Tag Archives: Anja Meulenbelt

Uitgeverij Chaos en nieuwe boeken rond feminisme

Nederland is een feministische uitgeverij rijker: Chaos. Op internationale vrouwendag, geen toevallig moment natuurlijk, publiceerden ze hun eerste uitgave. Een nieuwe Nederlandse vertaling van een feministische klassieker van Virginia Woolf, Een Kamer voor Jezelf. Later dit jaar volgen nog twee verhalenbundels en in maart 2019 een vertaling van een roman van Zora Neale Hurston. Mooi nieuws want voor de vorige expliciet feministische uitgeverij moeten we dertig jaar terug in de tijd.

 

Op haar website stelt Uitgeverij Chaos zichzelf voor als een samenwerking tussen drie vrouwen, te weten Sayonara Stutgard, Thalia Ostendorf en Yael van der Wouden. Ze willen ”chaos creëren op elk feestje!” Door ”ongehoorde verhalen uit de marges te halen en het aan de lezers te bieden die de verhalen verdienen”.

De uitgeverij wil interactioneel werken. Dat is een moeilijk woord voor breder kijken dan je neus lang is: vrouwen hebben te maken met discriminatie, maar mensen met een gekleurde huid ook, en mensen uit ”lagere klassen” (niet Ons Soort Mensen) ook, en je moet daar rekening mee houden. Het gaat om diverse soorten machtsverschillen en verschillende posities in de samenleving, die maken dat je soms extra je best moet doen om een gelijk speelveld te krijgen. Zie daarvoor ook mijn artikel over interactioneel feminisme, met alle verdere uitleg en details.

De drie vrouwen konden het zelf bijna niet geloven dat Nederland zo’n dertig jaar lang geen enkele feministische uitgeverij kende. De vorige, Uitgeverij Sara, ontstond midden in de tweede feministische golf, in 1977. Tien jaar later ging Sara failliet en kocht Uitgeverij Van Gennep hen over.

Dat het in de tussentijd niet helemaal een hopeloze woestenij werd, danken we aan initiatieven zoals de oprichting van Artemis. Geen nadrukkelijk feministische organisatie, maar wel een imprint die zich richtten op boeken van schrijfsters. In 2014 besloot Ambo/Anthos de imprint op te heffen, en verdween Artemis weer van het toneel.

En nu dus Chaos. Ik wens ze een mooie tijd toe en dat ze maar decennia lang mooie feministische boeken uit mogen geven.

Meer feminisme? Monika Triest publiceerde bij Uitgeverij Vrijdag ‘Wat zoudt gij zonder ’t vrouwvolk zijn?’,  een geschiedenis van het feminisme in België. Ze laat je onder andere kennis maken met Isabelle Gatti de Gamond (1839-1905), pedagoge, socialiste, vrijdenkster en de eerste Belgische feministe. Een andere recente uitgave is Alleen Ja Telt van Liesbeth Kennes. Deze pedagoge en auteur gaat in op de seksuele mores en de verkrachtingscultuur. In België, maar wat ze schrijft geldt net zo goed voor Nederland, Duitsland, de V.S., enz. enz.

Nederland zag vorig jaar twee belangrijke publicaties voor een groot publiek. Linda Duits gaat in Dolle Mythes in op allerlei vooroordelen en aannames rondom feminisme. En onze eigen Anja Meulenbelt neemt de lezer mee op een reis langs allerlei feministische ideeën en de aard van de feministische golven. Beide vrouwen constateren dat het feminisme in Nederland stagneert: er gebeurt wel vanalles, maar tot een massalere beweging komt het niet en vrouwen met een gekleurde huid blijven te vaak in de marge staan. Beiden hebben ook ideeën hoe het beter kan. Kortom super interessant leesvoer!

 

Knack eert Anja Meulenbelt

Het Belgische magazine Knack eert Anja Meulenbelt. Veertig jaar geleden verscheen haar klassieker De Schaamte Voorbij. Om dat jubileum te vieren, herlazen Knack-redacteuren haar boek. Ja, sommige situaties doen inmiddels enigszins gedateerd aan – wat wil je, we leven inmiddels in 2016. Maar de kern van het boek is nog bijzonder actueel, ontdekten de journalisten. En biedt volop stof tot nadenken.

anja-meulenbelt-de-schaamte-voorbij

De Schaamte Voorbij geldt als een klassieker uit de tweede feministische golf. Anja Meulenbelt licht op haar eigen site toe dat ze het boek schreef, omdat ze nergens anders iets kon lezen over vrouwen zoals zijzelf. Een gewone vrouw, levend tussen traditie en moeizame emancipatie, in een woelige tijd, ‘op de top van een golf’. Ook merkt ze dat mensen haar boek nog steeds niet goed kunnen plaatsen. Is het een eg0-document? Een autobiografie? Bekentenisliteratuur? Een analyse van ‘het persoonlijke is politiek’?

Bij de verspreiding van het boek helpen sommige keuzes van uitgevers niet erg mee. Zo kwam er een vertaling in het Servisch. Leuk, maar, merkt Meulenbelt:

In Servië, waar het boek onlangs is uitgekomen, vond de feministische uitgeefster het een leuk idee om de foto van een kut, overgenomen uit het boek ‘Voor Onszelf’ als omslagillustratie te gebruiken. Dus nu ligt het boek nergens in de boekhandel en durft niemand het aan haar schoonmoeder cadeau te geven.

Kortom, De Schaamte Voorbij zorgt nog steeds voor reuring. Een dankbaar onderwerp voor de journalisten die het boek dit jaar lazen, soms voor het eerst. In de reeks artikelen die tot nu toe op Knack verschenen:

De vergelijking tussen de situatie in 1976 en die van nu levert vooral het inzicht op dat het feminisme een veelzijdige beweging is, en dat veel onderwerpen anno nu nog steeds akelig actueel zijn. Zo refereren verschillende Knack-redacteuren aan de twittercampagne #wijoverdrijven niet, naar aanleiding van het seksuele geweld waar Meulenbelt veertig jaar geleden over schreef.

Leuk dat Meulenbelt en haar werk op deze manier volop in de aandacht komen. Goed initiatief van Knack. En als je het boek niet hebt gelezen: gewoon doen. Ook als je jezelf geen feminisme vindt. Want feminisme is volgens Meulenbelt helemaal niet ingewikkeld. Eerlijk delen en niet slaan. Daar zou iedereen het mee eens kunnen zijn….

Mannelijke feministen roeien tegen de stroom in

Mag de Zesde Clan even een paar open deuren ingooien? Want soms lijken we het even te vergeten. Komen ze: Mannen zijn mensen. Vrouwen zijn mensen. Als mensen aan machtsstructuren morrelen, vormen ze een bedreiging voor de groepen die van het bestaande systeem profiteren en baat hebben bij de instandhouding ervan. Je hoeft niet in complotten te denken, om logischerwijs in te zien dat de leden van zo’n zich bedreigd voelende groep in het geweer komen.

Gary Barker, 7 maart 2012 in Amsterdam.

Waarom beginnen we hierover? Omdat de Amerikaanse activist Gary Barker in Nederland was voor de 35ste Globaliseringslezing. Hij sprak over mannen, emancipatie en feminisme. In zijn lezing stelde hij gangbare noties van mannelijkheid aan de kaak, en vertelde hij iets over zijn werk om mannen los te weken uit het macho keurslijf. Dat is een boodschap die niet goed valt. Onder andere NRC Handelsblad schreef op een nogal teleurstellende manier over de globaliseringslezing en de boodschap van Barker.

Wat te doen? Grappen maken? Een doorwrochte analyse tikken over de foutieve aannames, verdraaiingen en gaten in de logica? Of dit alles welgemoed negeren en gewoon verder gaan? Laten we dat laatste maar eens proberen. De Zesde Clan verwijst je graag naar een reportage van De Volkskrant, en naar het weblog van feministe Anja Meulenbelt, die de lezing op 7 maart bijwoonde en er een eigen verslag over schreef, en naar een video waarin Gary Barker iets vertelt over mannen, mannelijkheid en geweld tegen vrouwen. Zijn aandeel in onderstaande video begint vanaf de vijfde minuut.

Leef en leer, zoals de Amerikanen zeggen. Leef en leer je mee?

De feministische blogosphere van Nederland

Soms kijkt de Zesde Clan een beetje afgunstig naar de engelstalige wereld. Engeland, Canada, de V.S., Australië en Nieuw Zeeland, het zijn landen met miljoenen inwoners die dezelfde taal spreken en op elkaars feministische weblogs komen. Dan is het af en toe behelpen met een Nederlandstalig weblog. Wat hebben we binnen dit kleine taalgebied aan feministische uitingen? Tijd voor een rondgang.

Bron: website Be More.

De Zesde Clan linkt je sowieso al door naar de aan ons bekende blogs die openlijk feministisch zijn. We noemen De Tweede Sekse en Fel Feminisme, het weblog van Aletta, Instituut voor de Vrouwengeschiedenis. In de blogroll vind je ook de link naar Critical Sass. Dit weblog kiest een andere strategie. Het wordt geschreven door mensen die in Nederland wonen en de taal machtig zijn, maar ze schrijven bewust in het Engels. Zo lossen zij het probleem van het kleine achterland op.

Daarnaast besteden verschillende politieke partijen gericht aandacht aan vrouwen. Neem bijvoorbeeld het Vrouwennetwerk van de PvdA, het Femnet van GroenLinks, of het Liberaal Vrouwennetwerk van de VVD.  Een subcategorie hiervan: politici die onder hun eigen naam een eigen blog hebben. Zoals Anja Meulenbelt. Tot de zomer van vorig jaar Eerste Kamerlid van de SP, bekend vanwege haar pionierswerk in de Tweede Feministische Golf, en al jaren actief op haar eigen site. Of GroenLinks Eerste Kamerlid Margreet de Boer. Zij blogt onder de slogan Het Persoonlijke is Politiek.

Tot nu toe hebben we een erg blank lijstje. Hoe zit het met medelanders van Turkse, Marokkaanse, Hindoestaanse of andere herkomst? Het was lastig weblogs of andere uitingen te vinden. De Zesde Clan kwam voornamelijk sites tegen van belangenorganisaties, zoals bijvoorbeeld die van de Marokkaanse Vrouwen Vereniging, MVV. Aan de andere kant kennen bepaalde gemeenschappen levendige ontmoetingsplaatsen, zoals de fora van Maroc.nl of Maghreb Magazine. In chatruimtes, via sms en fora vinden hier levendige discussies plaats en wisselen vrouwen onderling tips uit. Hoe overtuig je je ouders dat je op kamers wil wonen om te studeren, wat doe je met relaties, etc.

Dan zijn er sites die onder de noemer ‘we zijn niet feministisch, maar….’ vallen. Neem bijvoorbeeld Moederfront. Hier verzamelen zich vrouwen die willen dat het werk van vrouwen, en moeders, meer erkenning krijgt. Ze willen niet dat vrouwen gestraft worden voor het moederschap. (Dat gebeurt nu wel, in zulke mate zelfs dat de Commissie Gelijke Behandeling zich geroepen voelde een apart onderzoek in te stellen naar zwangerschapsdiscriminatie.) Ze citeren zelfs de Wet van Sullerot, die stelt dat banen aan status inboeten zodra veel vrouwen het werk doen, en aan status winnen naarmate meer mannen actief zijn. Hoe feministisch wil je het hebben?

Een ander voorbeeld zijn vrouwen die zich richten op één bepaald onderwerp, met een emancipatoir tintje. Zo begon een vrouw de site Vrouw en Bier omdat ze het zat werd dat bierproducenten zich exclusief op mannen richtten. Vrouwen drinken verdorie ook bier, en willen serieus genomen worden als consument. Dus kwam ze in actie, begon een site, en zette onder andere speciale proeverijen op waar vrouwen onderling kunnen genieten van een goed gebrouwen biertje. Ook een site als Vrouwenthrillers valt in deze categorie. Fans van dit genre publiceren hier recensies, kondigen nieuwe uitgaven aan en wijzen elkaar op goede boeken. Indirect geven ze hiermee schrijfsters een steun in de rug en geven hun werk meer bekendheid.

Dit is geen uitputtend overzicht. De Zesde Clan heeft vast allerlei belangwekkende weblogs gemist. Ook hebben we hier geen aandacht besteedt aan sites verbonden aan tijdschriften, zoals Opzij, tijdschrift Lover, of Viva (levendig forum waar allerlei discussies plaats vinden), sites verbonden aan onderwijsinstituten die zich bezig houden met gender / vrouwenstudies, of de sites van kenniscentrum E-quality en de organisatie Woman Inc. Als je dat wel doet en alles bij elkaar optelt, blijkt er een verrassend divers landschap te ontstaan. Overal publiceren vrouwen hun artikelen, discussiëren ze over onderwerpen, en komen ze op voor hun rechten. Dat is hoopgevend!