personages, beelden bekijken. Met software kan dit proces sneller en nauwkeuriger plaats vinden. Zo ontstaat er minder wantrouwend gezeur over de cijfers en percentages die zulke analyses tonen.

Hoeveel moeilijker is alledaags seksisme aan te tonen? Die opeenstapeling van kleine voorvalletjes, die twijfel genereren – probeert iemand je nou te dissen of ben je overgevoelig? Dat laatste is moeilijk vol te houden als je via internet honderden gelijksoortige incidenten leest. Dan worden opeens patronen zichtbaar. Dankzij zo’n digitale database kun je aantonen  dat je te maken hebt met een omgeving vol mensen met privileges, die vrouwen naar de marge drukken en soms niet eens door hebben dat ze dat doen.

Dat gebeurt ook in omgevingen waarvan je zou denken goh, daar zouden toch de meer verlichte types rond moeten lopen. Helaas, nee hoor, kun je lezen bij een site vol ervaringen van studenten en professoren op universiteiten. Opnieuw patronen, patronen. Zo’n opeenstapeling leidt tot bewustwording, bewustwording leidt in dit geval vaak tot woede, en goed gekanaliseerde woede kan als motor fungeren voor effectieve acties.

In dat ‘we pikken het niet meer’ stadium aangekomen, spelen sociale media opnieuw een grote rol. Sociale media zouden wel eens net zo revolutionair kunnen zijn als de komst van voorbehoedsmiddelen, schat Jane Caro in op de Australische website Crickey:

Far from feminism being dead, as was so confidently stated by so many until very recently, social media and the power it gives women to voice their opinions and band together to offer encouragement and support, has brought it roaring back onto the agenda.

Denk aan de Arabische Lente, die voor een deel via Facebook tot stand kwam – een platform waar vrouwen net zo actief waren als mannen, en dat zegt wat gezien het macho klimaat in veel landen. Denk aan de Amerikaanse presidentskandidaat Romney, die met zijn ‘multomappen vol vrouwen’ door de mand viel als neerbuigende mannelijke baas die niks met vrouwen op de werkvloer kan, en via memes genadeloos werd afgestraft voor zijn blindheid.

Of denk aan effectieve Twitter acties, waarbij Twitterberichten duidelijk maken hoe de situatie ervoor staat en wat de kern van het probleem is. Ook dat leidt tot bewustwording, en tot actie. In die zin is de hashtag machtiger dan het zwaard. Het feminisme gaat onder andere via sociale media vrolijk verder op de ingeslagen weg.

Nieuwsronde

Zoveel nieuws, zo weinig tijd! Daarom een nieuwsronde met een greep uit evenementen, ontwikkelingen, en achtergrondartikelen om eens lekker in weg te duiken. Komen ze:

  • Ook in Nederland begint eindelijk het geluid te klinken dat bezuinigingen op o.a. de zorg vooral vrouwen treffen. Omdat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de zorg, zowel als het gaat om betaalde banen, als om onbetaalde zorg verlenen aan familieleden. Eerder kwam er in Engeland al verzet op gang nadat ook hier mensen berekend hadden dat bezuinigingen vooral op de schouders van vrouwen belanden.
  • Dankzij de moderne mobiele technologie krijgen Saudische mannen nu behulpzame berichtjes op hun gsm, bijvoorbeeld om hen te informeren dat de vrouwen die zij onder hun hoede hebben, reizen of zelfs het land verlaten hebben. Zo kunnen de mannelijke voogden nog beter controleren waar vrouwen zich bevinden en wat ze doen.
  • Vrouwen zijn zo emotioneel, hoor je nogal eens. Hoe kun je ze serieus nemen als ze zo hysterisch doen, overgevoelig zijn, overdrijven en zeuren. Als je echter om je heen kijkt, zie je al snel dat mannen net zo goed emotioneel zijn. Alleen gebruiken we daar andere woorden voor en vinden we wat zij doen, normaal, stelt dit essay.
  • Hmm, keuzes, keuzes. Thuis blijven en je politieke protest-stem smoren, of buiten verkracht worden… Een Egyptische vrouw was het zo zat dat ze niet vrijuit kon demonstreren op het Tahrirplein in Cairo, dat ze van haar eigen geld helmen en vesten kocht en een bodyguard opzette. Als vrouwen nu door een boze, mogelijk betaalde groep mannen aangevallen en verkracht worden, bestaat er een burgerveiligheidsdienst om hen te ontzetten en te helpen. Een inspirerend verhaal.
  • 1001 Vrouwen verschijnt voorjaar 2013 bij de Nijmeegse uitgeverij Vantilt. De uitgave, bedoeld om Nederlandse vrouwen zichtbaar te maken in de vaderlandse geschiedenis, wordt mogelijk gemaakt door crowdfunding, publieke donaties. Het gaat goed, erg goed. Talloze mensen sponsorden de uitgave inmiddels, zodat er al 56.000 euro op de rekening staat. Historica Els Kloek, betrokken bij het project, is blij met deze ontwikkeling.
  • Steeds meer vrouwen in Indonesië krijgen te maken met genitale verminking. Een journaliste maakte een ‘feestelijke’ dag mee waarbij meer dan 150 meisjes een pijnlijke ingreep moesten ondergaan. In haar reportage tekende ze diverse redenen op waarom deze praktijk nog steeds groeit en bloeit. Opkomend moslimfundamentalisme lijkt de belangrijkste reden, maar daarnaast maken mensen zichzelf vanalles wijs. Het zou meisjes rein maken, besneden meisjes zouden betere rijst koken, en trouwere echtgenotes zijn. Tsja.
  • Vrouwelijke wetenschappers moeten overal tegen de stroom in roeien. Meest recente aflevering in de categorie ‘kijk, zo is de situatie nou’ komt uit Canada, waar de regering een onderzoek eiste nadat in een bepaald jaar alle prestigieuze onderzoeksbeurzen alleen naar mannen gingen. Vrouwen krijgen volgens de analyse te maken met structurele, vaak onbewuste discriminatie. Dat leidt onder andere tot lagere inkomens, minder respect en erkenning, en minder kansen op promotie. De bevindingen sluiten aan bij onderzoek uit de V.S. en Nederland (zie onder andere hier en hier).
  • Misschien wil je aan bovenstaande soort situaties iets veranderen. Maar dan ben je misschien wel een feministe! Dat kan niet! Feministes zijn eng! Plus, wie wil er in een mannenwereld nou als feministe optreden, schreef Lucy Sherriff voor de Huffington Post. De Britse site F-word plaatste in een reactie op haar opiniestuk een open brief: ,,Frankly, if a man feels “alienated” by women fighting for equal pay, I struggle to see that as a problem with feminism.”
  • Vrouwen, meer dan mannen, stellen zich niet kandidaat voor politieke functies. Dat blijkt uit onderzoek naar vrouwen in de Amerikaanse politiek. De omgeving, inclusief partners, moedigen vrouwen niet aan, beeldvorming bevestigt de indruk dat politiek iets voor mannen is, en vrouwen hebben echt wel door dat ze een seksistische behandeling krijgen. De media hebben vaak meer aandacht voor hun kapsel en kledingkeuze dan hun standpunten. Plus, vrouwen moeten twee keer zo goed zijn als mannen voordat kiezers hen competent genoeg vinden. Een beetje aanmoediging is daarom broodnodig.

De lezing van …. Femke Halsema

Wat hebben mensenrechten en technologie met elkaar te maken? Veel, maakte politica Femke Halsema op 11 april dit jaar duidelijk in een boeiende lezing ter gelegenheid van de Vrede van Utrecht Leerstoel. Activisten gebruikten Facebook om de Arabische Lente te lanceren. Dankzij de internettechnologie en sociale media konden ze snel grote groepen gericht inzetten om in allerlei landen duidelijk te maken dat ze het oude regime niet meer zagen zitten en meer democratie wilden.

Femke Halsema tijdens haar oratie voor de Universiteit Utrecht.

Het omgekeerde gebeurt ook – dat dictators technologie inzetten om burgers beter te controleren. Desondanks is Halsema optimistisch:

In de strijd tussen utopisten en sceptici heb ik me de afgelopen maanden vaak afgevraagd tot welke groep ik dan behoor. Ik ben me ervan bewust dat terwijl ik spreek staten, terreurgroepen en bedrijven telkens ingenieuzer middelen vinden om ons, burgers, te controleren en te censureren. Ik vind dat dit dwingt tot oppassendheid en een zekere mate van scepsis. Tegelijkertijd hebben wij, mensen, ook het internet uitgevonden, dat in de stem die het geeft aan de kwetsbaren en de onderdrukten historisch en fantastisch is. Als wij in staat zijn om internet uit te vinden en te ontwikkelen dan moeten wij ook in staat zijn om het aan te wenden voor democratie en mensenrechten.

Enfin, lees vooral haar hele betoog….

Arabische Lente gaat over in winter

Egyptische legerartsen die gearresteerde vrouwelijke demonstranten onderwierpen aan een ‘maagdelijkheidstest’ – in feite verkrachting met een of meer vingers – gaan vrijuit. Volgens een militaire rechtbank in de Egyptische hoofdstad Cairo vonden zulke tests nooit plaats. Het oordeel is een klap in het gezicht van vrouwen, en zeker ook van de vrouwen die de zaak aanspanden. Het vonnis is in tegenspraak met een bekentenis van het militaire bestuur, dat bevestigde deze tests wél voorkwamen.

Samira Ibrahim pikte het niet dat een legerarts haar molesteerde en was een van de vrouwen die de zaak voor de rechter bracht.

Eén van de Epyptenaren die de artsen aanklaagden, Samira Ibrahim, had de moed om via The Guardian te reageren. Volgens haar loopt de toekomst van vrouwen groot gevaar:

“I insist on getting my rights and will not leave it, no matter the cost. The future of Egyptian women is in danger,” she told the Guardian. The reason for this, Ibrahim believes, is that in post-revolution Egypt there are two powerful forces that stand to hinder the progress of women’s rights. “Now the Egyptian woman is violated from two sides, one is the military and the other are the Islamists,” she said.

Vrouwenorganisaties bereiden demonstraties voor om te protesteren tegen deze ontwikkelingen in hun land. In een persbericht laat Amnesty International weten de uitspraak van de militaire rechtbank te betreuren:

“Once again, the Egyptian military have failed women, particularly those like Samira Ibrahim, who have shown tremendous courage in challenging the military establishment in Egypt,” said Hassiba Hadj Sahraoui, Deputy Middle East and North Africa Director at Amnesty International. “This decision is not only a travesty of justice but further proof that cases of human rights abuses by the military should be dealt with in civilian courts.” Amnesty International called on the Egyptian military to respect a decision by an administrative court banning “virginity tests” and to ensure women who were forced to endure tests have access to justice and reparations.

Vrouwen horen niet tot het volk bij Egyptisch parlement

Vrouwen maken de helft van de bevolking uit, maar als je kijkt naar de samenstelling van de volksvertegenwoordiging in Egypte zou je dat niet zeggen. Vrouwen zijn nagenoeg afwezig in het pas geïnstalleerde parlement. Al hun activisme, hun deelname aan de opstand, protestmarsen houden, het leidde tot slechts acht benoemde vrouwen, nog geen twee procent. Geen enkele partij nam vrouwelijke kandidaten serieus.

Zoek de vrouwen.

Women’s Media Center heeft een duidelijke analyse over dit gebrek aan vrouwelijke volksvertegenwoordigers:

We can’t just blame Islamists who didn’t run women candidates; liberal parties also failed to support women candidates. Despite the rule that one woman had to be included on every party’s lists, all of these women appeared at the end of the lists. Because of the proportional system, if eight names are listed, unless your name is in the top three or four, you’re unlikely to be elected. There used to be a quota for women, but quotas became synonymous with the old regime that used women for their own interest. Women’s rights organizations tried to lobby for reinstating the quota system but did not succeed.

Een breed gedeelde, institutionele weerstand hield vrouwen op die manier buiten de poort. Erger, dit bijna geheel uit mannen bestaande parlement gaat niet alleen de nieuwe grondwet opstellen, maar werkt ook mee aan een conservatief klimaat. Analisten signaleren dat Egypte op dit moment met zoveel complexe, onoverzichtelijke problemen kampt, dat politieke partijen het eenvoudiger en makkelijker vinden om zich te beperken tot het morele gedrag van vrouwen. Trekken ze de juiste kleren aan, gedragen ze zich zedig genoeg? Daarnaast is het ook een manier om aandacht te trekken:

“When Egyptian media spends hours and hours discussing bikinis and alcohol with presidential candidates, it tells you where women are going,” says Marwa Rakha, an Egyptian writer, broadcaster and blogger. […] Rakha sees a cynical populist ploy. “They want attention, lights and media presence. How else will they get there unless they talk about women and their evil bodies?” she said. “These are issues that people can relate to on a personal level,” explains Karima Abedeen, a secular British-Egyptian living in Cairo. “They are also vague and not quantifiable and most of the people who use these issues as their platform haven’t a clue about how to solve any of the other, more urgent social and political issues.”

Egypte is daar niet uniek in. Hetzelfde gedrag zie je bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Enorme giga schuldenlast? Werkloosheid? Groeiende kloof tussen arm en rijk? Maakt niet uit, laten we het liever hebben over seksueel actieve vrouwen en wat ze wel en niet mogen doen met hun baarmoeders, zulks ter beoordeling van anderen:

Abortion is not only the best arrow in these politicians’ quivers, in terms of pleasing a crucial segment of the Republican base — it is arguably the only arrow they have. The reality, as has become evident since Obama’s election, is that the Republican party is tied to economic policies — opposition to infrastructure spending, fanatical devotion to tax cuts for the most wealthy — that will not create jobs, but, in fact, will destroy them. So abortion has, once again, as I termed it in my book, become a “brilliant distraction” from pressing social problems.

Tegenwicht bieden aan dit mechanisme is lastig. Maar vrouwen in Egypte blijven opkomen voor zichzelf. Zo sloegen ze leden van de zedenpolitie hun buurt uit  – ze waren de terreur van ultra fanatieke Salafisten helemaal zat. En vrouwen zijn de optimistische dagen van de revolutie niet vergeten. Die revolutie gaat gewoon door. Is het niet in of via het parlement, dan wel via de straat.

Revolutie geeft Libische vrouwen nieuwe kansen

De interim premier van Libië benoemde twee vrouwen in zijn tijdelijke ministersploeg. Vrouwen kunnen openlijk in café’s zitten en een kop koffie drinken. En eind november kreeg een eerste conferentie voor vrouwenrechten hoog bezoek. Op allerlei gebieden heeft de val van het oude regime voor veranderingen gezorgd in Libië. Vrouwen tonen zich vastbesloten om hun nieuwe kansen te benutten en een grotere rol te spelen in het openbare leven en de politiek.

Dat begon al meteen na de val van Ghadafi. Tijdens de opstand en burgeroorlog vervulden vrouwen rollen die ze voorheen niet hadden:

Fatima al-Gadrub worked for the revolution under the name “Samoud,” which means “steadfastness.” Her group wrote and distributed a newsletter and helped smuggle weapons. She used a satellite phone to call outside news outlets and report on what was happening in the capital. The women made many of the red, black and green revolutionary flags that kept appearing on the streets of Tripoli, in defiance of Gadhafi’s police, who were under orders to suppress them.

Nu er een overgangsregering is en Libië kan werken aan een nieuwe toekomst, gaan vrouwen zoals al-Gadrub niet meer terug achter het aanrecht. Wat daarbij enorm helpt is dat de ordetroepen van Ghadafi weg zijn. Hun agressieve houding beperkte vrouwen namelijk in hun vrijheid:

Many Libyans saw Gaddafi’s security forces as bullies who could mistreat women with impunity. Rumors flew that pretty young women were vulnerable to being yanked away from a restaurant or university for sexual abuse by the leader or his powerful sons. As a result, men limited their wives’ and daughters’ movements, especially discouraging them from taking part in activities related to Gaddafi and his official Revolutionary Committees.

Nu ze vrijer kunnen bewegen, begint er zelfs een soort van georganiseerde vrouwenbeweging te ontstaan die pleit voor meer rechten en politieke vertegenwoordiging van vrouwen in de toekomstige regering van het land. Mannelijke machthebbers hebben hier nota van genomen. Vorige week hielden organisaties de eerste conferentie over vrouwenrechten sinds mensenheugenis. De aanwezigen kregen zelfs bezoek van de tijdelijke premier, de minister van Justitie en de kersverse voorzitter van de National Transitional Council, Mustafa Abdeljalil. Volgens The Daily Beast had hij goed nieuws voor de vrouwen:

Abdeljalil asserted that Libyan women can expect to have the same rights as men and to play an important role in government, stating, “We expect women to be important figures in the future of this country.”

Wat later gaf de minister van Justitie aan dat hij quota overweegt om te garanderen dat vrouwen deel uitmaken van de nieuw op te zetten regering. Dat zijn beloftes, in het openbaar uitgesproken. Libische vrouwen kunnen de heren aan hun uitspraken houden. Wie weet wat voor moois de toekomst dan nog zal brengen.

Wanneer vrouwen hun lichaam als wapen gebruiken

Stel, je bent een vrouw en moet in je land de poortwachter van de eerbaarheid zijn. Je moet verhullende kleding dragen. Tegelijkertijd sta je bloot aan seksuele intimidatie op straat. Als het leger je oppakt loop je bovendien het risico dat soldaten een maagdelijkheidstest op je uitvoeren door hun vingers in je vagina te steken. Wat is dan het beste wapen om te protesteren tegen machtsmisbruik en hypocrisie, en voor vrijheid van meningsuiting? Juist, je naakte lichaam tonen.

Egyptische vrouwen komen op allerlei manieren in opstand.

Weblogster Aliaa el-Mahdy deed het. Door bloot op internet te poseren gooide ze een molotovcocktail naar het patriarchaat en de dictatoriale ideeën in onze hoofden, betoogt Mona Eltahawy in The Guardian. Ook opinieblad Elsevier herkent de politieke lading (ja, het persoonlijke is politiek):

Nu staan in Egypte de baarden rechtop van woede.  Aliaa Magda Elmahdy durfde haar naakte lichaam als wapen inzetten tegen de islamitische fundamentalisten. Het verboden lichaam komt in opstand.

Mahdy’s actie sloeg dan ook in als een bom. Naast talloze reacties voor en tegen haar actie hebben de Egyptische autoriteiten inmiddels een onderzoek ingesteld en een officiële aanklacht ingediend.

Haar actie heeft inmiddels navolging uit een onverwachtse hoek gekregen. Veertig Israëlische vrouwen besloten net als el-Mahdy uit de kleren te gaan om ook om in eigen land een politiek signaal af te geven, vertelde de initiatiefneemster van de actie aan Ynetnews:

I got the idea the day that the blogger’s photo was posted,” Tepler told Ynet. “I didn’t expect that she would get the response that she got. It got on my nerves that she received a quarter of a million abusive comments and death threats. (…) I felt that when a liberal, enlightened woman in Cairo cannot express herself and gets threats from her state, I should show solidarity.”

Nobelprijs voor vrede gaat naar drie vrouwen

Wat hebben de Liberiaanse presidente Ellen Johnson-Sirleaf, haar landgenote Leymah Gbowee en Tawakkul Karman uit Jemen met elkaar gemeen? Alledrie winnen ze de Nobelprijs voor de vrede. Op 7 oktober ontvingen ze deze erkenning voor hun jarenlange inzet voor vrede en meer rechten voor vrouwen. Helaas barstte de kritiek meteen los. Op soms zeer dubieuze gronden en in tegenspraak met een analyse dat de kritiek deze keer wel zou meevallen.

De kritiek richt zich vooral op de Liberiaanse presidente, omdat zij als enige van de drie enige bekendheid geniet in Nederland en België. Zo opende de Volkskrant meteen de aanval met een artikel waarin hoogleraar Stephen Ellis mocht uitleggen waarom hij stomverbaasd is over de toekenning van de Nobelprijs aan de Liberiaanse presidente. Zijn redenatie:

Johnson is natuurlijk een bekend politica. Ik heb alleen de indruk dat alleen haar reputatie – dus het feit dat ze als eerste vrouw democratisch gekozen is tot staatshoofd van Afrika – heeft gezorgd dat ze deze Nobelprijs heeft gewonnen. Ik vind dat eigenlijk geen reden om de Nobelprijs voor de Vrede te krijgen.’

Daarmee reduceert Ellis iemand met een indrukwekkende staat van dienst tot een soort Excuus Truus. Zijn tweede redenatie is nog zotter, en wordt gelukkig door hemzelf meteen onderuit gehaald. Johnson-Sirleaf is namelijk hoofd van een regering waarin corruptie voorkomt. Oh, en ze mengde zich indirect in de politieke strijd van haar land. Stop de persen!!! Als die criteria geldig zijn zou 90% van de staatshoofden in de wereld meteen moeten aftreden. En Ellis zelf memoreert al aan het feit dat Barack Obama de prijs kreeg terwijl hij actief oorlog voerde, in Afghanistan. Was geen probleem. Dus waarom valt Ellis Johnson-Sirleaf hier nu mee lastig?

Een derde punt van kritiek is de timing van de toekenning. Er zijn namelijk verkiezingen op komst in Liberia en Johnson-Sirleaf doet mee voor een herverkiezing. De oppositie riep meteen dat het oneerlijk is. Met een Nobelprijs voor de vrede zouden de kansen van de presidente toenemen. De Liberiaanse kiescommissie heeft in een reactie op die kritiek al laten weten dat de verkiezingen gewoon doorgaan.

Kunnen we niet gewoon eens positief blijven? Alle drie de winnaressen krijgen de Nobelprijs voor de vrede omdat zij zich moedig inzetten voor meer democratie en veiligheid, en een verbetering van de positie voor vrouwen. Johnson-Sirleaf moest moeilijke beslissingen nemen, maar slaagde erin krijgsheren tot de orde te roepen en vrede te stichten. De Liberianen kozen haar in 2006 tot presidente op basis van de goede resultaten die ze bereikte.

Sindsdien heeft ze er alles aan gedaan om de puinhopen van jarenlange oorlogen op te ruimen. In een interview van vorig jaar keek ze tevreden terug op de resultaten na vier jaar regeren. Ze was zich er scherp van bewust dat haar land van ver moest komen:

You know, when we started off, we inherited a pretty bad situation, a broken country, collapsed economy. Most of our citizens displaced, either in exile or in refugee camps or in the urban areas looking for safety, dysfunctional institutions, broken infrastructure. So we set about to establish our development agenda, which we talked to the Congress about in March 2006. We identified what we called our four pillars, peace and security, economic revitalization, governance and the rule of law and infrastructure and basic services. And on each of these pillars, we’ve come a long way.

In hun eigen landen zijn Gbowee en Karman twee niet te onderschatten vrouwen. Gbowee wist in Liberia onderlinge verschillen tussen vrouwen te overbruggen. Door een verenigd front te vormen konden de vrouwen beter opkomen voor zichzelf en onder andere deelname aan verkiezingen afdwingen.

Leymah Gbowee

Karman is een 32-jarige mensenrechtenactiviste die in Jemen de bijnaam ‘Moeder van de Revolutie’ heeft gekregen. Ze speelt al jaren een belangrijke rol in de protestbeweging tegen het huidige regime. Ze is ook voorzitter van de organisatie Women Journalists Without Chains. Via die organisatie zet ze zich ook in voor de persvrijheid in haar land.

Tawakkul Karman

Volkskrantcorrespondent Kees Broere, die al jarenlang verslag doet vanuit Afrika, ziet in de toekenning daarom een terechte poging van het Nobelprijs comité om vrouwen welbewust een steuntje in de rug te geven. Plus daarnaast:

En ook erkenning dat de bijdrage van vrouwen voor het creëren van een democratische samenleving van doorslaggevend belang is. Dat is ook zeker zo. In Afrika zijn de vrouwen de hardste werkers. Maar maatschappelijk gezien hebben ze nog geen gelijke kansen.’ […] ‘Het is ook wel terecht dat Johnson deze prijs heeft gewonnen. Liberia is lang geteisterd door burgeroorlogen, zij heeft al eerste een poging gedaan om een einde aan het geweld te maken. En daar is ze voor een deel ook al in geslaagd.’